Суҳбати Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов

-

31/07/2026

Дар ҳоле, ки Русия шадидан ба қувваи корӣ ниёз дорад ва шиддати он рӯз то рӯз бо сабабҳои гуногун, аз ҷумла ҷанг бо Укроин меафзояд, моҳе нест, ки мақомоти ин кишвар маҳдудияти болои муҳоҷирон ҷорӣ накунанд ва ё ҳади ақал муносибати хасмона алайҳи муҳоҷирон, бахусус муҳоҷирони осиёимиёнагӣ нишон надиҳанд. Сабаби тағйири муносибати Русия бо муҳоҷирони осиёимиёнагӣ чист ва чӣ авоқибе хоҳад дошт?

Қабл аз баррасии сабабу авоқиб лозим аст назари кӯтоҳе ба амалкардҳои ахири мақомоти ин кишвар алайҳи муҳоҷирон дошта бошем. Агар қаблан мақомоти ин кишвар бештар бо чораҳои маъмурӣ ё тафтишҳои ҷудогона маҳдуд мешуданд, ҳоло сухан дар бораи тағйири пурраи қонунгузорӣ, маҳдуд кардани ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ ва ба таври оммавӣ бекор кардани ҳуҷҷатҳои истиқомат меравад.

Мақомоти Русия силсилаи ислоҳотеро ба тасвиб расониданд, ки будубош ва кори муҳоҷиронро дар қаламрави ин кишвар шадидан маҳдуд мекунад:

а) Барои онҳое, ки мӯҳлати ҳуҷҷатҳояшон гузаштааст ё қоидаҳоро вайрон кардаанд, режими махсуси ҳуқуқӣ роҳандозӣ шуд. Нафаре, ки ба ин феҳрист дохил мешавад, тақрибан аз тамоми ҳуқуқҳои молиявию шаҳрвандӣ маҳрум мегардад: ӯ ҳуқуқи харидани амвол ва мошин, гирифтани ҳуҷҷати ронандагӣ, кушодани ҳисоби бонкӣ, гузаронидани пул ва ҳатто ақди никоҳро надорад.

б) Қонуни нав гирифтани шиносномаи Русияро бо баҳисобгирии ҳарб тавъам кард. Саркашӣ аз ба қайдгузорӣ дар комиссариати ҳарбӣ дар мӯҳлати муайяншуда асоси мустақим барои бекор кардани шаҳрвандӣ ва ихроҷ (депортатсия) аз кишвар гардид.

в) Аз ним бештари минтақаҳои Русия (аз ҷумла Подмосковйе, вилоятҳои Новосибирск, Калуга, Тюмен ва ғайра) фаъолияти муҳоҷиронро дар соҳаҳои калидӣ — такси, нақлиёти ҷамъиятӣ, фурӯши чакана, маориф ва хизматрасонии хӯрокворӣ комилан манъ карданд.

г) Вуруди аъзои хонаводаи муҳоҷирони кории камкасб маҳдуд карда мешавад. Барои фарзандони муҳоҷирон ҳангоми қабул ба мактабҳои русӣ санҷиши мураккаби забондонӣ ҷорӣ гардид; кӯдаконе, ки забонро дар сатҳи кофӣ намедонанд, ба таҳсил қабул карда намешаванд.

д) Гузаштани ҳама санҷишҳои тиббӣ ва дактилоскопия/аксбардорӣ ба кишварҳои мабдаи муҳоҷирон (аз ҷумла Тоҷикистон) кӯчонида шуда, раванди интихоби созмондодашударо (оргнабор) зери назорати қавии полис дароварданд.

Кор бо маҳдудиятҳо тамом намешавад. Сиёсатмадорони рус бо баёниҳои хасмона ва муҳоҷирситезона рӯҳияи муҳоҷирбадбинӣ дар кишварашонро ташдид мебахшанд. Ва шумори ин гуна сиёсатмадорони мухосим ва ҷанҷолӣ сол то сол бештар мешавад. Баъид дар интихоботи навбатӣ ба Думаи (парлумони) Русия бештари номзадҳо бо шиорҳои зиддимуҳоҷирӣ ворид шаванд ва шумори боз ҳам бештари вакилонро чунинҳо ташкил диҳанд.

Ин ҳам чанд мисол аз сиёсатмадорони муҳоҷирситези Русия:

Сергей Миронов, вакили Дума ва раҳбари фраксияи “Справедливая Россия — За правду” душмани рақами аввали муҳоҷирон дар парлумони Русия аст. Ӯ яке аз ташаббускорони аслии сахттар кардани сиёсати мигратсионӣ буда, зуд-зуд бо пешниҳодҳои радикалӣ ироа мекунад. Барои мисол ӯ борҳо пешниҳод карда, ки мораторияи пурра (манъи пурра) ба воридшавии муҳоҷирон аз кишварҳои Осиёи Марказӣ ҷорӣ карда шуда, режими виза бо Тоҷикистон ва Ӯзбекистон роҳандозӣ шавад.

Яке аз изҳороти дигари маъруфи Миронов, ин аст, ки “Муҳоҷир бояд биёяд, кору худро анҷом диҳад ва биравад. Ҳеҷ гуна оила, зану фарзанд ва нафақаву ёрдампулиҳои иҷтимоӣ аз ҳисоби андозсупорандагони Русия набояд бошад”. Ӯ ҳамчунин пешниҳод намуд, ки дар сурати содир кардани ҳуқуқвайронкунӣ аз ҷониби як муҳоҷир, на танҳо худи ӯ, балки тамоми хонаводааш низ аз Русия ихроҷ шаванд.

Сиёсатмадори муҳоҷирситези дигари, раиси Кумитаи тафтишотии ФР Александр Бастрикин аст. Дар тохтан ба муҳоҷирон бисёр фаъол аст ва муҳоҷиронро манбаъи асосии ҷинояткорӣ мехонад. Барои мисол ӯ дар Форуми ҳуқуқии Петербург аз сустии вакилон дар қабули қонунҳои мигратсионӣ интиқод карда, гуфта буд: “Мунтазирем, ки кай ин “Государственная дура” қонунҳои хубро ба тасвиб мерасонад?”.

Бастрикин дар як баромадаш бо сароҳат ва ошкоро хабар дод, ки мақомот беш аз 30 ҳазор собиқ муҳоҷирони соҳиби паспорти Русияшударо шомили баҳисобгирии ҳарбӣ сохта, ҳазорон нафари онҳоро барои кандани окопҳо ва хизмати ҳарбӣ ба минтақаҳои ҷангӣ фиристодаанд. Ӯ ин усулро “фишка”-е номид, ки муҳоҷиронро ба фирор аз Русия водор мекунад.

Ноиби раиси маҷлиси Русия (Дума) Пётр Толстой ба ин назари нозиёна аст, ки муҳоҷирати оммавӣ ба “ҷаҳони русӣ” ва сохтори фарҳангии кишвар таҳдид мекунад ва даъват мекунад фаъолияти диаспораҳо “ҳамчун сохторҳои мувозеи (параллелии) қудрат” манъ карда шавад. Раиси Дума Вячеслав Володин пофишорӣ дорад, ки қонунгузории мигратсионӣ на танҳо сахт, балки бояд “ба ҳади аксар (максималӣ) сахтгирона” бошад.

Аммо чаро, дар ҳоле, ки Русия ба муҳоҷирон ниёз дорад ва дар ин байн муҳоҷирони Осиёи Марказӣ (аз ҷумла тоҷикон), забонро то ҷое медонанд, бо фарҳанги русӣ ошно ҳастанд ва даҳҳо сол таҷриба доранд, алайҳашон меситезад?

Ба назар мерасад мақомоти Русия ба хотири ҳадафҳои сиёсиву амниятӣ аз манофеъи иқтисодӣ чашм мепӯшанд. Чун сабабу омилҳое, ки ба андешаи мо Русияро таҳрик ба иқдомҳои зиддимуҳоҷирӣ, аниқтараш зиддимуҳоҷиразосиёимарказӣ менамояд, сиёсӣ ва амниятианд.

Аслитарин сабаб динист. Бо ҷуз се миллион тоҷике, ки ҳоло дар Русия зиндагӣ мекунанд ва ҳади ақал нимашон шаҳравандии ин кишварро доранд, наздики панҷ миллион аз Узбекситону ҳудуди якуним миллион аз Қирғизистон низ ҳузур доранд. Мақомот ва хадамоти амниятии Русия (ФСБ, МВД) ба ин назаранд, ки муҳоҷирон аз Осиёи Марказӣ ба ҷои “ассимилятсия” (ҳал шудан) дар ҷомеаи русӣ, ба ташкили диаспораҳо ва анклавҳои худӣ шурӯъ карданд. Онҳо хонаводаҳояшонро меоранд, фарзандонашонро ба мактабҳои маҳаллӣ медиҳанд ва маҳаллаҳои алоҳида ташкил мекунанд. Дар чашми сиёсатмадорони Кремл, ин раванд сохтори демографӣ ва диниву фарҳангии кишварро тағйир медиҳад. Дар ҳоле, ки сокинони таҳҷоии мусалмон дар Русия – Қафқоз, Тотористон, Бошқирдистон меафзоянд (бо дарназардошти таваллуди зиёд дар хонаводаҳои мусалмон), бо қабули шаҳрвандони ОМ ба шумори мусалмонон бо суръат сифрщои нав илова мешаванд, дар ҳоле, ки дар муқобил шумори худи русҳо дар ҳоли кам шудан аст. Бо ин суръат, дар чанд даҳсолаи дигар мусалмонон аксариятро ташкил хоҳанд дод. Бо дарназардошти сатҳи баланди бегонаситезӣ дар Русия, ин раванд онҳоро сахт ба даҳшат афкандааст.

Сабаби дигар ин аст, ки назорати заъиф яке аз омилхои аслии қудратгирии диаспораву ҷамоъатҳост. Муҳоҷирони Осиёи Марказӣ бинобар режими бевиза ва таҷрибаи даҳсолаҳо ҷамъкардаашон дар Русия, хеле “озод” шуда буданд — метавонистанд корфарморо аваз кунанд, патент гиранд, ҳуҷҷат созанд ва мустақил кор кунанд. Мақомоти Русия барои пешгирӣ аз авоқиби контролнашаванда мехоҳанд ҳамин “озодӣ”-ро то ҳади имкон кам кунанд. Яке аз сабабҳои интихоби муҳоҷирон аз Ҳинду Шри-Ланка ҳам ҳамин аст, онҳоро бо қоидаҳои ҷояфтода дар кишварҳои арабии Халиҷи Форс бо номи “Кафола” меоранд ва ҷои корашону замону макони будубошашон аз аввал маълум ва таҳти контрол аст.

Яке дигар аз сабабҳо ин истифодаи муҳоҷирони тақрибан бепуштупаноши Осиёи Марказӣ ба ҳайси “аламхоликун” аст. Дар шароити ҷанг, таҳримҳо ва мушкилоти иқтисодӣ, ҳукуматҳо ҳамеша ба душмани дохилӣ ниёз доранд, то диққати ҷомеаро аз мушкилоти аслӣ канор баранд. Ҳамчунин мавзӯъи муҳоҷират барои сиёсатмадороне мисли Миронов ё Бастрикин соддатарин роҳи гирифтани холҳои сиёсӣ (рейтинг) байни аҳолии маҳаллӣ мебошад.

Ҳамчунин мақомоти рус метавонанд ин фишорҳоро барои ҷалби ҳарчи бештари муҳоҷирон ба ҷанги Укроин истифода кунанд. Бо сахттар шудани қонунҳо қисме аз муҳоҷирон назди интихоб қарор мегиранд, ки ё ба ҷанг бираванд ва ё бепулу қарздору бечора ба назди зану фарзанди нимгуруснаашон баргарданд.

Зоҳиран, муҳоҷирон бояд ин умедро, ки рӯзе ҳама чиз ба шакли қаблиаш бармегардад, канор бигзоранд ва барои ояндаи худ талош кунанд. Чи ояндаи боқӣ мондан дар Русия ва чи баргаштан ба ватан ва ё интихоби кишвари дигаре барои кор.

Баҳси бесобиқа дар футбол: Ҷоми ҷаҳон ё Инфантино?

Аз ҷониби

AZDA-TV

-

31/07/2026

Иттиҳоди ассотсиатсияҳои футболи Аврупо (УЕФА) ва ҳамаи 55 федератсияи миллии узви он ба таври якдилона зидди пешниҳоди ҷалби сармоягузорони хусусӣ ба Ҷоми ҷаҳон ва дигар мусобиқаҳои ФИФА баромаданд. Пас аз УЕФА КОНКАКАФ (федерасюни футболи кишварҳои Амрикои Шимолӣ, Ҷанубӣ ва ҳавзаи Кариб) ва АФК (федерасюни футболи Осиё) низ якдилона алайҳи пружаи тиҷории Инфантино қиём карданд.

УЕФА дар изҳороте, ки рӯзи 31-уми июл нашр шуд, ҳушдор додааст, ки агар ин тарҳ пурра бозпас гирифта нашавад, дастаҳои миллии кишварҳои Аврупо метавонанд аз иштирок дар мусобиқаҳои таҳти сарпарастии ФИФА даст кашанд.

Дар ин изҳорот гуфта мешавад, ки Ҷоми ҷаҳон яке аз муҳимтарин меросҳои футболи ҷаҳонӣ буда, дар тӯли чандин насл аз ҷониби бозигарон, дастаҳои миллӣ ва мухлисон дар тамоми қитъаҳо бунёд шудааст.

“Ҷоми ҷаҳон маҳсулоти сармоягузорӣ нест. Он фурӯхта намешавад”, — таъкид кардааст УЕФА.

УЕФА ҳамчунин роҳбарияти ФИФА-ро муттаҳам кардааст, ки чунин пешниҳоди муҳимро пинҳонӣ таҳия намуда, бидуни машварати ҷиддӣ бо федератсияҳои миллӣ ва дигар ниҳодҳои масъули футбол, онро ба марҳилаи тасдиқ расондааст.

Ба гуфтаи намояндагони футболи Аврупо, ин амал на танҳо нишонаи заъфи роҳбарӣ, балки сарпечии ФИФА аз масъулияти худ ҳамчун ниҳоди асосии ҳомии футболи ҷаҳонӣ мебошад.

УЕФА мегӯяд, федератсияҳои миллӣ дар баробари як интихоби маҷбурӣ қарор дода шудаанд: ё ба хусусигардонии мусобиқаҳои бузургтарини футбол розӣ шаванд, ё бо паёмадҳои эҳтимолӣ рӯ ба рӯ гарданд.

Дар изҳорот чунин раванд “идоракунӣ тавассути фишор ва таҳдид” номида шуда, УЕФА изҳори нигаронӣ кардааст, ки пас аз соҳиб шудани сармоягузорони хусусӣ ба саҳм дар мусобиқаҳои ФИФА, манфиатҳои тиҷоратӣ метавонанд аз манфиатҳои варзиш болотар гузошта шаванд.

Ба назари УЕФА, дар чунин ҳолат сармоягузорон пайваста афзоиши даромади худро талаб мекунанд ва ин метавонад ба тасмимҳо дар бораи тақвими байналмилалӣ, шакли мусобиқаҳо ва ояндаи футбол таъсир расонад ва дар натиҷа, қарорҳо дигар на бар асоси манфиати футбол, бозигарон, бошгоҳҳо, лигаҳо ва мухлисон, балки бо ҳадафи қонеъ кардани саҳмдорон қабул хоҳанд шуд.

“Ҳеҷ кас ҳаққи маънавӣ надорад чизеро фурӯшад, ки танҳо барои ҳифз ва супоридан ба насли оянда ба ӯ бовар карда шудааст”, — гуфтааст УЕФА.

Пас аз баррасии ин масъала УЕФА ва ҳамаи 55 федератсияи миллии он эълон карданд, ки то замони пурра бозпас гирифта шудани пешниҳод, дастаҳои миллии Аврупо дар мусобиқаҳои ФИФА иштирок нахоҳанд кард.

УЕФА ҳамчунин талаб дорад, ки ФИФА кафолатҳои ҳатмии ҳуқуқӣ пешниҳод кунад ва дигар ҳеҷ гоҳ масъалаи додани саҳм аз идоракунӣ ё мусобиқаҳои худро ба сармоягузорони хусусӣ матраҳ насозад.

“Мавқеи Аврупо равшан аст. Мо ҳеҷ гоҳ ба чунин тарҳ қонуният намебахшем”,- таъкид шудааст дар изҳорот.

Мавқеи УЕФА-ро Конфедератсияи футболи Амрикои Шимолӣ, Марказӣ ва ҳавзаи Кариб — КОНКАКАФ низ дастгирӣ карда, Конфедератсияи футболи Осиё — АФК низ ба Аврупо ва Амрикои Шимолӣ пайвастааст.

Дар пасманзари баҳсҳо Карлос Кордейро, мушовири калони президенти ФИФА Ҷанни Инфантино, бо эътироз аз мақомаш истеъфо додааст. Ӯ пешниҳоди фурӯши саҳм дар Ҷоми ҷаҳонро “cозиши бад барои футбол” номидааст.

Дар ҳамин ҳол ФИФА иттиҳомҳо дар бораи фурӯши Ҷоми ҷаҳонро рад карда, таъкид кардааст, ки “Ҳеҷ кас футболро намефурӯшад. ФИФА ҳеҷ гоҳ чунин имконро баррасӣ намекунад”.

ФИФА ваъда додааст, ки машваратҳои «боз ва демократӣ»-ро бо федератсияҳои миллии узв идома медиҳад ва ба иддаои созмон, ҳанӯз тасмими ниҳоӣ қабул нашудааст ва ин пешниҳод бояд бо иштироки ҳамаи аъзои ФИФА баррасӣ шавад.

ФИФА гуфтааст, ки баҳси тарҳ бар асари «гузоришҳои нодурусти расонаҳо» халалдор шудааст ва машварат бо ҳамаи 211 федератсияи миллӣ идома хоҳад ёфт. Созмон таъкид кардааст, ки бидуни ризоияти ҳамаи аъзоён сохтори нави тиҷоратии “FIFA Forward Enterprise” таъсис дода намешавад.

Тибқи гузоришҳои расонаҳо, тарҳи мавриди баҳс таъсиси як сохтори тиҷоратии алоҳидаро пешбинӣ мекунад. Ин сохтор метавонад даромадҳо аз ҳуқуқи пахши телевизионӣ, сарпарастӣ, фурӯши чиптаҳо ва иҷозатномаи истифодаи номи мусобиқаҳои ФИФА-ро идора кунад.

Пешниҳод ҳамчунин ба сармоягузорони хусусӣ иҷоза медод, ки то 20 дарсади саҳмияҳои ширкати навро соҳиб шаванд. Аммо мухолифон мегӯянд, ҳатто саҳми ақаллият метавонад фишори тиҷоратиро ба қарорҳои варзишӣ бештар кунад.

Ин вазъ метавонад ҳамчунин боиси афзоиши теъдоди мусобиқаҳо ва бозиҳо, фишори бештар ба футболбозон ва тиҷоратикунонии тақвими байналмилалии футбол гардад.

Тибқи арзёбии аввалияи ФИФА, ин тарҳ метавонист то 4,2 миллиард доллар сармоя ҷалб кунад. Дар сурати тасдиқи он ҳар федератсияи миллӣ дар оғози соли 2027 якбора 20 миллион доллар мегирифт ва маблағгузории давраи баъдӣ низ аз 8 то 20 миллион доллар афзоиш меёфт.

Дар ҳамин ҳол, ин баҳсҳо мавқеи Ҷанни Инфантиноро дар ҷаҳони футбол низ заиф кардаанд. Созмони Football Supporters Europe бо шиори “Бозӣ тамом шуд, Ҷанни” истеъфои ӯро талаб кардааст. Ин дар ҳолест, ки ФИФА то 18 ноябр номзадҳоро барои интихоботи президентӣ қабул мекунад ва раъйдиҳӣ моҳи марти соли оянда дар Работ баргузор мешавад.

Баҳси нав ба яке аз ҷиддитарин муноқишаҳо миёни ФИФА ва конфедератсияҳои минтақавии футбол дар солҳои охир табдил ёфтааст. Дар сурати амалӣ шудани таҳдиди УЕФА, иштироки дастаҳои пешсафи Аврупо дар чемпионатҳои ояндаи ҷаҳон ва дигар мусобиқаҳои ФИФА зери суол хоҳад рафт.

Чин дар Душанбе корхонаи муосири коркарди партов месозад

Аз ҷониби

-

31/07/2026

Мақомоти Тоҷикистон раванди ҷалби сармоя ва технологияҳои чиниро барои ҳалли мушкили партовҳои пойтахт суръат мебахшанд. Намояндагони кишвар ва роҳбарияти ширкати чинии Wangneng Environment бори дигар мавзӯи сохтмони корхонаи коркарди партовҳои сахти маиширо дар шаҳри Душанбе баррасӣ карданд.

Дар рафти ин мулоқот, ки рӯзи 30 июл тавассути видеоконфронс бо иштироки вазири энергетика ва захираҳои оби Тоҷикистон Далер Ҷумъа ва раиси Кумитаи ҳифзи муҳити зист Баҳодур Шерализода баргузор шуд, ҷонибҳо лоиҳаи табдили партов ба қувваи барқро муҳокима намуданд.

Тибци иттилоъи Вазорати энергетика ва захираҳои об, фаъолияти ин корхона бар асоси сӯзонидани партов ва истифодаи ҳарорати он барои иҷрои ду вазифаи асосӣ нигаронида шудааст: Истеҳсоли энергия – тавлиди қувваи барқи «сабз» аз ҳарорати партовҳо ва беҳтар кардани экология – табдили системаи идоракунии партовҳои маишӣ ва солим гардонидани муҳити зисти пойтахт.

Гуфта мешавад ин аввалин музокироти ҷонибҳо нест — робитаҳо дар ин самт чанд моҳи охир идома доранд. Мрҳи май Далер Ҷумъа ва Баҳодур Шерализода дар шаҳри Душанбе бо роҳбарони Wangneng Environment мулоқоти рӯбарӯ анҷом дода, имкони сохтани чунин марказро муҳокима карда буданд. Ибтидои июн Баҳодур Шерализода дар чорчӯбаи Намоишгоҳи марказиосиёии экологӣ дар Самарқанд аз гӯшаи намоишии ин ширкат дидан намуд.

Дар намоишгоҳ, аъзои ҳайати Тоҷикистон бо технологияҳои пешрафтаи ширкати чинӣ — аз ҷумла коркарди партовҳои маишию хӯрокворӣ, тоза кардани обҳои оқоба (сточные воды) ва коркарди хокистару осӯзтаҳо шинос шуда буданд.

Ширкати Wangneng Environment Co., Ltd. (штаб-квартирааш дар шаҳри Хуҷоуи вилояти Чжэҷзяни Чин) яке аз пешсафони соҳаи коркарди партов ва истеҳсоли энергия мебошад. Соҳаҳои асосии фаъолияти он сӯзонидани партови маишӣ, коркарди чархҳои кӯҳнаи автомобилӣ ва тозакунии обро фаро мегирад.

Афзоиши норасоии ҷойҳои нишаст дар мактабҳо бо вуҷуди таъсиси 85000 ҷойи нави нишаст

Аз ҷониби

-

31/07/2026

Вазорати рушди иқтисод ҳамроҳ бо ҳукумати Тоҷикистон барои бештар кардани шумори воридшавандагон ба донишгоҳҳои кишвар тавассути саҳмияи (квотаи) президентӣ ба тавофуқ расидаанд. Ин ниҳод аз авзоиши наздик ба сидарсадии ин саҳмия хабар дод. Ҳамчунин мақомот аз нақшаи сохтмон ва таъмири садҳо мактаб хабар медиҳанд.

Тибқи иттилоъи Вазорати рушди иқтисод барои соли нави таҳсил шумори дарёфткунандагони квотаи президентӣ ба 1 670 расонида шудааст, ки нисбат ба соли таҳсили 2024–2025 наздики 400 адад бештар аст.

Тибқи маъмул ин ҷойҳо барои ҷавонони боистеъдод, бахусус духтарон аз деҳоту ноҳияҳои дурдаст ва кӯҳистоние пешбинӣ шудаанд, ки аз набудани мутахассис ранҷ мебаранд. Шумори ҷойҳои ҷудошуда барои минтақаҳо ба ин тартиб аст: Хатлон — 650 ҷой, Суғд — 446, НТҶ — 364 ва ВМКБ — 210 ҷой.

Дар ҳамин ҳол коршиносону хонандагон аз адами шаффофият дар тақсими ин квотаҳост. Бештари ин ҷойҳо ба ҷавонони пуристеъдоди деҳотӣ нарасида, бо “тағобозӣ” тақсим ва ё фурӯхта мешаванд. Ҳамчунин коршиносон мегӯянд донишҷӯён баъди хатми донишгоҳ ба деҳоти худ сафарбар мешаванд, аммо ба маоши бисёр кам тоб наоварда, ба муҳоҷират мераванд.

Мақомот ҳамчунин нақша доранд то охири соли 2026 биноҳои нав ва корпусҳои иловагӣ барои беш аз 85 ҳазор ҷои нишаст сохта, ба истифода диҳанд. Барои ин кор ҳам маблағҳои дохилӣ ва ҳам грантҳои хориҷӣ (ба мисли Фонди Саудӣ ва лоиҳаҳо бо Русия) ҷалб шудаанд.

Ҳарчанд 85 000 ҷойи нишасти нав барои хонандагон рақами бузург менамояд аммо дар асл афзоиши шумори хонандагон дар як сол хеле бештар аз ин рақам аст. Танҳо дар як сол шумораи хонандагон аз 2,358 млн ба 2,462 млн нафар расид (104 ҳазор хонанда зиёд шуд). Яъне агар воқеъан 85000 ҷойи нави нишаст ҳам сохта шавад, норасоии ҷойи нишаст 20 000 бештар мешавад.

Гуфтанист, дар буҷаи соли 2026 барои соҳаи маориф 14 миллиард сомонӣ ҷудо кардаанд, ки 25,4% бештар аз соли гузашта ҳисоб шудааст.

Трамп аз пешниҳоди «Ҳайати сулҳ» хабар дод; Ҳамос ба халъи пурраи силоҳ розӣ шудааст?

Аз ҷониби

-

31/07/2026

Президенти Иёлоти Муттаҳида Доналд Трамп эълон кард, ки «Ҳайати сулҳ» ба созише даст ёфтааст, ки халъи пурраи силоҳи Ҳамос ва дигар гурӯҳҳои мусаллаҳи фаластиниро дар Навори Ғазза пешбинӣ мекунад.

Ба гузориши BBC, яке аз мақомҳои аршади Ҳамос низ тасдиқ кардааст, ки ин гурӯҳ бо тарҳи пешниҳодшуда барои халъи пурраи силоҳ дар Ғазза мувофиқат кардааст ва қарор аст ба наздикӣ дар ин бора изҳороти расмӣ нашр шавад. То ҳол мақомоти Исроил ба ин хабар вокуниши расмӣ нишон надодаанд.

Тибқи иттилои расонаҳо, «Ҳайати сулҳ», ки бо ибтикор ва раҳбарии Доналд Трамп таъсис ёфтааст, гуфтааст, ин созиш баъд аз чанд моҳи музокироти фишурда ва «бо ҳусни ният» ба даст омадааст. Ба гуфтаи онҳо, акнун таваҷҷуҳи асосӣ ба иҷрои бандҳои созиш равона мешавад.

Ин тавофуқ бахше аз марҳилаи дуюми тарҳи оташбас дар Навори Ғазза арзёбӣ мешавад. Дар он, ба ҷуз аз халъи силоҳи Ҳамос, инчунин хуруҷи нерӯҳои Исроил аз Ғазза ва оғози бозсозии ин минтақа пешбинӣ шудааст.

Доналд Трамп дар шабакаи иҷтимоии худ ин созишро «қадами бузург ба сӯи сулҳ ва амнияти пойдор» номида, гуфтааст, он барои таъсиси як ҳукумати нави фаластинӣ замина фароҳам меорад. Ба гуфтаи ӯ, ин ҳукумат бо «Ҳайати сулҳ» ҳамкорӣ карда, дар барқарорсозии Ғазза саҳм хоҳад гирифт.

Трамп ҳамчунин изҳор доштааст, ки дар натиҷаи ин созиш Исроил ба амнияти бештар даст хоҳад ёфт ва Навори Ғазза дигар ба пойгоҳе барои ҳамлаҳои мусаллаҳона табдил нахоҳад шуд.

Дар ҳамин ҳол, мақомоти амрикоӣ гуфтаанд, ки интизор доранд Исроил ба барномаи 20-бандие, ки қаблан бо он мувофиқат кардааст, пойбанд мемонад. Ба гуфтаи онҳо, агар пас аз халъи силоҳи Ҳамос хуруҷи нерӯҳои исроилӣ аз Ғазза анҷом нашавад, ин метавонад боиси ноумедии Доналд Трамп гардад.

Бо вуҷуди ин, то замони нашри ин хабар, на Ҳамос изҳороти расмии ваъдашударо нашр кардааст ва на мақомоти Исроил ин гузоришҳоро расман тасдиқ ё рад намудаанд.

Дар Бадахшон ба манзили раиси ситоди «Толибон» ҳамла карданд

Аз ҷониби

-

31/07/2026

Ба иттилои расонаҳои Афғонистон, шоми панҷшанбе афроди мусаллаҳи номаълум ба манзили Фасиҳуддин Фитрат, раиси ситоди артиши ҳукумати «Толибон», дар ноҳияи Вардуҷи вилояти Бадахшон ҳамла кардаанд.

Ба гуфтаи расонаҳо, ҳамлаварони номаълум аз мавқеи кӯҳии наздик ба деҳаи Истарп бо истифода аз силоҳҳои сабук ва вазнин, аз ҷумла тирандози ПК (пулемёти Калашников), ба сӯи манзили Фитрат оташ кушодаанд. Нигаҳбонони хона ба ҳамла ҷавоб дода, миёни ду тараф задухӯрди кӯтоҳ ба амал омадааст. Гуфта мешавад, ҳамлаварон баъд аз табодули оташ аз маҳал фирор карданд.

То ҳол маълум нест, ки Фасиҳуддин Фитрат ҳангоми ҳамла дар манзилаш ҳузур дошт ё на. Ҳамчунин, дар бораи талафот ё хисороти эҳтимолии ин ҳодиса иттилои расмӣ нашр нашудааст ва ҳеҷ гурӯҳе масъулияти онро ба дӯш нагирифтааст.

Ин ҳамла дар ҳоле сурат гирифтааст, ки рӯзҳои охир вазъи амниятӣ дар вилояти Бадахшон шиддат гирифтааст. Пас аз он, ки нерӯҳои мухолифи «Толибон» аз ҳамлаҳо дар ноҳияҳои Тифтали Поён ва Зебак хабар доданд, Фасиҳуддин Фитрат барои раҳбарии амалиёти низомӣ ба Бадахшон рафтааст.

Ҳамзамон, гурӯҳи «Шохаи Хуросон»-и созмони террористии «Давлати исломӣ» (ДИИШ) масъулияти кушта шудани Забеҳуллоҳ Амирӣ, раиси иттилоот ва фарҳанги ҳукумати «Толибон» дар Бадахшонро бар дӯш гирифтааст.

Ба иттилои хабаргузории Франс Пресс, бо истинод ба созмони мониторинги SITE Intelligence Group, ДИИШ дар баёнияе иддао кардааст, ки нерӯҳои ин гурӯҳ Амириро дар як ҳамлаи мусаллаҳона ҳадаф қарор додаанд.

Ёдовар мешавем,ки Забеҳуллоҳ Амирӣ рӯзи 28 июл дар шоҳроҳи Баҳорак – Файзобод аз сӯи ду фарди мусаллаҳи мотосиклсавор кушта шуд. Мақомоти амниятии «Толибон» дар Бадахшон гуфтаанд, ки яке аз ҳамлаварон дар ҷараёни даргирӣ бо муҳофизон кушта шуда, нафари дигар боздошт шудааст.

Мақомоти ҳукумати «Толибон» то ҳол дар бораи иддаои ДИИШ оид ба масъулияти ин ҳамла изҳороти расмӣ нашр накардаанд.

Бо оғози «маршировка» дар Душанбе баҳсҳо дар бораи ҷалби донишҷӯён дубора авҷ гирифтанд

Аз ҷониби

-

31/07/2026

Дар шаҳри Душанбе машқҳои оммавии донишҷӯён ва ҷавонон барои омодагӣ ба таҷлили 35-солагии Истиқлоли давлатии Тоҷикистон оғоз шудааст. Ин машқҳо, ки дар Тоҷикистон бештар бо номи «маршировка» маъруфанд, қарор аст то 9-уми сентябр идома ёбанд.

Ба гуфтаи муовини раиси Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши Тоҷикистон Сураҷ Чоршанбезода, имсол беш аз 100 ҳазор ҷавон дар чорабиниҳои омодагӣ ба ҷашни Истиқлол ширкат мекунанд.

Ҳамзамон, мақомоти шаҳри Душанбе барои гузаронидани ин машқҳо аз маҳдуд шудани ҳаракати нақлиёт дар бархе аз кӯчаҳои пойтахт хабар додаанд. Аз ҷумла, аз 1-уми август ҳаракат дар қисмате аз хиёбони Ҳофизи Шерозӣ ҳар рӯз аз соати 06:00 то 11:00 маҳдуд мешавад. Вазорати мудофиаи Тоҷикистон низ эълон кардааст, ки бахши асосии таҷлили Истиқлол бо баргузории гузашти низомӣ ҳамроҳ хоҳад буд.

Бо вуҷуди ин, «маршировка» ҳамасола яке аз мавзӯъҳои баҳсбарангез дар ҷомеа боқӣ мемонад. Мунтақидон мегӯянд, ҷалби донишҷӯён ва хонандагон ба чунин машқҳои тӯлонӣ ба сифати таҳсил таъсир мерасонад ва вақти онҳоро аз дарс дур мекунад. Ба андешаи онҳо, донишҷӯён бояд бештар ба омӯзиш машғул бошанд, на ба тамринҳои оммавӣ барои чорабиниҳои идона.

Бархе аз фаъолони ҷомеа инчунин иддао мекунанд, ки дар баъзе муассисаҳои таълимӣ донишҷӯён ва хонандагон бо роҳи иҷборӣ ба «маршировка» ҷалб мешаванд ва дар сурати иштирок накардан бо таҳдиди гирифтани баҳои паст ё дигар чораҳои интизомӣ рӯбарӯ мегарданд. Мақомоти Тоҷикистон чунин иддаоҳоро борҳо рад кардаанд.

Ҳукумати Тоҷикистон бошад, таъкид мекунад, ки машқҳо берун аз вақти дарс баргузор мешаванд ва ҳадафи онҳо омодагии босифат ба ҷашнҳои давлатии кишвар аст.

Пештар низ намояндагони ҳукумат аз ин иқдом ҳимоят карда буданд. Вазири собиқи маориф баҳсҳои атрофи «маршировка»-ро «як чизи хасакӣ» номида, муовини вазири фарҳанг гуфта буд, ки чунин чорабиниҳо бо хоҳиши ҷавонон баргузор шуда, барои шиносоӣ ва дӯстёбии онҳо низ мусоидат мекунанд.

Баҳс атрофи ҷазои 7 паҳлавон: корбари Фейсбук аз қарори Федератсияи ҷудо интиқод кард

Аз ҷониби

-

30/07/2026

Рӯзи 29-уми июн комиссияи интизомии Федератсияи ҷудои Тоҷикистон хабар дод ,ки ҳафт паҳлавони маъруфи кишварро барои муҳлати чор моҳ аз иштирок дар ҳамаи мусобиқаҳо маҳрум кардааст.

Ба иттилои Федератсия, ин қарор нисбати Сомон Маҳмадбеков, Темур Раҳимов, Обид Ҷебов, Абдуллоҳи Ориф, Умедҷон Раҷабов, Виктория Киселёва ва Александра Кан қабул шудааст.

Гуфта мешавад, сабаби чунин тасмим вайрон кардани интизоми касбӣ, сарпечӣ ва ҳозир нашудан ба се давраи ҷамъомади таълимиву тамринии дастаи мунтахаб будааст. Ин ҷамъомадҳо барои омодагӣ ба Бозиҳои Осиё дар Ҷопон ва Қаҳрамонии ҷаҳон дар Боку баргузор мешуданд.

Федератсия мегӯяд, бо вуҷуди чандин даъват ба варзишгарон ва мураббиёни онҳо барои иштирок дар тамринҳо, аз ҷониби онҳо ҳамкорӣ сурат нагирифтааст. Ҳамчунин, ба гуфтаи ин ниҳод, варзишгарон нақшаи расмии омодагии дастаи мунтахабро риоя накардаанд.

Қарори маҳрумият, ба гуфтаи Федератсия, бо мувофиқаи ҳайати мураббиёни дастаи мунтахаб қабул гардида, натиҷаҳо ва унвонҳои варзишгарон дар қабули он таъсир нагузоштаанд.

Дар миёни маҳрумшудагон аз маъруфтарин ҷудокорони кишвар қарор доранд. Аз ҷумла, Темур Раҳимов ва Сомон Маҳмадбеков барандагони медалҳои биринҷии Бозиҳои олимпии Париж-2024 мебошанд. Дигар варзишгарони маҳрумшуда низ соҳиби медалҳои қаҳрамонии ҷаҳон ва Осиё, мусобиқаҳои «Grand Slam», «Grand Prix», Бозиҳои осиёӣ ва Бозиҳои ҳамбастагии исломӣ мебошанд.

То ҳол назари худи варзишгарон ва сабаби иштирок накардани онҳо дар ҷамъомадҳои тамринӣ маълум нест.

Дар ҳамин ҳол, қарори Федератсияи ҷудои Тоҷикистон дар шабакаҳои иҷтимоӣ низ баҳсҳоро ба вуҷуд овардааст. Аз ҷумла, корбари Фейсбук Али Ализод аз ин тасмим интиқод карда, навиштааст, ки ҳарчанд сармураббии нави даста Ироклий Узнадзе мутахассиси соҳибтаҷриба аст, аммо натиҷаҳои фаъолияти ӯ бо тими миллии Туркия он қадар назаррас набуданд, ки чунин тағйироти ҷиддиро асоснок кунанд.

Ба андешаи Ализод, сармураббии нав пеш аз он ки бо даста ба натиҷаҳои мушаххас ноил шавад, кӯшиш дорад ҳамаи ҷудокорони пешсафро ба низоми ягонаи худ мутобиқ созад ва аз онҳо бихоҳад аз омодагии инфиродӣ ва мураббиёни шахсиашон даст кашанд.

Ӯ бар ин назар аст, ки чунин муносибат нисбат ба варзишгароне, ки аллакай медалҳои олимпӣ ва ҷаҳонӣ ба даст овардаанд, метавонад ба натиҷаҳои даста таъсири манфӣ расонад. Ба гуфтаи ӯ, ситораҳои маъруфи дзюдои ҷаҳон, аз ҷумла Тедди Ринер ва Сёҳей Оно, низ солҳои зиёд бо барномаҳои инфиродӣ омодагӣ дидаанд ва ин ба дастовардҳои онҳо халал нарасондааст.

Ализода ҳамчунин таъкид кардааст, ки Сомон Маҳмадбеков, Темур Раҳимов, Обид Ҷебов ва дигар ҷудокорон маҳз бо усули омодагии солҳои охир ба натиҷаҳои назаррас расидаанд. Ӯ аз роҳбарияти Федератсияи ҷудои Тоҷикистон даъват кардааст, ки бо варзишгарон ба созиш расида, онҳоро ба ҳайати дастаи миллӣ баргардонад.

Ба гуфтаи ӯ, маҳз ин паҳлавонон солҳои охир Тоҷикистонро дар мусобиқаҳои байналмилалӣ муаррифӣ карда, соҳиби медалҳои арзишманд шудаанд ва бе иштироки онҳо натиҷаҳои даста метавонанд заифтар гарданд.

Роҳбарии Федератсияи ҷудои Тоҷикистонро Исмоил Маҳмадзоир, набераи Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон, ба уҳда дорад.

Равнақи сармоягузорӣ дар Тоҷикистон: Эътимоди сармоягузорон ё таваккали онҳо?

Аз ҷониби

-

30/07/2026

Чанд соли охир Тоҷикистон дар ҷалби сармояи хориҷӣ муваффақ аст. Агар қаблан сармоягузорӣ рушди якададӣ нишон медод, ҳоло ҳарф аз равнақи 20-30 дарсадӣ мебошад. Афзоиши вуруди сармояи хориҷӣ яке аз нишонаҳои асосии бовари сармоягузорон ба иқтисоди кишвар аст. Оё воқеъан Тоҷикистон муваффақ ба бадастории бовари сармоягузорон шудааст ё инҷо сирри дигаре ҳаст?

Бино ба маълумоти ахир Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳаҷми умумии сармояи хориҷии воридшуда ба иқтисоди кишвар ба маблағи рекордӣ — наздики 1,9 миллиард доллар расид. Ин нишондиҳанда нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 23,2% зиёд мебошад.

Дар ин миён, сармоягузории мустақими хориҷӣ (СМХ) афзоиши аз ҳама бештарро нишон дод — он 60,3% афзуда, ба 187,7 миллион доллар расидааст. Илова бар ин, дар доираи форуму мулоқотҳо 6 созишномаи нави сармоягузорӣ ба маблағи беш аз 1,45 миллиард доллар ба тасвиб расид, ки иҷрои онҳо эҷоди ҳазорон ҷойи нави кориро тақозо мекунад.

Оё ин нишонаи эътимоди пурраи сармоягузорон аст?

Дар назари аввал ва аз рӯи назарияи классикии иқтисодӣ, афзоиши сармоягузории мустақим ҳамчун аломати устувории иқлими сармоягузорӣ ва эътимоди баланди тиҷорати байналмилалӣ арзёбӣ мешавад. Азбаски сармоягузори мустақим корхона месозад ё таҷҳизот мехарад, ӯ наметавонад ин дороиҳоро дар як рӯз фурӯхта аз кишвар беурн барад. Аммо таҳлили амиқи сохтори ин маблағҳо тасвири дигаре нишон медиҳад.

Таҳлилгарони мустақил ва иқтисодчиён чанд далели асосиро меоранд, ки чаро ин раванд бештар аз таваккали огоҳона (риск) барои ба даст овардани фоидаи калон хабар медиҳад, на аз эътимоди беҳудуд ба муҳити тиҷоратии кишвар:

Тамаркуз дар соҳаҳои истихроҷ ва ашёи хом:
Қисми аъзами сармоягузориҳо ба истихроҷи конҳои тилло, металлҳои ранга ва лоиҳаҳои бузурги энергетикӣ (аз ҷумла НОБ-и Роғун) нигаронида шудаанд. Дар чунин соҳаҳо даромаднокӣ ба ҳаде болост, ки сармоягузорони хориҷӣ ҳозиранд ба хавфҳои баланди геополитикӣ, тағйирёбии қонунҳо ё мушкилоти бюрократӣ чашм пӯшанд.
Кафолатҳои махсуси давлатӣ ва имтиёзҳо:
Сармоягузорон бештар на ба хотири шароити озоди бозор, балки ба хотири гирифтани имтиёзҳои беназири андозӣ ва ҳуқуқи монополӣ вориди бозор мешаванд. Ба бисёр ширкатҳои хориҷӣ кафолатҳои махсуси ҳукуматӣ дода мешаванд, ки хавфи онҳоро дар сурати шикасти лоиҳа бо шиддат коҳиш медиҳад.
Сармояҳои давлатии геополитикӣ:
Ҳаҷми асосии сармояро бештар сармоягузориҳои давлатӣ ё ширкатҳои вобаста ба ҳукуматҳои беруна (хусусан аз Чин ва фондҳои арабӣ) фароҳам мекунанд. Ин сармояҳо бештар дар асоси созишномаҳои сиёсии байнидавлатӣ ҷалб карда мешаванд, на аз рӯи қарорҳои мустақили бозори озоди ҷаҳонӣ.
Мушкили соҳаҳои дигари иқтисодиёт:
Сармоягузории мустақим ба соҳаҳои хизматрасонӣ, технологияҳои олӣ ва коркарди маҳсулот (соҳаҳое, ки эътимоди воқеиро ба муҳити тиҷоратӣ мебахшанд) ҳанӯз ҳам дар сатҳи паст боқӣ мемонад.

Ҷалби 1,9 миллиард доллар сармоя барои иқтисоди Тоҷикистон муҳим ва бахши аъзами он ба рушди инфрасохтору эҷоди ҷойҳои корӣ хизмат мекунад. Аммо донистани фарқият бад нест: ин равнақ на аз беҳтар шудани шароити умумии тиҷорат барои ҳама, балки аз он гувоҳӣ медиҳад, ки сармоягузорони калон омодаанд барои ба даст овардани фоидаҳои бузург аз захираҳои табиии Тоҷикистон таваккалҳои ҷиддиро ба дӯш гиранд.

Нуриддин Қаршибоев: Дар Тоҷикистон худсензура миёни рӯзноманигорон ва блогерон афзоиш ёфтааст

Аз ҷониби

-

30/07/2026