Хона блог

Суҳбати Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов

Аз ҷониби
AZDA TV-2
-
0

Субҳи имрӯз Эмомалӣ Раҳмон бо собиқ Президенти Туркманистон Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кард.

Бино ба иттилои Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон, имрӯз, 15-уми майи соли 2023 Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кардааст.

Ба қавли манбаъ, “дар рафти суҳбат тамоми маҷмуи масъалаҳои ҳамкории дуҷониба, натиҷаҳои сафари давлатии Президенти Туркманистон ба Тоҷикистон, вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ мавриди баррасӣ қарор дода шуд.”

Ба гуфтаи як манбаъ, аз Ҳукумати Тоҷикистон, таъкиди Хадамоти матбуоти Эмомалӣ Раҳмон дар бораи “вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ” пеш аз ҳама баррасии аҳвол ва авзои кишварҳои пасошӯравӣ аст, ки дар доираи чанд созмон равобит ва ҳамкориҳои худро ҳифз кардаанд, мебошад.

Вай илова кард, вақте сарони кишварҳои Осиёси Марказӣ бо ҳам телефонӣ суҳбат мекунанд ва дар хабарҳои расмӣ ҳам барои мисол таъкид мешавад, ки “ба дигар мавзуъҳои мавриди таваҷҷуҳ андешаронӣ сурат гирифт”, ин маънои онро дорад, ки чун аксар раҳбарони ин кишварҳо бар иловаи доштани равобити хуби сиёсӣ ва ҳамкорӣ, дӯстони хуб ва рафиқони бо эътимоде низ барои якдигар дониста мешаванд, пеш аз ҳама муҳимтарин мавзӯъҳои рӯз ва ё вокунишҳои мардумӣ дар бораи ин ё он ҳодиса мавриди таваҷҷуҳ ва ба гунаи мисол, хабарҳои ахир дар бораи бедарак ва ё бемор шудани раисҷумҳури Беларус Александр Лукашенко мавриди баррасии онҳо қарор мегирад.

Гуфта мешавад, Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон дар поёни ин хабар афзуда, ки “ҷонибҳо зимни суҳбати телефонӣ масъалаҳои омодагӣ ба чорабиниҳои сатҳи олии минтақавӣ, аз ҷумла саммитҳои Вохӯрии машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ва Бунёди байналмилалии наҷоти Аралро, ки моҳи сентябри соли ҷорӣ дар шаҳри Душанбе баргузор мегарданд, муҳокима карданд.”

Парвандаи қатли Домулло Абдуманнон ба додгоҳ рафт

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Мақомоти тафтишотӣ парвандаи қатли Маннон Содиқов, соҳибкори 60-сола ва узви пешини Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистонро барои баррасӣ ба Додгоҳи шаҳри Исфара фиристодаанд.

Дар робита ба куштори ӯ ду сокини Исфара Эҳсон Бобоеви 31-сола ва Юсуф Шарифови 46-сола муттаҳам ҳастанд. Аммо хонаводаи Содиқов мегӯяд, таҳқиқи қазия барои онҳо ҳанӯз саволҳои беҷавоб боқӣ гузоштааст.

Абдусалом Содиқов, писари Домулло Абдуманнон, рӯзи 3-уми сентябр ба Радиои Озодӣ гуфтааст, ки тафтиши парванда анҷом ёфта, он рӯзи 27-уми августи соли ҷорӣ ба додгоҳ ирсол шудааст.

Ба гуфтаи ӯ, хонавода бар ин назар аст, ки дар қазия нафари дигаре низ нақш дорад. Абдусалом мегӯяд, падараш ба ин нафар эътимод дошт ва маҳз ба ҳамин далел наздикон мехостанд ӯ яке аз афроди асосии мавриди таҳқиқ бошад. Ба гуфтаи ӯ, додситон ба хонавода шарҳ додааст, ки ин шахс мустақиман дар саҳнаи куштор ҳузур надоштааст.

Номи шахсе, ки хонавода аз ӯ ёд мекунад, нашр нашудааст ва маълум нест, мақомоти тафтишотӣ нақши эҳтимолии ӯро то кадом андоза санҷидаанд.

Ёдовар мешавем, ки Домулло Абдуманнон охири моҳи апрели соли ҷорӣ нопадид шуда, пас аз чанд рӯз ҷасади ӯро дар ҳудуди як манзили нотамом дар деҳаи Чорбоғи Исфара пайдо карданд.

Тибқи фарзияи расмии мақомот, ин ду нафар рӯзи 27-уми апрел тақрибан соати 03:00 Содиқов Маннонро бо баҳонаи ба шаҳри Душанбе рафтан ва аз маҳбас озод намудани фарзандаш Содиқов Абдусалом, ба мошини тамғаи “BMW”, рақами қайди давлатиаш 33-77 ZZ 02 савор карда, ба самти шаҳри Исфара ҳаракат кардаанд.

Аммо “гумонбарон дар дохили мошин дастони Содиқов Маннонро бо ресмон баста, 100.000 доллари ИМА-ро, ки бо худ доштааст, тасарруф намуда ва ба хонаи сохтмонаш нотамоми Юлдошев Абдунабӣ бурда, дар таҳхонаи он бо истифода аз корди хоҷагӣ, 9 маротиба, аз ҷумла 2 маротиба ба қисми чапи китф ва 7-маротиба ба қисмати рости гардани Содиқов Маннон зарба зада, ӯро ба ҳалокат расонидаанд ва ҷасдро дар саҳни манзили истиқоматӣ зери хок намудаанд.”

Тибқи маълумоти иловагие, ки ба дасти Azda.tv расид, гумонбарон худро корманди амният (КДАМ) муаррифӣ карда, ӯро бо худ бурдаанд. Аммо ҷасадаш субҳи 4-уми май бо захми 11 зарби корд пайдо гардидааст.

Бояд гуфт, Содиқов Маннон раиси собиқи бахши ҲНИТ дар деҳаи Сурхи шаҳри Исфара буда, аз соли 2014 аз ҷониби мақомот мавриди таъқиб қарор гирифта, ба зиндон маҳкум шуда буд. Аммо дар охири соли 2015 аз маҳбас озод гардид.

Фарзанди марҳум, Содиқов Абдусалом низ моҳи октябри соли 2024 бо иттиҳомоти интиқоли пул ба Муҳаммадиқболи Садриддин, мудири пойгоҳи “Ислоҳ” аз ҷониби кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ боздошт гардида, барои 7 сол равонаи зиндон гашта буд ва чанде пеш бар асоси қонуни афв аз зиндон озод шуд.

Тоҷикистон мизбони Конфронси оби СММ мешавад, вале сокинон аз беобӣ ранҷ мекашанд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид 2-уми сентябр бо иттифоқи оро қатъномаеро қабул кард, ки тартиби баргузории Конфронси оби СММ – 2028-ро расман тасдиқ мекунад.

Бар асоси ин қарор, ҳамоиши ҷаҳонӣ аз 4 то 6-уми майи соли 2028 дар шаҳри Душанбе баргузор хоҳад шуд. Дар ин бора Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон хабар додааст.

Қатънома инчунин пешбинӣ мекунад, ки санади ниҳоии конфронс бо номи “Чорчӯбаи оби Душанбе” таҳия шавад. Ба гуфтаи мақомоти Тоҷикистон, ин санад барои идомаи ҳамкории байналмилалӣ дар бахши идоракунии захираҳои об пас аз анҷоми Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор”, 2018–2028″ замина фароҳам меорад.

Ҳамзамон қарор шудааст, ки соли 2027 дар қароргоҳи Созмони Милали Муттаҳид дар Ню-Йорк ҷаласаи сатҳи баланд барои омодагӣ ба конфронси Душанбе баргузор шавад.

Тоҷикистон солҳои охир яке аз кишварҳои фаъол дар пешбурди ташаббусҳои байналмилалӣ дар соҳаи об ба шумор меравад ва чандин ҳамоиши сатҳи баландро дар ин самт мизбонӣ кардааст.

Бо вуҷуди ин, баргузории конфронси нави ҷаҳонии об дар Душанбе дар ҳолест, ки худи Тоҷикистон то ҳол бо мушкилоти дастрасӣ ба оби нӯшокии тоза рӯбарӯст.

Тибқи омори расмии Кумитаи хоҷагии манзилию коммуналии назди Ҳукумати Тоҷикистон, то охири соли 2025 танҳо 67,3 дарсади аҳолӣ, ё тақрибан 6,9 миллион нафар, бо шабакаҳои мутамаркази оби нӯшокӣ таъмин шудаанд. Ин маънои онро дорад, ки беш аз се миллион сокини кишвар то ҳол ба оби нӯшокии тоза дастрасии доимӣ надоранд.

Ба гуфтаи раиси Кумитаи хоҷагии манзилию коммуналӣ Ҷамшед Табарзода, сатҳи дастрасӣ ба оби нӯшокӣ дар шаҳрҳо 90,7 дарсад, вале дар деҳот ҳамагӣ 57,8 дарсад мебошад.

Дар бисёре аз деҳаҳои кишвар сокинон барои дастрас кардани об аз чашмаҳо, дарёҳо ё чоҳҳо истифода мекунанд. Дар баъзе минтақаҳо низ об тавассути мошинҳои обкаш интиқол дода шуда, сокинон онро дар ҳавзҳо ва зарфҳои махсус барои истифодаи рӯзмарра захира мекунанд.

Мунтақидон мегӯянд, дар ҳоле ки Тоҷикистон дар сатҳи байналмилалӣ яке аз ташаббускорони асосии рӯзномаи ҷаҳонии об ба ҳисоб меравад, вале то ҳанӯз натавониста дастрасии аҳолии худашро ба оби нӯшокии бехатар дар дохили кишвар таъмин кунад.

Ҷангҳо бар зидди Украина ва Эрон нархи сӯзишвориро дар Тоҷикистон гаронтар карданд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Дар ҳоле ки Тоҷикистон ҳанӯз паёмадҳои ҷанги Русия ва Украинаро дар бозори дохилии сӯзишворӣ эҳсос мекунад, авҷ гирифтани даргириҳои низомӣ миёни Амрико, Исроил ва Эрон ин мушкилро бештар кардааст.

Дар ду рӯзи охир, пас аз ҳамлаҳои нави Амрико ба мавқеъҳои Эрон ва шиддат гирифтани танишҳо дар атрофи тангаи Ҳурмуз, нархи нафти навъи Brent беш аз 4–5 дарсад афзоиш ёфта, ба тақрибан 94,6 доллар барои як бушка расид. Нархи нафти хоми WTI низ аз 90 доллар гузашт. Коршиносон болоравии қимати нафтро ба хатари халалдор шудани интиқоли нафт аз тангаи Ҳурмуз, ки тақрибан панҷяки нафти ҷаҳон аз он мегузарад, марбут медонанд.

Дар Тоҷикистон бошад, болоравии нархи сӯзишворӣ аз оғози тобистони соли ҷорӣ асосан ба таъсири ҷанги Русия ва Украина ва мушкилоти таъмини бозори нафтии Русия вобаста арзёбӣ мешавад. Тоҷикистон беш аз 90 дарсади маҳсулоти нафтии худро аз Русия ворид мекунад ва ҳар гуна тағйирот дар истеҳсол ё содироти сӯзишвории Русия ба бозори дохилии кишвар таъсир мерасонад.

Дар натиҷа, нархи бензини АИ-92 дар Душанбе аз 10,90 сомонӣ дар аввали моҳи июн то ба ҳисоби миёна 13,50 сомонӣ барои як литр боло рафт. Нархи сӯзишвории дизелӣ низ аз 11 сомонӣ то 16,50 сомонӣ афзоиш ёфт ва дар баъзе нуқтаҳои фурӯш ҳатто ба 17–18 сомонӣ расид.

Мақомоти Тоҷикистон қаблан гароншавии сӯзишвориро ба вазъи бозори ҷаҳонӣ ва вобастагии кишвар аз воридоти маҳсулоти нафтӣ рабт дода буданд. Дар ҳамин ҳол, бо идома ёфтани танишҳо дар Ховари Миёна, таҳлилгарон эҳтимол медиҳанд, ки агар нархи ҷаҳонии нафт боз ҳам боло равад, он метавонад дар моҳҳои наздик ба арзиши сӯзишворӣ дар Тоҷикистон низ таъсири бештар расонад.

Бунёди роҳҳо бо қарз: Тоҷикистон барои бозсозии роҳ дар ВМКБ боз $30 млн қарз гирифт

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Тоҷикистон барои бозсозии роҳи Рӯшон — Варзеш дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон қарзи нав ҷалб мекунад.

Созишномаи қарзӣ ба маблағи 30 миллион доллар зимни сафари президенти Хазинаи ОПЕК барои рушди байналмилалӣ Абдулҳамид ал-Халифа ба Тоҷикистон ба имзо расид. Ҳамзамон ҷонибҳо нахустин Стратегияи ҳамкориро барои солҳои 2026–2028 имзо карданд, ки идомаи ҳамкориро дар бахшҳои энергетика, нақлиёт ва амнияти озуқаворӣ пешбинӣ мекунад.

Дар марҳилаи аввал бозсозии 82,2 километр аз роҳи 235-километраи Рӯшон — Варзеш, ки ҳамзамон ба долони байналмилалии Душанбе — Кулма — марзи Чин ва шоҳроҳи осиёии AH66 дохил мешавад, пешбинӣ шудааст.

Аммо ин маблағ танҳо як қисми сармоягузории хориҷӣ ба ин тарҳ буда, Бонки исломии рушд қаблан барои марҳилаи аввали ҳамин лоиҳа боз 93,8 миллион доллар ҷудо карда буд. Дар асноди лоиҳа ҳамчунин гуфта мешуд, ки он бо иштироки Хазинаи ОПЕК ва ҳукумати Тоҷикистон муштаракан маблағгузорӣ хоҳад шуд.

Ба ин тартиб, танҳо маблағгузории эълоншудаи ду ниҳоди байналмилалӣ барои марҳилаи аввали бозсозии роҳ ҳадди ақал ба 123,8 миллион доллар мерасад. Дар тарҳ ҳамчунин саҳми молии ҳукумати Тоҷикистон пешбинӣ шудааст, аммо ҳаҷми дақиқи маблағе, ки аз ҷониби давлат ҷудо мешавад, дар асноди нашршудаи харидорӣ нишон дода нашудааст.

Корҳо ба ду қитъаи асосӣ тақсим шуда, дар қитъаи аввал — Даштишипад — Шидз, ба дарозии тақрибан 40 километр — сохтмони роҳи дуқатора ва се пул пешбинӣ шудааст. Дар қитъаи дуюм — Шидз — Пастхуф, ба дарозии тақрибан 42 километр — сохтмони боз шаш пул ва тақрибан 10 километр роҳи пайвасткунанда дар назар аст. Ҳамчунин насби низоми назорати вазни воситаҳои нақлиёт ва бунёди як маҷмааи бисёрфунксионалии логистикӣ ба тарҳ ворид шудааст.

Ин роҳ барои ВМКБ аҳамияти махсус дошта, тақрибан 217 ҳазор сокини беш аз 370 маҳалли аҳолинишин барои дастрасӣ ба маводи ғизоӣ ва дигар молҳои зарурӣ, муассисаҳои тиббӣ, маориф ва бозорҳо аз ин масири нақлиётӣ вобастаанд ва тақрибан 25 ҳазор нафар аз марҳилаи аввали бозсозии ин қитъаи роҳ баҳраманд мешаванд.

Чаро роҳи стратегӣ боз бо маблағи хориҷӣ сохта мешавад?

Мақомот то ҳол шарҳ надодаанд, ки чаро бозсозии роҳи Рӯшон — Варзеш асосан аз ҳисоби буҷети давлатии Тоҷикистон маблағгузорӣ намешавад.

Аммо таҳлили Хазинаи байналмилалии асъор нишон медиҳад, ки тақрибан 60–70 дарсади сармоягузориҳои давлатӣ дар Тоҷикистон тавассути Барномаи сармоягузории давлатӣ амалӣ мешаванд. Ин барнома пеш аз ҳама барои ҷалби қарзҳо ва грантҳои хориҷӣ пешбинӣ шудааст ва танҳо тақрибан 30–40 дарсади сармоягузории давлатӣ мустақим тавассути буҷет анҷом мешавад.

Ин нишон медиҳад, ки вобастагии тарҳҳои бузурги зербиноӣ аз бонкҳо ва донорҳои байналмилалӣ як ҳолати истисноӣ нест, балки ба яке аз моделҳои асосии маблағгузории рушди кишвар табдил ёфтааст.

Гузашта аз ин, чунин равиш дар сиёсати расмӣ низ дида мешавад. Ҳатто Эмомалӣ Раҳмон дар паёми худ барои соли 2026 аз оғози сохтмон ва бозсозии тақрибан 300 километр роҳҳои байналмилалӣ ва ҷумҳуриявӣ ба маблағи 3 миллиард сомонӣ хабар дода, ба Вазорати нақлиёт дастур дод, ки ҳамкориро бо “шарикони рушд” барои сохтмони роҳҳои дорои аҳамияти байналмилалӣ густариш диҳад.

Дар миёни тарҳҳое, ки барои соли 2026 эълон шудаанд, роҳҳои Ваҳдат — Обигарм, Гулистон — Кӯлоб, Хоруғ — Роштқалъа, Мурғоб — Кулма, Балҷувон — Сари Хосор, Хистеварз — Конибодом, роҳи давргузари Кӯлоб ва пулҳо дар масири Лаби Ҷар — Сангвор низ ҳастанд.

Обигарм — Нуробод: як роҳ ва чандин сармоягузори байналмилалӣ

Яке аз намунаҳои равшани чунин тарзи маблағгузорӣ сохтмони роҳи Обигарм — Нуробод буда, Бонки осиёии рушд барои қитъаи аввали ин тарҳ 110 миллион доллар грант ва Хазинаи ОПЕК бошад, ба Тоҷикистон барои ҳамин тарҳ боз 40 миллион доллар қарз додааст ва дар тарҳи ибтидоӣ саҳми ҳукумати Тоҷикистон барои ин қисмати роҳ 28,1 миллион доллар арзёбӣ мешуд.

Қитъаи дигари 44-километра бо қарзи давлатии Бонки аврупоии таҷдид ва рушд ба маблағи то 150 миллион доллар маблағгузорӣ шуда, соли 2024 Бонки осиёии сармоягузории зерсохторӣ боз 75,5 миллион доллар қарзро барои сохтмони пули 920-метра аз болои обанбори НБО-и “Роғун” ва роҳҳои ба он пайвастшаванда тасдиқ кард.

Саҳми ҳукумат танҳо дар ҳамин тарҳи алоҳидаи пул тақрибан 5,08 миллион доллар арзёбӣ шудааст, дар ҳоле ки арзиши умумии он ҳудуди 80,58 миллион долларро ташкил медиҳад.

Ба ин тартиб, маблағгузории як роҳи стратегӣ миёни чанд ниҳоди байналмилалӣ — Бонки осиёии рушд, Хазинаи ОПЕК, Бонки аврупоии таҷдид ва рушд ва Бонки осиёии сармоягузории зерсохторӣ — тақсим шудааст.

Данғара — Гулистон: грант ва боз як қарзи давлатӣ

Модели монанд барои бозсозии роҳи 49-километраи Данғара — Гулистон низ, ки арзиши умумии тарҳ қариб 144 миллион евро арзёбӣ мешавад, истифода шуда, моҳи октябри соли 2024 Бонки осиёии рушд барои ин тарҳ 86,67 миллион доллар грант тасдиқ кард. Қарор аст роҳ аз ду хат ба чор хат васеъ карда шавад.

Соли 2025 Бонки аврупоии таҷдид ва рушд низ ба маблағгузорӣ пайваст шуда, ба Тоҷикистон то 38 миллион евро қарзи давлатӣ пешниҳод кард.

Тибқи асноди ин бонк, ҳукумат бояд тақрибан 22,5 миллион евро саҳм гузорад, ки қисми зиёди он барои пардохти андозҳо ва дигар хароҷоти вобаста пешбинӣ шудааст.

Беш аз $110 млн грант барои роҳҳои ҷануби кишвар

Бастаи дигари бузурги кумаки хориҷӣ ба роҳҳои вилояти Хатлон равона шуда, соли 2020 Бонки осиёии рушд ба Тоҷикистон барои тарҳи устувории шабакаи роҳҳо 67,49 миллион доллар грант ҷудо кард. Ин тарҳ бозсозии роҳҳои Данғара — Оқмазор ва Ҳулбук — Кангуртро низ дар бар мегирифт. Соли 2022 ба ин тарҳ боз 43,2 миллион доллар маблағгузории грантӣ илова шуд.

Дар маҷмуъ, танҳо дар доираи ҳамин барнома Бонки осиёии рушд барои зерсохтори роҳҳои ҷануби Тоҷикистон беш аз 110,6 миллион доллар кумаки бебозгашт ҷудо кардааст.

Тақрибан $740 млн дар камтар аз ҳафт сол

Танҳо аз рӯйи чанд тарҳи бузурги роҳсозӣ, ки маълумоти онҳо дар асноди ниҳодҳои байналмилалии молиявӣ дастрас аст, аз моҳи декабри соли 2019 то моҳи августи соли 2026 барои Тоҷикистон тақрибан $737 млн маблағгузории хориҷӣ тасдиқ ё ҷудо шудааст.

Тақрибан $307 млн аз ин маблағ ба грантҳо, яъне кумаки бебозгашт, рост омада, ҳудуди $429 млн-и дигар қарзҳо ва дигар шаклҳои маблағгузории бозгардондашаванда мебошанд.

Дар ҳамин ҳол, сухан танҳо дар бораи чанд тарҳи бузург меравад, ки дар ин матлаб баррасӣ шудаанд. Дигар тарҳҳои роҳсозӣ, ки бо маблағгузории Чин, Бонки ҷаҳонӣ, дигар созмонҳои байналмилалӣ ва шарикони дуҷониба амалӣ шудаанд, ба ин ҳисоб ворид нашудаанд. Аз ин рӯ, ҳаҷми воқеии маблағгузории хориҷӣ ба бахши роҳсозии Тоҷикистон дар ин давра метавонад ба маротиб бештар бошад.

Чаро давлат чунин модели маблағгузориро интихоб мекунад?

Маблағгузории хориҷӣ барои ҳукумат як бартарии муҳим дошта, бонкҳои байналмилалӣ метавонанд барои тарҳҳое, ки татбиқашон чанд сол тӯл мекашад, якбора даҳҳо ё садҳо миллион доллар пешниҳод кунанд ва дар чунин ҳолат зарурати пурра пардохт кардани арзиши сохтмон аз буҷети ҷории давлат ба миён намеояд.

Хазинаи байналмилалии асъор мегӯяд, афзоиши хароҷоти сармоявие, ки аз хориҷ маблағгузорӣ мешаванд, метавонад ба ҳукумат имкон диҳад, захираҳои дохилиро барои хароҷоти иҷтимоӣ ва дигар бахшҳои буҷетӣ истифода кунад.

Аммо саволи асосӣ ин аст, ки чаро баъди даҳсолаҳо татбиқи барномаҳои давлатии сармоягузорӣ, сохтмони роҳҳои дорои аҳамияти стратегӣ дар Тоҷикистон ҳамоно то ин ҳад ба дарёфти грант ё қарзи нав аз хориҷ вобастаад?

Ва агар шумораи тарҳҳои бузурги зерсохторӣ ва уҳдадориҳои молиявии хориҷӣ ҳамзамон афзоиш ёбанд, чунин модели рушд то куҷо метавонад устувор боқӣ монад?

Нигаронии Душанбе ва Маскав аз вазъи Афғонистон

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Русия ба Тоҷикистон дар робита ба авзои ахири амниятӣ дар Афғонистон ва инчунин бораи таъмини амнияти марзҳо итминон дод.

Ин изҳорот дар ҳошияи нишасти сарони Созмони Ҳамкориҳои Шанхай (СҲШ) 1-уми  сентябри 2026 дар шаҳри Бишкек садо дод. Президенти Русия Владимир Путин дар мулоқот бо президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон гуфт, ки Маскав аз нигарониҳои Душанбе вобаста ба вазъ дар Афғонистон огоҳ аст ва бо Тоҷикистон дар масъалаҳои амниятӣ ҳамкории наздик дорад.

Ба гуфтаи Путин, Русия вазъ дар кишвари ҳамсояи Афғонистон ва масъалаҳои марбут ба амнияти минтақаро пайгирӣ мекунад. Дафтари матбуоти президенти Тоҷикистон низ хабар дод, ки дар мулоқот “масъалаҳои таҳкими ҳамкорӣ барои таъмини амният ва мубориза бо таҳдидҳои муосир” баррасӣ шудаанд.

Яке аз омилҳои асосии нигарониҳои Душанбе вазъи ноором дар шимолу шарқи Афғонистон, махсусан минтақаҳои наздик ба марзи Тоҷикистон мебошад. Дар моҳи августи соли ҷорӣ дар ноҳияи Нусайи вилояти Бадахшони Афғонистон миёни нерӯҳои Толибон ва гурӯҳи вобаста ба фармондеҳи норозӣ Ҷумахон Фатҳ даргирӣ рух дод. Бар асари ин задухӯрдҳо нерӯҳои Толибон ба минтақа нерӯҳои иловагӣ фиристоданд ва вазъ боиси нигаронии сокинони минтақа шуд.

Дар ҷараёни ин даргириҳо тир аз қаламрави Афғонистон ба ноҳияи Дарвози Тоҷикистон расида, боиси марги як зани 21-солаи тоҷик шуд. Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон ба ҳукумати Толибон нотаи эътирозӣ фиристода, хостори таҳқиқи ҳодиса ва пешгирӣ аз такрори чунин ҳолатҳо гардид.

Ғайр аз хатари паҳн шудани даргириҳо ба кишварҳои ҳамсоя, кишварҳои минтақа аз дигар масъалаҳои марбут ба Афғонистон низ нигарон ҳастанд, аз ҷумла фаъолияти гурӯҳҳои мусаллаҳ, терроризм, қочоқи маводи мухаддир ва ноустувории марзҳо. Ин масъалаҳо дар нишастҳои СҲШ низ ҳамчун яке аз мавзуъҳои муҳими амниятӣ баррасӣ шудаанд.

Тоҷикистон бо Афғонистон тақрибан 1400 километр марзи муштарак дорад ва бинобар мавқеи ҷуғрофӣ, ҳар гуна бесуботӣ дар шимоли Афғонистон метавонад мустақиман ба амнияти минтақаҳои наздисарҳадии Тоҷикистон таъсир расонад.

Истифодаи шабакаҳои иҷтимоӣ барои ноболиғон дар Тоҷикистон маҳдуд мешавад?

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Эмомалӣ Раҳмон, президенти Тоҷикистон, зимни суханронӣ ба муносибати Рӯзи дониш аз афзоиши истифодаи телефонҳои ҳушманд ва шабакаҳои иҷтимоӣ миёни хонандагони мактабҳо изҳори нигаронӣ намуда, пешниҳод кард, ки ин масъала мавриди омӯзиш қарор дода шавад.

Ба гуфтаи ӯ, истифодаи беназорати шабакаҳои иҷтимоӣ ва телефонҳои ҳушманд метавонад ба таҳсил, солимии равонӣ, ҳофиза, хоб ва рушди ҷисмонии кӯдакону наврасон таъсири манфӣ расонад. Президент барои таъйиди суханонаш гуфт, ки бархе гузоришҳои созмонҳои байналмилалӣ низ ба чунин паёмадҳо ишора кардаанд.

Эмомалӣ Раҳмон ба Вазорати маориф ва илм, Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамӣ ва дигар ниҳодҳои дахлдор супориш дод, ки дар муҳлати се моҳ масъалаи истифодаи телефонҳои ҳушманд, шабакаҳои иҷтимоӣ ва зеҳни сунъиро аз ҷониби хонандагон омӯхта, барои танзими он ба ҳукумат пешниҳодҳои мушаххас ироа намоянд.

Ин пешниҳод дар ҳоле матраҳ мешавад, ки истифодаи телефонҳои мобилӣ аз ҷониби хонандагон дар муассисаҳои таҳсилоти миёнаи Тоҷикистон аллакай тибқи қонун манъ аст. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи масъулият барои таълиму тарбияи кӯдак” истифодаи телефонҳои мобилиро аз ҷониби хонандагон ҳангоми таҳсил маҳдуд мекунад ва дар мактабҳо риояи ин талабот ҳатмӣ мебошад.

Дар солҳои охир масъалаи маҳдуд кардани дастрасии ноболиғон ба шабакаҳои иҷтимоӣ дар баъзе кишварҳо низ мавриди баррасӣ қарор гирифтааст. Австралия қонунеро қабул кардааст, ки истифодаи шабакаҳои иҷтимоиро барои шахсони то 16-сола маҳдуд мекунад. Дар чанд кишвари дигар, аз ҷумла Олмон, Фаронса ва Норвегия низ пешниҳодҳо барои ҷорӣ кардани маҳдудиятҳои синнӣ ё тақвияти назорати волидайн баррасӣ мешаванд.

Дар 29 сол 29 ҳазор мутахассис бо квотаи президентӣ: чандтои онҳо сари коранд?

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Аз соли 1997 то имрӯз 29 ҳазор донишҷӯ тариқи квотаи президентӣ пас аз хатми мактаби миёна ба донишгоҳҳои давлатӣ шомил шудаанд.

Дар ин бора рӯзи 31-уми август Эмомалӣ Раҳмон зимни суханронияш вобаста ба оғози соли нави хониш дар мактаби миёнаи умумии №105-и ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе изҳор дошт.

Ба гуфтаи ӯ, ин 29 ҳазор хатмкардаи мактабҳои миёна аз 61 шаҳру ноҳияи Тоҷикистон тавассути квотаи президентӣ ба 20 муассисаи олии кишвар дохил шудаанд. Агарчи мақомоти Тоҷикистон мегӯянд, ин адади хатмкардаҳо имрӯзҳо дар соҳаҳҳои гуногун “муваффақона” фаъолият мекунанд, аммо маълумоти дақиқ дар бораи он ки чанд нафари онҳо баъди хатми донишгоҳ ба ноҳияҳои худ баргаштаанд, маълум нест.

Эмомалӣ Раҳмон аз донишҷӯёни тариқи квота хатмкардаҳо омор медиҳад, вале ҳамзамон дар ҳамин суханронияш таъкид мекунад, ки “Барои мо мутахасси даркор на ҷавони дипломдор.”

Шикоят аз норасоии кадрҳо

Ин ҳам дар ҳолест, ки баъд аз қариб се даҳсола ҳанӯз ҳам ноҳияҳо аз норасоии омӯзгор, табиб ва дигар мутахассисон шикоят мекунанд, пас самаранокии квота чӣ гуна чен карда мешавад?

Квотаи президентӣ соли 1997 аввал барои духтарони болаёқати ноҳияҳои дурдаст таъсис ёфт ва аз соли 2005 писарон низ ба он шомил шуданд. То соли 2020 тибқи маълумоти расмӣ 22 ҳазору 209 нафар тавассути ин механизм ба таҳсил фаро гирифта шуда буданд.

Вале мақомот борҳо таъкид мекунанд, ки мутахассисоне, ки тариқи кувота донишгоҳҳоро хатм мекунанд, ба сари кори худ намераванд. Бо вуҷуди ҳазорҳо кадри омӯзгор боз ҳам масъулони маориф аз нарасидани кадрҳо шикоят мекунанд. Масалан, моҳи июли соли 2025 Вазорати маориф ва илм хабар дода буд, ки дар муассисаҳои таҳсилоти умумии кишвар 3 ҳазору 848 омӯзгор намерасад.

Чанд моҳ пештар Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илм низ аз мавҷудияти 216,5 воҳиди кории холӣ, 340 омӯзгори ғайриихтисос ва тақрибан 700 донишҷӯе хабар дода буд, ки ҳамчун омӯзгор ба кор ҷалб шудаанд. Вале боз ҳам норасоии кадрҳо дар соҳаи маориф ба вузуҳ дида мешавад, ки ин ҳолат танҳо дар як соҳа аст. Дар дигар соҳаҳо, бахусус тиб низ ин мушкилӣ вуҷуд дорад.

Ба назари коршиносони соҳа, мушкил дар набудани кадрҳо ё ҳамаи ҷойҳои холӣ бояд аз ҳисоби хатмкардагони квота пур шаванд, нест. Аммо, ба гуфтаи онҳо, байни тайёр кардани кадр ва нигоҳ доштани он дар ҷойи зарурӣ мушкили сохторӣ вуҷуд дорад. Яке аз ин мушкилот ҳаҷми пасти маош аст, ки ба рӯзгори мутахассиси ҷавон намерасад.

Масъала танҳо дар маориф нест

Дар соҳаи тандурустӣ низ вазъ ба ҳамин монанд аст. Барномаи давлатии рушди муассисаҳои тиббӣ эътироф мекунад, ки Тоҷикистон ба норасоии кадрҳои баландихтисоси тиббӣ рӯ ба рӯ аст. Дар он аз норасоии тақрибан 4 ҳазору 400 табиби оилавӣ ва 4 ҳазору 900 ҳамшираи тиббии оилавӣ ёд шудааст. Ҳамчунин гуфта мешавад, ки дар беш аз 30 шаҳру ноҳия норасоии баъзе мутахассисони тахассусӣ вуҷуд дорад.

Барномаи дигари давлатӣ низ қайд мекунад, ки дар минтақаҳое, ки таъминот бо табибон паст аст, шумораи довталабон ва донишҷӯёни тиббӣ низ камтар мебошад.

Ба назари таҳлилгарон, мушкил танҳо бо зиёд кардани шумораи донишҷӯён ҳал намешавад. Зеро барои нигоҳ доштани як табиби ҷавон ё омӯзгори ҷавон дар ноҳияи кӯҳистонӣ танҳо диплом кофӣ нест. Ба ӯ ҷойи кор, маоши муносиб, манзил, шароити иҷтимоӣ, инфрасохтор ва имкони рушди касбӣ лозим аст.

Агар давлат ҳазорон ҷавонро бо маблағи буҷет таҳсил диҳад, вале баъд аз хатм онҳоро дар муҳите гузорад, ки барои зиндагӣ ва рушди касбӣ ҷолиб нест, пас қисми зиёди мушкил боқӣ мемонад. Ва онҳо маҷбур мешаванд, ҳатто кишварро тарк кунанд ва ба ҷое раванд, ки шароити беҳтаре барояшон пешниҳод мешавад.

Сокини 24-солаи “Дарвоз” ба 5,5 соли зиндон маҳкум шуд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Додгоҳи ноҳияи Исмоили Сомонии шаҳри Душанбе Раҷабалӣ Давлатов, ҷавони 24-сола ва сокини маҳаллаи “Дарвоз”-и пойтахтро бо иттиҳоми “тундгароӣ” ба панҷуним соли зиндон маҳкум кардааст.

Наздикони ӯ ба Радиои Озодӣ гуфтаанд, ки аз ҷараёни парванда ва сабаби дақиқи маҳкумияти ӯ маълумоти кофӣ надоранд.

Мурофиаи додгоҳӣ, ба гуфтаи пайвандони Давлатов, дар аввали моҳи август баргузор шуда, барои онҳо имкони ҳузур дар ҷаласа фароҳам нашудааст. Мақомоти Тоҷикистон низ то ҳол дар бораи ҷузъиёти парванда, асосҳои айбдоркунӣ ва моддаи қонуне, ки бар асоси он ҳукм содир шудааст, иттилои расмӣ надодаанд.

Давлатов қаблан дар Русия зиндагӣ ва кор мекардааст. Наздиконаш мегӯянд, ӯ моҳи марти соли ҷорӣ аз Санкт-Петербург ба Тоҷикистон баргардонда шуда, баъди як бозпурсӣ озод гардидааст. Аммо тақрибан панҷ моҳ баъд дубора боздошт шудааст.

Яке аз наздикони ӯ мегӯяд, баъдтар фаҳмидаанд, ки раиси маҳлла ба мақомот маълумот додааст ва пас аз он Давлатов дубора боздошт шудаст. Аз замони боздошти дувум, ба гуфтаи пайвандон, онҳо дигар натавонистаанд бо ӯ тамос гиранд.

Сабаби дигари номуайянӣ барои хонаводаи Давлатов ин аст, ки онҳо танҳо дар бораи иртиботи ӯ ба модари Парвиз Зоиров маълумот гирифтаанд. Ба гуфтаи наздикон, ба онҳо гуфта шудааст, ки Давлатов гӯё ба модари Зоиров кӯмак кардааст, аммо маълум нест, ин кӯмак чӣ будааст ва чӣ гуна ба парвандаи ҷиноятӣ пайванд дода шудааст.

Парвиз Зоиров низ аз сокинони маҳаллаи “Дарвоз” мебошад. Ӯ моҳи октябри соли гузашта аз Фаронса ба Тоҷикистон истирдод шуда ва баъдан бо ҳукми додгоҳ ба 13 соли зиндон маҳкум шудааст.

То замони нашри ин хабар маълум нест, ки худи Раҷабалӣ Давлатов нисбат ба иттиҳомоти зидди ӯ чӣ мавқеъ дорад ва оё онҳоро эътироф кардааст ё на.

Ҳодисаи Давлатов дар пасманзари боздоштҳои пайдарпайи сокинони маҳаллаи “Дарвоз” сурат мегирад. Дар ду соли охир номи ин маҳалла чандин бор дар робита ба парвандаҳои марбут ба иттиҳомҳои ифротгароӣ, узвият дар гурӯҳҳои мамнуъ ва барангехтани адовати динӣ ва мазҳабӣ расонаӣ шудааст. Наздикони бархе аз боздоштшудагон қаблан чунин иттиҳомотро рад кардаанд.

Раҷабалӣ Давлатов фарзанди ягонаи хонавода буда, падару модари ӯ чанд сол пеш даргузаштаанд.

Ҳиндустон аз Русия хост, ҷанг бар зидди Украинаро поён бахшад

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Нарендра Моди, сарвазири Ҳиндустон, дар мулоқот бо президенти Русия Владимир Путин аз ӯ хост, барои хотима додан ба ҷанги Украина талош кунад ва роҳи ҳалли осоиштаро пеш гирад.

Мулоқоти ду раҳбар дар ҳошияи нишасти сарони Созмони Ҳамкориҳои Шонгҳой (СҲШ) 31-уми августи 2026 дар шаҳри Бишкек, пойтахти Қирғизистон баргузор шуд.

Моди дар ҷараёни ин дидор гуфт: “Ба мо хатми ҷанг лозим аст, на ҷанги беохир. Мо бояд ҳамаи мушкилотро бо роҳи сулҳ ҳал кунем. Ин ҳамон чизест, ки тамоми инсоният мехоҳад ва паёми Ҳиндустон низ ҳамин аст.”

Владимир Путин дар посух гуфт, ки Русия низ аз роҳи муколама ҷонибдорӣ мекунад ва афзуд: “Мо бо ҳамин роҳ пеш меравем.”

Русия моҳи феврали соли 2022 ба Украина ҳамла кард ва аз он замон ҷанги ду кишвар идома дорад. Ин даргирӣ ба яке аз бузургтарин буҳронҳои низомӣ ва башардӯстонаи Аврупо пас аз Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ табдил ёфтааст. Миллионҳо нафар маҷбур ба тарки хонаҳои худ шудаанд ва ҳазорон иншооти шаҳрвандӣ ва зерсохторӣ хароб гардидааст.

Бо вуҷуди даъватҳои пайваста ба сулҳ, дар рӯзҳои охир ҷанг шиддати бештар гирифтааст. Мақомоти Украина рӯзи 29-уми август эълон карданд, ки шумори қурбониёни ҳамлаи бесарнишинҳои Русия ба як анбор дар ноҳияи Бучанскии вилояти Киев ба 37 нафар расида, беш аз 40 каси дигар захмӣ шудаанд. Ба гуфтаи мақомоти украинӣ, дар ин анбор муҳимоти низомӣ нигоҳдорӣ мешуд ва пас аз ҳамла таркишҳои пайдарпай рух дода, боиси талафоти зиёд гардид. Ҳамчунин садҳо сокини маҳаллӣ аз минтақа кӯчонида шуданд.

Дар баробари ин, Украина низ дар ҳафтаҳои ахир ҳамлаҳои худро ба дохили Русия густариш додааст. Ба гуфтаи мақомоти рус, нерӯҳои украинӣ бо истифода аз паҳподҳо ва мушакҳо чандин анбори сӯзишворӣ, махзанҳои нафту бензин, инчунин дигар иншооти логистикӣ ва низомиро дар қаламрави Русия ҳадаф қарор додаанд. Ин ҳамлаҳо боиси сӯхтор ва халалдор шудани фаъолияти баъзе иншооти муҳими энержӣ шудаанд.

Шиддат гирифтани ҳамлаҳои ду ҷониб баёнгари он аст, ки бо вуҷуди талошҳои дипломатӣ ва даъватҳои байналмилалӣ барои сулҳ, дурнамои поён бахшидани ҷанг ҳанӯз ҳам номаълум аст.

Эмомалӣ Раҳмон дар Бишкек: аз мулоқот бо Пизишкиён то гуфтугӯ бо намояндагони ИМА

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Раиcҷумҳури худкомаи Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон, рӯзи 31-уми августи соли ҷорӣ, барои иштирок дар нишасти сарони кишварҳои узви Созмони ҳамкории Шанхай ба Бишкек рафт. Ӯ дар ҳошияи сафараш бо Дабири кулли СММ Антониу Гутерриш, намояндагони Иёлоти Муттаҳида, раисҷумҳури Эрон Масъуд Пизишкиён ва сарвазири Арманистон Никол Пашинян мулоқот кард.

Дафтари матбуоти Президенти Тоҷикистон хабар дод, ки дар мулоқоти Эмомалӣ Раҳмон бо Антониу Гутерриш масъалаҳои сулҳу амният, тағйирёбии иқлим, обу пиряхҳо, рушди устувор ва истифодаи зеҳни сунъӣ баррасӣ шудаанд.

Гутерриш дар ин мулоқот аз нақши Тоҷикистон дар матраҳ кардани масъалаҳои об ва ҳифзи пиряхҳо дар сатҳи байналмилалӣ ситоиш карда, гуфтааст, ки СММ аз ташаббусҳои Душанбе дар ин самт пуштибонӣ мекунад.

Эмомалӣ Раҳмон дар навбати худ ба масъалаи тағйирёбии иқлим, обшавии босуръати пиряхҳо, коҳиши захираҳои об ва афзоиши хатари офатҳои табиӣ ишора карда, пешниҳод намудааст, ки дар остонаи Конфронси оби Созмони Милали Муттаҳид, ки қарор аст соли 2028 дар Душанбе баргузор шавад, “Чаҳорчӯбаи оби Душанбе” ҳамчун як механизми роҳнамоии стратегӣ таъсис дода шавад.

Дар мулоқот масъалаи истифодаи технологияҳои рақамӣ ва зеҳни сунъӣ низ матраҳ шудааст. Тоҷикистон қаблан тарҳи қатъномаеро дар бораи нақши зеҳни сунъӣ дар фароҳам кардани имкониятҳои нав барои рушди устувор дар Осиёи Марказӣ пешниҳод карда буд.

Дар Бишкек Эмомалӣ Раҳмон ҳамчунин бо Серҷио Гор, фиристодаи махсуси президенти ИМА дар Осиёи Марказӣ ва Ҷанубӣ ва Стив Дейн, сенатори ҷумҳурихоҳи Амрико мулоқот кард.

Ҷонибҳо рушди муносибатҳои Тоҷикистону ИМА, ҳамкориҳои тиҷоративу иқтисодӣ ва ҷалби сармоя ба бахшҳои энергетика, саноат ва истихроҷи маъданҳои нодиру муҳимро баррасӣ кардаанд.

Раҳмон механизми “С5+1”, ки Иёлоти Муттаҳида ва панҷ кишвари Осиёи Марказиро муттаҳид мекунад, платформаи муҳими муколама ва ҳамкории минтақавӣ номидааст.

Масъалаҳои амнияту субот дар минтақа ва ҷаҳон ва роҳҳои сиёсию дипломатии ҳалли низоъҳо низ аз мавзуъҳои дигари мулоқот будааст.

Дар хабарҳои расмӣ гуфта нашудааст, ки оё Эмомалӣ Раҳмон бо Антониу Гутерриш ва намояндагони ИМА масъалаи ҳуқуқи инсонро баррасӣ кардааст ё на. Ин ҳам дар ҳолест, ки ниҳодҳои СММ қаблан борҳо аз вазъи ҳуқуқи инсон дар Тоҷикистон нигаронӣ карда, озодии бархе аз маҳбусонро талаб намудаанд. ИМА низ дар солҳои охир аз маҳдудиятҳои озодии дин дар Тоҷикистон интиқод мекунад.

Тибқи иттилои расонаҳои ҳукуматӣ, Эмомалӣ Раҳмон дар Бишкек бо Масъуди Пизишкиён, раисҷумҳури Эрон низ мулоқот карда, муносибатҳои Тоҷикистону Эрон, ҳамкориҳои тиҷоративу иқтисодӣ ва сармоягузорӣ дар бахшҳои энергетика, нақлиёт, кишоварзӣ ва сайёҳиро баррасӣ кардаанд.

Дар мулоқот ҳамчунин вазъ дар Ховари Миёна ва атрофи Эрон матраҳ шуда, тарафҳо ба роҳҳои сиёсии ҳалли низоъҳои минтақа таваҷҷуҳ кардаанд.

Қобили таваҷҷуҳ аст, ки Эмомалӣ Раҳмон дар Бишкек дар як рӯз ҳам бо намояндагони ИМА ва ҳам бо президенти Эрон — ду кишваре, ки ҳоло дар ҳоли ҷанг ҳастанд, мулоқот кард.

Дар ҳошияи нишасти СҲШ президенти Тоҷикистон бо Никол Пашинян, сарвазири Арманистон низ мулоқот карда, тарафҳо бештар ба густариши ҳамкориҳои иқтисодӣ ва афзоиши гардиши мол миёни ду кишвар таваҷҷуҳ кардаанд. Аз ҷумла, рушди савдои дуҷониба, густариши робитаҳои соҳибкорон ва баргузории форумҳои тиҷоратӣ зарур дониста шудааст.

Ҳамчунин, зарурати баргузории ҷаласаи навбатии Комиссияи байниҳукуматии Тоҷикистону Арманистон оид ба ҳамкориҳои иқтисодиву тиҷоратӣ таъкид шуда, масъалаҳои фарҳанг, илму маориф, ҷавонон ва тақвияти робитаҳои дуҷониба низ дар ин мулоқот баррасӣ шудаанд.

Ёдовар мешавем, ки Нишасти сарони кишварҳои узви Созмони ҳамкории Шанхай 1-уми сентябр дар Бишкек баргузор мешавад. Пойтахти Қирғизистон бори чаҳорум мизбони чунин нишаст буда, сарони кишварҳои узви созмон солҳои 2007, 2013 ва 2019 дар Бишкек ҷамъ омада буданд.

Созмони ҳамкории Шанхай соли 2001 таъсис ёфта, ҳоло Тоҷикистон, Чин, Русия, Ҳинд, Қазоқистон, Қирғизистон, Покистон, Эрон, Узбекистон ва Беларус узви он буда, Афғонистон ва Муғулистон мақоми нозирро доранд.

123...785саҳифаи 1 аз 785