Хона блог

Суҳбати Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов

Аз ҷониби
AZDA TV-2
-
0

Субҳи имрӯз Эмомалӣ Раҳмон бо собиқ Президенти Туркманистон Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кард.

Бино ба иттилои Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон, имрӯз, 15-уми майи соли 2023 Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кардааст.

Ба қавли манбаъ, “дар рафти суҳбат тамоми маҷмуи масъалаҳои ҳамкории дуҷониба, натиҷаҳои сафари давлатии Президенти Туркманистон ба Тоҷикистон, вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ мавриди баррасӣ қарор дода шуд.”

Ба гуфтаи як манбаъ, аз Ҳукумати Тоҷикистон, таъкиди Хадамоти матбуоти Эмомалӣ Раҳмон дар бораи “вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ” пеш аз ҳама баррасии аҳвол ва авзои кишварҳои пасошӯравӣ аст, ки дар доираи чанд созмон равобит ва ҳамкориҳои худро ҳифз кардаанд, мебошад.

Вай илова кард, вақте сарони кишварҳои Осиёси Марказӣ бо ҳам телефонӣ суҳбат мекунанд ва дар хабарҳои расмӣ ҳам барои мисол таъкид мешавад, ки “ба дигар мавзуъҳои мавриди таваҷҷуҳ андешаронӣ сурат гирифт”, ин маънои онро дорад, ки чун аксар раҳбарони ин кишварҳо бар иловаи доштани равобити хуби сиёсӣ ва ҳамкорӣ, дӯстони хуб ва рафиқони бо эътимоде низ барои якдигар дониста мешаванд, пеш аз ҳама муҳимтарин мавзӯъҳои рӯз ва ё вокунишҳои мардумӣ дар бораи ин ё он ҳодиса мавриди таваҷҷуҳ ва ба гунаи мисол, хабарҳои ахир дар бораи бедарак ва ё бемор шудани раисҷумҳури Беларус Александр Лукашенко мавриди баррасии онҳо қарор мегирад.

Гуфта мешавад, Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон дар поёни ин хабар афзуда, ки “ҷонибҳо зимни суҳбати телефонӣ масъалаҳои омодагӣ ба чорабиниҳои сатҳи олии минтақавӣ, аз ҷумла саммитҳои Вохӯрии машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ва Бунёди байналмилалии наҷоти Аралро, ки моҳи сентябри соли ҷорӣ дар шаҳри Душанбе баргузор мегарданд, муҳокима карданд.”

Тоҷикистон – майдони рақобати Эрон ва Исроил

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Гузориши “Эрон Интернешнл” аз ъумқи нуфузи ҷосуси Исроил дар сохтори молӣ ва низомии Эрон хабар медиҳад.

Расонаи “Эрон Интернешнл” аз ҷосусе бо номи мустаъори “Киё” – хатмкардаи Донишгоҳи Имом Содиқи Теҳрон –, ки солҳо дар дохили Эрон барои “Мусод”-и Исроил ҷосусӣ кардааст гузориш дод. Ба гуфтаи худаш, ӯ тавассути ширкатҳои тоҷир Маҳдии Нодирии Ҷаҳромӣ ба бонкҳо ва шабакаҳои мухобиротии Эрон роҳ ёфтааст. Ба ҳамин тариқ хароҷоти “Мусод”-ро аз ҳисоби бонкҳои эронӣ таъмин карда, маълумоти Постбонки Эронро дар бораи давр задани таҳримҳо дар ихтиёри Исроил қарор дод; дар ноябри соли 2011 бо дастури “Мусод” файлеро дар системаи маркази мухобироти мушакии Бедгана нест кард, ки чанд дақиқа пас дар он ҷо инфиҷор рух дод ва сардори барномаи мушакии Эрон Ҳасан Теҳронимуқаддам кушта шуд; ва ба расондани серверҳои олудаи IBM ба маркази ҳастаии Натанз кумак кард. Яке аз амалиётҳое, ки ӯ иддао дорад вайрон кардааст, дар Тоҷикистон буд. Шахсияти Киё ва иддаоҳои ӯ аз ҷониби манбаи мустақил тасдиқ нашудаанд вале ин харобкориҳо дар Эрон иттифоқ уфтодаанд.

Azda TV бахши марбут ба Тоҷикситони  ин ривоятро бо сабтҳои расмӣ, бойгонии хабарҳо ва ҳуҷҷатҳои таҳримҳо санҷид.

Бозёфтҳои асосӣ

  • . Номҳо, мансабҳо ва санаҳое, ки “Эрон Интернешнл” дар бораи Тоҷикистон овардааст, дурустанд.
  • . Ду мактуби нашршуда пружаи телефонро тасдиқ мекунанд, вале аз Эрон ва Постбонк ёд намекунанд.
  • . Иддао дар бораи Постбонк, Қувваи Қудс ва дипломати тоҷик ба як манбаи беном такя дорад.
  • . Дар матбуоти соли 2012 дар бораи ин созишнома хабаре ёфт нашуд.
  • . Бобак Занҷонӣ дар Душанбе бонк, ширкати ҳавопаймоӣ ва автовокзал дошт, вале ҳукумат инро рад мекунад.

Чаро Тоҷикистон ва чаро Постбонк?

Тирамоҳи соли 2011 таҳримҳои байналмилалӣ интиқоли пулро аз Эрон мушкил карда буданд. Ба гуфтаи Киё, Муҳиббиён аз Постбонки Эрон ба ӯ гуфта, ки Сипоҳи Қудс барои барои даврзадани таҳримҳо ва фаолиятиҳои худ роҳи нав меҷӯяд. Киё суханони ӯро чунин нақл мекунад: “Ҳоҷӣ Қосим бовар дорад, ки кишварҳои Осиёи Марказӣ ба сабаби нуфузи Русия камтар зери заррабини кишварҳои ғарбӣ қарор доранд ва ба сабаби фасоди идорӣ дар баъзе аз онҳо қонунҳоро осонтар давр задан мумкин аст”.

Нақша аз ду бахш иборат буд. Як ширкати хусусии эронӣ бо сармояи 2 миллион долларӣ дар деҳоти Тоҷикистон 5 000 телефони бесими GSM насб мекард. Дар иваз Тоҷикистон ба он имтиёзи 25-солаи таъсиси “Постбонки Тоҷикистон”-ро бо сармояи 5 миллион доллар медод. Ба гуфтаи Киё, бонк бояд “масири боэътимоди интиқоли пул аз Эрон ба Осиёи Марказӣ” мешуд. Лоиҳаи телефон пӯшиши он буд.

Тибқи ривоят, вазири алоқаи Эрон Ризо Тақипур гуфтааст, ки Аҳмадинажод мехост ҳангоми сафари Наврӯзии соли 2012 дар Душанбе лоиҳаи эрониро ифтитоҳ кунад ва Тоҷикистон аллакай барои тасиси Постбонк розӣ шуда буд. 23-юми апрели 2012, ба гуфтаи Киё, ӯ ва Муҳиббиён дар Душанбе бо Матлубхон Давлатов муовини вақти Сарвазири Тоҷикистон ва Бег Зуҳуров созишнома имзо карданд.

Исроил, Озарбойҷон ва баста шудани лоиҳа

Ба гуфтаи Киё, пружаи Душанбе танҳо масъалаи пул набуд. У нақл мекунад, ки Сулаймонӣ яке аз ҳадафҳои онро “дастгирии мухолифон дар Ҷумҳурии Озарбойҷон дар баробари гароиши ҳукумати Алиев ба Исроил” номидааст.

Киё иддао мекунад, ки бо дастури “Мусод” иҷрои пружаро бо баҳонаи набуди маблағ ба таъхир андохт, то “Мусод” роҳи бастани онро ёбад. Сипас, ба гуфтаи ӯ, Озарбойҷон аз лоиҳа огоҳ шуд, ба ҳукумати Тоҷикистон фишор овард, ки Постбонкро бандад ва мавқеи Русияро, ки пештар ба ин пружа розӣ буд, низ тағйир дод ва дар наҳоят ин пуружаи калони бокии Эрон дар Тоҷикстон бо дахолати Исроил ноком монд.

Ин нақши Исроил, Озарбойҷон ва Русия танҳо ба ривояти Киё такя дорад. Дар гузориш ҳуҷҷате нест, ки онро тасдиқ кунад ва Боку, Душанбе ва Маскав дар ин бора шарҳе надодаанд.

Киҳо дар лоиҳа ном бурда шудаанд?

Иддаоҳо дар бораи нақши ин ашхос аз “Эрон Интернешнл” аст. Маълумот дар бораи карераи онҳо аз сарчашмаҳои боз гирифта шудааст.

. Матлубхон Давлатов, ки ба гуфтаи Киё созишномаро аз ҷониби Тоҷикистон имзо кардааст, иқтисодчӣ аз Данғара аст. у солҳои 2010–2012 Дастгоҳи иҷроияи Президентро роҳбарӣ кард ва аз январи 2012 то ноябри 2013 муовини аввали сарвазир буд.

. Бег Сабур (Зуҳуров), ки мактуби 28-уми апрели 2012 бо имзои ӯст, солҳо Хадамоти алоқа ва шӯрои “Тоҷиктелеком”-ро роҳбарӣ кард. Ӯ барои бастани сомонаҳои хабарӣ ва Фейсбук машҳур аст ва соли 2014 номашро иваз кард. Ва ҳамчунин писари ӯ домоди Эмромалӣ Раҳмон мебошад.

Аз ҷониби эронӣ, ба гуфтаи Киё, лоиҳаро Қосим Сулаймонӣ, фармондеҳи Сипоҳи Қудс, ки январи 2020 дар ҳамлаи ҳавоии ИМА дар Бағдод кушта шуд, тарҳрезӣ кардааст. Бахши техникиро Ризо Тақипур, вазири алоқаи ҳукумати Аҳмадинажод (2009–2012), ба ҷой оварданӣ буд. Маблағро Муҳиббиён аз Постбонки Эрон, ки декабри 2011 ба рӯйхати таҳримҳои ИА ворид шуд ва Бобак Занҷонӣ таъмин мекарданд. Занҷонӣ декабри 2013 дар Эрон ҳабс шуд ва соли 2016 ба қатл маҳкум гардид ва ахиран ҳукми эъдомаш лағв ва ба фаъолияти тиҷорӣ машғул гаштааст ва ахиран бо Ҳасан Саъдулозода бародар зани Эмомали Раҳмон ва мудири Ориёнбанк дар Теҳрон дидор дошт.

Комил Мирзоевро Киё дипломати тоҷик дар Теҳрон меномад. Azda TV дар интернет ва сомонаи Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон бо ин ном наёфт.

Мактубҳо

“Эрон Интернешнл” нусхаи ду мактубро нашр кардааст. Онҳо лоиҳаи телефонро тасдиқ мекунанд, аммо дар ҳеҷ яке аз онҳо аз Эрон, Постбонк ё маблағ ёд нашудааст. Аслияти онҳо мустақилона тасдиқ нашудааст.

28-уми апрели соли 2012, Хадамоти алоқа, имзои “Zuhurov B.S., Chairman”.

Хадамот аз ширкати номаш пӯшида барои “мулоқот дар сатҳи баланд” сипос мегӯяд ва онро ба бастани аҳднома бо ҶСК “Тоҷиктелеком” барои хариди “телефонҳои собити бесими GSM (800/1900 МГц)” даъват мекунад. Сана ва рақами мактуб ҷойҳои ҳамдигарро иваз кардаанд. Шабакаҳои GSM-и Тоҷикистон дар басомадҳои 900/1800 МГц кор мекунанд.

20-уми феврали соли 2012, ширкати “Мубин Тиҷорат” (минтақаи озоди Анзалӣ).

Директор “Маҳмуд Қоиммақомӣ” “Комил Мирзоев”-ро аз 20-уми феврал то 28-уми августи соли 2012 мушовири “лоиҳаҳои Тоҷикистон” таъин мекунад. Ба гуфтаи Киё, “Қоиммақомӣ” номи сахтаи худи ӯ буд.

“Эрон Интернешнл” инчунин аз мактуби 26-уми апрели соли 2012 дар бораи “мухолифат надоштан” ба Постбонк ёд мекунад, аммо онро нашр накардааст.

Созишномае, ки ҳеҷ кас дар борааш нанавишт

Azda TV дар матбуоти соли 2012 дар бораи созишномаи 23-юми апрел хабаре наёфт. Мо тамоми бойгонии рӯзмарраи расонаҳои тоҷикӣ, русӣ ва форсиро аз 20-уми апрел то 10-уми майи 2012 (тақрибан 560 мавод)-ро баррасӣ кардем ва дар расонаҳои дигари тоҷикиву эронӣ ҷустуҷӯи маҳдуд ба сана бурдем.

Хабари наздиктарин аз 30-юми майи 2012 аст, ки гуфта мешавад: Эрон ва Тоҷикистон дар Теҳрон панҷ созишнома, аз ҷумла дар соҳаи “алоқа”, имзо карданд. Тафсилот нашр нашудаанд ва маълум нест, ки он бо иддаои “Эрон Интернешнл” рабт дорад ё на.

Лоиҳаи пинҳонӣ, ки баъдан бекор шудааст, мумкин аст ҳеҷ гоҳ эълон нашуда бошад. Бинобар ин, хомӯшии матбуот далели набудани созишнома нест, вале онро тасдиқ ҳам намекунад.

Тоҷикистон: роҳи давр задани таҳримҳо?

Иддаои “Эрон Интернешнл” хабари наве нест. Зиёда аз даҳ сол аст, ки номи Тоҷикистон дар парвандаҳои давр задани таҳримҳои зидди Эрон ва баъдтар Русия меояд.

  • . Соли 2013 FATF Тоҷикистонро барои яке аз заифтарин қонунгузориҳо зидди пулшӯӣ танқид кард. Индекси “Базел” кишварро дар байни 149 кишвар дар ҷои 4-уми аз ҷиҳати осебпазирии молӣ гузошт. Як масъули ғарбӣ гуфт: “Мо бовар дорем, ки ӯ [Занҷонӣ] Тоҷикистонро барои пулшӯии пули нафти Эрон истифода мебарад”.
  • . Апрели соли 2013 ИМА “Kont Investment Bank”-и Душанберо ҳамчун қисми шабакаи Занҷонӣ таҳрим кард.
  • . Ноябри соли 2025 Иттиҳоди Аврупо “Спитамен Бонк”, “Душанбе Сити Бонк” ва “Коммерсбонк”-ро барои кумак ба давр задани таҳримҳои зидди Русия таҳрим кард. Дар апрели 2026 пас аз гуфтугӯ бо Душанбе таҳрим бекор шуд.
  • . Аз августи соли 2026 Тоҷикистон бо Эрон масъалаи ворид кардани фаровардҳои нафтӣ, аз ҷумла сӯзишвории дизелӣ, сӯзишвории авиатсионӣ ва нафти хомро баррасӣ кардаанд. Расонаи “Спутник Тоҷикистон” бо такя ба Вазорати энергетика ва захираҳои оби кишвар аз 25-уми сентябри соли ҷорӣ хабар дод, ки аллакай маҳмулаи аввалини нафтии Эрон вориди Тоҷикистон гашт. Вале худи ин ниҳод дар ин бора чизе нагуфтааст. Ин ҳам дар ҳолест, ки ИМА бо таҳримҳои дуюмдарҷа таҳдид мекунад.

Дар чунин ҳолатҳо одатан ҳамаи бонкҳо ё ширкатҳои хос таҳрим гаштаанд, аммо ИМА ва ИА ҳеҷ гоҳ давлати Тоҷикистон, Бонки миллӣ ё мансабдорони онро барои давразадани таҳримҳо ба нафъи Эрон ё Русия таҳрим накардаанд. Дар дигар кишварҳо бонкҳои давлатӣ ва масъулон барои даврзадани таҳримзо ва пулшӯӣ таҳрим шудаанд. Сабаби ин ҳама гузашти ИМА ва Аврупо ба Тоҷикистон маълум нест. Тафсирҳои эҳтимолӣ – аҳамияти амниятии марз бо Афғонистон, андозаи хурди иқтисод ва ё доштани лоббии қавӣ дар Вашингтон ва Брюссел – ҳеҷ яке исбот нашудааст. Соли 2013 ҳомиёни ҳуқуқ гуфта буданд, ки сафорати ИМА аз танқиди ҳукумати Тоҷикистон дурӣ меҷуст.

Империяи Занҷонӣ дар Душанбе

Бобак Занҷонӣ, ки пеш аз ҳабсаш дар Эрон дар декабри соли 2013 сарвати худро тақрибан 14 миллиард доллар арзёбӣ мекард, дар Душанбе тиҷораташро зери бренди “КОНТ ГРУП” роҳандоҳзӣ карда буд. ИА (декабри соли 2012) ва ИМА (апрели соли 2013) ӯро барои кумак ба интиқоли пули нафти Эрон таҳрим карданд.

Маркази ин гурӯҳ “Kont Investment Bank” дар кӯчаи Бухоро 43-и Душанбе буд. Соли 2011 онро ширкати туркии Занҷонӣ “Kont Kozmetik” харид, вале соли 2013 ИМА бонкро таҳрим кард.

Бонк молики шир “Asian Express Airline” буд, ки иҷозатномаи фаъолият дарёфт кард, вале ҳаргиз иҷозати парвоз нагирифт. Ширкати ҳавопаймоӣ, дар навбати худ, соҳиби автовокзали “Asia Express Terminal” буд, ки 12-уми марти соли 2013 бо иштироки Президент Раҳмон ифтитоҳ шуд. Таксии “Asia Express” ҳам бахше аз моликияти гурӯҳ буд.

Ин корхонаҳо зери “Холдинг Конт Групп Тоҷикистон” буданд, ки аз рӯи хабарҳо Занҷонӣ таъсис дода буд. Дар холдинг инчунин “Kont Tourism” ва “Конт таъминот” дохил буданд. Илова бар ин, дар бораи гипермаркет ва тиҷорати сохтмонии ӯ дар Душанбе хабар дода шудааст, аммо номҳои онҳо зикр нашудаанд ва тасдиқ нашудаанд.

Соли 2014 вазири нафти Эрон Бежан Зангана гуфт, ки Занҷонӣ зиёда аз 2,7 миллиард долларро ба “бонки қалбакӣ” дар Тоҷикистон гузарондааст. Бонки миллии Тоҷикистон инро рад кард ва ҳуҷҷатеро, ки Занҷонӣ ба парлумони Эрон нишон дод, қалбакӣ хонд. Январи соли 2015 раиси Кумитаи сармоягузорӣ Қодир Қосим гуфт, ки Занҷонӣ “дар Тоҷикистон молу мулк надорад” ва дар кушодани автовокзал танҳо меҳмон буд.

Ҳукумати Эрон ва Тоҷикистон, Хадамоти алоқа, ҶСК “Тоҷиктелеком”, Вазорати корҳои хориҷӣ, Матлубхон Давлатов ва Бег Сабур шарҳ дархост кард, то лаҳзаи нашри ин матлаб мақомоти тоҷик ба ин дархости Эрон посух надоданд.

Дидори ҷосуси “Мусод” ва Муҳсин Муҳиббиён, мудири вақти “Постбонк”-и Эрон бо Бек Сабур, раиси Хадамоти алоқаи Тоҷикистон дар Душанбе – 3-уми майи соли 2012

Azda TV ҳар ду нусхаи гузориши “Эрон Интернешнл”-ро хонд ва онро бо бойгонии хабарҳои солҳои 2012–2015, сабтҳои Вазорати молияи ИМА ва сомонаи Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон (ба шумули нусхаҳои бойгонишудаи солҳои 2010–2014) муқоиса кард. Мактубҳо аз гузориши “Эрон Интернешнл” гирифта шудаанд ва аслияти онҳо мустақилона тасдиқ нашудааст.

Пурсишҳои бе посух

Хонандаи гиромӣ! Оё 23-юми апрели соли 2012 дар Душанбе созишномае воқеан имзо шуда буд? Оё ҳукумати Тоҷикистон медонист, ки “Постбонк” метавонад ба роҳи интиқоли пулҳои Сипоҳи Қудс табдил ёбад? Комил Мирзоев кист? Ва чаро ҳамаи ин то имрӯз пинҳон мондааст?

Агар шумо дар бораи ин лоиҳа, “Постбонк” ё фаъолияти Бобак Занҷонӣ дар Тоҷикистон маълумот ё ҳуҷҷате доред, ки ин иддаоҳоро тасдиқ ё рад мекунад, лутфан онро ба суроғаи Azda TV фиристед. Мо махфияти манбаъҳоро ҳифз мекунем.

Рушди иқтисоди Тоҷикистон дар соли 2026 нисбат ба кишварҳои ҳамсоя сусттар хоҳад буд

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Бино ба гузориши нави Конфронси савдо ва рушди Созмони Милали Муттаҳид (UNCTAD) бо номи “Trade and Development Report 2026“, ки рӯзи 9-уми октябр нашр шудааст, иқтисоди Тоҷикистон дар соли ҷорӣ метавонад 6,6 дарсад рушд кунад.

Тибқи ин пешгӯӣ, дар байни се кишвари Осиёи Марказӣ, рушди иқтисоди Қирғизистон дар соли ҷорӣ 8,8 дарсад ва Узбекистон 7,9 дарсад пешбинӣ мешавад.

Ҳамин тариқ, суръати пешбинишудаи рушди иқтисоди Тоҷикистон аз нишондиҳандаи Қирғизистон 2,2 дарсад ва аз нишондиҳандаи Узбекистон 1,3 дарсад камтар мебошад.

Бо вуҷуди ин, пешгӯии рушди иқтисоди Тоҷикистон аз нишондиҳандаи миёнаи ҷаҳонӣ, ки “UNCTAD” онро 2,6 дарсад арзёбӣ мекунад, хеле баландтар аст.

Аммо арзёбиҳои созмонҳои байналмилалӣ ва ҳукумати Тоҷикистон дар мавриди суръати рушди иқтисоди кишвар аз ҳам фарқ мекунанд.

Ҳукумати Тоҷикистон рушди иқтисодро дар соли 2026 дар сатҳи 8,5 дарсад пешбинӣ кардааст. Вале тибқи маълумоти нашркардаи “Азия-Плюс”, барои Тоҷикистон Бонки рушди Авруосиё рушди 8,3-дарсадӣ, Бонки аврупоии таҷдид ва рушд 7,9 дарсад ва Бонки осиёии рушд 7,3 дарсадро пешгӯӣ кардаанд.

Дар ҳамин ҳол, Бонки ҷаҳонӣ рушди иқтисоди Тоҷикистонро 6,5 дарсад ва Хазинаи байналмилалии асъор 6 дарсад арзёбӣ кардаанд.

Тафовути пешгӯиҳо метавонад ба усулҳои ҳисоб ва фарзияҳои гуногун дар бораи рушди минбаъдаи иқтисод вобаста бошад. Ҳукумат натиҷаҳои интизоршавандаи барномаҳои давлатии сармоягузорӣ, рушди саноат, энергетика ва инфрасохторро ба назар мегирад.

Созмонҳои байналмилалӣ бошанд, омилҳои берунаро низ арзёбӣ мекунанд. Аз ҷумла, вазъи иқтисодии кишварҳои шарики тиҷоратии Тоҷикистон, ҳаҷми интиқоли маблағҳои муҳоҷирон, нархи ҷаҳонии ашёи хом ва арзиши молҳои воридотӣ метавонанд ба рушди иқтисоди кишвар таъсир расонанд.

Тибқи гузориши “UNCTAD“, суръати рушди иқтисоди ҷаҳонӣ дар соли 2026 то 2,6 дарсад коҳиш меёбад. Ин ҳам дар ҳолест, ки соли 2025 ин нишондиҳанда 2,9 дарсадро ташкил дода буд.

Ин созмон рушди иқтисоди кишварҳои рӯ ба рушдро дар соли ҷорӣ ба ҳисоби миёна 4 дарсад пешбинӣ мекунад. Соли гузашта суръати рушди ин гурӯҳи кишварҳо 4,7 дарсад буд.

Бо вуҷуди сустшавии рушди иқтисоди ҷаҳонӣ, тибқи пешгӯии “UNCTAD“, ҳаҷми воқеии тиҷорати байналмилалии молу хизматрасониҳо дар соли 2026 тақрибан 4 дарсад афзоиш меёбад.

Осиё ҳанӯз ҳам яке аз муҳаррикҳои асосии рушди иқтисоди ҷаҳонӣ боқӣ монда, ба арзёбии “UNCTAD“, дар соли 2026 тақрибан 59 дарсади афзоиши умумии иқтисоди ҷаҳонӣ ба кишварҳои ин минтақа рост меояд.

Дар байни кишварҳои Осиё, ба ғайр аз Қирғизистон ва Узбекистон, рушди иқтисоди Ҳиндустон 7,3 дарсад, Муғулистон 7 дарсад, Индонезия 5,2 дарсад, Чин 4,5 дарсад ва Ветнам 7,8 дарсад пешбинӣ шудааст.

“UNCTAD” таъкид мекунад, ки дурнамои иқтисоди ҷаҳонӣ зери таъсири танишҳои геополитикӣ, болоравии нархи захираҳои энергетикӣ ва тағйирот дар тиҷорати байналмилалӣ қарор дошта, маҳдудияти дастрасӣ ба технологияҳо, маблағгузорӣ ва бахшҳои ояндадори бозори ҷаҳонӣ низ барои кишварҳои рӯ ба рушд мушкилоти иловагӣ эҷод мекунад.

“UNCTAD” ниҳоди Созмони Милали Муттаҳид дар соҳаи савдо ва рушд буда, соли 1964 таъсис ёфтааст. Созмон таҳқиқоти иқтисодӣ анҷом медиҳад, омор ва пешгӯиҳоро нашр мекунад ва ба кишварҳо оид ба рушди савдо, сармоягузорӣ, молия ва технология тавсияҳо пешниҳод менамояд.

Қонуни нави муҳоҷират дар Тоҷикистон: оё мушкилоти муҳоҷирон ҳал мешаванд?

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Мақомоти Тоҷикистон мехоҳанд раванди муҳоҷиратро рақамӣ карда, ҳифзи ҳуқуқи муҳоҷирони кориро тақвият ва сатҳи муҳоҷиратро коҳиш диҳанд.

Бино ба иттилои хабаргузории давлатии “Ховар”, рӯзи 7-уми октябри соли 2026 Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Тоҷикистон лоиҳаи қонун “Дар бораи муҳоҷират”-ро дар ҷаласаи худ баррасӣ кард. Аммо ду рӯз баъд, “Sputnik Тоҷикистон” хабар дод, ки тағйиру иловаҳои марбут ба таҳрири нави қонун аз ҷониби палатаи поёнии парлумон қабул шудаанд.

Ба гуфтаи вазири меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Тоҷикистон Солеҳа Холмаҳмадзода, қонуни нав ба тақвияти ҳифзи ҳуқуқи муҳоҷирон ва аъзои оилаҳои онҳо, бозҳамгироии муҳоҷирони баргашта, рақамикунонии равандҳои муҳоҷират ва танзими муҳоҷирати дохилию экологӣ равона шудааст.

Аз ҷумлаи ҳадафҳои эълоншудаи қонун коҳиш додани муҳоҷирати ғайриқонунии корӣ, ҳифзи бозори дохилии меҳнат, истифодаи самараноки қувваи корӣ ва паст намудани шиддати муҳоҷирати корӣ мебошанд.

Мақомот интизоранд, ки истифодаи технологияҳои рақамӣ ва мубодилаи фаврии иттилоот миёни ниҳодҳои давлатӣ шаффофияти расмиёти муҳоҷиратро беҳтар карда, самаранокии идоракуниро баланд мебардорад.

Аммо то куҷо ин тағйирот метавонанд мушкилоти воқеии муҳоҷиронро ҳал кунанд ва барои шаҳрвандоне, ки мехоҳанд дар дохили кишвар кору зиндагӣ кунанд, то куҷо имкониятҳои нав фароҳам оварда мешаванд, маълум нест.

Бояд гуфт, барои бисёре аз шаҳрвандони Тоҷикистон Русия ҳамоно самти асосии муҳоҷирати корӣ боқӣ монда, тибқи маълумоти Созмони байналмилалии муҳоҷират (СБМ), шумораи муҳоҷирони кории тоҷик дар нимсолаи аввали соли 2025 нисбат ба ҳамин давраи соли 2024 тақрибан 16 дарсад коҳиш ёфта, аз 978 ҳазор нафар то 825 ҳазор нафар расидааст.

Ва вазъи бисёре аз муҳоҷирони тоҷик дар ин кишвар бад буда, ҳамарӯза бо фишору рейдҳо, бо хатари аз даст додани ҷойи кор, вобастагӣ аз корфармо ва дар баъзе ҳолатҳо бо таъхири пардохти маош, истисмори меҳнатӣ ва табъиз рӯ ба рӯ ҳастанд.

Дурӣ аз оила, мушкилоти молиявӣ ва дастрасии маҳдуд ба кумаки ҳуқуқӣ вазъи онҳоро боз ҳам мураккабтар намуда, дар сурати поймол шудани ҳуқуқҳои корӣ ё ба миён омадани баҳс бо корфармо, на ҳама муҳоҷирон имкони ҳимояи самараноки ҳуқуқҳои худро доранд. Дар гузашта аз ҳуқуқҳои муҳоҷирон ҷамъиятҳои тоҷикон ва шахсони алоҳида ҳимоят мекарданд ва ҳоло фаъолиятҳои онҳо маҳдуд шуда, бархе аз онҳо мисли Иззат Амон ба Тоҷикистон ихроҷ шудаанд.

Аз ин рӯ, барои муҳоҷирон танҳо содда кардани расмиёти ҳуҷҷатгузорӣ ё ҷорӣ намудани хизматрасониҳои электронӣ кофӣ набуда, онҳо ба дастгирии воқеӣ, аз ҷумла кумаки ҳуқуқӣ, ҳимояи консулӣ ва имкони барқарор кардани ҳуқуқҳои поймолшуда ниёз доранд.

Бо вуҷуди ин ҳама мушкилот, бисёре аз шаҳрвандони Тоҷикистон маҷбуранд муҳоҷирати кориро ҳамчун роҳи асосии таъмини рӯзгори худ ва оилаҳояшон интихоб кунанд.

Маблағҳое, ки муҳоҷирон ба Тоҷикистон мефиристанд, барои бисёре аз оилаҳо манбаи асосии даромад мебошад ва иқтисоди Тоҷикистон аз ин маблағҳо вобастагии калон дорад.

Тибқи маълумоти Бонки ҷаҳонӣ, дар соли 2024 ҳаҷми интиқоли маблағҳо ба Тоҷикистон тақрибан ба 49 дарсади маҷмуи маҳсулоти дохилии кишвар баробар буда, ин нишондиҳанда аз нақши бузурги даромадҳои муҳоҷирон дар иқтисоди Тоҷикистон шаҳодат медиҳад.

Дар чунин шароит, коҳиш додани муҳоҷирати корӣ бе фароҳам овардани ҷойҳои кории устувор ва имкониятҳои даромади муносиб дар дохили кишвар метавонад вазъи молиявии оилаҳои муҳоҷиронро боз ҳам мушкилтар кунад. Аз ин рӯ, агар мақомот воқеан мехоҳанд вобастагии аҳолиро аз муҳоҷирати корӣ коҳиш диҳанд, бояд на танҳо равандҳои муҳоҷиратро танзим кунанд, балки барои шаҳрвандон дар дохили кишвар низ имкониятҳои воқеии кору зиндагии шоиста фароҳам оваранд.

Мақомот ҳам яке аз масъалаҳои асосии сиёсати нави муҳоҷиратро таъсиси ҷойҳои корӣ ва коҳиши шиддати муҳоҷират гуфтаанд.

Ва агар мақомот мехоҳанд вобастагии аҳолиро аз шуғл дар хориҷ коҳиш диҳанд, бояд шарҳ диҳанд, ки кадом соҳаҳои иқтисод метавонанд шаҳрвандонро бо кор таъмин кунанд, чанд ҷойи нави корӣ таъсис дода мешавад ва оё маоши пешниҳодшаванда барои пӯшонидани хароҷоти асосии оилаҳо кофӣ хоҳад буд.

Чун масъалаи нокифоя будани ҷойҳои корӣ дар гузоришҳои Бонки ҷаҳонӣ низ матраҳ шудааст. Ин созмон дар гузориши худ, ки 12-уми июни соли 2026 нашр шудааст, ба монеаҳои сохтории рушди бахши хусусии Тоҷикистон, аз ҷумла суръати нокифояи таъсиси ҷойҳои корӣ ва имкониятҳои маҳдуди гузариши кормандон аз кишоварзии каммаҳсул ба соҳаҳои сермаҳсултари саноат ва хидматрасонӣ ишора кардааст.

Тибқи арзёбии Бонки ҷаҳонӣ, тақрибан чоряки қувваи кории Тоҷикистон барои ҷустуҷӯи ҷойи кор ба хориҷ меравад, зеро имкониятҳои шуғл дар дохили кишвар маҳдуданд.

Ҳамчунин тибқи маълумоти Агентии омори Тоҷикистон, маоши миёнаи номиналии якмоҳа дар моҳи майи соли 2026 ба 3 ҳазору 304 сомонию 5 дирам баробар буд. Аммо ин нишондиҳандаи миёна фарқияти даромадро байни минтақаҳо, касбу ихтисосҳо ва соҳаҳои гуногуни иқтисод инъикос намекунад ва дар асоси ин рақам низ муайян кардан мумкин нест, ки маош барои пӯшонидани хароҷоти як оилаи мушаххас кофӣ аст ё не. Ва худ муҳоҷирати шаҳрвандон аз нокифоя будани маош дар дохили кишвар далолат мекунад.

Нуқтаи дигар дар қонун ин рақамикунонӣ мебошад ва такмили қонунгузорӣ худ аз худ маънои беҳтар шудани вазъи муҳоҷирони меҳнатиро надорад. Низомҳои рақамӣ метавонанд расмиёти ҳуҷҷатгузорӣ ва мубодилаи иттилоотро байни мақомоти давлатӣ осон кунанд, аммо онҳо ҷойи кумаки ҳуқуқии дастрас, дастгирии муассири консулӣ ва механизмҳои барқарор кардани ҳуқуқҳои поймолшударо гирифта наметавонанд.

Суоли асосӣ ҳанӯз бепосух мемонад: оё Тоҷикистон бо қабули ин қонун метавонад ба шаҳрвандони худ имкониятҳои воқеии иқтисодиро пешниҳод кунад, то онҳо дар дохили кишвар зиндагии шоиста дошта бошанд, ё мардум ҳамоно маҷбур мешаванд барои дарёфти даромади муносиб ба хориҷ раванд?

Манъи ҳиҷоб дар мактабҳо Озабойҷон баҳсҳои навро ба миён овард

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Дар Озарбойҷон пас аз ҷорӣ шудани қоидаҳои нави либоси мактабӣ, масъалаи пӯшидани ҳиҷоб дар муассисаҳои таълимӣ баҳсбарангез шудааст.

Дар шабакаҳои иҷтимоӣ наворҳое паҳн гардидаанд, ки дар онҳо дида мешавад бархе хонандагони ҳиҷобпӯшро ба мактаб роҳ намедиҳанд. Ба иттилои расонаҳо, ин ҳолат дар чанд муассисаи таълимӣ боиси эътироз ва бойкоти дарсҳо аз ҷониби қисми хонандагон шудааст.

Мақомоти Озарбойҷон мегӯянд, талаботи нави либоси мактабӣ барои риояи меъёрҳои ягона ва ҳифзи хусусияти дунявии низоми маориф қабул шудааст. Ҳарчанд дар санади расмӣ аз манъи ҳиҷоб мустақиман ёд нашудааст, бархе аз волидон ва фаъолони ҷомеа бар ин назаранд, ки татбиқи қоидаҳои нав ба маҳдуд шудани ҳузури хонандагони ҳиҷобпӯш дар мактабҳо оварда расондааст.

Аз сӯи дигар, мухолифони ин сиёсат мегӯянд, чунин маҳдудият метавонад ба ҳуқуқи шаҳрвандон барои озодии эътиқод ва дастрасӣ ба таҳсил таъсир расонад.

Масъалаи маҳдудияти пӯшидани либоси дорои хусусияти мазҳабӣ танҳо ба Озарбойҷон маҳдуд намешавад. Ёдовар мешавем, ки дар Тоҷикистон низ пӯшидани чунин либос, аз ҷумла ҳиҷоб, дар муассисаҳои давлатии таълимӣ — мактабҳо ва донишгоҳҳо — инчунин дар бисёре аз идораҳо ва корхонаҳои давлатӣ иҷозат дода намешавад. Мақомоти Тоҷикистон ин сиёсатро бо ҳифзи хусусияти давлати доняви мубориза бо фарҳанги бегона ва риояи талаботи қонунгузорӣ асоснок мекунанд.

Баҳсҳо дар бораи таносуби озодии эътиқод ва принсипи дунявияти давлат дар як қатор кишварҳо, аз ҷумла Озарбойҷон ва Тоҷикистон, ҳамоно идома доранд.

БОЗГАШТИ ҲАЗОРҲО ҶАНГҶӮ БА ТОҶИКИСТОН ЧӢ ПАЁМАДҲОЕ ХОҲАД ДОШТ?

Аз ҷониби
a m
-
0

Чанд созмони мофиёии Колумбиёву Мексик аъзои худро ба ҷанги Укроин алайҳи Русия фиристодаанд, то дар он таҷрибаи истифода аз паҳподҳо, муқобала бо онҳо ва дигар падидаҳои нав дар ҷангро биёмӯзанд. Дар ин бора Financial Times таҳқиқоти фарогире анҷом дода ва сипас расонаҳои дигар маъруфи ҷаҳон низ онро бозтоб додаанд.

Ширкат дар ҷанги Укроин барои омӯзиш бо мофиё тамом намешавад – давлатҳо, мухолифини онҳо, гурӯҳҳои шӯришӣ, ҷиҳодиён, ҷудоиталабон ва ғайра аз тамоми гӯшаҳои ҷаҳон дар ин ҷанг таҷриба меомӯзанд. Барои намуна мешавад ширкати сарбозони Куриёи Шимолӣ, ҷудоиталабони Чечен ва мухолифини Белорусро (ҳанги ба номи Кастус Калиновский) мисол зад.   

Агар ин гурӯҳи ҷангҷӯҳо бо аҳдофи мушаххас аз тарафи низом ё гурӯҳҳои муайян барои иҷрои нақшаҳои дақиқе дар оянда фиристода мешаванд, гурӯҳҳои бамаротиб бузургтаре дар ин ҷанг ширкат мекунанд, ки зоҳиран аз ҷониби ҳеҷ марказе контрол намешаванд ва нақшае барояшон дар оянда вуҷуд надорад. Бузургтарини ин гурӯҳҳо муҳоҷирон аз Осиёи Марказӣ, аз ҷумла тоҷиконанд. Онҳо, бинобар ҳузури густардаашон дар Русияву пайванди беш аз садсола бо он, ё иҷборан ба ҷанг бурда шудаанд ва ё ихтиёран барои дарёфти маблағ ё шаҳрвандӣ ва ё ҳарду ба он пайвастаанд. Бо ин вуҷуд, дар ҳоли ҳозир набудани ҳеҷ барнома ва нақшае болои онҳо, далели ин нест, ки дар оянда ҳам ҳеҷ гурӯҳ, ҳатто давлату кишваре нахоҳад таҷрибаи онҳоро ба нафъи худ истифода намояд.

Сарбози таҷрибаи ҷангидошта дар бозори мутахассисон арзон нест. Давлатҳо барои омодасозии низомиҳо – аз сарбоз то афсарон қимати гароне мепардозанд: вобаста аз кишварҳо барои омодасозии як сарбоз байни $30 000 то $70 000, барои мутахассиси идоракунии паҳподҳо байни $100 000 то $250 000, барои омодасозии размандаи сатҳи нерӯҳои вижа аз $1 000 000 то $2 500 000. Ҷанг бошад бо худии худ ҳам сарбози варзидаву таҷрибаандӯхта, ҳам мутахассиси идоракунии паҳподҳо ва ҳам размандаи сатҳи нерӯҳои вижа омода месозад, ки бамаротиб аз мутахассисони дар шароити оддӣ омӯзонидашуда гаронқиматтар ҳастанд. Ва вақте дар бозор мутахассисони зиёде пайдо мешаванд, табиист, ки “харидорон” ҳам аз паяшон хоҳанд буд. Танҳо суол инҷост, ки чӣ касе, аниқтараш гурӯҳ ё кишваре бихоҳад онҳоро “бихарад”?

Баъди ҷанг давлатҳо барои пешгирӣ аз ҳар гуна хушунатҳо ва сӯиистифодаи дигарон аз сарбозони таҷрибадор, онҳоро дар мақомоти қудратӣ, амниятӣ ва низомӣ (аксар вақт бо музди бештар ба ҳайси “собиқадори ҷанг”) бо кор ва имтиёзҳо таъмин мекунанд. Аммо ҳарфи мо дар бораи кишваре мисли Русия, ки ҳаргиз бегонаҳоро ба ин гуна мақомот роҳ надодаву дар оянда ҳам бо эҳтимоли аз қабл бештаре роҳ нахоҳад дод ва қишре мисли муҳоҷирони корӣ, ки ҳуқуқҳояшон ҳамеша поймол мешуду ҷойи пояшон рӯз то рӯз тангтар мешавад, мебошад.   

Русия на танҳо омода нест сарбозони ғайрирусро ба ниҳодҳои қудратӣ роҳ диҳад, балки аслан ба баргаштани онҳо аз ҷанг манфиатдор намебошад. Чанд соли охир мақомоти Русия ҷои пои муҳоҷирон дар бозори кори ин кишварро торафт тангтар, ҳуқуқҳо ва дастрасиашон ба бештари хадамотро камтар мекунанд, то муҳоҷир ҳаққи интихоби камтаре байни кору тиҷорат ва рафтан ба ҷанг дошта бошад. Баъди ҷанг бо эҳтимоли хеле зиёд, мақомоти Русия тамоми корро хоҳанд кард то сарбози ғайрируси азҷангбаргашта чорае ҷуз тарки ин кишвар надошта бошад. Чун онҳо ҳузури ин гурӯҳро дар Русия барои амнияти он хатар хоҳанд донист.

Албатта, имкон дорад гурӯҳҳое мисли Вагнер сохта ва хориҷ аз Русия фиристода шаванд. Аммо баъид аст шуморе ба ин бузургӣ барои Русия лозим шавад. Бахусус вақте таъсири геополитикии Русия бо шиддат кам мешавад. Роҳи дигар – баргашташон ба кишварҳои худашон аст. Барои зодагони кишварҳои дигари Осиёи Миёна роҳи баргашт тақрибан баста аст – дар аксари ин кишварҳо муздурӣ ҷиноят шинохта шуда ва омилонаш таъқиб мешаванд. Дар Тоҷикистон ҳарчанд чунин қонуни ҷиноӣ вуҷуд дорад, то ҳол касе аз ширкаткунандагони ҷанги Русия таҳти пайгарди он нарафтааст. Ҳарчанд бархӯрд бо ширкаткунандагони ҷангҳои дигар бисёр сахт аст. Яъне, тоҷикони муздур дар ҷанги Русияву Укроин (албатта, онҳое, ки аз тарафи Русия ҷангидаанд) метавонанд озодона ба Тоҷикистон баргарданд. Ва баҳси мо ҳам рӯи ҳаминҳост.

Масъалаи асосӣ ин аст, ки ин сарбозони ҷангдида сарбози оддӣ ё муқиме нестанд, ки бинобар шуруъи ногаҳонии ҷанг иҷборан ё ихтиёран ба он пайваста, таҷриба омӯхтаанд. Қисми зиёде онҳо афродеанд, ки барои пул кор кардан, дақиқтараш куштани дигарон ба ҷанг рафтаанд. Яъне, қотили фармоишӣ. Дар ҷанг онҳо на танҳо куштани инсонро омӯхтаанду ин кор барояшон оддӣ шудааст, балки пули хубе ба даст овардаанд ва ҳамеша ин воқеъият дар зеҳнашон ҷой хоҳад дошт, ки дар ҷангу куштор мешавад даромади хуб гирифт. 

Аксари онҳое, ки барои гирифтани даромад ба ҷанг мераванд, онҳоеанд, ки кори дигаре тақрибан аз дасташон намеояд ё чанд ҳолати номуваффақиро пушти сар кардаанд. Вақте ба таърихчаи тобаҷангии муздурон назар карда шавад, як ҳақиқат равшан мешавад: бештари онҳо сарнавишти бисёр шабеҳе доштаанд – бинобар номуваффақ буданашон дар тиҷорат, пайдо нашудани кори мувофиқи табъашон, орзуи ба даст овардани маблағи бузург дар муддати кӯтоҳ ва бидуни заҳмат, онҳоро ба чоҳи қарз афкандаву роҳи дигаре ҷуз аз рафтан ба ҷанг пайдо накардаанд. Ҳатман, баъди ҷанг, вақте пулҳои онҷо коркардаашон тамом шуд, онҳо дар фикри даромади дигаре бо истифода аз ягона ҳунарашон – ширкат дар ҷанг хоҳанд буд.  

Дар ҳамин фурсат, нерӯҳое пайдо хоҳанд шуд, ки аз ҳузури чунин “мутахассисон”-е дар Тоҷикистон истифода кунанд.

Ҳалқаи дигари Русия ба гардани Тоҷикистон

Ин афрод солҳо дар Русия зистаанд, ҳемеша зери таъсири таблиғоти ин кишвар қарор доштаанд ва дар ҷанг мағзшӯии амиқу густардаеро пушти сар кардаанд. Манқурт номидани онҳо шояд дағалтар бошад, аммо ин ки аксари онҳо меҳри зиёде ба Русияву мақомоташ доранду хоҳанд дошт, ҷои шубҳае надорад. Ҳузури чунин нерӯе дар дохили кишвар хатари мустақим ба амнияти Тоҷикистон ва ҳалқаи қавии дигари Русия ба гардани он барои нигоҳ доштанаш зери тасаллут мебошад. 

Силоҳе ба дасти бадхоҳон

Ҳар қудрат ё нерӯе хост дар Тоҷикистон табаддулот анҷом диҳад ва ё нооромӣ барангезад, метавонад ба осонӣ аз ин гурӯҳ истифода кунад. Ҳамон гуна, ки дар боло гуфта шуд, онҳо нафаронеанд, ки мағзшӯӣ шудаанд, барои пул ҷангидаанд ва ҳунаре ҷуз ҷангидан надоранд. Дубора “шустани” мағзҳои онҳо, бахусус вақте дар ин мағзшӯӣ ваъдаи пули хуб ҳамроҳ бошад, кори чандоне нест. Дар сурати қиём, ин гурӯҳ, ки дорои таҷрибаи ҷангӣ ва малакаи истифода аз охирин техникаҳо (ки дар артишҳо ҳанӯз таълим дода намешавад) ва касбияти баланди ҷангӣ дорад, мушкилоти зиёде метавонад барои давлат эҷод кунад. 

Ташкили гурӯҳҳои ҷиноӣ

Вақте мофиёҳои Колумбиёву Мексик афродашонро дар ин ҷангҳо омӯзиш медиҳанд, ё афроди омӯзишдидаро мехаранд, чаро дар кишварҳои дигар, масалан Тоҷикистон ҳам мофиёҳое таъсис нашаванд, ки дар ҳоли ҳозир давлат нерӯи махсусе барои муқобала бо онҳоро надорад? Таъсиси як ё чанд гурӯҳи ҷиноӣ, ки аз паҳподҳо, тирзанҳои касбӣ, сарбозони ҷангдида, қотилони омӯзишдида истифода кунад, метавонад мушкилоти зиёде барои давлат ва чомеъа ба бор орад. 

Роҳ афтодани анъанаи нави “тоҷики муздур”

Солҳост тоҷикон бинобар ширкати густардаашон дар ҷангҳои Ховари Миёнаву Афғонистон ва ирсоли бебаркаши парвандаи ҳар мухолифе бо тамғаи “террорист” аз тарафи мақомот ба дуру наздик, зери шубҳаи мақомоти кишварҳои зиёде қарор гирифтаанд.

Муздурони баргашта аз ҷанги Русияро гурӯҳҳои зиёде дар ҷаҳон киро хоҳанд кард. Роҳ афтодани чунин кор ва бахусус қимати ин муздурон метавонад ҷавонони зиёдеро, ки ҳоло ҷои пояшон дар Русия ҳам танг шудаву дар оянда тангтар хоҳад шуд, ба интихоби “касби нав” моил созад. 

Ҳарчи ҳаст, баргашти ҳазорон муздури ҷангдида барои дилхоҳ кишваре хатари мустақими амниятист. Агар ба шарте рӯи онҳо барномае аз тарафи давлат вуҷуд надошта бошад (масалан таъсиси артиши касбӣ бо моҳонаи баланд, нақшаи кадом ҷанг ва ғайра) ва кулли ҳаракоти онҳо пайгирӣ нашавад.

Аммо ончи ҳоло мушоҳида мешавад ин шубҳаро бармеангезад, ки мақомоти Тоҷикистон на танҳо ҳеҷ барномае болои ин қадар муздури ҷангдидаву касбишуда надоранд, балки аслан таваҷҷӯҳе ба ин мушкил зоҳир накардаанд.

Абдуманнон Шералиев

Кушта шудани 35 нафар дар ҳамлаи Русия ба автобусҳо дар Украина

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Дар пайи ҳамлаи ҳавоии Русия ба ду автобуси мусофирбар дар шаҳри Краматорски вилояти Донетски шарқи Украина, дастикам 35 нафар кушта ва 18 тани дигар захмӣ шуданд. Мақомоти Украина мегӯянд, ки ҳамла бо истифода аз бомби идорашавандаи ҳавоӣ анҷом шудааст.

Ба гузориши хабаргузории Ukrinform, ҳамла субҳи 8-уми октябр рух дода, боиси сӯхтори ду автобус ва осеб дидани атрофи маҳалли таркиш шудааст. Хадамоти давлатии ҳолатҳои фавқулодаи Украина шумораи қурбониёнро дар аввал 30 ва баъдан ба хотири вуҷуди захмиён дар ҳолати вазнин 35 нафар эълон кардаанд.

Хабаргузории Associated Press (AP) низ дар соатҳои аввали ҳодиса аз ҳалокати дастикам 30 нафар ва захмӣ шудани 18 тани дигар хабар дода буд. Расонаҳои дигар, аз ҷумла Радиои Аврупои Озод/Радиои Озодӣ, баъдан афзоиши шумораи кушташудагонро то 33 нафар тасдиқ карданд.

Мақомоти Украина Русияро ба қасдан ҳадаф қарор додани аҳолии осоишта муттаҳам кардаанд. Ба гуфтаи мақомоти маҳаллӣ, автобусҳо мусофир мебурданд ва дар маҳалли ҳамла ҳадафи низомӣ вуҷуд надошт. Додситонии вилояти Донетск дар робита ба ҳодиса бо гумони содир шудани ҷинояти ҳарбӣ тафтишот оғоз кардааст.

Володимир Зеленский, раисиҷумҳури Украина ҳамларо маҳкум карда, гуфтааст, ки он “бе посух нахоҳад монд”. Ӯ аз кишварҳои муттаҳиди Украина даъват кардааст, ки барои тақвияти мудофиаи ҳавоии кишвар кумаки бештар расонанд.

То замони нашри гузориш, мақомоти Русия дар бораи ин ҳамла изҳори назар накарда буданд.

Краматорск яке аз шаҳрҳои муҳими таҳти назорати Украина дар вилояти Донетск буда, дар тӯли ҷанг ҳамчун маркази логистикӣ ва таъминоти нерӯҳои украинӣ хидмат кардааст. Ин шаҳр ҳамроҳ бо Словянск ба минтақаи мудофиавие дохил мешавад, ки бо номи “камарбанди қалъаҳо” маъруф аст.

“Ҷумъаи хунин”: ҳамлаҳои эҳтимолӣ ба мактабҳои Лаҳистон ва боздошти беш аз 10 нафар

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Пас аз ду ҳамла дар муассисаҳои таълимии вилояти Мазовияи Лаҳистон (Полша) дар миёни хонандагон ва волидон овозаҳо дар бораи эҳтимоли ҳамлаҳои нав бо номи “ҷумъаи хунин” паҳн шудаанд. 

Тибқи ин овозаҳо, гӯё рӯзи ҷумъа, 9-уми октябр бояд як силсила ҳамлаҳо ба мактабҳои ин кишвар сурат мегирифтанд. Аммо то ҳол ҳамлае сурат нагириҷтааст ва маълумоти расмӣ дар бораи мавҷудияти гурӯҳи муташаккиле, ки қасди анҷом додани чунин ҳамлаҳоро дошта бошад, тасдиқ нашудааст.

Ёдовар мешавем, ки рӯзи 7-уми октябр дар шаҳри Остоленка як хонандаи 19-солаи муассисаи таҳсилоти касбӣ бо корд ба одамон ҳамла карда, дар натиҷаи ин ҳодиса 9 нафар ҷароҳат бардоштаанд.

Рӯзи 8-уми октябр дар маҳаллаи Лесчиодол-Новини, воқеъ дар наздикии шаҳри Вишкув, ҳодисаи дигари фоҷиабор рух дод. Тибқи гузоришҳои расонаҳои Лаҳистон, як навраси 15-сола ба кормандони мактаб бо ашёи тез ҳамла карда, дар натиҷа як корманди 37-солаи мактаб ба ҳалокат расида, ду нафари дигар ҷароҳат бардоштаанд.

Пас аз ин ҳодисаҳо дар шабакаҳои иҷтимоӣ хабарҳо дар бораи эҳтимоли ҳамлаҳои нав паҳн шуданд. Аз ҷумла, иддао мешуд, ки наврасон аз минтақаҳои гуногуни Лаҳистон гӯё барои анҷом додани ҳамлаҳо ҳамоҳангӣ мекарданд. 

Бино ба иттилои радиои “RDC”, рӯзи 9-уми октябр пулиси Лаҳистон 10 нафарро бо гумони паҳн кардани таҳдидҳо ва хабарҳои марбут ба ҳамлаҳои эҳтимолӣ ба мактабҳо боздошт кардааст.

Дар миёни боздоштшудагон, тибқи гузоришҳои расонаҳо, ду навраси 15-сола аз ноҳияи Прушкув ва як навраси 13-сола аз маҳаллаи ноҳияи Бемовои шаҳри Варшава низ ҳастанд. Онҳо гӯё дар интернет паёмҳо ва таҳдидҳои марбут ба ҳамлаҳоро паҳн кардаанд.

Ҳамчунин як навраси 17-сола дар шаҳри Серпетс бо гумони омода кардани ҳамла бо корд ба мактаб боздошт шуда буд. Тибқи ин гузоришҳо, маълумоти саривақтӣ ба мақомоти дахлдор барои пешгирӣ аз ҳамлаи эҳтимолӣ мусоидат кардааст.

То ҳол маълумоти тасдиқшудае вуҷуд надорад, ки ҳодисаҳои ахир қисми нақшаи ягонаи муташаккилона бошанд.

Дас памнзари ин ҳодисаҳо, раиси вилояти Мазовия Мариуш Франковский эълон кард, ки рӯзи ҷумъа, 9-уми октябр, дар ҳамаи мактабҳои ибтидоии давлатӣ ва ғайридавлатии ҷамоати Вишкув, наздик ба шаҳри Варшава дарсҳо баргузор намешаванд.

Аммо, пулис таъкид кардааст, ки ин қарор ҳанӯз пеш аз паҳн шудани овозаҳо дар бораи “ҷумъаи хунин” қабул шуда буд. 

Мақомоти ҳифзи ҳуқуқи Лаҳистон ҳоло маълумотро дар бораи эҳтимоли ҳамлаҳои нав, аз ҷумла хабарҳои дар интернет паҳншударо ва ҳамчунин хабарҳо дар бораи мавҷудияти гурӯҳи интернетиеро, ки гӯё аъзои он ҳамлаҳоро ба мактабҳо ба нақша гирифта буданд, месанҷанд. Дар ин кор кормандони масъули мубориза бо ҷиноятҳои киберӣ низ ҷалб шудаанд.

Мақомоти ҳифзи ҳуқуқ аз волидон ва хонандагон даъват кардааст, ки оромиро нигоҳ доранд, ба иттилооти расмӣ такя кунанд ва хабарҳои тасдиқнашударо паҳн насозанд. Дар сурати ошкор шудани таҳдиди мушаххас, шаҳрвандон бояд дар ин бора ба пулис хабар диҳанд.

Аммо баъд аз нашри ин хабарҳо дар Лаҳистон, қисме аз волидон фарзандонашонро рӯзи 9-уми октябр ба мактабҳо набурдаанд.

Тоҷикистон ва ИМА таъмини бозори кишвар бо маҳсулоти нафтиро баррасӣ карданд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Вазири энергетика ва захираҳои оби Тоҷикистон Далер Ҷумъа бо кордори муваққати Сафорати Иёлоти Муттаҳидаи Амрико дар Тоҷикистон Карсон Релитс Рокер масъалаи таъмини бозори дохилии кишвар бо маҳсулоти нафтиро баррасӣ карданд.

Бино ба иттилои Вазорати энергетика ва захираҳои оби кишвар, мулоқот рӯзи 8-уми октябр дар Душанбе баргузор шуда, ҷонибҳо ҳамчунин вазъи кунунии ҳамкориҳои Тоҷикистону ИМА дар бахшҳои энергетика ва захираҳои об, инчунин имкониятҳои густариши ҳамкориҳои дуҷониба мавриди баррасӣ қарор гирифтанд. Ҷонибҳо барои идомаи муколама ва тавсеаи ҳамкориҳо дар самтҳои мавриди таваҷҷуҳи муштарак изҳори омодагӣ намуданд. 

Бо вуҷуди ин, дар иттилои расмии вазорат ҷузъиёти мушаххас дар бораи роҳҳои таъмини бозори Тоҷикистон бо маҳсулоти нафтӣ, манбаи эҳтимолии воридот ё ҳаҷми интиқоли сӯзишворӣ зикр нашудааст. 

Бояд зикр кард, ки қисми асосии маҳсулоти нафтии Тоҷикистон солҳои охир аз Русия таъмин мешавад. Вале ба сабаби ҷанги Русия алайҳи Украина ва инчунин ҳамлаҳои Украина ба зерсохторҳои нафтиву анборҳои сӯзишворӣ ва корхонаҳои коркарди нафт, дар худи Русия ҳам истеҳсол ва таъминоти маҳсулоти нафтӣ коҳиш ёфтааст.

Инчунин танишҳои низомӣ дар Ховари Миёна, аз ҷумла ҳамлаҳои Амрико ба Эрон болоравии қимати нафт дар бозори ҷаҳонӣ боло рафта, ба вазъи таъминоти сӯзишворӣ дар кишварҳои воридкунанда таъсир гузоштааст.

Тоҷикистон низ ҳамчун кишвари воридкунандаи маҳсулоти нафтӣ аз ин тағйирот таъсирпазир буда, барои коҳиши вобастагӣ аз як манбаъ ва пайдо кардани роҳҳои алтернативии таъмини бозори дохилӣ талош дорад.

Амрико эҳтимоли ҳамлаи нав ба Эронро пеш аз интихоботи миёндавраӣ баррасӣ мекунад

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Доналд Трамп имкони анҷоми ҳамлаҳои нави низомӣ ба Эронро пеш аз интихоботи миёндавраии ИМА баррасӣ мекунад. Аммо ҳанӯз дар бораи оғози чунин амалиёт қарор гирифта нашудааст.

Ба навиштаи маҷаллаи амрикоии The Atlantic, Кохи Сафед аз Пентагон хостааст барои зарбаҳои эҳтимолӣ ба ҳадафҳое дар Эрон чанд варианти амалиётӣ таҳия кунад. Мақомҳои амрикоӣ гуфтаанд, ки ҳаҷм, ҳадафҳо ва ҳатто вақти эҳтимолии ҳамла ҳанӯз мавриди баҳс қарор доранд.

Тибқи гузориши The Atlantic, яке аз масъалаҳои мавриди баррасӣ анҷоми амалиёти маҳдуд пеш аз интихоботи миёндавраӣ ва эҳтимоли амалиёти густардатар пас аз интихобот аст. Аммо бархе аз мушовирони Трамп бар ин назаранд, ки оғози амалиёти нав пеш аз интихобот метавонад барои ҷумҳурихоҳон аз ҷиҳати сиёсӣ таъсири манфӣ дошта бошад.

Дар ҳамин ҳол, Axios хабар медиҳад, ки Пентагон ба Фармондеҳии марказии ИМА дастур додааст омодагиро барои эҳтимоли аз сар гирифтани амалиёти густурдаи низомӣ алайҳи Эрон ба анҷом расонад. Бо вуҷуди ин, ҳоло дақиқ нест, ки ин тасмими Трамп то ҷӣ ҳад ҷиддӣ аст ва оё анҷомаш медиҳад ё на.

Маълумоти NBC News низ нишон медиҳад, ки масъалаи аз сар гирифтани амалиёти бузурги низомӣ дар мулоқоти гурӯҳи амнияти миллии Трамп дар Кэмп-Дэвид баррасӣ шудааст. Яке аз вариантҳои мавриди муҳокима анҷоми зарбаҳо пеш аз интихоботи моҳи ноябр будааст.

Ин хабарҳо дар пасманзари афзоиши ҳузури низомии ИМА дар минтақа нашр мешаванд. Ҳафтаи гузашта Associated Press хабар дода буд, ки тақрибан 9 ҳазор сарбозу пиёдагарди баҳрии амрикоӣ ва гурӯҳи сеюми киштиҳои ҳавопаймобар ба самти Ховари Миёна фиристода мешаванд. Дар сурати идомаи ҷойгиркунии нерӯҳо, шумораи низомиёни ИМА дар минтақа метавонад то охири моҳи октябр аз 20 ҳазор нафар бештар шавад.

Трамп пештар гуфта буд, ки эҳтимоли афзоиши ҳамлаҳо ба Эрон пас аз интихоботи 3-юми ноябр низ вуҷуд дорад. Дар айни замон, мақомоти амрикоӣ иддао доранд, ки ҳадафи онҳо пешгирӣ аз дастрасии Эрон ба силоҳи ҳастаӣ ва расидан ба ҳадафҳои амниятии Вашингтон аст.

Ин дар ҳолест, ки амалиёти нави низомӣ аллакай ба бозорҳои ҷаҳонӣ таъсир гузоштааст. Нархи нафти Brent рӯзи 8-уми октябр беш аз 4 дарсад боло рафта, аз 102 доллар барои як бушка гузашт. Reuters ин афзоишро, аз ҷумла, ба нигаронӣ аз густариши низоъ ва эҳтимоли аз сар гирифтани амалиёти низомии ИМА алайҳи Эрон рабт додааст.

Ин бори аввал нест, ки масъалаи вақти идомаи ҷанг бо назардошти интихоботи миёндавраии ИМА матраҳ мешавад. Reuters моҳи сентябр бо истинод ба манбаъҳои огоҳ хабар дода буд, ки бархе аз мушовирони баландпояи Трамп мехостанд дар остонаи интихобот аз густариши ҷанг пешгирӣ кунанд, зеро болоравии нархи сӯзишворӣ ва таъсири иқтисодии ин даргириҳо метавонад барои ҳизби ҷумҳурихоҳ мушкил эҷод кунад. Ҳамзамон, тибқи ҳамон гузориш, имкони афзоиши амалиёти низомӣ пас аз интихоботи 3-юми ноябр баррасӣ мешуд.

Ҳоло, бо гузоришҳои нави The Atlantic, Axios ва NBC News, масъала ба марҳилаи дигар ворид шудааст: Пентагон барои сенарияҳои эҳтимолӣ нақшаҳои низомӣ омода мекунад, аммо то ҳол маълумоти тасдиқшудае дар бораи қарори ниҳоии Трамп барои оғози ҳамла пеш аз интихобот вуҷуд надорад.

Дар Эрон то ҳол вокуниши мустақими расмӣ ба гузориши нав дар бораи нақшаи эҳтимолии ҳамлаи ИМА нашр нашудааст. Аммо мақомоти эронӣ гуфтаанд, ки посухи Теҳрон ба пешниҳодҳои Вашингтон тавассути миёнаравҳо расонида мешавад ва ҳамзамон омодагии низомӣ барои ҳимояти манфиатҳои кишвар идома дорад.

Аммо дар кишварҳои Халиҷ нигаронӣ аз эҳтимоли густариши ҷанг зиёд шудааст. Қаблан Арабистони Саудӣ ва Қатар аз Вашингтон хоста буданд, ки ба зерсохторҳои энергетикии Эрон ҳамла накунад, зеро аз зарбаҳои ҷавобии Теҳрон ба иншооти нафту гази худ нигаронанд; ИМА низ барои ҳифзи зерсохторҳои стратегии кишварҳои Халиҷ системаҳои зиддимушакии Patriot-ро тақвият додааст.

Русия иттиҳомҳо дар бораи афзоиши фишор ба муҳоҷирони тоҷикро рад кард

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Дар пасманзари сахттар шудани қоидаҳои муҳоҷират дар Русия, сафорати ин кишвар дар Тоҷикистон иттиҳомҳо дар бораи афзоиши фишор ба муҳоҷирони тоҷикро рад кардааст.

Ин вокуниш баъд аз нашри матлаби Asia-Plus аз 29-уми сентябр садо дод, ки ба сахттар шудани сиёсати муҳоҷиратии Русия ва вазъи муҳоҷирони корӣ аз кишварҳои Осиёи Марказӣ бахшида шуда буд.

Дар матлаб дар бораи тақвияти назорати муҳоҷиратӣ, баргузории рейдҳо, маҳдудиятҳои нав барои коргарони хориҷӣ ва коҳиши шумораи муҳоҷирон дар Русия гуфта мешуд. Сафорати Русия иддао кардааст, ки ин матлаб метавонад дар бораи вазъи муҳоҷирони корӣ дар кишвар тасаввуроти нодуруст ба вуҷуд орад.

Ба иддаои сафорати Русия, чораҳои нав на бар зидди коргарони хориҷӣ, балки барои мубориза бо муҳоҷирати ғайриқонунӣ ва таъмини амният равона шудаанд. Дипломатҳои рус ҳамчунин таъкид кардаанд, ки иқтисоди Русия ба нерӯи кории хориҷии қонунӣ ҳанӯз ҳам ниёз дорад.

Сафорати Русия ҳамчунин ба созишномаҳои миёни Русия ва Тоҷикистон дар мавриди ҷалби муташаккилонаи муҳоҷирони корӣ ишора кардааст. Тибқи гуфтаи сафорат, механизмҳои нав омӯзиши касбии шаҳрвандони Тоҷикистон ва ҳамчунин имкони гузаштани ангуштнигорӣ, аксбардорӣ ва муоинаи тиббиро ҳанӯз пеш аз ворид шудан ба Русия пешбинӣ мекунанд.

Ба гуфтаи ҷониби Русия, ҷалби муташаккилонаи коргарони хориҷӣ бояд раванди ба кор қабул шуданро шаффофтар ва назоратшаванда гардонад. Сафорат ҳамзамон таъкид мекунад, ки шаҳрвандони хориҷие, ки қонунҳои Русияро риоя мекунанд, бояд аз кафолатҳои кории баробари шаҳрвандони Русия бархӯрдор бошанд.

Сафорати Русия инчунин ба арзёбиҳои коршиноси масоили муҳоҷират Валентина Чупик, ки дар матлаби Asia-Plus оварда шудаанд, эрод гирифта, гуфтааст, ки ин арзёбиҳо мавқеи шахсии ӯ мебошанд ва ба гуфтаи сафорат, бо дигар маълумотҳо тасдиқ намешаванд.

Чунин изҳорот дар ҳолест, ки Русия дар солҳои охир бо вуҷуди ниёз ба муҳоҷирони корӣ талабот нисбат ба онҳоро пайваста сахттар карда, санҷиши муҳоҷирон дар Русия бештар шуда, рейдҳо бо нақзи ҳуқуқи муҳоҷирон баргузор мегарданд. Инчунин асосҳои ихроҷи шаҳрвандони хориҷӣ васеъ мешаванд ва барои будубошу фаъолияти кории онҳо талаботи иловагӣ ҷорӣ мегардад ва дар баъзе мавридҳо шаҳрвандони хориҷӣ маҷбур мешаванд кишварро тарк кунанд.

Мақомоти Тоҷикистон низ пайваста шаҳрвандони худро, ки барои кор ба Русия мераванд, аз зарурати риояи қонунҳои ин кишвар ва талаботи нави муҳоҷиратӣ огоҳ мекунанд. Барои бисёре аз муҳоҷирони корӣ ин маънои гузаштани санҷишҳои бештар, пешниҳоди ҳуҷҷатҳои иловагӣ ва иҷрои расмиёти навро дорад, ки аз онҳо имкони идомаи кор дар Русия вобаста аст.

Ҳамин тавр, Маскав сахттар шудани сиёсати муҳоҷиратиро бо зарурати мубориза бо муҳоҷирати ғайриқонунӣ ва таъмини амният рабт медиҳад. Аммо масъалаи он ки то чӣ андоза ин чораҳо ба муҳоҷирони қонунӣ таъсир мерасонанд ва ҳуқуқи онҳо дар амал чӣ гуна ҳифз мешавад, ҳамоно баҳсбарангез боқӣ мемонад.

123...794саҳифаи 1 аз 794