Хона блог

Суҳбати Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов

Аз ҷониби
AZDA TV-2
-
0

Субҳи имрӯз Эмомалӣ Раҳмон бо собиқ Президенти Туркманистон Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кард.

Бино ба иттилои Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон, имрӯз, 15-уми майи соли 2023 Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кардааст.

Ба қавли манбаъ, “дар рафти суҳбат тамоми маҷмуи масъалаҳои ҳамкории дуҷониба, натиҷаҳои сафари давлатии Президенти Туркманистон ба Тоҷикистон, вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ мавриди баррасӣ қарор дода шуд.”

Ба гуфтаи як манбаъ, аз Ҳукумати Тоҷикистон, таъкиди Хадамоти матбуоти Эмомалӣ Раҳмон дар бораи “вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ” пеш аз ҳама баррасии аҳвол ва авзои кишварҳои пасошӯравӣ аст, ки дар доираи чанд созмон равобит ва ҳамкориҳои худро ҳифз кардаанд, мебошад.

Вай илова кард, вақте сарони кишварҳои Осиёси Марказӣ бо ҳам телефонӣ суҳбат мекунанд ва дар хабарҳои расмӣ ҳам барои мисол таъкид мешавад, ки “ба дигар мавзуъҳои мавриди таваҷҷуҳ андешаронӣ сурат гирифт”, ин маънои онро дорад, ки чун аксар раҳбарони ин кишварҳо бар иловаи доштани равобити хуби сиёсӣ ва ҳамкорӣ, дӯстони хуб ва рафиқони бо эътимоде низ барои якдигар дониста мешаванд, пеш аз ҳама муҳимтарин мавзӯъҳои рӯз ва ё вокунишҳои мардумӣ дар бораи ин ё он ҳодиса мавриди таваҷҷуҳ ва ба гунаи мисол, хабарҳои ахир дар бораи бедарак ва ё бемор шудани раисҷумҳури Беларус Александр Лукашенко мавриди баррасии онҳо қарор мегирад.

Гуфта мешавад, Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон дар поёни ин хабар афзуда, ки “ҷонибҳо зимни суҳбати телефонӣ масъалаҳои омодагӣ ба чорабиниҳои сатҳи олии минтақавӣ, аз ҷумла саммитҳои Вохӯрии машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ва Бунёди байналмилалии наҷоти Аралро, ки моҳи сентябри соли ҷорӣ дар шаҳри Душанбе баргузор мегарданд, муҳокима карданд.”

Муҳоҷири корӣ дар рақобат бо роботу AI ва Чин

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Агар суол гузошта шавад, ки бузургтарин хавфи иқтисодии Тоҷикистон кадом аст, посух на кам шудани тилло дар конҳост ва на қарзҳои афзояндаи хориҷӣ, балки тағйир ёфтани модели муҳоҷирати корӣ аст.

____________________________

Дунё аз ҷангҳо, тағйироти бузурги геополитикӣ, зуҳури қутбҳои нав ва чандқутбшавии ҷаҳон, иқтисоди глобалӣ, тағйироти иқлимӣ ва ғайра ҳарф мезанад, ки воқеъан муҳимтарин ва доғтарин мавзуъҳои рӯзанд. Аммо барои давлатмардон ва умуман сокинони Тоҷикистон барои даҳ соли оянда ҳеҷ кадоме аз инҳо дар ҷои аввал нест, ҳарҷанд онҳо низ муҳим, тақдирсоз ва таъсиргузоранд. Муҳимтарин мавзуъ барои мо онест, ки 35 соли ахир самтҳои сиёсат, иқтисод ва ҳато иҷтимоъро муайян кардаасту ҳоло дар маърази тағйирёбии бунёдӣ ва ҳатто азбайнравӣ қарор дорад, МУҲОҶИРАТИ КОРӢ аст. 

Мавъзуи муҳоҷирати корӣ, бахусус дар остонаи тағйироти бисёр бузург онро наметавон дар ду-се ва ҳатто даҳ баҳс ба итмом расонд ва аслан ба назари ин ҷониб, набояд баҳси он баста шавад.

Ва чун ин баҳс идомаи ду баҳси қаблӣ аст;
ва онҷо ҳам ваъда гузошта будем мавзуъро идома диҳем;
ва барои фаҳмотар шудани баҳси имрӯзу пайванди он ба мавзуъҳои гузашта, ногузир охирин ҷумлаи мақолаи қаблиро иқтибос меорам: Барои донистани ин ки пули муҳоҷир чи нақше дар иқтисоди кишвар дорад, танҳо нигоҳ ба нишондиҳандаҳои савдои хориҷии (СХ) кишвар (воридоту содирот) кофист: воридот дар соли 2025 $8,29 млрд  (77%-и СХ ) содирот бошад $2,44 млрд.ро (23%-СХ) ташкил доддаст. Касри савдо $5,85 млрд. Яъне, шумо ба 2,44 млрд мол мефурӯшед ва ба 8,3 млрд мол мехаред. Суол: 5,85 млрд-и фарқро аз куҷо ба даст овардед? Посух: асосан аз пули муҳоҷирон.

Вақте 77 дарсади иқтисоди кишвар аз як манбаъ таъмин мешавад, аслан имкон надорад сиёсат бо назардошти ин ҷанба тарҳрезӣ нашавад ва ҳаёти иҷтимоӣ дар кишвар низ ба он вобаста набошад. Бинобар ин тағйир дар ин самт (яъне манбаъи таъмини иқтисод) ногузир тағйир дар иқтисоду сиёсат ва ҳаёти иҷтимоъӣ, аз ҷумла сатҳи зиндагиро дар пай хоҳад дошт.

Ба назари ин ҷониб, дар даҳ соли оянда муҳоҷирати корӣ тағйироти бисёр бузурги бунёдиро таҷриба хоҳад кард. Омода набудан ба он боиси зарбаҳои ҷуброннопазире ба кулли соҳаҳо дар кишвари беш аз 70 дарсад вобаста аз муҳоҷирати корӣ хоҳад шуд. Агар суол гузошта шавад, ки бузургтарин хавфи иқтисодии Тоҷикистон кадом аст, посух на кам шудани тилло дар конҳост ва на қарзҳои афзояндаи хориҷӣ. Посух яктост: тағйир ёфтани модели муҳоҷирати корӣ.

Ҳоло мепардозем ба сабабҳое, ки дар мақолаҳои қаблӣ аз онҳо ёд нашуд ва ё танҳо ишораи кӯтоҳ доштем. 

1. Ҳуши маснуӣ ва роботсозӣ

Бисёриҳо ба ин назаранд, ки AI танҳо ба барномасозҳо ё тарроҳон таҳдид мекунад, аммо воқеият хеле фарохтар аст.

Ин ҳам чанд мисоле, ки маҳз ба муҳоҷири кории тоҷик рабт мегирад:

● анборҳои бузург чанд сол аст, ки бо роботҳо кор мекунанд ва сатҳи истифода аз роботҳо торафт болотар меравад;

● мошинҳои боркаш ва таксиҳои худкор дар чанд кишвар озмоиш мешаванд ва натиҷаи озмоишҳо ҳам ба нафъи ронандагон нест;

● дар сохтмон на танҳо роботҳои хиштчину андовагар пайдо шудаанд, балки худи системаи сохтмон тағйир меёбад, ки дар он кори дастӣ бо суръат аз байн меравад;

● дар тарабхонаҳо робот пешхизмат мешавад;

● дар меҳмонхонаҳо қабулкунанда (receptionist)-и AI пайдо шудааст.

Муҳоҷирони тоҷик асосан дар сохтмон, хидматрасонӣ, анборҳо, нақлиёт ва савдои хурд кор мекунанд. Маҳз ҳамин соҳаҳо аз аввалинҳо хоҳанд буд, ки автоматизатсия мешаванд.

Ин раванд ҳоло каме суст аст, вале бидуни шубҳа суръат хоҳад гирифт ва сол то сол ҷойи пои муҳоҷири кориро тангтар хоҳад кард.

Аммо ҳуши маснуӣ ягона сабаб нест. Инҷо якчанд омил ҳамзамон амал мекунанд ва ҳамдигарро дар танг кардани ҷойи пои муҳоҷири бечора кумак мекунанд.

2. Пиршавии аҳолӣ… аммо дигар на ба нафъи муҳоҷир

Қаблан чунин назар вуҷуд дошт ва коршиносон ҳам бештар рӯи он такя мекарданд, ки “Аврупо торафт пиртар мешавад ва дар ояндаи наздик ба муҳоҷири бештар ниёз хоҳад дошт.” Аммо имрӯз, бо рушди босуръати техноложӣ, давлатҳо роҳи дигар ва беҳтару бехавфтар пайдо карданд:

● робот;

● автоматизатсия;

● AI.

Мутаассифона, барои муҳоҷири корӣ ва хушбахтона, барои кишварҳои пешрафтаи қаблан ниёзманд ба муҳоҷир, дар рақобати байни муҳоҷир ва робот ҳар сол робот рақобатпазиртар мешавад. Роботҳо на танҳо дар сохтмону анбору мошинҳо ҷои муҳоҷирро танг мекунанд, балки ба зудӣ ба ошхонаву хонаи хоби аввал сарватмандон, сипас мардуми оддӣ низ ворид хоҳанд шуд, то ниёзҳои онҳоро бечунучаро ва бехавф бароварда созанд.  

Вақте роботҳо қудрати анҷоми корҳои хонаро (шуруъ аз пухтупаз то нигоҳубини пиронсолон) пайдо карданд, ки бидуни шубҳа пайдо хоҳанд кард, баъид аст хонаводаҳо дар кишварҳои сарватманд муҳоҷири камсаводи пур аз рискро ба роботи аз ғулом фармонбардортар ва дар айни ҳол тақрибан пурра бехавф тарҷеҳ диҳанд.

3. Андешаҳои зиддимуҳоҷират

Ин раванд на танҳо Русия, балки қариб кулли Аврупоро фаро гирифтааст. Ҳизбҳои зиддимуҳоҷират дар Олмон, Утриш, Ҳолланд, Фаронса, Итолиё, Лаҳистон ва ғайра сол то сол овози бештар мегиранд. Ва ин танҳо масъалаи нажод нест.

Сабабҳои он зиёданд, аз ҷумла фишор ба буҷаи иҷтимоӣ, ҷинояткорӣ (ё ҳадди ақал чунин тасаввур), тағйири фарҳанг, рақобат дар бозори кор ва ғайра. Дар натиҷа гирифтани визаи корӣ, иҷозаи кор ва иқомат тадриҷан мушкилтар мешавад. Дар пасманзари танг шудани ҷои пойи муҳоҷири тоҷик дар Русия, ин раванд дар Аврупо дарак аз гуфтаҳои боло медиҳад.

4. Чин

Иқтисоди босуръат рушдкунандаи Чин ва пешрафтҳои ин кишвар дар роботисозии истеҳсолот, яке аз бузургтарин хатарҳо ба муҳоҷирати корист. То ҳол ба ин омил таваҷҷуҳ камтар будааст, аммо бояд гуфт, Чин на танҳо мол истеҳсол мекунад, балки худи истеҳсолро роботӣ мекунад. Бархе фабрикаҳое, ки қаблан ҳазор коргар доштанд, ҳоло ҳади аксар 200 коргар доранд, боқии корҳоро робот иҷро мекунад. Раванди роботикунонӣ саросарӣ шудан дорад ва бо гумони ғолиб, ба зудӣ аксари фабрикаву корхонаҳои чинӣ ва умуман ҷаҳон роботҳоро ба инсонҳо тарҷеҳ хоҳанд дод. 

Бо роботисозии истеҳсолот арзиши маҳсулот ҳам поёнтар меравад, ки хатари дигаре барои ҷойҳои корӣ дар кулли дунёст. Аз тарафи дигар, Чин на танҳо истеҳсолоти худашро роботӣ месозад, балки ба кулли дунё робот содир мекунад ва ин роботҳо босуръат ҷойҳои кории инсонҳоро забт мекунанд. Роботҳои Чинӣ ба зудӣ на танҳо дар корхонаҳо ва ҳатто сохтмонҳои Русия, балки худи Тоҷикистон бо мардикорҳо рақобат хоҳанд кард. 

5. Демография дар худи Тоҷикистон

Яке аз хатарҳои бузурги дигар дар пасманзари ивазшавии бозори кор дар ҷаҳон демография дар худи Тоҷикистон аст. Ҳар сол даҳҳо ҳазор ҷавон вориди бозори кор мешаванд. Қаблан афзоиши рӯзафзуни талабот дар бозори кор дар Русия ва кишварҳои дигари пешрафта, ба вуруди ин даҳҳо ҳазор нерӯи ҷавону пуренержӣ таваҷҷуҳ камтар буд. Аммо ҳоло суоли матраҳ ин аст, ки агар муҳоҷират маҳдуд шавад, ки ҳатман мешавад, ин даҳҳо ҳазор нафар дар куҷо кор хоҳанд кард?

Масъала содда нест, балки хеле ҷиддӣ аст. Мушкили дигари ин нерӯи пурэнерживу хунгарм ин аст, ки ба бозори рақобаткунанда бо роботҳо нерӯи дар муқоиса бо насли қабли бештари онҳо чандон лозим нест. Ба ин бозор мутахассиси варзида лозим аст, ки байни ҷавонон пайдо намешавад ва дар натиҷа онҳоро дар рақобат бо насли қаблӣ дар мавқеъи заъифтар қарор медиҳад.  

Умед ҳанӯз ҳаст…

Бо ин ҳама пешравиҳову рақобатҳо, ҳанӯз умеде барои муҳоҷири корӣ ҳаст. Бархе коршиносон афзоиши талабот ба нерӯи корӣ бинобар рушди босуръати иқтисодро пешбинӣ мекунанд. Дар ҳамин ҳол, ҳатто агар бештари касбҳо аз тарафи роботҳо забт шуданд, ихтисосҳое вуҷуд доранд, ки ҳанӯз ба дасти инсон ниёз доранд. Тибқи пешбинии коршиносон, дар ояндаи наздик талабот ба кафшергарони сатҳи баланд, барқчии касбӣ, ҳамшираи тиббӣ, табиб, муҳандис, мутахассиси AI, техникҳои роботҳо ва чанд касби дигар афзоиш хоҳад ёфт. 

Дар сиюпанҷ соли гузашта, муҳоҷират барои Тоҷикистон як “клапан”-и бехатарӣ буд. Вақте дар дохил ҷойи кор намерасид, садҳо ҳазор нафар ба хориҷ мерафтанд ва фишори иҷтимоӣ кам мешуд. Агар ин клапан тадриҷан баста шавад, масъала дигар танҳо иқтисодӣ нест — ба масъалаи амнияти миллӣ табдил меёбад. Барои пешгирӣ аз таркиши иҷтимоъӣ давлат як роҳ дорад: эҷоди садҳо ҳазор ҷойи нави корӣ. Аммо оё дар ин замони иқтисоди глобалӣ, ки барои бозору харидор аслан тафовуте надорад мол дар куҷо истеҳсол мешавад, қудраташро хоҳад дошт? 

Роҳи дигар ҳам вуҷуд дорад, ки аз роҳи аввал осонтар ба назар мерасад: омодасозии мутахассисоне, ки зикрашон дар боло рафт барои бозори ҷаҳонӣ. Албатта ин кор ҳам басиҷи босуръати кулли нерӯҳову васоилро талаб мекунад. Аммо оё илоҷи дигаре ҳаст?

Абдуманнон Шералиев, махсус барои Azda TV

Ҷалби садҳо миллион доллар грант барои татбиқи чанд лоиҳа дар Тоҷикистон

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Мақомоти Тоҷикистон барои амалисозии як қатор лоиҳаҳо дар бахшҳои энергетика, идоракунии захираҳои об ва ислоҳоти иқтисодӣ аз Бонки ҷаҳонӣ садҳо миллион доллар грант мегирад. 

Бино ба иттилои расонаҳои ҳукуматӣ, Вазири молияи Тоҷикистон Файзиддин Қаҳҳорзода, директори минтақавии Бонки ҷаҳонӣ дар Осиёи Марказӣ Наҷӣ Бенҳассин ва роҳбари намояндагии Гурӯҳи Бонки ҷаҳонӣ дар Тоҷикистон Гаэл Рабаллан созишномаҳои маблағгузорӣ дар шакли грантро барои чор лоиҳаи тозатасдиқшуда ба маблағи умумии 495,5 миллион доллар ба имзо расониданд. 

Гуфта мешавад, қисми асосии ин грантҳо, яъне 300 миллион доллар барои татбиқи марҳилаи дуюми сохтмони Нерӯгоҳи барқи обии “Роғун” ва 100 миллион доллари дигар барои марҳилаи дуюми татбиқи сиёсати ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон, аз ҷумла дар бахшҳои рақамӣ, ҳавонавардӣ ва энержӣ равона мешаванд. Дар марҳилаи аввал барои сохтмони “Роғун” дар соли 2024 ин бонк ба Тоҷикистон 350 миллион доллар ҷудо карда буд.

Ҳамчунин барои татбиқи марҳилаи дуюми лоиҳаи таҳкими идоракунии захираҳои об ва обёрӣ 75 миллион доллар ҷудо шудааст, ки ба гуфтаи Бонки ҷаҳонӣ, интизор меравад, лоиҳаи мазкур сифати хиlматрасониҳои обёриро беҳтар намуда, имкониятҳои иқтисодиро барои тақрибан 470 000 нафар деҳқонон ва сокинони деҳоти саросари кишвар васеъ созад.

Маблағгузории иловагии лоиҳаи сармоягузорӣ дар бахши таъминоти об ва беҳдошт 20,5 миллион долларро ташкил дода, аз он 14,64 миллион доллараш гранти Иттиҳоди Аврупо мебошад.

Мақомоти кишвар иддао доранд, ки ин лоиҳаҳо ва грантҳо барои таъсиси ҷойҳои нави корӣ, дастгирии соҳибкорӣ, навсозии зерсохтори муҳим ва хиlматрасониҳо, инчунин фароҳам овардани замина барои рушди устувори иқтисодии кишвар мусоидат менамоянд.

Коршиносони иқтисодӣ низ мегӯянд, ки ҷалби ҳаҷми зиёди маблағгузории грантӣ метавонад дар рушди соҳаҳои калидии Тоҷикистон — энергетика, хоҷагии об ва инфрасохтор нақши муҳим бозад. Аммо шарти муҳими ба даст овардани натиҷа аз ин лоиҳаҳо ва беҳбуди зиндагии аҳолӣ самаранокии идоракунӣ ва шаффофият дар татбиқи барномаҳо мебошад.  

Дар ҳоли ҳозир Гурӯҳи Бонки ҷаҳонӣ яке аз бузургтарин манбаъҳои маблағгузорӣ барои кишварҳои рӯ ба рушд ба шумор рафта, айни замон Ассотсиатсияи байналмилалии рушд (IDA) дар Тоҷикистон 25 лоиҳаро ба маблағи умумии 1,93 миллиард доллар маблағгузорӣ мекунад. 

Боздошти се нафар бо гумони таҷовуз ба номуси як духтари ноболиғ

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Мақомоти корҳои дохилии шаҳри Душанбе рӯзи 7-уми июл аз боздошти се ҷавон бо гумони содир кардани ҷиноятҳои дорои хусусияти шаҳвонӣ нисбат ба як духтари ноболиғ хабар доданд.

Ба иттилои Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар шаҳри Душанбе, кормандони ШВКД-1 дар ноҳияи Фирдавсӣ Рустамҷон Саидов, Авазбек Салмониев ва Иномҷон Бобоназаровро боздошт кардаанд.

Тибқи маълумоти мақомот, Рустамҷон Саидов ва Авазбек Салмониев ба алоқаи ҷинсӣ бо ноболиғ гумонбар мешаванд. Иномҷон Бобоназаров бошад, бо гумони содир кардани амалҳои шаҳвонӣ нисбат ба ҳамон духтари ноболиғ боздошт шудааст.

Мақомот мегӯянд, зимни санҷиш муайян шудааст, ки ҳар яке аз гумонбарон дар вақтҳои гуногун ва алоҳида амал кардаанд. Ба иттилои мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, онҳо медонистанд, ки ҷабрдида духтари ноболиғ буда, дар синфи панҷум таҳсил мекунад, аммо бо вуҷуди ин, нисбат ба ӯ амалҳои дорои хусусияти шаҳвонӣ анҷом додаанд.

Ҳоло ҳар се гумонбар бо қарори мақомот дар ҳабси пешакӣ қарор дошта, тафтишоти парванда идома дорад.
То кунун назари худи гумонбарон, наздикони онҳо ё вакилони дифоъашон дар бораи ин иттиҳомҳо дастрас нест.

Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар шаҳри Душанбе аз волидон даъват кардааст, ки ба амният ва назорати фарзандони ноболиғи худ бештар таваҷҷуҳ кунанд.

21 кушта ва 19 захмӣ: омори нигаронкунандаи садамаҳо дар корхонаҳои саноатии Тоҷикистон

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Дар шаш моҳи аввали соли ҷорӣ бар асари ҳодисаҳои нохуш дар корхонаҳои саноатӣ ва соҳаи кӯҳкории Тоҷикистон 21 нафар ҷон бохта, 19 нафари дигар захмӣ шудааст.

Дар ин бора намояндагони Хадамоти назорати давлатии бехатарии корҳо дар саноат ва соҳаи кӯҳкорӣ рӯзи 7-уми июл зимни нишасти матбуотӣ хабар доданд.

Ба гуфтаи мақомот, дар байни ҷонбохтагон ду шаҳрванди Чин ва як шаҳрванди Эрон низ ҳастанд. Ҳамчунин дар миёни маҷруҳон як шаҳрванди Русия ва як шаҳрванди Чин қарор доранд.

Мақомот сабаби асосии рух додани ин ҳодисаҳоро риоя нашудани талаботи бехатарии саноатӣ, бемасъулиятии кормандони муҳандисиву техникӣ ва норасоии мутахассисони соҳибихтисос унвон карданд.

Дар робита ба ин ҳодисаҳо нисбат ба ду корхона, 33 шахси мансабдор ва 13 шахси масъул чораҳои маъмурӣ андешида шуда, дар маҷмуъ ба маблағи 153 ҳазору 960 сомонӣ ҷарима таъйин шудааст.

Ба иттилои Хадамот, шумораи садамаҳои истеҳсолӣ дар муқоиса бо ҳамин давраи соли гузашта ҳашт ҳолат бештар шудааст.

Ҳодисаҳои маргбор дар корхонаҳои саноатӣ дар Тоҷикистон тайи солҳои охир борҳо боиси нигаронӣ шудаанд. Коршиносон аз риоя нашудани меъёрҳои бехатарӣ, истифодаи таҷҳизоти фарсуда ва норасоии назорати техникӣ ҳамчун омилҳои асосии афзоиши чунин садамаҳо ном мебаранд. Дар гузашта низ бархе аз коргарон ва наздикони онҳо аз беэътиноӣ ба қоидаҳои бехатарӣ ва назорати нокифоя дар баъзе корхонаҳо шикоят карда буданд.

Аломатгузории марзи Тоҷикистону Қирғизистон дар вилояти Суғд пурра анҷом ёфт

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Мақомоти вилояти Суғд мегӯянд, корҳои таъйин ва аломатгузории марзи давлатии Тоҷикистон бо Қирғизистон дар ҳудуди ин вилоят пурра ба анҷом расидааст.

Ба иттилои дафтари матбуоти раиси вилояти Суғд, дар маросими анҷоми корҳои аломатгузорӣ Раҷаб Аҳмадзода, раиси вилояти Суғд, ҳамроҳ бо намояндагони Нерӯҳои марзбонии Кумитаи давлатии амнияти миллӣ ва Вазорати мудофиаи Тоҷикистон иштирок кардааст.

Корҳои таъйин ва аломатгузории марз пас аз он анҷом ёфтанд, ки моҳи марти соли 2025 раҳбарони Тоҷикистону Қирғизистон Созишнома дар бораи марзи давлатии ду кишварро ба имзо расонданд. Бо ин созиш, баҳси чандинсолаи марзӣ, ки тайи даҳсолаҳо ҳал нашуда буд, расман ба поён расид.

Ҳарчанд мақомоти Тоҷикистон ҷузъиёти созишномаро пурра нашр накардаанд, бархе масъулони Қирғизистон пештар гуфта буданд, ки ҷонибҳо дар доираи созиш ба мубодилаи қисме аз роҳҳо ва чанд маҳалли аҳолинишин мувофиқат кардаанд.

Дарозии умумии марзи Тоҷикистону Қирғизистон 1006 километрро ташкил медиҳад. То имзои созишнома қисми зиёди ин марз баҳсӣ маҳсуб мешуд ва дар тӯли солҳои охир борҳо ба даргириҳои мусаллаҳона миёни сокинон ва нерӯҳои марзбонии ду кишвар сабаб гардида буд.

Ёдовар мешавем,ки Охирин муноқишаи  марзӣ моҳи сентябри соли 2022 рух дод, ки дар натиҷаи он аз ҳар ду ҷониб даҳҳо нафар кушта ва захмӣ шуданд. Тибқи маълумоти расмӣ, танҳо аз ҷониби Тоҷикистон беш аз 250 нафар кушта ва ё захмӣ гардида буданд.

Музокироти ниҳоӣ оид ба ҳалли баҳсҳои марзӣ моҳи декабри соли 2024 дар шаҳри Бодканди Қирғизистон баргузор шуда, баъд аз он роҳбарони ҳайатҳои музокиракунанда эълон карданд, ки тамоми масъалаҳои баҳсӣ миёни ду кишвар ҳал шудаанд.

Дар доираи созиш, ҷонибҳо инчунин тақрибан 190 гектар заминро аз ҳар тараф бо ҳам мубодила карданд.

Ба иттилои мақомоти Қирғизистон, пас аз ҳалли баҳси марзӣ дар қаламрави ин кишвар 143 километр роҳҳои мошингард сохта шуда, дар беш аз 107 километр марз сутунҳои бетонӣ, симҳои хордор, деворҳои муҳофизатӣ ва дигар инфрасохтори марзӣ насб шудааст.

Мақомот умедворанд, ки анҷоми пурраи аломатгузории марз барои таҳкими амният, густариши ҳамкориҳои дуҷониба ва пешгирии муноқишаҳои оянда дар минтақаҳои наздисарҳадӣ замина фароҳам меорад.

Нишасти НАТО дар Анқара: Трамп бо раҳбарони 32 кишвар мулоқот мекунад

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Президенти Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Доналд Трамп барои иштирок дар нишасти дурӯзаи сарони кишварҳои узви Созмони Паймони Атлантикаи Шимолӣ (НАТО), ки рӯзҳои 7-ум ва 8-уми июл дар шаҳри Анқараи Туркия баргузор мешавад, вориди ин кишвар шуд.

Дар нишаст раҳбарони 32 кишвари узви НАТО масъалаҳои муҳими амнияти байналмилалӣ, аз ҷумла ҷанги Русия ва Украина, афзоиши хароҷоти дифоӣ, рушди саноати ҳарбӣ ва таҳкими ҳамкориҳои низомиро баррасӣ мекунанд.

Яке аз мавзуъҳои асосии музокирот талаботи Вашингтон аз шарикони аврупоӣ барои зиёд кардани саҳми онҳо дар хароҷоти мудофиа мебошад. Доналд Трамп борҳо таъкид кардааст, ки кишварҳои аврупоӣ бояд масъулияти бештари таъмини амнияти худро ба дӯш гиранд. Дар остонаи нишаст мақомоти НАТО хабар доданд, ки кишварҳои аврупоӣ ва Канада соли гузашта хароҷоти дифоии худро ба таври назаррас афзоиш додаанд.

Интизор меравад, ки дар ҳошияи нишаст Доналд Трамп бо президенти Туркия Раҷаб Тайиб Эрдуғон ва инчунин бо чандин роҳбари дигари кишварҳои узви НАТО мулоқот анҷом диҳад. Аз ҷумла, масъалаҳои марбут ба идомаи кумакҳои низомӣ ба Украина, ҳамкориҳои мудофиавӣ ва вазъи амниятӣ дар Ховари Миёна низ дар маркази гуфтугӯҳо қарор хоҳанд гирифт.

НАТО инчунин тасмим дорад дар ин нишаст бастаи нави кумакҳои ҳарбӣ ба Украинаро баррасӣ намуда, бар идомаи пуштибонии худ аз Киев таъкид кунад. Ҳамзамон, сарони кишварҳо масъалаи сармоягузории бештар ба саноати мудофиа ва истеҳсоли таҷҳизоти низомиро низ муҳокима хоҳанд кард.

Ин нишаст дар ҳоле баргузор мешавад, ки таҳаввулоти ҷанги Украина, муносибатҳои кишварҳои узви НАТО ва масъалаи тақсими масъулияти дифоӣ ба яке аз мавзуъҳои калидии сиёсати байналмилалӣ табдил ёфтааст.

Вазорат бояд унвон диҳад ё ҳунарманд онро биталбад? Унвони “Ғарибшоҳ” баҳсбарангез шуд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Вазорати фарҳанги Тоҷикистон дар нишасти матбуотии худ ба баҳсҳое, ки пас аз даргузашти Бахтиёр Раҳимов, роҳбари гурӯҳи ҳаҷвии «Ғарибшо кампания», дар бораи надоштани унвони давлатӣ ба миён омада буданд, посух дод.

Бахтиёр Раҳимов, ҳунарманди маъруфи тоҷик ва роҳбари гурӯҳи ҳаҷвии «Ғарибшоҳ кампания», шаби 30-уми июн дар синни 57-солагӣ даргузашт. Пас аз марги ӯ дар шабакаҳои иҷтимоӣ ва расонаҳо баҳсу интиқодҳо матраҳ шуданд, ки чаро яке аз маъруфтарин ҳаҷвнигорони кишвар соҳиби унвонҳои давлатӣ набуд.

Матлубахон Сатториён, вазири фарҳанг, дар нишасти матбуотӣ бо изҳори ҳамдардӣ ба пайвандони марҳум гуфт, ки барои соҳиб шудани ҳунармандон ба унвонҳои давлатӣ маҳдудияти алоҳидае нисбат ба ҳаҷвнигорон вуҷуд надорад. Ба гуфтаи ӯ, Бахтиёр Раҳимов соҳиби унвони «Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон» буд.

Абдуфаттоҳ Аминзода, сардори Раёсати рушди муассисаҳои фарҳангӣ ва ҳунарҳои мардумии вазорат, гуфт, тибқи тартиби амалкунанда, пешниҳод барои дарёфти унвонҳои давлатӣ аз ҷониби муассисаи кории ҳунарманд ё мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ анҷом дода мешавад.

Ба гуфтаи ӯ, Бахтиёр Раҳимов дар ягон муассисаи тобеи Вазорати фарҳанг фаъолият намекард ва то замони даргузашташ ҳуҷҷатҳои пешниҳодии ӯ барои дарёфти унвони давлатӣ ба вазорат ворид нашуда буданд.

Аминзода ҳамчунин изҳор дошт, ки соли гузашта бо ибтикори Вазорати фарҳанг бо Бахтиёр Раҳимов тамос гирифта шуда, ба ӯ пешниҳод шудааст, ки ҳуҷҷатҳои заруриро барои баррасии масъалаи дарёфти унвони давлатӣ омода кунад. Ба гуфтаи ӯ, Раҳимов он замон бинобар табобат натавонистааст ҳуҷҷатҳоро пешниҳод кунад.

Аммо ин изҳороти намояндаи Вазорати фарҳанг аз ҷониби Ташриф Халилов, ҳамкори наздик ва дӯсти Бахтиёр Раҳимов, зуд рад карда шуд. Халилов дар саҳифаи Instagram-и худ навишт, ки «ягон бор акаи Бахтиёрро аз Вазорати фарҳанг занг назадаанд.»

Ба гуфтаи ӯ, Бахтиёр Раҳимов солҳои зиёд орзуи гирифтани як унвони расмиро дошт ва борҳо пешниҳод мекард, ки барои дарёфти он ба Дастгоҳи иҷроияи Президенти Тоҷикистон муроҷиат кунад. Халилов менависад, ки агар аз Вазорати фарҳанг воқеан занг мезаданд, Раҳимов ҳатман аз ин хабар ба ӯ мегуфт ва фавран барои омода кардани ҳуҷҷатҳо иқдом мекард.

Ӯ дар навиштааш таъкид кардааст: «Агар Вазорати фарҳанг занг мезад, давида-давида мерафт. Мо ҳар рӯз якҷо будем. Агар чунин занг мешуд, ҳатман мегуфт, ки аз вазорат як хушхабар расид. Барои ҳамин, ҳақиқат ин аст, ки ягон бор занг назадаанд.»

Орзу Исоев, рӯзноманигори собиқи телевизиони давлатии «Сафина», ки қаблан бо Бахтиёр Раҳимов чандин мусоҳиба анҷом додааст, дар бораи тартиби пешниҳоди ҳуҷҷат барои гирифтани унвонҳо интиқод карда, навиштааст: «Аҷаб! Чӣ тавр ариза менавишта бошӣ? “Илтимос, аз шумо хоҳиш мекунам, ки ба ман унвон диҳед!” Ҳамин хел? Ин чӣ унвонест, ки онро гадовор бояд биталбӣ? Магар табиати ҳунарманд бо ин қабил шарту қоида созгор аст?»

Ба гуфтаи ӯ, унвонҳои давлатӣ бояд бо ибтикори мақомоти масъул ва ҳамчун қадрдонии ногаҳонӣ ба ҳунармандони арзанда дода шаванд, на ин ки худи ҳунарманд барои дарёфти онҳо муроҷиат кунад.

Изҳороти Вазорати фарҳанг дар ин маврид баҳсҳои зиёдеро дар шабакаҳои иҷтимоӣ ба вуҷуд овардаст. Бисёре аз корбарон бар ин назаранд, ки Бахтиёр Раҳимов, ҳатто бидуни доштани унвони давлатӣ, аллакай ҳунарманди мардумӣ дар қалби мардум буд. Бархеи дигар аз муносибати мақомоти фарҳангӣ интиқод карда, пешниҳод доранд, ки ба хотири қадршиносӣ аз саҳми ӯ дар рушди ҳаҷви тоҷик, пас аз даргузашташ низ бо унвони фахрии давлатӣ сарфароз карда шавад.

Акнун “баҳонаҳо” барои ихроҷи муҳоҷирон аз Русия боз ҳам бештар мешавад

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Вакилони рус дар ҳамин ҳафта лоиҳаи қонунеро баррасӣ мекунанд, ки васеъ намудани рӯйхати асосҳои ихроҷи шаҳрвандони хориҷӣ ва муҳоҷиронро аз кишвар пешбинӣ мекунад.

Раиси Думаи давлатии Федератсияи Русия Вячеслав Володин дар “Telegram”-и худ хабар додааст, ки дар аввал пешниҳод шуда буд, ки ин рӯйхат аз 22 то 43 модда зиёд карда шавад, аммо баъди ворид шудани тағйиру иловаҳо шумораи моддаҳое, ки ихроҷи муҳоҷиронро ҳамчун ҷазо пешбинӣ мекунанд ба 45 мерасад.

Тибқи ин лоиҳа, ба рӯйхати асосҳои ихроҷ ҳуқуқвайронкунии марбут ба табъиз, яъне поймол кардани ҳуқуқ, озодиҳо ва манфиатҳои қонунии инсон вобаста ба ҷинс, нажод, ранги пӯст, миллат, забон, синну сол ё муносибат ба дин илова мешавад.

Ҳамчунин пешниҳод шудааст, ки барои итоат накардан ба амру фармони қонунии нерӯи низомӣ ҳангоми иҷрои вазифаҳои ӯ барои ҳифзи сарҳади давлатии Русия низ шаҳрвандони хориҷӣ ихроҷ карда шаванд.

Дар баробаробари ин муҳоҷиронро аз Русия барои вайрон кардани тартиботи ҷамъиятӣ, итоат накардан ба талаботи кормандони пулис ё Росгвардия, монеъ шудан ба кори нақлиёт ва инфрасохтор, барои паҳн кардани маводҳои “таҳқиркунандаи ахлоқи ҷамъиятӣ” дар интернет, инчунин ҳар гуна амалҳои оммавие, ки ҳамчун бадномкунии артиши Русия ё даъват ба ҷорӣ кардани таҳримҳо бар зидди ин кишвар арзёбӣ мешаванд, ихроҷ мекунанд ва лоиҳаи қонун барои чандин ҳуқуқвайронкуниҳо ҷаримаҳои гаронтарро пешбинӣ мекунад.

Володин мегӯяд, қабули ин тағйиру иловаҳо ба “баланд бардоштани амнияти ҷамъиятӣ ва барқарор намудани тартибот дар соҳаи муҳоҷират” равона шудааст.

Дар ҳоле вакилони рус мехоҳанд рӯйхати “баҳонаҳо” барои ихроҷи муҳоҷиронро бештар кунанд, ки танҳо Вазорати корҳои дохилии Русия дар соли 2025 аз ин кишвар 72 000 муҳоҷирро, ки гӯё қонунгузории Русияро вайрон карда буданд, ихроҷ кардааст.

Садамаи маргбор дар Фархор: чанд нафар ҷон бохт

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Дар садамаи вазнини нақлиётӣ, ки рӯзи 4-уми июл дар роҳи Фархор – Душанбе, дар ҳудуди деҳаи Бобосафои ноҳияи Фархор рух дод. Дар натиҷа 7 нафар ҷон бохта, як нафари дигар ҷароҳат бардоштааст.

Тибқи иттилои Радиои Озодӣ, қурбониёни ин ҳодиса аз 18 то 45-сола буда, рӯзи 5-уми июл ба хок супурда шудаанд. Ба гуфтаи намояндагони ҳукумати ноҳияи Фархор, садама дар қитъаи роҳе рух додааст, ки чанде пеш мумфарш шудааст ва бархе ронандагон дар он бо суръати баланд ҳаракат мекунанд.

Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон пештар дар бораи ин ҳодиса хабар дода, гуфта буд, ки Муҳаммад Идрисзодаи 19-сола, ронандаи автомашинаи тамғаи «Ҳундай Сервис», аз уҳдаи идораи мошин набаромада, ба мошини «Тойота Королла», таҳти идораи Оятулло Турсунови 34-сола бархӯрдааст.

Вазорати корҳои дохилӣ дар аввал аз ҳалокати 6 нафар хабар дода буд. Аммо тибқи маълумоти дарёфтшуда аз манобеи маҳаллӣ, шумораи қурбониён ба 7 нафар расидааст. Дар миёни онҳо Дилрабо Абдураҳмонова (45-сола), Товус Абдулазизова (45-сола), Сайлигул Шовалиева (41-сола), Оятулло Турсунов (34-сола), Муҳаммадҷон Идрисзода (19-сола), Ҷанатулло Фармонов (19-сола) ва Мавлуда Қосимова (18-сола) ҳастанд. Чаҳор нафар аз ҳалокшудагон зан мебошанд.

Яке аз наздикони Оятулло Турсунов гуфтааст, ки ӯ беш аз даҳ сол дар хатсайри Душанбе – Фархор ҳамчун ронандаи таксӣ фаъолият мекард.

Мақомоти корҳои дохилӣ то ҳол натиҷаи ниҳоии таҳқиқро эълон накардаанд. Як манбаъ аз Шуъбаи корҳои дохилии ноҳияи Фархор гуфтааст, ки мутахассисон мунтазири натиҷаи ташхиси техникӣ ҳастанд, аммо тибқи маълумоти пешакӣ, суръати баланд яке аз сабабҳои эҳтимолии садама арзёбӣ мешавад.

Ин дувумин садамаи пурқурбонӣ дар Тоҷикистон дар давоми як ҳафтаи охир аст. Рӯзи 2-юми июл низ дар як садама дар шаҳри Ваҳдат 11 нафар ҷон бохтанд. Ба иттилои Вазорати корҳои дохилӣ, дар он ҳодиса як мошини боркаш бо сабаби аз кор мондани низоми тормоз аввал ба автомашинаи «Опел Зафира» ва сипас ба «Тойота Прадо» бархӯрда буд.

Тибқи омори расмӣ, дар соли 2025 дар Тоҷикистон наздики 1400 садамаи нақлиётӣ ба қайд гирифта шуда, дар натиҷаи онҳо 643 нафар ҷон бохта ва беш аз 1500 каси дигар ҷароҳат бардоштаанд.

Коршиносон ва мақомоти масъул суръати баланд, риоя накардани қоидаҳои ҳаракат, истифодаи мошинҳои фарсуда, вазъи баъзе роҳҳо ва камбудиҳо дар омодасозии ронандагонро аз ҷумлаи омилҳои асосии зиёд будани садамаҳои нақлиётӣ дар кишвар медонанд.

Ҷоми ҷаҳонии 2026: Бразилия ҳам аз мусобиқа хориҷ шуд, Норвегия таърих сохт

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Марҳилаи 1/8-ниҳоии Ҷоми ҷаҳонии футбол-2026 бо идомаи натиҷаҳои ғайричашмдошт идома дорад. Пас аз хориҷ шудани Олмон ва Нидерланд дар даври қаблӣ, акнун яке аз муддаиёни асосии қаҳрамонӣ — Бразилия низ аз идомаи мусобиқа канор рафт.

Дастаи мунтахаби Норвегия шаби 5-уми июл Бразилияро бо ҳисоби 2:1 шикаст дода, бори аввал дар таърихи худ ба даври чорякниҳоӣ роҳ ёфт. Қаҳрамони вохӯрӣ Эрлинг Ҳоланн буд, ки ҳар ду голи тими худро ба самар расонд. Неймар танҳо дар дақиқаҳои иловагӣ аз пеналтӣ як гол ҷавоб дод, аммо ин барои наҷоти Бразилия кофӣ набуд.

Дар дигар бозии рӯзи 5-уми июл Англия дар як рақобати пуршиддат бо ҳисоби 3:2 бар Мексика ғалаба карда, роҳхати даври чорякниҳоиро ба даст овард. Ҷуд Беллингем бо ду гол нақши ҳалкунанда бозид.

Пеш аз ин, Фаронса бо голи Килиан Мбаппе аз пеналтӣ Парагвайро бо ҳисоби 1:0 мағлуб карда, ба чорякниҳоӣ баромад. Марокаш низ бо пирӯзии қотеонаи 3:0 бар Канада роҳхат гирифт.

Имрӯз, 6-уми июл, боз ду рақобати ҷолиби даври 1/8-ниҳоӣ баргузор мешаванд: Португалия — Испания (Даллас) ва Иёлоти Муттаҳида — Белгия (Сиэтл).

Рӯзи 7-уми июл бошад, Аргентина бо Миср ва Швейтсария бо Колумбия барои ду роҳхати охирини чорякниҳоӣ мубориза мебаранд.

То ин дам чор даста аллакай ба даври чорякниҳоӣ роҳ ёфтаанд: Марокаш, Фаронса, Норвегия ва Англия. Ғалабаи Норвегия бар Бразилия бузургтарин сюрпризи марҳилаи плей-офф то имрӯз арзёбӣ мешавад.

123...767саҳифаи 1 аз 767