Хона блог

Суҳбати Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов

Аз ҷониби
AZDA TV-2
-
0

Субҳи имрӯз Эмомалӣ Раҳмон бо собиқ Президенти Туркманистон Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кард.

Бино ба иттилои Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон, имрӯз, 15-уми майи соли 2023 Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кардааст.

Ба қавли манбаъ, “дар рафти суҳбат тамоми маҷмуи масъалаҳои ҳамкории дуҷониба, натиҷаҳои сафари давлатии Президенти Туркманистон ба Тоҷикистон, вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ мавриди баррасӣ қарор дода шуд.”

Ба гуфтаи як манбаъ, аз Ҳукумати Тоҷикистон, таъкиди Хадамоти матбуоти Эмомалӣ Раҳмон дар бораи “вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ” пеш аз ҳама баррасии аҳвол ва авзои кишварҳои пасошӯравӣ аст, ки дар доираи чанд созмон равобит ва ҳамкориҳои худро ҳифз кардаанд, мебошад.

Вай илова кард, вақте сарони кишварҳои Осиёси Марказӣ бо ҳам телефонӣ суҳбат мекунанд ва дар хабарҳои расмӣ ҳам барои мисол таъкид мешавад, ки “ба дигар мавзуъҳои мавриди таваҷҷуҳ андешаронӣ сурат гирифт”, ин маънои онро дорад, ки чун аксар раҳбарони ин кишварҳо бар иловаи доштани равобити хуби сиёсӣ ва ҳамкорӣ, дӯстони хуб ва рафиқони бо эътимоде низ барои якдигар дониста мешаванд, пеш аз ҳама муҳимтарин мавзӯъҳои рӯз ва ё вокунишҳои мардумӣ дар бораи ин ё он ҳодиса мавриди таваҷҷуҳ ва ба гунаи мисол, хабарҳои ахир дар бораи бедарак ва ё бемор шудани раисҷумҳури Беларус Александр Лукашенко мавриди баррасии онҳо қарор мегирад.

Гуфта мешавад, Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон дар поёни ин хабар афзуда, ки “ҷонибҳо зимни суҳбати телефонӣ масъалаҳои омодагӣ ба чорабиниҳои сатҳи олии минтақавӣ, аз ҷумла саммитҳои Вохӯрии машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ва Бунёди байналмилалии наҷоти Аралро, ки моҳи сентябри соли ҷорӣ дар шаҳри Душанбе баргузор мегарданд, муҳокима карданд.”

Тоҷикистон дар миёни кишварҳои ОМ пасттарин иқтисодро дорад

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Тоҷикистон дар миёни панҷ кишвари Осиёи Марказӣ яке аз хурдтарин иқтисодҳоро дорад. Ҳаҷми истеҳсолот ва содироти кишвар дар муқоиса бо Қазоқистон ва Узбекистон ба маротиб камтар буда, иқтисоди он аз интиқоли маблағҳои муҳоҷирони корӣ вобастагии зиёд дорад. 

Бино ба гузориши “The Times of Central Asia”, ки аз маълумоти Бонки Ҷаҳонӣ, Хазинаи байналмилалии асъор (ХБА), ЮНКТАД ва дигар манбаъҳо истифода шудааст, ҳаҷми умумии иқтисоди панҷ кишвари Осиёи Марказӣ тақрибан 543 миллиард долларро ташкил медиҳад.

Калонтарин иқтисод дар минтақа Қазоқистон аст, ки ба он 306 миллиард доллар ё 56,4 дарсади ҳаҷми умумӣ рост меояд. Узбекистон бо 147 миллиард доллар дар ҷойи дуюм қарор дошта, ҳаҷми иқтисоди Туркманистон 50 миллиард ва Қирғизистон 23 миллиард доллар нишон дода шудааст.

Ҳаҷми иқтисоди Тоҷикистон тақрибан 18 миллиард доллар ё 3,3 дарсад аз иқтисоди умумии панҷ кишварро ташкил медиҳад. 

Дар ҳамин ҳол, шумораи аҳолии Тоҷикистон тақрибан 11 миллион нафар аст, ки 13 дарсади аҳолии панҷ кишварро ташкил медиҳад. Аҳолии Узбекистон 37 миллион, Қазоқистон 21 миллион, Туркманистон 8 миллион ва Қирғизистон 7 миллион нафар гуфта шудааст.

Фарқ дар соҳаи содирот боз ҳам бештар ба назар мерасад. Ҳаҷми умумии содироти панҷ кишвар тақрибан 139 миллиард доллар буда, аз ин миқдор ба Қазоқистон 92 миллиард доллар, ба Узбекистон 32 миллиард, ба Туркманистон 7 миллиард ва ба Қирғизистон 6 миллиард доллар рост меояд.

Содироти Тоҷикистон бошад, тақрибан 1,6 миллиард доллар ё танҳо 1 дарсади содироти умумии панҷ кишвар арзёбӣ мешавад, вале маълумоти Тоҷикистон ва Қазоқистон дар ин қисмат ба соли 2024 рост меояд.

Ин нишон медиҳад, ки бо вуҷуди он ки Тоҷикистон 13 дарсади аҳолии панҷ кишварро дорад, саҳми он дар ҳаҷми умумии иқтисод ва махсусан дар содироти минтақа хеле камтар аст.

Дар ҳаҷми сармоягузории мустақими хориҷии ҷамъшуда низ фарқ миёни кишварҳо назаррас буда, аз 235,56 миллиард доллар сармоягузории мустақими хориҷӣ дар панҷ кишвар, ба Қазоқистон 156,42 миллиард доллар, ба Туркманистон 42,37 миллиард, ба Узбекистон 26,04 миллиард ва ба Қирғизистон 6,55 миллиард доллар рост меояд.

Ҳаҷми сармоягузории ҷамъшудаи хориҷӣ дар Тоҷикистон тақрибан 4,19 миллиард доллар, ё 1,78 дарсад аз ҳаҷми умумии панҷ кишварро ташкил медиҳад.

Яке аз фарқиятҳои асосии Тоҷикистон аз дигар кишварҳои минтақа вобастагии иқтисод аз маблағҳои шаҳрвандони дар хориҷ коркунанда мебошад.

Тибқи охирин маълумоти дастрас аз Бонки Ҷаҳонӣ, маблағҳои интиқолии шаҳрвандон ба Тоҷикистон ба 57,7 дарсади Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ (ММД) баробар аст.

Дар Қирғизистон ин нишондиҳанда 17,6 дарсад, дар Узбекистон 14,3 дарсад, дар Қазоқистон ва Туркманистон бошад, он мутаносибан 0,1 ва 0,2 дарсадро ташкил медиҳад. 

Тибқи маълумоти Бонки Ҷаҳонӣ, дар соли 2023 ҳаҷми кумаки хориҷӣ ба Тоҷикистон ба 3,5 дарсади даромади миллии умумӣ баробар буда, дар Қирғизистон ин нишондиҳанда 2,9 дарсад, дар Узбекистон 1,1 дарсад, дар Туркманистон 0,1 дарсад ва дар Қазоқистон 0,03 дарсадро ташкил медод.

Бо вуҷуди нишондиҳандаҳои нисбатан паст дар ҳаҷми иқтисод, содирот ва сармоягузорӣ, на ҳамаи нишондиҳандаҳои Тоҷикистон дар муқоиса бо ҳамсояҳо пасттар мебошанд.

Масалан, тибқи маълумоти ХБА, қарзи давлатии Тоҷикистон дар соли 2025 21,6 дарсади ММД-ро ташкил дода, ин нишондиҳанда дар Қирғизистон 36 дарсад, дар Узбекистон 28,6 дарсад ва дар Қазоқистон 24,6 дарсад мебошад.

Камтарин қарзи давлатӣ дар миёни ин панҷ кишвар ба Туркманистон рост омадааст, ки 3,8 дарсади ММД-ро ташкил медиҳад.

Дар ин гузориш ҳамчунин бар асоси пешбинии ХБА, дар соли 2026 Тоҷикистон метавонад 6,3 дарсади ММД нишондиҳандаи мусбат дар тавозуни амалиётҳои беруна дошта бошад.

Барои Туркманистон ин нишондиҳанда 3,7 дарсад пешбинӣ шудааст. Дар ҳамин ҳол, барои Қазоқистон, Узбекистон ва Қирғизистон нишондиҳандаҳо манфӣ мебошанд — мутаносибан -1, -1,3 ва -7,1 дарсад.

Тибқи маълумоти дар ҷадвали The Times of Central Asia овардашуда, захираҳои асъории Тоҷикистон тақрибан 27 дарсади ММД-ро ташкил медиҳанд. Барои Узбекистон ин нишондиҳанда 8 дарсад, Қирғизистон 10,8 дарсад, Қазоқистон 7,5 дарсад ва ма Туркманистон маълумоти мувофиқ оид ба захираҳои асъорӣ дастрас нест. 

Ҳамзамон дар ҳамин муқоиса қарзи давлатӣ барои Тоҷикистон тақрибан 29,5 дарсади ММД нишон дода шудааст. Барои Қазоқистон ин нишондиҳанда 24,8 дарсад, Узбекистон 32,6 дарсад, Туркманистон 4,6 дарсад ва Қирғизистон 36,6 дарсад мебошад. Манбаъ таъкид мекунад, ки ин маълумот асосан ба солҳои 2023–2024 тааллуқ доранд ва аз нишондиҳандаи қарзи давлатӣ барои соли 2025, ки дар ҷадвали дигари ХБА оварда шудааст, фарқ мекунанд. 

Дар мавриди дороиҳои фондҳои давлатии сармоягузорӣ, барои Қазоқистон тақрибан 21,5 дарсади ММД нишон дода шудааст. Манбаъ ин маблағҳоро ҳамчун дороиҳои пардохтпазире тавсиф мекунад, ки берун аз кишвар сармоягузорӣ шудаанд ва барои дастгирии иқтисод истифода шуда метавонанд. 

Нишондиҳандаи дигар таносуби захираҳои кишвар ба қарзи давлатии беруна буда, барои Тоҷикистон ин таносуб 1,44 баробар нишон дода шудааст. Яъне, ба ҳар 1 доллар қарзи давлатии хориҷӣ тақрибан 1,44 доллар захира рост меояд.

Барои Қазоқистон ин нишондиҳанда 3,8 баробар, Узбекистон 1,69 баробар ва Қирғизистон 1,21 баробар мебошад. Барои Туркманистон маълумоти мувофиқ вуҷуд надорад.

Яъне, Тоҷикистон тақрибан 3 миллиард доллар қарзи хориҷӣ ва 4,3 миллиард доллар захира дорад. Барои Қазоқистон ин рақамҳо 34 ва 129,3 миллиард доллар, барои Узбекистон 39,2 ва 66,3 миллиард доллар, барои Қирғизистон 4,2 ва 5,1 миллиард доллар мебошанд. 

Дар баробари ин, аз рӯи рейтинги қарзии давлатӣ, Тоҷикистон дар байни панҷ кишвар нишондиҳандаи пасттарини B-ро дорад. Рейтинги Қирғизистон B+, Туркманистон BB-, Узбекистон BB ва Қазоқистон BBB мебошад. Дар таҳлил гуфта мешавад, ки BBB- ҳадди сатҳи сармоягузорӣ ба ҳисоб меравад. Рейтинги Туркманистон аз ҷониби Fitch ва рейтинги кишварҳои дигар аз ҷониби S&P муайян шудааст.

Дар маҷмуъ, ин рақамҳо нишон медиҳанд, ки Тоҷикистон дар минтақа иқтисоди нисбатан хурд дорад ва дар истеҳсолу содирот аз иқтисодҳои бузурги Осиёи Марказӣ қафо мондааст. Ҳамзамон иқтисоди кишвар ба манбаъҳои беруна — пеш аз ҳама ба маблағҳои муҳоҷирон ва то андозае ба кумаки хориҷӣ вобастагии зиёд дорад.

Тарс аз таҳримҳо: Бонки “Ҳумо” суратҳисоби русҳоро мебандад

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Бонки “Ҳумо”-и Тоҷикистон ба мизоҷони хориҷии худ, бахусус шаҳрвандони Русия паём фиристода, онҳоро аз маҳдуд ё баста шудани кортҳои бонкиашон аз 1-уми октябр огоҳ кардааст.

Ин иқдом дар ҳоле сурат мегирад, ки низоми бонкии Тоҷикистон таҳти назорати шадиди молиявии байналмилалӣ қарор дошта, кӯшиш мекунад худро аз хатарҳои пайвастан ба таҳримҳо канор кашад.

Тавре Moscow Times хабар додааст, мувофиқи огоҳиномаҳои фиристодашуда, бонк аз мизоҷони хориҷӣ талаб кардааст, ки то 30-уми сентябр шахсан ба филиалҳои “Ҳумо” дар ҳудуди Тоҷикистон ҳозир шуда, раванди идентификатсияи биометриро гузаранд. Дар ғайри ин сурат, хидматрасонӣ ба онҳо мутаваққиф мегардад.

Чандин мизоҷи хориҷии ин бонк шикоят кардаанд, ки чанд рӯз инҷониб ҳангоми баровардани маблағҳо ва интиқоли пул ба суратҳисобҳои дигар ба мушкилоти техникӣ дучор шудаанд ва посухи дақиқ намегиранд. Бонк дар посух ба муроҷиатҳо изҳор доштааст, ки хидматрасониро ба гурӯҳҳои алоҳидаи шахсони ғайрирезидент маҳдуд мекунад.

Ҳарчанд ин маҳдудият расман нисбат ба шаҳрвандони хориҷӣ эълон шудааст, аммо коршиносон таъкид мекунанд, ки ҷорӣ кардани шароити сахтгиронаи бонкӣ ба муҳоҷирати корӣ ва гардиши молиявии миёни Тоҷикистону Русия низ таъсири худро мерасонад.

Дар шароите, ки ҳазорон муҳоҷири корӣ барои фиристодани маблағ ба оилаҳояшон аз замимаҳои бонкӣ ва кортҳои Тоҷикистон истифода мебаранд, ҳар гуна тағйирот ва сахтгирӣ дар низоми гузаронидани пул метавонад раванди интиқолро мушкилтар созад.

Фишорҳои сиёсӣ ва таҳримҳои байналмилалӣ

Бонки “Ҳумо”, ки дар заминаи ташкилоти микромолиявӣ таъсис ёфта, соли 2025 иҷозатномаи пурраи бонкиро ба даст оварда, ҳоло ба беш аз 300 ҳазор муштарӣ дар дахил ва хориҷи кишвар хидматрасонӣ мекунад.

Ба назари коршиносон, иқдоми охири бонк ба паёмадҳои таҳримҳои байналмилалӣ рабт дорад. Қаблан чандин бонки Тоҷикистон, аз ҷумла “Душанбе Сити”, “Спитаменбанк” ва “Коммерсбанки Тоҷикистон” таҳти таҳримҳои Иттиҳоди Аврупо қарор гирифта буданд ва маҷбур шуданд интиқоли пулро маҳдуд кунанд. Барои пешгирӣ аз таҳримҳои сояфкан ва нигоҳ доштани дастрасӣ ба бозори молиявии ҷаҳонӣ, бонкҳои кишвар маҷбуранд талаботи назорати молиявиро нисбат ба ғайрирезидентон ба таври бесобиқа сахттар кунанд.


Барқи офтобӣ барои 64 ҳазор аҳолии Бадахшон: “лимит” аз байн меравад?

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон чандин иншооти нави энергетикӣ, аз ҷумла нерӯгоҳҳои офтобӣ, бодӣ ва обӣ, зеристгоҳ ва хатти нави интиқоли барқ ифтитоҳ шуд.

Иттиҳоди Аврупо мегӯяд, ки лоиҳаҳои энергетикӣ дар ноҳияҳои наздисарҳадии ВМКБ ба беҳтар шудани таъминоти барқ барои тақрибан 64 ҳазор аҳолии ин вилоят мусоидат мекунанд.

Ифтитоҳи зерсохторҳои энергетикӣ 27-уми сентябр дар ҷараёни сафари Эмомалӣ Раҳмон ба ВМКБ дар ноҳияҳои Ишкошим, Шуғнон, Рӯшон ва Мурғоб сурат гирифтааст.

Гуфта мешавад, дар деҳаи Қозидеҳи ноҳияи Ишкошим зеристгоҳи 110/35 киловолтаи “Қозидеҳ” ба кор оғоз кард. Тибқи иттилои расмӣ, иншоот дар доираи лоиҳаи “Барқикунонии вилояти Бадахшон” сохта шуда, барои таҳкими шабакаи барқӣ ва баланд бардоштани эътимоднокии таъминоти нерӯи барқ дар ноҳия пешбинӣ шудааст.

Ин ҳам дар ҳолест, ки Иттиҳоди Аврупо соли 2025 расман эълон карда буд, ки зеристгоҳи “Қозидеҳ” дар ноҳияи Ишкошим ва хатти дуҳалқаи 42-километраи “Вомар–Вознавд” дар Рӯшон бо маблағгузории ИА сохта мешаванд.

Ҳамчунин дар ноҳияи Шуғнон нерӯгоҳи офтобии 3-мегаваттӣ дар деҳаи Рож ба истифода дода шудааст. Гуфта мешавад, дар ин нерӯгоҳ 4752 панели офтобӣ насб шудааст.

Дар деҳоти Бартанг нерӯгоҳи хурди обии 25-киловаттӣ ва дар деҳаи Девлохи деҳоти Барӯшон нерӯгоҳи обии 15-киловаттӣ ба истифода дода шуд. Тибқи иттилои расмӣ, ин нерӯгоҳҳо барои таъмини сокинони маҳаллӣ бо нерӯи барқ ва рушди инфрасохтори деҳот пешбинӣ шудаанд.

Дар ноҳияи Мурғоб, дар деҳаи Тохтамиши деҳоти Қизилработ дар масоҳати беш аз як гектар панелҳои офтобӣ бо иқтидори умумии 1138 киловатт насб шудаанд. Системаи захираи энергия низ дорои иқтидори 590 киловатт-соат мебошад. Тибқи иттилои расмӣ, ин маҷмааи энергетикӣ метавонад 145 хоҷагиро дар тамоми фасли сол бо нерӯи барқ таъмин кунад.

Вале маълум нест, ки оё зимистони дар пешистода лимити барқ дар ин ноҳия ва деҳаҳое, ки номбар шуд, ҷорӣ мешавад ё на. Аммо таҷриба нишон дода, ки солҳои қабл низ бо ифтитоҳи нерӯгоҳҳои хурди барқӣ ҳанӯз ҳам лимит ҷорӣ буд.

Нақши Иттиҳоди Аврупо

Намояндагии Иттиҳоди Аврупо дар Тоҷикистон дар паёме дар шабакаи X гуфтааст, ки ду лоиҳаи хатҳои барқ дар Ишкошим ва Рӯшон барои таъмини нерӯи барқи боэътимод ба аҳолии ноҳияҳои наздимарзии ВМКБ равона шудаанд ва теъдоди истифодабарандагон аз ин лоиҳаҳо тақрибан 64 ҳазор нафар арзёбӣ мешавад.

Сафири Иттиҳоди Аврупо дар Тоҷикистон Радослав Дарски ҳамроҳ бо Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи иншоот ширкат кардааст. Иттиҳоди Аврупо ҳамчунин аз дастгирии худ аз рушди манбаъҳои барқароршавандаи энергия дар Тоҷикистон хабар дода, ба нерӯгоҳи офтобии 3-мегаваттӣ дар деҳаи Рож ишора кардааст.

Кишварҳои ИА барои таҳияи механизми бозгардонии муҳоҷирон мувофиқат карданд

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Вазирони корҳои дохилӣ ва муҳоҷирати 18 кишвари аврупоӣ ба таҳияи механизми нави вокуниш ба ҳолатҳои фавқулода дар марзҳои берунии Иттиҳоди Аврупо мувофиқат карданд.

Ин механизм бозгардонии босуръати муҳоҷирон ва расонидани кумаки фаврӣ ба кишварҳоеро, ки бо афзоиши зиёди вуруди муҳоҷирон рӯбарӯ мешаванд, пешбинӣ мекунад. 

Бино ба иттилои BILD, ин мувофиқа рӯзи 26-уми сентябр дар нишасти вазирони корҳои дохилӣ ва муҳоҷирати Аврупо дар Мюнхен ба даст омада, ташаббускори он вазири корҳои дохилии Олмон Александр Добриндт будаст.

Дар ин нишаст намояндагони 18 кишвари аврупоӣ ва комиссари Иттиҳоди Аврупо оид ба муҳоҷират Магнус Бруннер иштирок карданд. Испания, ки Сеута ба қаламрави он дохил мешавад, дар нишаст намояндаи вазоратии худро надошт. 

Механизми пешниҳодшуда аз се бахши асосӣ иборат буда, механизми якум муайян кардани ҳолати буҳронӣ мебошад. Яъне, кишварҳои ИА мехоҳанд меъёрҳои ягонаеро муайян кунанд, ки тибқи онҳо ҳолатҳои фавқулода дар марзҳои берунии Иттиҳоди Аврупо эътироф карда шаванд.

Механизми дуюм бозгардонии босуръат буда, дар сурати расман эътироф шудани чунин ҳолат, бояд механизми махсус фаъол шавад, ки бозгардонии муҳоҷиронро тавассути тартиби тезонидашуда имконпазир кунад.

Сеюм — вокуниши фаврии “Frontex” буда, қарор аст механизми нави дастгирӣ таъсис дода шавад, ки тибқи он гурӯҳи фаврии Агентии аврупоии ҳифзи марз ва соҳил “Frontex” дар давоми 24 соат барои кумак ба кишвари узви ИА, ки бо вазъияти буҳронӣ дар марзи беруна рӯбарӯ шудааст, омода шавад. 

Дар нишасти Мюнхен ҳамчунин масъалаи васеъ кардани нақши “Frontex” дар раванди бозгардонии муҳоҷирон баррасӣ шуда, пешниҳод шудааст, ки ин агентӣ дар ташкили равандҳои бозгашт дар кишварҳои транзитии берун аз ИА низ нақши бештар дошта бошад. 

Кишварҳои аврупоӣ ҳамчунин идомаи музокирот дар бораи таъсиси марказҳои бозгардонӣ дар кишварҳои берун аз Иттиҳоди Аврупо, ки бо номи “Return Hubs” маъруфанд, баррасӣ карданд. Олмон дар ин масъала бо Австрия, Нидерландия ва Дания ҳамкорӣ хоҳад кард. 

Ба гуфтаи Добриндт, рӯйдодҳои моҳи июл дар Сеутаи Испания зарурати вуҷуди чунин механизмҳоро бештар нишон доданд. Ёдовар мемешавем, ки дар охири моҳи июл беш аз 70 ҳазор нафар аз Марокаш ба Сеута ворид шуданд. Қисми зиёди онҳо баъдан баргаштанд ё бозпас фиристода шуданд, аммо ҳазорон муҳоҷир дар ин минтақа боқӣ монданд. 

Бояд гуфт, дар ин марҳила сухан дар бораи қабули қонуни нави ИА барои ихроҷи оммавии муҳоҷирон нарафта, мақсади асосӣ таҳияи механизми муштаракест, ки дар сурати эътироф шудани вазъияти фавқулода дар марзҳои берунии ИА имкон медиҳад, вокуниш ва бозгардонии муҳоҷирон зудтар анҷом дода шавад.

*Frontex — ниҳоди Иттиҳоди Аврупо оид ба ҳифзи марзҳо ва соҳилҳост, ки ба кишварҳои узви ИА дар назорати марзҳои беруна, идоракунии муҳоҷират ва бозгардонидани муҳоҷирон кумак мекунад.

Тоҷикистон бори аввал номзадии худро ба Шӯрои Амнияти СММ пешниҳод кард

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Тоҷикистон дар таърихи худ бори аввал номзадии кишварро ба ҳайси узви ғайридоимии Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид барои солҳои 2028–2029 пешниҳод кард.

Ин пешниҳод рӯзи 26-уми сентябр аз забони вазири корҳои хориҷии кишвар Сироҷиддин Муҳриддин зимни суханронияш дар нишасти 81-уми Маҷмаи Умумии СММ дар шаҳри Ню-Йорк садо дод.

Вазири корҳои хориҷӣ дар суханронии худ таъкид карда, ки узвият дар Шӯрои Амнияти масъулияти баланд дар робита ба ҳифзи Оинномаи созмон ва нигоҳдории сулҳу бехатарии байналмилалӣ мебошад. Сироҷиддин Муҳриддин ҳамчунин ташаббусҳои Тоҷикистонро дар бораи ҳифзи пиряхҳо, захираҳои об, мубориза бо терроризм ва рушди зеҳни сунъӣ ёдовар шудааст.

Дар ин суханронӣ ҳамчунин изҳор гардида, ки Тоҷикистон аз раванди ислоҳоти “СММ-80”, ки аз ҷониби Дабири кулли созмон Антониу Гутерриш оғоз ёфтааст, пуштибонӣ мекунад. Ин барнома ба беҳтар кардани фаъолияти созмон тавассути тағйироти сохторӣ ва беҳтар кардани манбаъҳо равона шудааст.

Ин дар ҳолест, ки номзадии Қирғизистон ба аъзогии ғайридоимии Шӯрои Амнияти СММ барои солҳои 2027–2028 пазируфта шудааст. Пештар Узбекистон низ номзадии худро ба аъзогии ғайридоимии ин шӯро барои солҳои 2035–2036 пешниҳод карда буд.

Пешниҳоди номзадӣ ба Шӯрои Амнияти СММ аз ҷониби Душанбе як қадами муҳими сиёсӣ дониста мешавад, аммо коршиносон ва созмонҳои мустақил чанд чолиши асосиро дар роҳи ба даст овардани раъйи кишварҳои узв таъкид мекунанд:

Нигарониҳои ҳуқуқӣ ва байналмилалӣ: Баррасии лоиҳаи қарор дар парлумони Тоҷикистон дар бораи хориҷ шудани кишвар аз узвияти Додгоҳи байналмилалии ҷиноӣ, ки баъд аз баҳсҳо дар робита ба боздошт накардани Владимир Путин оғоз шуд.

Масъалаи ҳуқуқи башар: Созмонҳои байналмилалӣ пайваста дар бораи вазъи ҳуқуқи башар ва озодии баён дар Тоҷикистон изҳори нигаронӣ мекунанд. Кишварҳои аъзои СММ ҳангоми раъйдиҳӣ ба нишондиҳандаҳои риояи меъёрҳои байналмилалӣ таваҷҷуҳ мекунанд.

Рақобати минтақавӣ: Интихоб шудани Қирғизистон (барои солҳои 2027–2028) ва талоши Узбекистон (барои солҳои 2035–2036) нишон медиҳад, ки кишварҳои Осиёи Марказӣ саъй доранд мавқеи худро дар ҷаҳон таҳким бахшанд, аммо ба назари коршиносон, гирифтани раъйи ду сеюми аъзои Маҷмаи Умумии СММ ба тавони дипломатӣ ва ислоҳоти дохилӣ бастагии бевосита дорад.

ЗИНАИ ДУВУМИ ИСТИҚЛОЛИ МУФТ: ОЁ ТОҶИКИСТОН ИН БОР АЗ ФУРСАТ ИСТИФОДА МЕКУНАД?

Аз ҷониби
a m
-
0

Баъди 35 соли расидан ба зинаи аввали истиқлоли муфт, Тоҷикистон дар остонаи зинаи дуввуми истиқлол ва ин дафъа ҳам муфт, қарор гирифтааст. Оё кишвар, бо фарқ аз шонси аввал, аз шонси дувумаш истифода хоҳад кард ё муфт будани истиқлол ин дафъа ҳам сабаб мешавад қадри он шинохта нашавад?  

Бо вуҷуди пайдо шудани гурӯҳҳои озодандеш дар авоили солҳои 70-уми асри гузашта дар Тоҷикистон ва каме дертар ба яке аз аввалин гурӯҳҳои истиқлолхоҳ дар саросари Шӯравӣ табдил шудани он, мусаллам аст, ки истиқлол ба Тоҷикистон ва аксари кишварҳои собиқ Шӯравӣ муфт расидааст. Таъсири гурӯҳҳои истиқлолхоҳ ба пош хӯрдани Иттиҳоди Ҷамоҳири Шӯравӣ то ҳол тақрибан омӯхта нашудааст, аммо дар гумон аст нақши ҳалкунанда дошта бошад. 

Ҳарчанд истиқлолияти давлатӣ ба даст омад, рӯи харитаи ҷаҳон номҳои нав падид омаданд, бештари кишварҳои Осиёи Миёнаву Қафқоз то дер зери таъсир ва нуфузи Русия боқӣ монданд, то ҷое, ки ҳатто аз ҷониби рақибонаш то ба наздики “манотиқи таҳти нуфузи Русия” эътироф мешуданд. Бархе аз кишварҳои собиқи Шӯравӣ бо суръат (мисли кишварҳои назди Балтик) ва бархе бо оҳистагӣ (мисли Украину Озарбойҷон) аз зери нуфузи Русия хориҷ шуданд ва бархеи дигар ҳанӯз ин равандро гом ба гом идома медиҳанд (мисли Узбекистону Гурҷистону Арманистон). Мешавад Молдоваву Қазоқистонро низ ба ин гурӯҳ шомил кард.  

Аммо мутаассифона, Тоҷикистону Қирғизистон на танҳо аз худи истиқлоли муфт истифодаи дуруст карда натавонистанд, балки то ҳанӯз чанд шонси таҳкими истиқлолашонро ҳам аз даст доданд. Ин ду кишвар ҳанӯз ҳам зери таъсири Русия дар ҳама самтҳо – сиёсӣ, низомӣ, иқтисодӣ ва фарҳангӣ боқӣ мондаанд, бо фарқ аз кишварҳои дигар, ки бо истифода аз ҳар шонс таъсири яке аз бахшҳоро камтар карда, аз бархе комилан ва аз бархе қисман озод шудаанд. Барои мисол, Озарбойҷону Узбекистон аз ҳар дафъаи заъифтар шудани Русия истифода карда, аз созмону сохторҳои зери нуфузи Русия худро дуртар мегиранд, ки дар натиҷа Озарбойҷон тақрибан пурра аз зери қаноти он берун рафтаву Узбекистон ҳам гомҳои муваффақе дар ин самт бардоштааст. Ҳатто Арманистон, ки вазъаш дар масъалаи вобастагӣ ба Русия то дирӯз аз Тоҷикистону Қирғизистон фарқи камтаре дошт, аз шонси охир – ҷанги Укроин муваффақона истифода кард ва сатҳи истиқлолашро болотар бурд.

Муваффақиятҳои чанд моҳи охири Укроин дар ҷанг бо Русия, аз ҷумла хеле маҳдуд сохтани тақаррукоти киштиҳояш дар Баҳри Сиёҳ – аслитарин тариқи содироти ин кишвар, зарбаҳои муҳлик ба коркарди нафт, ба таври чашмгире маҳдуд кардани таҳвили бор, аз ҷумла маҳсулоти нафтӣ ба Қрим ва манотиқи ишғолии Укроин, пешравӣ дар чанд хати ҷанг (бо вуҷуди ақабнишинӣ дар чанд хати дигар) ва ғайра ҷаҳон, аз ҷумла кишварҳои ҳамсояву шарики Русияро рӯбарӯи воқеъияти нав қарор додааст: Русия на танҳо аз ин ҷанг хеле заъифшуда, балки шояд шикастхӯрда берун ояд, ки барои якчунин империя ва на танҳо ба худи империя, авоқиби пешбининашавандае дорад. Ва яке аз ин авоқиб метавонад ин бошад, ки Русия таъсиру нуфузаш дар хориҷро ба таври густардае аз даст медиҳад ва аз масъулиятҳояш дар манотиқи таҳти нуфузи худ шона холӣ мекунад. 

Дар ин сурат Тоҷикистон (аз ин ҷо ба баъд баҳсро танҳо бар Тоҷикистон мутамарказ мекунем ) мисли соли 1991 пешорӯи истиқлоли дигаре қарор мегирад: истиқлоли комили иқтисодӣ, сиёсӣ, низомӣ ва ҳатто то ҷое фарҳангӣ аз Русия. Ва оё кишвар омодааст ин истиқлолро пазирад ва ё аз ноилоҷӣ худро ба оғӯши қудрате дигар хоҳад партофт?

Дар ҳоле, ки ҷумҳуриҳои собиқшӯравии дигар аз ҳар зинаи коҳиши қудрати Маскав барои васеъ кардани истиқлоли худ истифода мекунанд, Тоҷикистон на иқтисоди мустақил сохтааст, на сиёсати хориҷии мутавозин ва на ҷойгузине барои муҳоҷирати Русия дорад. Гомҳои бисёр хурду номутмаине, ки дар ин самтҳо бардошта шудаанд, дар сурати расидани ногаҳонии зинаи дуввуми истиқлолият наметавонанд ба ҳайси пойдевори истиқлоли комил хидмат кунанд. 

Тибқи охирин додаҳои мақомот, дар соли 2025 бо ҷаҳиши якбораи 46-дарсадӣ ва нишондиҳандаи $2,9 млрд.ӣ, Чин ба шарики тиҷории рақами аввали Тоҷикистон табдил шуд. Албатта ин “ҷаҳиш” шарҳи алоҳида мехоҳад, аммо чун мавзуъи мавриди баҳс дигар аст, онро ба замони мувофиқтар мегузорем. Дар ҳамин ҳол, дар ин додугирифт на танҳо таносуб ба нафъи панҷкаратаи Чин аст, балки худи таркиби молу колои додугирифтшаванда аз ҳарду тараф ҳам асосан ба манфиъат Чин кор мекунанд: Тоҷикистон аз Чин маҳсулоти тайёр – сар аз қаламу қоғаз ва ҷӯробу таҳпӯш то техника, мошин, таҷҳизот, молҳои саноатӣ мехарад ва дар муқобил ба Чин асосан маъдан, филиз, пахта ва дигар ашёи хом содир мекунад. Ва ин ҳам бо фарқи қариб панҷбаробарӣ: дар тақрибан 2,33 млрд доллар воридот аз Чин, содироти Тоҷикистон ба ин кишвар танҳо 524 млн долларро ташкил додааст. Ва он ҳам тақрибан пурра аз маҳсулоти хом шакл гирифта, ки коркарди онҳо ва арзиши изофии асосӣ дар Чин иттиоқ меафтад ва ҷойҳои корӣ низ асосан насиби иқтисоди Чин мешаванд. 

Албатта, дар ин авохир бунёди корхонаҳои муштараке, ки бар коркарди маҳсулоти хом равона шудаанд, афзоиш ёфтаанд, аммо, мутассифона, бештари корхонаҳо танҳо дар омори расмӣ “тоҷикию чинӣ” номида мешаванд, дар асл бошад саҳми назоратӣ, технология ва идоракунӣ дар дасти тарафи чинӣ мебошад. Намунаҳои муҳим корхонаи тилои “Зарафшон” бо сармояи ширкати чинии Zijin Mining, корхонаи тилои “Покрӯд”, Ширкати кӯҳии саноатии Тоҷикистону Чин, ки сурбу руҳ ва дигар маъданҳоро коркард мекунад, корхонаҳои сементи Huaxin Gayur ва ғайра мебошанд. 

Вақте маълумоте дар бораи сохтори ин ширкатҳо вуҷуд надорад – мисли саҳмдори асосӣ кист, кӣ қарор қабул мекунад, фоида ба куҷо меравад, даромади воқеъии Тоҷикистон (на шахсони алоҳида) аз ин “корхонаҳои муштарак” чӣ қадар аст, консессия чандсола аст, захира то кай дар ихтиёри ширкати хориҷӣ мемонад, чанд тоҷик ва дар кадом сатҳ кор мекунад, фарқи моҳонаи тоқикон аз чиниҳо ба нафъи кадом тараф ва чӣ қадар аст, андозу имтиёзҳо чӣ гунаанд ва ғайра, шубҳа бештар мешавад. Бе дастрасӣ ба ин маълумот наметавон муайян кард, ки корхонаҳои мазкур вобастагии ашёии Тоҷикистонро кам мекунанд ё онро дар шакли нав — вобастагӣ аз сармоя, технология ва идоракунии Чин — амиқтар месозанд.  

Вазъ дар бахши низомӣ боз бадтар аст: агар дар бахши иқтисодӣ баъзе алтернативаҳо вуҷду доранд, Тоҷикистон дар бахши низомӣ тақрибан пурра вобастаи Русия аст. Шуруъ аз омодасозии кадрҳои низомӣ то таркиби силоҳҳои кишвар ва билохира ҳузури пойгоҳи Русия, ки шармандавор “кафолати амнияти Тоҷикистон” талаққӣ мешавад. Агар дар бахши иқтисодӣ каме ҳам бошад имкони маневр вуҷуд дорад, дар бахши низомӣ кишвар дар ҳамон ҳолати соли 1991 қарор хоҳад гирифт: вақте раҳбарияти кишвар намедонист бо ин ҳама аслиҳае, ки аз Шӯравӣ боқӣ мондааст чӣ кор хоҳад кард (чун тақрибан ҳеҷ кадри баландпояи миллии низомие вуҷуд надошт) ва онро бо ду дасти адаб ба Маскаву Тошканд супурд ва тавони артиши кишвари тозабаистиқлолрасидаро ба сифр баробар кард.   

Дар бахши сиёсӣ ҳам бо вуҷуди иддаъоҳои баландпарвоз, кори камтаре ба иҷро расидааст ва имкони маневр бисёр заъиф аст. Барои мисол, бо фарқ аз кишварҳои туркзабони ҳамсоя, ки заминаи қавие барои ояндаи сиёсии худ дар ҳайати кишварҳои туркзабон таҳти раҳбарии Туркия омода кардаанд, Тоҷикистон баъди канда шудани эҳтимолии пои Русия аз минтақа, метавонад худро дар халои геополитикие пайдо кунад, ки барои пур кардани он Чин, Туркия, Эрон ва дигар қудратҳо рақобат хоҳанд кард, дар ҳоле ки худи Душанбе барои интихоби шарикон абзорҳои кофӣ надорад. 

Яке аз паёмадҳои муфт ба даст омадани истиқлолияти давлатӣ ҳам ин буду ҳаст, ки бо вуҷуди ба бузургтарин ҷашни давлатӣ табдил додани ҷашни истиқлол, худи дарк аз он дар сатҳи ҳамин ҷашну рақсу бозӣ боқӣ мондааст. Яъне, посухи аксари мардум ба суоли “истиқлол чист” тақрибан чунин аст: истиқлол идест, ки бояд бо шукӯҳи тамом ҷашн гирифта шавад. Албатта, бояд аз инсоф канор наравем ва эътироф кунем: қисмате аз мардум дар фаҳмиши мафҳуми истиқлол каме пештар рафтаанд. Барои онҳо истиқлол чунин маънӣ дорад: дар харитаи ҷаҳон кишвари мустақиле бо номи Тоҷикистон пайдо шудааст, ки ҳаргиз набуд. Тамом!   

Ҳанӯз ҳам шонси истифода аз зинаи дуввуми истиқлоли муфт аз даст нарафтааст. Танҳо кишвар – ҳам ҳукумат ва ҳам мардум бояд ба дарки воқеъии истиқлол бирасанд ва онро бо омодагӣ истиқбол кунанд. Омодагиҳое мисли:

  1. сохтани ҷойгузин барои бозори меҳнати Русия;
  2. диверсификатсияи савдо ва роҳҳои нақлиётӣ; 
  3. таъсиси артиши воқеан миллӣ ва коҳиши вобастагӣ аз пойгоҳи Русия; 
  4. шаффоф кардани шартномаҳо бо Чин ва дигар қудратҳо;
  5. табдил додани сиёсати хориҷӣ аз интихоби “оғӯши нав” ба мувозинати чандҷониба.

Абдуманнон Шералиев

Тоҷикистон дар ҷустуҷӯи роҳҳои фиристодани шаҳрвандон ба муҳоҷирати корӣ аст

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Тоҷикистон дар як конфронси байналмилалӣ зарурати густариши роҳҳои қонунии муҳоҷирати кориро матраҳ кардааст, аммо мақомот мушаххас накардаанд, ки барои шаҳрвандони кишвар кадом роҳҳои нави қонунӣ боз шудааст.

Намояндаи Хадамоти муҳоҷирати Тоҷикистон дар конфронси байналмилалии “Budapest Process”, ки 16–17-уми сентябри соли ҷорӣ дар Исломобод баргузор шуд, ширкат кардааст. Дар ин ҳамоиш масъалаҳои рушди роҳҳои қонунии муҳоҷирати корӣ, танзими равандҳои муҳоҷиратӣ, шуғл, рақамикунонии хидматрасониҳои давлатӣ ва ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои қонунии муҳоҷирон баррасӣ шудаанд.

Бар асоси маълумоти худи котиботи “Budapest Process”, дар нишасти Исломобод беш аз 100 намоянда аз 23 кишвар ва 10 созмони шарик, аз ҷумла 13 намояндаи бахши хусусӣ, ширкат кардаанд. Меҳвари баҳс ба мувофиқ кардани талаботи бозори кор бо малакаи муҳоҷирон, эътирофи тахассус ва ҷалби шаффоф бахшида шудааст.

Ба иттилои Хадамоти муҳоҷирати Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Тоҷикистон, дар конфронс аҳамияти ҳамкории кишварҳо барои ташкили механизмҳои бехатар, муташаккил ва дастрас барои муҳоҷирати корӣ таъкид шудааст. Тоҷикистон низ таҷрибаи ҳамкориашро бо Маркази байналмилалии рушди сиёсати муҳоҷират муаррифӣ кардааст.

Яке аз натиҷаҳои ин ҳамкорӣ, ба гуфтаи мақомот, таъсиси Маркази захиравӣ барои муҳоҷирон дар Душанбе дар соли 2020 мебошад. Марказ ба шаҳрвандон дар бораи омодагӣ ба сафар ба хориҷ, қонунҳои кишварҳои қабулкунанда, пешгирии муҳоҷирати ғайриқонунӣ ва истисмори муҳоҷирон машварат медиҳад.

Дар конфронс ҳамчунин зарурати ҳамкории наздиктари мақомоти давлатӣ, корфармоён, созмонҳои байналмилалӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ таъкид шудааст. Иштирокдорон гуфтаанд, ки ҳамкории минтақавӣ ва байналмилалӣ метавонад ба ташкили роҳҳои дастрас ва бехатари муҳоҷират мусоидат кунад.

Аммо дар иттилои Хадамоти муҳоҷират мушаххас нашудааст, ки кадом кишварҳо барои шаҳрвандони Тоҷикистон роҳҳои нави қонунии муҳоҷирати кориро боз мекунанд, чанд ҷойи кор пешниҳод шудааст ва ин имкониятҳо кай дастрас хоҳанд шуд.

Тоҷикистон аз соли 2003 узви Маркази байналмилалии рушди сиёсати муҳоҷират буда, аз соли 2004 дар доираи равандҳои “Budapest Process” ва “Prague Process” ҳамкорӣ мекунад.

HRW: Саркӯби дигарандешон дар Тоҷикистон идома дорад

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Созмони Human Rights Watch (Дидбони Ҳуқуқи Башар) аз баста шудани баррасии махфии шикоят алайҳи Тоҷикистон дар Шӯрои ҳуқуқи башари Созмони Милали Муттаҳид (СММ) изҳори нигаронӣ карда, мегӯяд, ки рӯзноманигорон, фаъолон ва чеҳраҳои ҷамъиятӣ ва мунтақидони сиёсати ҳукумат ҳанӯз ҳам зиндонӣ ҳастанд.

Human Rights Watch (HRW) ин мавқеъро 22-юми сентябр дар ҷараёни иҷлосияи 63-уми Шӯрои ҳуқуқи башари СММ дар Женева баён кард. Дар изҳорот вазъи ҳуқуқи инсон дар Тоҷикистон дар баробари Чин ва Венесуэла баррасӣ шудааст.

HRW гуфт, ки аз баста шудани шикояти махфӣ алайҳи Тоҷикистон дар доираи расмиёти шикоятии Шӯрои ҳуқуқи башар, ки ин созмон онро “ғайришаффоф” номид, изҳори таассуф мекунад.

Ба гуфтаи ин созмони байналмилалии ҳомии ҳуқуқ, теъдоди зиёди рӯзноманигорон ва чеҳраҳои ҷамъиятӣ барои изҳори андешаҳои худ дар бораи сиёсати ҳукумат дар зиндон боқӣ мемонанд. HRW мегӯяд, ки аксари онҳо аз авфи ахири маҳбусон баҳра набурдаанд ё муҳлати ҷазояшон танҳо ба миқдори кам коҳиш ёфтааст.

HRW: Фишор ба ҷомеаи шаҳрвандӣ идома дорад

Созмон ҳамчунин иддао мекунад, ки садҳо созмони ғайриҳукуматӣ баста шудаанд ва фишор ба намояндагони ақаллиятҳои этникӣ дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон идома дорад.

HRW инчунин мегӯяд, Тоҷикистон ба таъқиби фаромарзии мунтақидон ва мухолифон дар хориҷ аз кишвар идома медиҳад.

Дар изҳорот гуфта мешавад, ки ҳаракатҳо ва ҳизбҳои сиёсие, ки ҳукумат онҳоро таҳдид ба худ медонад, мамнуъ шудаанд ва аъзои онҳо ба солҳои тӯлонии зиндон маҳкум шудаанд.

Созмон аз Шӯрои ҳуқуқи башари СММ хостааст, ки бо иштироки қурбониёни нақзи ҳуқуқ, намояндагони ҷомеаи шаҳрвандӣ ва коршиносони ҳуқуқи башари СММ ҷаласаи ошкор баргузор карда, масъалаи иҷрои чораҳоеро, ки ба гуфтаи HRW ҳукумати Тоҷикистон ба онҳо уҳдадор шудааст, баррасӣ кунад.

HRW дар гузориши солонаи худ оид ба Тоҷикистон низ навиштааст, ки дар соли 2025 фишор ба дигарандешон идома дошта, ҳафт рӯзноманигор дар зиндон боқӣ монда буданд. Созмон ҳамчунин аз ҳукмҳои тӯлонии зиндон алайҳи чанде аз чеҳраҳои сиёсӣ ва фаъолони ҷомеаи шаҳрвандӣ хабар додааст.

Ин дар ҳолест, ки мақомоти Тоҷикистон дар мавридҳои қаблӣ танқидҳои созмонҳои байналмилалии ҳуқуқи башарро рад карда, таъкид кардаанд, ки парвандаҳои марбут ба фаъолон, рӯзноманигорон ва мухолифон тибқи қонун баррасӣ мешаванд.

Боздошти ду мансабдори баландпоя барои замин

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Мақомоти интизомии Тоҷикистон ду мансабдори баландпояи шаҳри Исфараро бо гумони гирифтани пора боздошт кардаанд. 

Манбаъҳои Радиои Озодӣ рӯзи 24-уми сентябр гуфтанд, ки боздошти Маҳина Ҷӯраева, сардори Идораи замини Исфара ва Зоир Ҳасанов, сармеъмори шаҳр рӯзи 18-уми сентябр сурат гирифтааст.

Як манбаъ дар ниҳодҳои интизомӣ гуфтааст, ки ҳарду мансабдор “бо гумони фурӯши қитъаи замин” аз ҷониби маъмурони додситонӣ дастгир шуда, ҳоло дар боздоштгоҳи муваққатӣ қарор доранд.

Мақомоти Тоҷикистон то ҳол ҷузъиёти парвандаро расман шарҳ надодаанд. Мавқеи худи боздоштшудаҳо, наздикон ва вакилони мудофеи онҳо низ маълум нест.

Бояд гуфт, Ҷӯраева моҳи январи соли ҷорӣ ба ҷойи Муҳаммад Бобозода раиси Идораи замини Исфара таъйин шуда буд. Бобозода низ дар парвандаи марбут ба қонуншиканиҳо дар тақсими замин ба 14 соли зиндон маҳкум шуда буд.

Додгоҳ ӯро дар суистифода аз мансаб, гирифтани пора, сохтакорӣ ва ғайриқонунӣ додани қитъаҳои замин гунаҳкор дониста буд. Дар доираи ҳамин парванда ду корманди пешини Корхонаи бақайдгирии молу мулк дар Исфара Мурод Ашӯров ва Лайлӣ Валиева низ ба муҳлатҳои аз панҷуним то шашуним соли зиндон маҳкум шуда буданд.

Масъалаи қонуншиканӣ дар замин дар Тоҷикистон солҳост боқӣ мондааст. Мақомоти кишвар низ эътироф мекунанд, ки фурӯши ғайриқонунии замин ва дигар қонуншиканиҳо дар ин соҳа то ҳол аз мушкилоти ҷиддӣ ба шумор мераванд.

Тибқи маълумоти расмӣ, танҳо дар соли 2025 дар Тоҷикистон тақрибан 13 ҳазору 500 ҳолати риоя нашудан ё беэътиноӣ ба талаботи қонунгузории замин ошкор шудааст. Дар миёни минтақаҳои дорои шумораи зиёди чунин қонуншиканиҳо ноҳияи Рӯдакӣ ва шаҳрҳои Исфараву Кӯлоб низ зикр шудаанд.

Бо вуҷуди боздошти пайвастаи мансабдорони масъули тақсим ва истифодаи замин, мушкили қонуншиканӣ дар ин соҳа то ҳол пурра ҳал нашудааст. Хадамоти матбуоти президенти Тоҷикистон низ қаблан хабар дода буд, ки Эмомалӣ Раҳмон ба мақомоти прокуратура дар бораи мубориза бо ҷинояткорӣ ва пешгирии қонуншиканиҳо, аз ҷумла заминфурӯшӣ, дастуру супориш додааст. Аммо маълумоти марбут ба ҳазорон ҳолати қонуншиканӣ дар соҳаи замин нишон медиҳад, ки ин падида ҳаллии худро наёфтааст. 

Ба навиштаи таҳлилгар Сорбон Азимӣ, сабаби асосии идома ёфтани заминфурӯшӣ дар Тоҷикистонро танҳо дар фаъолияти чанд корманди Идораи замин ё мақомоти маҳаллӣ ҷустуҷӯ кардан дуруст нест. Ӯ бар ин назар аст, ки вақте барои қонуншиканиҳои вобаста ба замин мансабдорони гуногун пайваста боздошт мешаванд, аммо мушкил боқӣ мемонад, ин метавонад аз мавҷудияти мушкилоти амиқтар дар сохтори идоракунии замин ва муносибатҳои коррупсионӣ дарак диҳад. Ба гуфтаи Азимӣ, заминфурӯшӣ дар кишвар ба як мушкили фарогир табдил ёфтааст ва танҳо муҷозоти чанд мансабдор наметавонад онро аз байн барад.

Ӯ ҳамчунин ба мавридҳое ишора мекунад, ки баъзе мансабдорон баъди барканорӣ дубора ба вазифа барқарор мешаванд. Азимӣ бар ин назар аст, ки чунин ҳолатҳо эътимод ба самаранокии мубориза бо фасодро коҳиш медиҳанд. Ба гуфтаи ӯ, то замоне ки механизмҳои тақсим ва назорати замин ва масъулияти мансабдорони дахлдор ба таври ҷиддӣ тағйир наёбанд, боздошти алоҳидаи кормандони Идораи замин ё дигар мақомоти маҳаллӣ наметавонад мушкили заминфурӯширо ба таври куллӣ ҳал кунад.

Ҳамла бо корд дар Лаҳистон: як руҳонӣ кушта ва чаҳор нафар захмӣ шуданд

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Дар шаҳри Ярослави вилояти Подкарпатии Лаҳистон як мард бо корд ба одамон дар дохили ибодатгоҳе ҳамла кард. Дар натиҷа як руҳонӣ ҷон бохта, чаҳор нафар захмӣ шудаанд. Гумонбар шаҳрванди 31-солаи Украина буда, пулис ӯро боздошт кардааст.

Ҳодиса субҳи 24-уми сентябр дар ҳудуди Кохи роҳибаҳои Бенедиктинскаи шаҳри Ярослав рух додааст. Тибқи маълумоти пулис, соати тақрибан 9:30 дар бораи ҳамла бо корд ба онҳо хабар расидааст. Ҳангоми расидани кормандони пулис маълум шудааст, ки панҷ нафар — чаҳор мард ва як зан — захмӣ шудаанд.

Яке аз захмиён, ки руҳонӣ будааст, дар беморхона ҷон бохтааст. Вазъи ду нафари дигар ҷиддӣ арзёбӣ мешавад ва онҳо таҳти ҷарроҳӣ қарор доранд.

Гумонбар дар маҳалли ҳодиса боздошт шуда, аз ӯ корд мусодира шудааст. Мақомоти Лаҳистон мегӯянд, ки ӯ як марди 31-сола ва шаҳрванди Украина аст. Ангезаи ҳамла ҳанӯз маълум нест ва пулис бо ҳамроҳии додситонӣ таҳқиқро оғоз кардаанд.

Бино ба гузориши хабаргузории WP, ҳамла аввал дар қаҳвахонаи маркази фарҳанги масеҳӣ оғоз шуда, сипас ҳамлагар ба қисми калисо гузаштааст. Руҳониён талош кардаанд ӯро боздоранд. Кӯдакони муассисаи томактабии воқеъ дар ҳудуди маҷмаа осеб надидаанд.

Дар робита ба ҳодиса дар мақомоти шаҳри Ярослав ситоди буҳронӣ ташкил шудааст. Мақомоти маҳаллӣ гуфтаанд, ки барои таъмини амнияти сокинон нерӯҳои иловагӣ ба шаҳр фиристода мешаванд.

То лаҳзаи нашри хабар мақомоти Лаҳистон дар бораи ангезаи ҳамла маълумоти расмӣ надодаанд.

123...791саҳифаи 1 аз 791