Суҳбати Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов

-

21/07/2026

Рамазон Раҳимзода, вазири корҳои дохилаи Тоҷикистон гуфт 18 нафаре, ки Тоҷикистон аз Утриш дархости истирдодашонро кардааст, ҷузъи 4126 нафареанд, ки аз тарафи Тоҷикистон дар пайгарди пулиси байналмиллалӣ – Интерпол қарор доранд.

Вазири корҳои дохилаи Тоҷикистон дар нишасти матбуотиаш, ки имрӯз 21 июл дар Душанбе баргузор гардид, дар посух ба суоли хабарнигорон дар бораи 18 нафар шаҳрвандони Тоҷикистон, ки мақомот истирдодашонро талаб кардаанд, гуфт “ҳангоми вохӯрӣ, ҳангоми сӯҳбат бо сохторҳои ҳамкорӣ мо дар Аврупо, ҳама вақт мо дархостҳоро месупорем, ки ин нафарон дастгир шаванд. “Охират (шояд оқибат гуфтан мехост) дастгир мешавад, охират ба ҷумҳурии Тоҷикистон оварда мешавад ва назди қонун ҷавоб мегӯяд” – гуфт Раҳимзода.

Гуфтанист, тибқи иттилоъи тоҷикони муқими Утриш, мақомоти Тоҷикистон аз ин кишвар истирдоди 18 паноҳандаи муқими ин кишварро талаб кардаанд. Дар ин рӯйхат Шавкати Муҳаммад (Шавкатҷон Шарипов), сухангӯи Паймони Миллии Тоҷикистон низ қарор дорад, ки қарор аст Додгоҳи ҷиноии Утриш рӯзи 5 август дархости Тоҷикистон нисбати ӯро баррасӣ кунад.

Тибқи иттилоъи манобеъи АЗДА ТВ, додгоҳҳои Утриш аллакай парвандаи 5 нафарро баррасӣ карда ва ба Тоҷикистон ҷавоби рад додаанд. Яке аз онҳо то ҳол мақоми паноҳандагӣ дарёфт накарда буд, аммо баъди дархости Тоҷикистон Додгоҳ мақмоти муҳоҷирати Утришро вазифадор кардааст ба ӯ паноҳандагӣ бидиҳанд.

Рамазон Раҳимзода ба суоли дигари рӯзноманигорон дар бораи ғайб задани як паноҳандаи истирдодшуда аз Лаҳистон изҳори бехабарӣ кард ва гуфт Вазорати корҳои дохила чунин маълумоте дар даст надорад.

Дар ин нишаст вазири дохила ҳамчунин гуфт “аз 7823 нафар шахсони дар ҷустуҷӯ қарордошта 1579 нафар дастгир карда шуда, 580 нафар ихтиёран ба ватан баргардонида шуд”.

Раҳимзода иддаъо кард сатҳи ҷинояткори дар Тоҷикистон “нисбат ба ҳамаи кишварҳои узви ИДМ дар пасттарин сатҳ қарор дорад” ва омори ниҳоди зертобеъи худашро бо оморҳои Қирғизистону Молдова муқоиса кард.

Вазири адлия боз ба суолҳо дар бораи зиндониёни сиёсӣ посухи равшан надод

Аз ҷониби

-

21/07/2026

Вазири адлия дар нишасти хабарии ниҳоди зертобеаш, ки имрӯз, 21-уми июл, дар шаҳри Душанбе баргузор шуд, аз додани посухи мушаххас дар бораи шиканҷаи зиндониёни сиёсӣ – Муҳаммадалии Ҳаит ва Саидумар Ҳусайнӣ, муовинони раиси ҲНИТ, худдорӣ кард.

Дар ҷараёни нишаст рӯзноманигорон аз вазири адлия Музаффар Ашуриён дар бораи шароити нигаҳдории маҳбусон дар зиндонҳои кишвар суол карданд. Аммо ӯ ба ҷойи посухҳои рӯшан ва мушаххас, мисли ҳамеша, ба изҳороти умумӣ иктифо намуда, аз ҷавоб додан ба масъалаҳои асосӣ худдорӣ кард ва ё посуха равшан надод.

Яке аз суолҳо ба шикоятҳои наздикони маҳбусони сиёсӣ, аз ҷумла Сайидумар Ҳусайнӣ ва Маҳмадалӣ Ҳаит, марбут буд. Ба гуфтаи пайвандони онҳо, ин ду маҳбуси сисёсӣ аз фишор, шиканҷа ва шароити номусоиди маҳбас ранҷ мекашанд.

Хабарнигори Радиои Озодӣ аз Музаффар Ашуриён пурсид, ки ин ду маҳбуси сиёсӣ, ки ба ҳабси якумрӣ маҳкум шудаанд, дар чӣ шароит нигоҳ дошта мешаванд ва оё хабари шиканҷа шудани онҳо аз ҷониби вазорат мавриди таҳқиқ қарор гирифтааст ё не.

Вазир, бидуни зикри номи ягон маҳбус ва бидуни рад ё тасдиқи шиканҷа шудани онҳо, гуфт, ки баррасии чунин масъалаҳо ба салоҳияти мақомоти прокуратура дохил мешавад. Ба гуфтаи ӯ, “агар ягон маҳкумшуда аз ҷониби кормандони Сарраёсати иҷрои ҷазои ҷиноятӣ (СРИҶҶ) мавриди шиканҷа ё муносибати бераҳмона қарор гирифта бошад, ин масъала аз ҷониби мақомоти прокуратура баррасӣ мешавад”. Ӯ таъкид кард, ки агар шикоят ё муроҷиате ворид шуда бошад, он ҳатман мавриди баррасӣ қарор мегирад.

Ашуриён инчунин, бидуни зикри номи ягон маҳбус, иддао кард, ки вобаста ба вазъи саломатии маҳкумшудагон СРИҶҶ имкониятҳои тиббии худро дорад. Ба гуфтаи ӯ, дар ҳолати зарурат аз берун низ табибони мутахассис ҷалб мешаванд ва муолиҷаи маҳкумшудагон тибқи тавсияи онҳо ба роҳ монда мешавад. Ӯ ҳамчунин изҳор дошт, ки шахсоне, ки рӯзноманигор ном бурд, агар муроҷиат карда бошанд, вобаста ба вазъи саломатиашон посух гирифтаанд.

Вазир инчунин иддао кард, ки ҳамаи маҳбусоне, ки ба бемориҳои музмин гирифторанд, пайваста таҳти назорати СРИҶҶ қарор дошта, бо доруҳои зарурӣ таъмин мешаванд. Дар ҳамин ҳол, пайвандони маҳбусон борҳо гуфтаанд, ки дорувории лозимаро худашон харидорӣ карда, ба маҳбас мерасонанд.

Ҳамчунин хабарнигор аз вазир пурсид, ки Гулбибӣ Ҳаитова, ки аз шиканҷа шудани бародараш Маҳмадалӣ Ҳаит хабар дода буд, барои кадом амал бо иттиҳоми вайрон кардани тартиботи ҷамъиятӣ ба ҷавобгарӣ кашида шудааст.

Вазир ба ин суол низ посухи мушаххас надод ва нагуфт, ки Гулбибӣ Ҳаитова кадом тартиботро вайрон кардааст. Ӯ танҳо изҳор дошт, ки ҳар як шаҳрванд, новобаста аз он ки муроҷиаткунанда аст ё не, бояд тартиботи ҷамъиятиро риоя кунад. Ба гуфтаи ӯ, агар чунин тартибот вайрон шуда бошад, санади дахлдор тартиб дода шуда, барои баррасӣ ба мақомоти салоҳиятдор ирсол мешавад. Ашуриён инчунин таъкид кард, ки агар вайрон кардани тартиботи ҷамъиятӣ дағалона бошад, он метавонад ҷиноят ҳисобида шавад. Ӯ ба рӯзноманигорон гуфт, ки мақомоти масъули баррасӣ ба ин масъала посух хоҳанд дод.

Ёдовар мешавем, ки пайвандони маҳбуси сиёсӣ Маҳмадалӣ Ҳаит дар аввали моҳи июн, баъд аз мулоқот бо ӯ, аз шиканҷа шуданаш хабар дода буданд. Ба гуфтаи онҳо, «ӯро бараҳна дар болои барф нигоҳ дошта, бо дубинка мезананд. Сипас ӯро дар об нигоҳ медоранд ва баъдан ба утоқи ҷазоӣ меандозанд.»

Наздикони Маҳмадалӣ Ҳаит ҳамчунин гуфтаанд, ки ӯ қаблан низ мавриди латукӯб қарор гирифта, сараш кафида ва пардаи гӯшаш осеб дидааст. Ба гуфтаи онҳо, маъмурони маҳбас ҳангоми санҷишҳои ҳаррӯза ӯро таҳқир карда, бо ӯ муносибати бад мекунанд.

Пас аз ин ҳодиса хоҳари ӯ, Гулбибӣ Ҳаитова, гӯё барои вайрон кардани тартиботи ҷамъиятӣ 546 сомонӣ ҷарима шуда буд.

Баъдтар пайвандони Сайидумар Ҳусайнӣ низ аз идомаи фишор болои ин маҳбуси сиёсӣ ва бад шудани вазъи саломатии ӯ дар маҳбас хабар доданд.

Сайидумар Ҳусайнӣ ва Маҳмадалӣ Ҳаит, муовинони раиси Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон, соли 2016 дар мурофиаи пушти дарҳои баста ба ҳабси якумрӣ маҳкум шуданд. Мақомоти Тоҷикистон онҳоро ба терроризм ва талош барои ғасби қудрат гунаҳкор донистаанд. Аммо пайвандон ва ҳомиёни ҳуқуқи онҳо ҳамаи ин иттиҳомҳоро беасос ва дорои ангезаҳои сиёсӣ медонанд.

Гурӯҳи кории Созмони Милали Муттаҳид оид ба боздошти худсарона низ боздошти Сайидумар Ҳусайнӣ ва Маҳмадалӣ Ҳаитро ғайриқонунӣ арзёбӣ карда, аз ҳукумати Тоҷикистон хоста буд, ки онҳоро бидуни ҳеҷ қайду шарт фавран озод намояд. Бо вуҷуди ин, мақомоти Тоҷикистон дар посух гуфта буданд, ки гуноҳи Маҳмадалӣ Ҳаит ва дигар маҳкумшудагон исбот шудааст ва онҳоро озод нахоҳанд кард.

Садамаҳои нақлиётӣ дар Тоҷикистон афзоиш ёфтанд: 287 нафар дар шаш моҳ ҷони худро аз даст доданд

Аз ҷониби

-

21/07/2026

Дар шаш моҳи аввали соли 2026 дар Тоҷикистон 531 садамаи нақлиётӣ ба қайд гирифта шуда, бар асари онҳо 287 нафар ҷон бохта ва 508 нафари дигар ҷароҳат бардоштаанд. Дар ин бора намояндагони Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон рӯзи 21 июл зимни нишасти матбуотӣ хабар доданд.

Ба гуфтаи мақомот, дар муқоиса бо ҳамин давраи соли гузашта шумораи фавтидагон 8 нафар ва теъдоди захмиён 284 нафар зиёд шудааст.

Дар як моҳи охир низ чанд садамаи маргбор дар роҳҳои кишвар рух дод. Аз ҷумла, рӯзи 4 июл дар роҳи Фархор – Душанбе бар асари як садама 7 нафар ва рӯзи 2 июл дар шаҳри Ваҳдат 11 нафар ҷони худро аз даст доданд.

Коршиносон мегӯянд, афзоиши садамаҳои нақлиётӣ танҳо ба хатои ронандагон вобаста нест. Ба гуфтаи онҳо, фасод дар низоми додани шаҳодатномаи ронандагӣ, гирифтани шаҳодатнома тавассути пора, нодида гирифтани нуқсонҳои техникии мошинҳо ҳангоми муоина ва назорати нокифоя аз омилҳое мебошанд, ки метавонанд ба зиёд шудани чунин ҳодисаҳо мусоидат кунанд.

Ҳамчунин, суръати баланд, риоя накардани қоидаҳои ҳаракат, истифодаи мошинҳои куҳна, роҳҳои ноҳамвор ва таваҷҷуҳи нокифоя ба сатҳи омодагии ронандагон ҳангоми имтиҳонгирӣ аз ҷумлаи сабабҳои асосии садамаҳои нақлиётӣ арзёбӣ мешаванд.

Бо вуҷуди даъватҳои пайвастаи мақомоти масъул барои риояи қоидаҳои ҳаракат, омори расмӣ нишон медиҳад, ки садамаҳои роҳу нақлиёт ҳамоно аз мушкилоти ҷиддии амнияти роҳҳо дар Тоҷикистон боқӣ монда, ҳамасола боиси талафоти зиёди ҷонӣ ва осеб дидани садҳо нафар мешаванд

Бидузд, мансабдор, ҳар қадар метавонӣ бидузд!

Аз ҷониби

-

21/07/2026

Мақомоти тафтишотӣ ва додгоҳии Тоҷикистон бо судури ҳукми раиси собиқи Фурӯдгоҳи Душанбе ва ҳамкоронаш бузургтарин ангезаро барои дуздии амволи давлат ба мансабдорон доданд: ҳар қадар, ки метавонӣ бидузд, агар дастгир шудӣ, пулҳои дуздидаатро бармегардонӣ ва ба ҳар ҳазор сомонии дуздидаат 16 дирам ҷарима пардохт мекунӣ. агар дастгир нашудӣ, ҳалолат бод!

Исматулло Абдуллозода, раиси собиқи Фурӯдгоҳи байналмиллалии Душанбе, ки ба дуздии беш аз миллиард сомонӣ гунаҳкор дониста шуда буд, баъди пардохти ҷарима ва “барқарор кардани зарари расонидааш” аз ҷавобгарӣ озод шудааст. Гуфтанист ҷаримаи пардохтаи ӯ баробар ба 0,016 дарсади пулҳои дуздиаш аст. Дар ин бора раиси Додгоҳи Олии Тоҷикистон Рустам Мирзозода имрӯз, 21 июл дар нишасти матбуотии ниҳоди зертобеъаш хабар дод.

Ба гуфтаи додраси рақами аввали кишвар, бинобар дуздии беш аз як миллиард сомонӣ, ҷазои Исматулло Абдуллозода ин будааст, ки чаҳор сол ҳақи ишғоли мансабҳои раҳбарикунандаро надорад.

Абдуллозода ва панҷ нафар зердастони ӯ соли гузашта баъди ошкор шудани дуздии амволи давлат дар ҳаҷми 1 миллиарду 245 миллион сомонӣ, муодили 13,5 миллион доллар дастгир шуда буданд. Рӯзи 30 январи соли ҷорӣ, додгоҳ панҷ зердасти Абдуллозодаро “баъди пардохти ҷарима ва барқарор кардани зарари расонидашуда” дар толори додгоҳ озод кард. Худи Абдуллозода боз муддате дар боздошт монд, аммо каме дертар бо далели пардохти ҷарима ба барқарор кардани қисмате аз зарари расонидааш дар ҳаҷми 93,8 миллион сомонӣ ба озодӣ баромад.

Тибқи танҳо даъвои ҷонибҳои зарардида, худи раиси фурӯдгоҳ беш аз 960 миллион сомониро дуздида буд. Яъне маблағҳои дуздидаи ӯ метавонад бамаротиб бештар бошад. Маблағи барқароркардаи ӯ, ки расонаӣ шуд, яъне 93,8 миллион сомонӣ даҳ дарсади пулҳои дуздидаашро ҳам ташкил намедиҳад. Аммо танҳо баъди эълони имрӯзаи раиси Додгоҳи Олӣ маълум гашт, ки гӯё Абдуллозода “зарарро пурра барқарор” кардааст.

Дар ҳамин ҳол аз ҷузъиёти баргардонидани пулҳои дуздидаи Абдуллозода маълумоте дастраси расонаҳо нагардид, ки суолҳои зиёдеро бармеангезад:

Чӣ гуна ва куҷо Абдуллозода тавонист дар муддати се-чаҳор моҳ қариб як миллиард сомониро пайдо ва зарарро ҷуброн кунад? Агар ӯ қисмате аз ин пулҳоро дар ҷое нигоҳ медошт, қисмати дигарашро ҳатман масраф карда буд – барои сохтмони чанд хонаву қасрҳое, дар ин муддат сохт ва ғайра.
Оё тафтишот маълумот дар бораи манбаъи пулҳои баргардонидаи ӯро дар даст дорад ва агар ҳа чаро дастраси ҷомеъа намесозад? Пул, ки аз кисаи мардум дуздида шудааст.
Ҷонибҳои зарардида, ки даъвои дуздида шудани пулҳояшон аз ҷониби Абдуллозода ва ёронашонро кардаанд, киҳо буданд ва оё худи онҳо ҷуброни зарарро тасдиқ кардаанд?

Муҳимтарин суол инҷо дигар аст: оё ин қарори додгоҳ боз кардани дасти мансабдорони дигар барои дуздии амволи давлату мардум нест? Вақте моҳонаи мансабдор ба харидани ҳатто гӯшти шикамсерӣ намерасад, мансабро бо пул харидааст ва мутмаъин аст, ки миллиардҳо сомонӣ ҳам дуздӣ кунад, агар дуздиаш ошкор шуд бо баргардонидани он аз ҷавобгарӣ озод мешавад, чаро дуздӣ накунад?

Аслан роҳ барои дуздии мансабдоронро Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 21 июли соли 2010, №617 боз кард. Он вақт ба Кодекси ҷиноятӣ тағйирот ворид шуд ва пешбинӣ гардид, ки агар айбдоршаванда то баровардани ҳукми додгоҳ зарари моддиро пурра ҷуброн кунад, барои як қатор ҷиноятҳои иқтисодӣ ва коррупсионӣ ҷазои маҳрумият аз озодӣ нисбати ӯ татбиқ намешавад.

Баъдан ин меъёр якчанд маротиба васеътар карда шуд:

соли 2011 рӯйхати моддаҳое, ки ин имтиёз ба онҳо татбиқ мешавад, зиёд гардид;
солҳои 2024 ва 2025 низ ба Кодекси ҷиноятӣ иловаҳо ворид шуданд ва баъзе ҷиноятҳои дигар низ ба ин рӯйхат дохил карда шуданд.

Бо қабули ин қонун давлат расман эътироф кард дуздӣ ва фасод барои мансабдор чандон ҷинояте нест. Ҳоло бо судури ҳукми Исматулло Абдуллозода Додгоҳи Олии Тоҷикистон эълон кард: Бидузд, мансабдор, ҳар қадар метавонӣ бидузд!

Ҳушдори мақомоти Тоҷикистон: чангу ғубор, шамолҳои сахт ва хатари сел дар чанд минтақаи кишвар

Аз ҷониби

-

21/07/2026

Оҷонси обуҳавошиносии Тоҷикистон аз бадшавии вазъи обуҳаво дар рӯзҳои 21–23 июл ҳушдор дода, эълон кард, ки дар чанд минтақаи кишвар тӯфони чангу ғубор, шамолҳои сахт ва хатари омадани сел пешбинӣ шудааст.

Ба иттилои ин ниҳод, сабаби асосии бад шудани сифати ҳаво ворид гардидани ҳавои ғализи чангу ғубор аз самти ҷануб ва ҷанубу шарқ мебошад. Дар ин давра дар шаҳри Душанбе, ноҳияҳои тобеи марказ ва вилояти Хатлон аз 21 то 23 июл, инчунин дар шаҳру ноҳияҳои Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон аз 22 то 23 июл бадшавии сифати ҳаво дар назар аст.

Ҳамзамон, рӯзи 21 июл дар баъзе ноҳияҳои кӯҳӣ боронҳои шадид пешбинӣ шуда, аз 21 то 23 июл дар ноҳияҳои кӯҳӣ ва доманакӯҳии тобеи марказ, вилояти Хатлон, қисмати ғарбии ВМКБ, инчунин ноҳияи Айнӣ ва шаҳри Панҷакенти вилояти Суғд хатари омадани сел вуҷуд дорад.

Ба гуфтаи обуҳавошиносон, рӯзҳои 21 ва 22 июл шамол аз самти ғарб бо суръати 13–18 метр дар як сония ва дар баъзе минтақаҳо то 20–25 метр дар як сония мевазад. Ин шамолҳо ҳамроҳ бо чангу ғубор метавонанд сатҳи бинишро дар роҳҳои мошингард коҳиш дода, ҳаракати нақлиётро мушкил созанд.

Мақомот инчунин аз афзоиши миқдори зарраҳои зараровари PM10 ва PM2.5 дар ҳаво ҳушдор дода, ба сокинон тавсия медиҳанд, ки ҳузури худро дар фазои кушод маҳдуд намуда, махсусан кӯдакон, пиронсолон ва шахсони гирифтори бемориҳои роҳи нафас чораҳои эҳтиётиро риоя кунанд.

Ёдовар мешавем, ки имсол Тоҷикистон чандин маротиба бо мавҷи гарми шадиди ҳаво рӯ ба рӯ шуд ва дар баъзе минтақаҳо ҳарорати ҳаво то +45 дараҷа расид. Дар баробари ин, боришҳои шадид ва обшавии босуръати барфу пиряхҳо дар чандин минтақа боиси омадани сел гардиданд.

Тибқи маълумоти расмии Кумитаи ҳолатҳои фавқулода, дар шаш моҳи аввали соли ҷорӣ садҳо ҳодисаи табиӣ, аз ҷумла сел, тарма, ярч, сангрезӣ ва шамолҳои сахт ба қайд гирифта шуда, бар асари онҳо даҳҳо сокини кишвар ҷон бохтаанд. Ҳаҷми зарари иқтисодии офатҳои табиӣ дар ин давра аз 52 миллион сомонӣ бештар арзёбӣ шудааст.

Офатҳои табиӣ инчунин ба инфрасохтори кишвар хисороти ҷиддӣ расонидаанд. Дар натиҷаи онҳо садҳо манзили истиқоматӣ, роҳҳо, пулҳо, хатҳои интиқоли нерӯи барқ, шабакаҳои обёрӣ, муассисаҳои таълимӣ, муассисаҳои тандурустӣ ва ҳазорҳо гектар заминҳои кишоварзӣ осеб дидаанд

“Дулан”-ҳои “соҳибдор” ва сокинони рӯ ба раҳми Худо

Аз ҷониби

-

20/07/2026

Марги чанд нафар дар асари як садама бинобар нуқси фаннӣ (техникӣ) фоҷеъаи табиӣ нест ва дар дилхоҳ кишвари мардумсолор зилзила бармеангезад. Чунин садамае боис мешавад фаъолияти чандин ширкату корхонаҳо, идораву вазоратхонаҳо, масъулин ва ғайра тафтиш гардида, на танҳо тағйироти кадрӣ, балки сохториву қонунӣ низ сурат бигирад. Яъне, гоҳе чунин садамаҳо боис мешаванд дар қонуни як кишвар оҷилан тағйирот ворид карда шавад. Марги беш аз ду нафар дар чунин садамае аллакай марги дастаҷамъист ва бояд ҳама сабабу омилҳои он билофосила омӯхта шуда аз такрори он пешгирӣ шавад.

Садамаи рӯзи 2-уми июли соли ҷорӣ, ки дар деҳаи Элоки ноҳияи Ваҳдат рух дод, ҷони 11 нафарро гирифт. Сабаби ин садамаи мудҳиш нуқси фаннӣ, дақиқтараш аз кор мондани тормози мошини бузурги боркашони “Дулан” гузориш мешавад. Дар натиҷа ин мошини гаронвазн аз баландӣ бо суръат сарозер шуда ва бо ду мошини сабукрави дар ҳоли ҳаракат бархӯрдааст. Бар асари ин бархӯрд 11 нафар сарнишинони ин ду мошин дар ҷои ҳодиса ба ҳалокат мерасанд.

Бархӯрди мақомот бо ин фоҷеъа бинобар собиқаи зиёд доштанаш, боястӣ бо суръату шиддат ва хеле сахтгирона мешуд, аммо ба марги 11 шаҳрванд ба андозаи марги ҳамин адад, ба гуфти худи мақомот “чорвои калони шохдор”, таваҷҷӯҳ нашуд. Барои мисол ду моҳ қабл марги 9 гов дар Олмон бар асари як ҳодисаи ниматабиӣ, яъне фурӯ рехтани як баландӣ, он қадар ғуоғулае барангехт, ки назираш дар Тоҷикистон ҳатто барои марги дастаҷамъии одамон ҳаргиз дида нашудааст.

Агар ин аввалин ҳодисаи марги дастаҷамъӣ бинобар нуқси техникии мошинҳо мебуд, мешуд онро ба бетаҷрибагии мақомот рабт дод ва танҳо бо ироаи пешниҳод иктифо кард. Аммо чунин нест ва ин гуна садамаҳо ба ҳодисаи маъмулӣ дар роҳҳои кишвар табдил шудаанд. Ба ҳамин хеле монанд ҳодиса се сол қабл, аниқтараш моҳи марти соли 2023 дар Кӯлоб рух дода буд. Айни ҳамин тамғаи мошини борбар, яъне “Дулан”, бо айни ҳамин сабаб – яъне канда шудани тормозаш аз баландӣ сарозер шуд ва чанд хонаву мошинро сари роҳи худ аз байн бурду боиси кушта шудани 15 нафар гардид.

Он замон ҳам касе ҷазо нагирифт, сабабу омилҳои ин фоҷеъа омӯхта нашуд ва истифодаи мошинҳои бузургҳаҷмт “Дулон” манъ нагардид, ҳарчанд бояд чунин мешуд. Зеро ин мошинҳо бо чанд сабаб аслан ба шароити роҳҳои Тоҷикистон мутобиқ нестанд:

Роҳҳои Тоҷикистон тақрибан саросар кӯҳиянд ва бинобар баландиву хамҳои бисёр тунд ва амиқ, имкони канда шудани тормози ҳар мошине вуҷуд дорад. Аммо вақте мошин беш аз 40 тон бор мегирад ва бар иловаи вазни худаш аз 50 тон убур мекунад, имкони сарозер шуданаш бамаротиб бештар мешавад;
Бинобар кӯҳӣ будани роҳҳо гардишҳояш ҳам зиёд ва тунданд ва мошинҳои бузург на танҳо барои худ, балки барои мошинҳои дигар низ хатар эҷод мекунанд;
Бинобар тақрибан истифода нашудани роҳи оҳан барои боркашонӣ, ҷодаҳо пур аз мошинҳои боркашанд ва вуҷуди чунин мошинҳои бузург имкони тамбашавӣ, садамаҳо ва хатарҳои дигарро афзоиш медиҳад;
Дар Тоҷикистон таъмиргоҳҳои литсинзионӣ (дорои иҷозаи ширкати истеҳсолкунанда) вуҷуд надоранд ва такя танҳо ба устоҳои худомӯз аст;
5. Бештари мошинҳои воридшаванда ба Тоҷикистон, чи сабукрав ва чи боркашон кӯҳна ва фарсудаанд;
Бинобар набудани тафтиш ё вуҷуди имкони “ҳал кардани ҳар мушкил” бо пардохти ришва, бештари ронандагон барои сарфа кардан ё гифифтани даромади иловагӣ, ҳаҷми борашонро аз он чи иҷозат бештар мекунанд.
Бештари ҷодаҳои бузурги кишвар аз дохили шаҳру деҳаҳо мегузаранд ва хатари марги мардуми мулкӣ дар садамаи ҷодаиро ба маротиб афзоиш медиҳанд. Яке аз сабабҳои аслии марги дастаҷамъонаи сокинон дар ҳаводиси Кӯлобу Вақдат низ ҳамин аз манотиқи маскунӣ ҳаракат кардани мошинҳои борбар аст.

Албатта куллан чунин нест, ки мақомоти Тоҷикистон хатаротро нодида бигиранд. Барои мисол кофист як нафар сабти қонуншикании ронандаеро дар роҳ дар шабакаҳои иҷтимоӣ нашр кунад ва мақомот дар чанд соат он нафарро пайдо карда ҷазо медиҳанд. Гузашта аз он, хабару навори ҷазо гирифтани ронандаи қонуншикан билофосила дар расонаҳо нашр мешавад. Яъне мақомот пеши мардум гузориш медиҳанд, ки ба шикояташон расидагӣ шуд. Дар ҳамин ҳол ба мусибате ба ин бузургӣ бетаваҷҷӯҳии комил дида мешавад. Ин суол ҳам дар зеҳну забонҳои ҷомеъа матраҳ мешавад, ки чаро ба қонунвайрониҳои кӯчак ингуна ба суръат ва шиддат бархӯрд мешавад, аммо садамаҳое, ки ҷони садҳо наварро мегирад, нодида гирифта мешаванд?

Дао Тоҷикистон гурӯҳе вуҷуд дорад, ки фаро аз қонунанд – қонун, аниқтараш намояндагиҳои он дар чеҳраи додситонӣ, додгоҳ ва ниҳодҳои интизомиву амниятӣ дастрасие ба онҳо надорад ва ҳеҷ гоҳ барои ҳеҷ қонуншикание, ҳатто ба ҳайси шоҳид ҳақи пурсиҷӯяшонро надорад. Мутаассифона, ин дастнорасии қонун ба онҳо танҳо ба шахси худашон тамом намешавад – кулли тиҷорату фаъолиятҳои онҳо низ фаро аз қонунанд ва ниҳоде ҷур\ати тафтиши онро ба ҳеҷ ваҷҳ надорад.

Бизнеси ҳамлу нақл бо мошинҳои бузурги “Дулан” низ ба яке аз ин афроди фаротар аз қонун – Шамсулло Соҳибов, домоди раисҷумҳури Тоҷикистон таъаллуқ дорад. Абарширкати ӯ, ки қаблан “Фароз” ном дошту ҳоло ба чанд ширкати бузург тақсим шудааст бизнесҳои зиёде дар кишварро монополия кардааст, ки якеаш ҳамин ҳамлу нақли ҷодаист. “Дулан”-е, ки дар Кӯлоб садама ба бор оварду 15 нафарро кушт ва чанд хонаводаро бехона кард, ба ширкати “Кафолат Содироту Воридот” таъаллуқ дошт. Гуфта мешавад ин ширкат қаблан ҷузъе аз “Фароз” буд, ки баъди тақсим шудани он ба чанд ширкат, мустақил шуд. Аниқтараш бахши ҳамлу нақли ҷодаии тиҷортаи бузурги Соҳибов дар ширкати алоҳида бо номи “Кафолат Содироту Воридот” ба фаъолият шурӯъ кард. Яъне “Дулан”-ҳо ба қавле соҳибдоранд.

Дасти кӯтоҳи қонун назди Соҳибову дигар аъзои хонаводаи раисҷумҳур дар сатҳест, ки баъди садамаи Кӯлоб касе ҷуръат накард аз ӯ товон талаб кунад. Баъди садамаи маргбор дар шаҳри Кӯлоб мавҷи сарусадоҳо бо талаби корбари шабакаҳои иҷтимоӣ, ки зарари сокинонро бояд ҳамон ширкате ҷуброн кунад, ки мошинаш садама кардааст баланд шуд. Тибқи қонунҳои амалкунандаи Тоҷикистон, соҳибони нақлиёт бояд мошини худро бима (суғурта)-и давлатӣ кунанд ва дар ҳолати сар задани ҳодисаҳои нохуш, ширкати суғурта бояд зарарро ҷуброн кунад. Дар ҳолати набуди суғурта, соҳиби мошин зарари расондаро ҷуброн мекунад. Аммо дар садамаи Кӯлоб зарарро на ширкати суғуртавӣ ва на молики мошини боркаш пардохт накарданд. Баръакс, мақомот масоҷидро муваззаф сохтнад, ки барои бозсозии хонаҳои вайроншудаи сокинон аз мардум пул ҷамъ кунанд.

Садамаи Кӯлоб агар мавҷи сарусадоҳо ҳадди ақал дар шабакаҳои иҷтимоиро барангехт, садамаи Ваҳдат ҷуз изҳори ҳамдардӣ, он ҳам бо мавҷи бисёр заъиф, ҳеҷ сарусадое дар ҷомеъа надошт. Зоҳиран корбарони шабакаҳои иҷтимоъӣ низ ин ҳақиқатро пазируфтаанд, ки қонун пеши гурӯҳе кӯтоҳдаст аст ва талаби барқарории адолат ҳар ҷое, ки дасти ин афрод вуҷуд дорад, чизе ҷуз кӯбидани об дар ҳован нест.

Баъди ин садама, тибқи иттилоъи расонаҳо, ба ҷои ҳодиса вазири дохила, сардори БДА ҷумҳурӣ ва афроди дигари баландпоя ҳозир шуда буданд. Мебоист садамае, ки бо марги 11 нафар тамом шуд, ҳади ақал маҳдудиятҳое дар ҳаракати мошинҳои бузургҳаҷм дар роҳҳои убуркунанда аз манотиқи маскунӣ ҷорӣ мешуд ва масъулиятҳое болои моликони ин мошинҳо таҳмил мешуд, то аз вазъи техникии онҳо, ҳаҷми бори он, тахассуси ронандагон ва ғайра назорати қатъӣ баранд. Аммо на танҳо ҳеҷ кадом аз ин маҳдудияту масъулиятҳо ҷорӣ нашуд, балки ҳеҷ гузорише ҳам аз тафтиши ин ҳодиса ва сабабу омилҳои ону роҳҳои пешгирӣ аз такрори он дар оянда нашр нашуд.

Барои сокинони манотиқи сарироҳӣ ва ронандагони ҳаракаткунанда дар ҷодаҳо танҳо ҳамин боқӣ монл, ки рӯ ба раҳми Худо биёваранду дуъо кунанд тормози ҳеҷ “Дулан”-е дар наздикии онҳо канда нашавад.

Ду рӯзноманигори тоҷик баъди афв озод шуданд: яке ба соҳибкорӣ, дигаре ба табобат машғул мешавад

Аз ҷониби

-

20/07/2026

Ду рӯзноманигори тоҷик — Завқибек Саидаминӣ ва Абдусаттор Пирмуҳаммадзода рӯзи 18-уми июл бар асоси Қонуни афв аз зиндон озод шуданд.

Завқибек Саидаминӣ пас аз раҳоӣ дар суҳбат бо Радиои Озодӣ гуфт, пас аз озодӣ эҳсос мекунад, ки «ба дунёи дигар омадааст». Ӯ афзуд, ният дорад ба соҳибкорӣ машғул шавад ва пеш аз ҳама ба аёдати наздиконаш равад, зеро дар давраи ҳабс як амак ва як аммааш аз дунё гузаштаанд.

Саидаминӣ ҳамчунин гуфт, муносибати кормандони муассисаи ислоҳӣ нисбат ба ӯ ва рӯзноманигор Далери Имомалӣ хуб буд. Ба гуфтаи ӯ, онҳо дар фаъолияти клуби фарҳангии зиндон ҳамкорӣ мекарданд.

Ӯ инчунин аз сарнавишти дигар рӯзноманигорони маҳкумшуда низ хабар дод. Ба гуфтаи Саидаминӣ, дар ҳамон муассисаи ислоҳӣ Далери Имомалӣ, Абдуллоҳ Ғурбатӣ, Аҳмади Иброҳим, Хушрӯз (Хушом) Ғуломов, Абдуқодири Рустам ва Абдухалил Холиқзода низ адои ҷазо мекунанд. Ба гуфтаи ӯ, бар асоси Қонуни афв муҳлати ҳабси Далери Имомалӣ, Абдуллоҳ Ғурбатӣ ва Аҳмади Иброҳим се сол ва муҳлати ҳабси Хушрӯз Ғуломов як сол кам карда шудааст.

Дар ҳамин ҳол, Абдусаттор Пирмуҳаммадзода низ пас аз озодӣ дар суҳбат бо «Азия-Плюс» гуфт, ки субҳи 18-уми июл аз Тавқифгоҳи тафтишотии рақами 1 (СИЗО-1), маъруф ба «критий», раҳо шудааст. Ӯ гуфт, ҳоло қасд дорад пеш аз ҳама ба табобати худ машғул шавад.

Абдусаттор Пирмуҳаммадзода моҳи июли соли 2022 боздошт шуда, моҳи декабри ҳамон сол бо иттиҳоми «даъвати оммавӣ ба фаъолияти экстремистӣ ва сафедкунии экстремизм» ба ҳафт соли зиндон маҳкум гардида буд. Худи ӯ ин иттиҳомро рад карда, худро бегуноҳ медонист.

Ҳар ду рӯзноманигор соли 2022 боздошт ва маҳкум шуда буданд. Созмонҳои байналмилалии ҳомии ҳуқуқ ва расонаӣ борҳо аз мақомоти Тоҷикистон хоста буданд, ки онҳоро озод кунанд. Мақомоти Тоҷикистон бошад, таъкид мекарданд, ки парвандаҳои онҳо хусусияти ҷиноятӣ доранд ва ба фаъолияти касбии онҳо иртибот надоранд.

Мақомот: Муҳоҷирати корӣ 1,7 дарсад коҳиш ёфт, аммо шумораи расмии бекорон афзуд

Аз ҷониби

-

20/07/2026

Мақомоти Тоҷикистон мегӯянд, дар нимаи аввали соли 2026 муҳоҷирати кории шаҳрвандони кишвар ба хориҷ 1,7 дарсад коҳиш ёфтааст, аммо ҳамзамон шумораи расмии бекорон дар дохили кишвар афзоиш ёфтааст.

Ҷамшед Нурмуҳаммадзода, раиси Оҷонси омори Тоҷикистон, рӯзи 20 июл зимни нишасти матбуотӣ гуфт, муҳоҷирати кории тоҷикон нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 1,7 дарсад кам шудааст. Бо вуҷуди ин, ӯ аз ифшои шумораи умумии муҳоҷирони меҳнатӣ худдорӣ карда, гуфт, ки ин маълумотро бояд аз Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ дархост кард.

Дар посух ба суоли хабарнигори Радиои Озодӣ дар бораи сабаби нашр нашудани омори муҳоҷирон, Ҷамшед Нурмуҳаммадзода гуфт, ки ба гуфтаи ӯ, чунин маълумот метавонад аз ҷониби бархе расонаҳо ва таҳлилгарон нодуруст шарҳ дода шавад.

Ин дар ҳолест, ки намояндагони Вазорати меҳнат низ чанде пеш аз ифшои шумораи муҳоҷирон худдорӣ карда буданд. Аз аввали соли 2025 мақомоти Тоҷикистон омори муҳоҷирати меҳнатиро дигар мунтазам нашр намекунанд ва қаблан низ эълон шуда буд, ки ин маълумот ба гурӯҳи маълумоти маҳдуд дохил карда шудааст.

Ҳамзамон, Оҷонси омор хабар дод, ки то моҳи майи соли ҷорӣ дар Тоҷикистон 57 ҳазор нафар расман ҳамчун бекор ба қайд гирифта шудаанд. Ин нишондиҳанда нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 10,5 дарсад бештар мебошад. Аз ин шумора 27 ҳазор нафар, ё тақрибан 47 дарсад, занон мебошанд.

Ба гуфтаи мақомот, шумораи расмии бекорон танҳо ду дарсади аҳолии қобили меҳнатро ташкил медиҳад.

Бо вуҷуди он ки мақомоти Тоҷикистон аз коҳиши муҳоҷирати меҳнатӣ хабар медиҳанд, онҳо ҳамоно омори умумии муҳоҷиронро нашр намекунанд. Аз аввали соли 2025 ин маълумот дигар дастраси умум нест ва мақомот сабаби маҳдуд кардани онро расман шарҳ надодаанд.

Ҳамзамон, дар солҳои охир муҳоҷирони тоҷик дар Русия бо сахттар шудани қонунҳои муҳоҷират, тафтишҳои зиёд ва маҳдудиятҳои нав рӯ ба рӯ шудаанд. Дар ҳамин ҳол, моҳи майи соли ҷорӣ сафири Русия дар Тоҷикистон Семён Григорев гуфта буд, ки ҳоло дар Русия беш аз як миллион шаҳрванди Тоҷикистон кору зиндагӣ мекунанд.

Аз курйерӣ дар Русия то асорат дар Украина – саргузашти як шаҳрванди Тоҷикистон

Аз ҷониби

-

20/07/2026

Навори муроҷиати шаҳрванди 24-солаи Тоҷикистон Азимзода Давлат Одина, ки ҳоло дар асорат дар Украина қарор дорад, ба дасти Azda.tv расид, ки дар он ӯ мегӯяд пас аз боздошт дар Русия маҷбураш карданд то бо Вазорати дифои ин кишвар шартнома имзо кунад ва сипас ба ҷанг алайҳи Украина фиристода шудааст.

Ба гуфтаи Азимзода, то замони боздошт ӯ ҳамчун пайки (курйер) хизматрасонии “Яндекс.Еда” дар Русия фаъолият мекард ва як рӯз ҳангоми кор фармоише қабул мекунад, ки баъдан бекор мешавад. Ӯ мегӯяд, баъди чанде фармоишгар ба ӯ занг зада, иддао кардааст, ки фармоишро иштибоҳан бекор кардааст ва хоҳиш намудааст, ки бастаро ба ӯ расонад. Аммо Азимзода ҷавоб додааст, ки баъди бекор шудани фармоиш, он дигар ба пайк тааллуқ дорад ва агар хоҳиш дошта бошад, худаш омада онро бигирад.

Ин муҳоҷири тоҷик мегӯяд, ки ба фармоишгар суроғаро равон кард, вале тақрибан як соат баъд ба ҷойи фармоишгар кормандони пулис омада, ӯро боздошт карданд. Баъдан, тавре худи ӯ иддао мекунад, ба ӯ хабар додаанд, ки дар дохили баста маводи мухаддир мавҷуд будааст.

Азимзода Давлат мегӯяд, пас аз боздошт ба ӯ пешниҳод карданд, ки бо Вазорати мудофиаи Русия шартнома имзо кунад. Ба гуфтаи ӯ, масъулон гуфтаанд, ки дар сурати имзои шартнома ҳар моҳ 3 миллион рубл маош мегирад, аммо агар рад ҳам кунад, мефиристандаш, вале бе ҳеҷ гуна пардохт.

Ба гуфтаи ин шаҳрванди Тоҷикистон, баъд аз ин ба ӯ иҷозат додаанд, ки бо пайвандонаш тамос гирад. Наздиконаш ба ӯ гуфтаанд, ки вакили дифоъ мегиранд, зеро бовар доштанд, ки агар ӯ аз мавҷудияти маводи мухаддир дар баста огоҳ набошад ва танҳо вазифаи пайкиро иҷро карда бошад, метавон аз ҳуқуқаш ҳимоят ва ӯро озод кард. Аммо худи Азимзода мегӯяд, ки он вақт аллакай шартномаро имзо карда буд ва пайвандонаш низ гуфтаанд, ки дигар имкони кумак карданро надоранд ва тавсия додаанд, ҳамин ки имкон пайдо кард, худро ба асорат супорад.

Сипас ӯро ба як полигони ҳарбӣ мефиристанд, ки онҷо тамринҳо аз соати панҷи субҳ оғоз шуда, то соати ҳафти бегоҳ идома мекарданд ва баъдм тамрин низ онҳоро то дергоҳ ба корҳои гуногун маҷбур мекарданд. Ба гуфтаи Азимзода, бо онҳо муносибати хеле бад мешуд ва ҳуқуқи онҳо риоя намегардид. Ӯ инчунин мегӯяд аксари афроди дар полигон ҳузурдошта маҳбусон ва шаҳрвандони хориҷӣ, аз ҷумла аз Узбекистон, Қирғизистон ва Қазоқистон буданд ва чанд шаҳрванди Русия низ ҳузур доштанд, ки нисбаташон парвандаҳои ҷиноятӣ боз шуда буд.

Баъди муддате, воҳиде, ки ӯ дар ҳайати он қарор дошт, ба хати пеши ҷанг фиристода шуда, онҳоро барои кандани хандақҳо ва иҷрои корҳои дигар маҷбур мекарданд. Ӯ мегӯяд, дар гурӯҳи онҳо тақрибан 22 нафар буд, аммо аксари онҳо дар рӯзҳои аввал кушта ё сахт захмӣ шуданд.

Азимзода мегӯяд, дар яке аз лаҳзаҳо аз иҷрои фармонҳо бо хомӯш кардани дастгоҳи бесим (ратсия) сарпечӣ карда, тавонист мавқеи худро тарк намояду шабро дар дарахтзоре рӯз кунад ва худро ихтиёран ба нерӯҳои украинӣ таслим кунад.

Ба иддаои ин муҳоҷири тоҷик , дар асорати Украина бо ӯ муносибати хуб мекунанд ва бо 3 вақт хӯрок ва дигар шароити зарурӣ таъмин аст.

Дар анҷоми муроҷиаташ Азимзода аз шаҳрвандони Тоҷикистон ва дигар кишварҳо даъват мекунад, ки бо Вазорати дифои Федератсияи Русия дар ягон шароит шартнома имзо накунанд. Ба гуфтаи ӯ, шаҳрвандони хориҷиро бештар ба хатарноктарин минтақаҳои ҷанг мефиристанд, ки эҳтимоли кушта шудан дар онҷо хеле болост. Ӯ ҳамчунин ба онҳое, ки аллакай нохоста ба ҷанг фиристода шудаанд, тавсия додааст, ки дар сурати пайдо шудани имконият, худро ба асорат супоранд. Ба гуфтаи ӯ, дар асорати Украина бо асирони ҷанг муносибати хуб карда мешавад ва шароити зарурии нигаҳдорӣ фароҳам аст.

Бояд гуфт, Азимзода Давлат ягона зодаи Тоҷикистон нест, ки аз аз Русия ба ҷанги Украина фиристода мешаваду онҷо ба асорат меафтад. Пештар низ дар расонаҳо наворҳои чанд шаҳрванди Тоҷикистон нашр гардида буданд, ки сарбозони тоҷик пас аз ба асорати артиши Украина афтодан аз иштироки худ дар ҷанг изҳори пушаймонӣ карда, гуфтаанд, ки бо роҳҳои гуногун ба имзои шартнома бо Вазорати мудофиаи Русия водор шудаанд. Аксари онҳо низ аз шаҳрвандони Тоҷикистон ва дигар кишварҳои Осиёи Марказӣ даъват карда буданд, ки ба чунин шартномаҳо имзо нагузоранд.

Тибқи иттилои Маркази ҳамоҳангсозии асирони ҷангии Украина «Хочу жить», то аввали соли 2026 дар ихтиёри ин ниҳод маълумоти шахсии беш аз 11 ҳазор шаҳрванди кишварҳои Осиёи Марказӣ мавҷуд аст, ки дар сафи Қувваҳои мусаллаҳи Русия зидди Украина ҷангидаанд ё дар ин ҷанг кушта шудаанд. Аз ин шумора беш аз 3 ҳазор нафар шаҳрвандони Тоҷикистон мебошанд.

Бояд гуфт, ин танҳо маълумоти шахсии афродест, ки лоиҳаи “Хочу жить” дар дасташ дорад ва шумораи шаҳрвандони кишварҳои Осиёи Марказӣ, ки аз ҷониби Русия бар зидди Укриана ҷангида истодаанд ва ё кушта шудаанд, метавонад бамаротиб бештар бошад. Чун аввали соли 2025 раҳбари Маъмурияти байналмилалии исломӣ муфтӣ Шафиқ Пшихачев дар ҷаласаи Палатаи ҷамъиятии Федератсияи Русия гуфта буд, ки танҳо аз Тоҷикистон беш аз 8 ҳазор нафар дар сафи артиши Русия қарор гирифта, бар зидди Украина меҷанганд.

Масъулони лоиҳаи «Хочу жить» ҳамчунин мегӯянд, ки мақомоти Русия зимни рейдҳо муҳоҷирони кориро боздошт намуда, дар баъзе мавридҳо онҳоро таҳти фишор, таҳдиди зиндон ё ихроҷ водор месозанд, то бо Вазорати мудофиаи Русия шартнома имзо кунанд.

Пас аз ворид шудан ба артиш, тоҷиконро аксар вақт дар воҳидҳои ҷудогона ҷамъ карда, ба минтақаҳое равона месозанд, ки талафот дар онҷо махсусан зиёд аст ва ҳатто дар сурати анҷоми шартнома онҳоро аз хати ҷанг ба Русия барнамегардонанд.

Пештар ба Azda.tv як сарбози тоҷик низ гуфта буд, ки шартномаи яксолааш бо Вазорати дифои Русия ба охир расид, аммо бо гузашти ду моҳ аз он ва навиштани даҳҳо ариза ва нома ба Додситонӣ ва Вазорати дифоъи Русия ба ӯ иҷоза надодаанд, ки аз минтақаи ҷангӣ берун барояд ва ҳатто натавонистааст рухсатӣ дарёфт кунад.

Ӯ ҳамчунин таъкид карда буд, ки вазъи руҳияш бад асту чашми чапаш хуб намебинад ва маълумотномаи духтур ва тавсифнома (характеристика)-и муовини фармондеҳи дастаи низомӣ (командири рота)-яшро ба даст овардааст, ки дар онҳо гуфта мешавад, ҳақи идомаи ширкат дар ин ҷангро надорад.

Испания қаҳрамони Ҷоми ҷаҳонии 2026 шуд

Аз ҷониби

-

20/07/2026