Хона блог

Суҳбати Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов

Аз ҷониби
AZDA TV-2
-
0

Субҳи имрӯз Эмомалӣ Раҳмон бо собиқ Президенти Туркманистон Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кард.

Бино ба иттилои Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон, имрӯз, 15-уми майи соли 2023 Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кардааст.

Ба қавли манбаъ, “дар рафти суҳбат тамоми маҷмуи масъалаҳои ҳамкории дуҷониба, натиҷаҳои сафари давлатии Президенти Туркманистон ба Тоҷикистон, вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ мавриди баррасӣ қарор дода шуд.”

Ба гуфтаи як манбаъ, аз Ҳукумати Тоҷикистон, таъкиди Хадамоти матбуоти Эмомалӣ Раҳмон дар бораи “вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ” пеш аз ҳама баррасии аҳвол ва авзои кишварҳои пасошӯравӣ аст, ки дар доираи чанд созмон равобит ва ҳамкориҳои худро ҳифз кардаанд, мебошад.

Вай илова кард, вақте сарони кишварҳои Осиёси Марказӣ бо ҳам телефонӣ суҳбат мекунанд ва дар хабарҳои расмӣ ҳам барои мисол таъкид мешавад, ки “ба дигар мавзуъҳои мавриди таваҷҷуҳ андешаронӣ сурат гирифт”, ин маънои онро дорад, ки чун аксар раҳбарони ин кишварҳо бар иловаи доштани равобити хуби сиёсӣ ва ҳамкорӣ, дӯстони хуб ва рафиқони бо эътимоде низ барои якдигар дониста мешаванд, пеш аз ҳама муҳимтарин мавзӯъҳои рӯз ва ё вокунишҳои мардумӣ дар бораи ин ё он ҳодиса мавриди таваҷҷуҳ ва ба гунаи мисол, хабарҳои ахир дар бораи бедарак ва ё бемор шудани раисҷумҳури Беларус Александр Лукашенко мавриди баррасии онҳо қарор мегирад.

Гуфта мешавад, Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон дар поёни ин хабар афзуда, ки “ҷонибҳо зимни суҳбати телефонӣ масъалаҳои омодагӣ ба чорабиниҳои сатҳи олии минтақавӣ, аз ҷумла саммитҳои Вохӯрии машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ва Бунёди байналмилалии наҷоти Аралро, ки моҳи сентябри соли ҷорӣ дар шаҳри Душанбе баргузор мегарданд, муҳокима карданд.”

Роғун: Сохтмон ё кӯлоҳбардории аср ва ояндаи норӯшани он

Аз ҷониби
a m
-
0

НОБ-и Роғун, бузургтарин сохтмони таърихи кишвар, ки аз худи Тоҷикистони мустақил қадимитар аст ва қарор буд ба ифтихор ва яке аз манобеъи бузурги даромади кишвар табдил шавад, на танҳо сохтмони аср, балки бузургтарин бори дӯши иқтисоди кишвар ҳам гаштааст. Бархе онро ҳатто бузургтарин кӯлоҳбардории (афера) аср ҳам номидаанд. Қимати сохтмони он се баробар – аз $3,4 млрд то беш аз $10 млрд боло рафта ва ҳанӯз ҳам ин қимат ниҳоӣ нест. На танҳо қимат, балки тақдири худи сохтмон торафт норӯшантар мешавад. 

Шурӯъи ин “сохтмони аср”, ки аслан як тарҳи Шӯравист ба авоили солҳои 70-и асри пор бармегардад, яъне ба 55-соли қабл. Лоиҳаи техникии сохтмнои НОБ “Роғун” дар авоили солҳои 1970 тасдиқ шуда, корҳои омодагӣ соли 1976 ва корҳои асосии сохтмонӣ дар аввали солҳои 80 шурӯъ шуданд. Баъди пошхӯрии Итттиҳоди Шӯравӣ, корҳои сохтмонӣ барои беш аз 15 сол қатъ гаштанд. Соли 2008 корҳои сохтмонӣ дубора шурӯъ шуда, “Роғун” бузургтарин тарҳи миллии Тоҷикистон эълон гардид.  

Аммо зуд ин атрофи тарҳ суолҳои зиёде пайдо шуданд ва ин суолҳо торафт бештар мешаванд. Соли 2011 ҳукумат эълон кард сохтмонро бо нерӯ ва маблағи худӣ бунёд хоҳад кард ва саҳмияҳои онро ба фурӯш баровард. Фурӯши саҳмия, ки ихтиёрӣ/иҷборӣ буд, на танҳо ба маърака, балки мазҳакаи миллӣ низ табдил гашт – саҳмияҳо на танҳо дар корхонаву идораҳо, балки хона ба хона иҷборан фурӯхта мешуданд ва ҳар корхонаву ширкат ва шахси воқеъӣ вобаста аз мавқеъи ҷамъиятиаш маҷбур буд ба маблағи муайяншудае саҳмия бихарад. Кор то ҷое расид, ки дар макотиби миёна ва ҳатто дар боғчаи кӯдакон саҳмия фурӯхта мешуд. 

Агарчӣ дар усули фурӯши ин саҳмия суолҳо зиёд буданд, аввалин суоли ҷиддӣ, ки ба кулоҳбардорӣ ишора мекард, баъди анҷоми маъракаи саҳмияфурӯшӣ пайдо шуд: маърака ҳамон гуна, ки бидуни огоҳӣ ва ногаҳон шурӯъ шуда буд, қатъ гардид.  Мақомот эълон карданд $186 млн ҷамъоварӣ гашт ва ин маблағ барои корҳои сохтмонӣ дар муддати муайяне кофист. Ду моҳ пас ширкати ҳавопаймоии “Сомон Эйр”, ки гуфта мешавад ба додарарӯси раисҷумҳур – Ҳасан Асадуллозода мутааллиқ аст, аз хариди ду ҳавопаймои комилан нави Боинг хабар дод. Аҷобати ин харид дар қимати ду ҳавопаймо буд: $186 млн. Баъди ин дигар ҳаргиз ҳеҷ ниҳоде касеро барои хариди сащмиящои “Роғун” маҷбур ва ҳатто таблиғ накард. 

Зоҳиран, суръати корҳои сохтмонӣ дар замони Шӯравӣ ҳам аз имрӯзҳо фарқ намекарда. То замони аз ҳам пошидани Иттиҳоди Шӯравӣ, тибйи иттилоъи “Коммерсатъ”- и Русия, тақрибан сеяки корҳои сохтмониву васлкунӣ анҷом ёфта буд. Аввалин эълони қимати сохтмони ин НОБ ба соли 1994 бармегардад, ки арзиши умумии лоиҳа тақрибан 3,5 миллиард доллар арзёбӣ мешуд. Агар воқеъан сеяки корҳои сохтмони анҷом шуда бошанд, лоиҳа тақрибан ба ҳудуди 2,3-2,5 млрд.и дигар зарурат дошт.   

Соли 2016, баъди интихоби ширкати итолиёвии Salini Impregilo ба ҳайси пудратчии генералии сохтмон, эълон гардид, ки “сохтмони аср” ба 3,9 млрд доллари дигар ниёз дорад. Гаронарзиштарин қисми он сохтмони сарбанди сангрезаии 335-метра гуфта мешуд, ки тақрибан $1,95 млрд масраф дошт. Моҳи октябри соли 2016 маҷрои Вахш расман баста шуд, ки оғози марҳилаи нави бузурги сохтмон гардид. 

Чанд сол баъд қимати сохтмон дубора ҷаҳиши чашмгире кард: Сандуқи байналмилалии пул соли 2024 иттилоъ дод аз соли 2007 ҳукумати Тоҷикистон барои сохтмони Роғун тақрибан $3,5 млрд сармоягузорӣ кардааст – тақрибан кулли маблағеро, ки соли 2016 барои сохтмони пурраи НОБ эълон карда буданд. Гуфта мешуд қисми асосии маблағгузорӣ аз буҷаи давлатӣ таъмин шудааст. Ҳамчунин фурӯши саҳмияҳои НБО-и Роғун, вомбаргҳои дохилӣ, еврооблигатсияҳои 500-миллиондолларӣ, ки соли 2017 бароварда шуданд, вомбаргҳои НБО-и Роғун ба маблағи 900 миллион сомонӣ, ки соли 2021 аз ҷониби Фонди давлатии нафақа харидорӣ шуданд. 

Дар ҳамин ҳол, ҷустуҷӯ дар эълону маълумотрасониҳои мақомот дар ин маврид нишон медиҳад то соли 2024 барои сохтмони “Роғун” беш аз 40 млрд сомонӣ, ки каме бештар аз 4 млрд долларро ташкир медиҳад, равона шудааст. 

Чӣ гуна $3 млрд ба қариб 6 млрд табдил ёфт?

Парадокси асосии иқтисодии “Роғун” ҳамин ҷост. Ин ҳам ниёзҳои эълоншуда давоми солҳо: 
Соли 2008 — тақрибан $3 млрд;
Соли 2016 — $3,9 млрд;
Соли 2022 Вазорати энержии Тоҷикистон аллакай аз зарурати беш аз $5 миллиард ҳарф мезад.
Моҳи феврали соли 2023 ин арзёбӣ ба $6,2 миллиард доллар расид;
Солҳои 2024–2025 S&P Global Ratings хароҷоти боқимондаро тақрибан $6,4 млрд эълон кард;
Соли 2026 арзёбии нав тақрибан $5,8 млрд.ро нишон медод. Сабаби поин рафтани қимат на баррасии дубора, балки масрафе буд, ки дар ин муддат иттифоқ афтод. Яъне байни солҳои 2024-2026 дар сохтмон ҳудуди $600 млн хароҷот шуд.  Бо ин “нумӯъ”-и арзёбиҳо, агар қимат дигар боло наравад (ки хеле баъид аст), “сохтмони аср” барои кишвар ҳудуди $10,5 млрд тамом хоҳад шуд

Бояд гуфт 5,8 миллиард доллар арзиши нави ниҳоии тамоми НБО-и Роғун нест. Ин маблағи тахминии масрафи боқимонда барои анҷоми лоиҳа аст. Гузашта аз ин, дар ҳуҷҷатҳои Бонки Ҷаҳонӣ таъкид мешавад, ки тағйироти иловагӣ дар қарордодҳо ва корҳои эҳтимолии иловагӣ метавонанд ба маблағи ниҳоӣ таъсир расонанд. Вазири молияи Тоҷикистон Файзиддин Қаҳҳорзода ҳам гуфта буд, ки арзиши ниҳоии “Роғун”-ро мешавад танҳо баъди анҷоми сохтмон муайян кард.

Албатта, дар ҳисобу китоби пешакии масрафи сохтмоне ба ин бузургӣ мисли НОБ “Роғун” дақиқият тақрибан ғайриимкон аст, аммо вақте фарқ беш аз ду баробар мешавад, суолҳои зиёде ҳам пайдо мешаванд.  

Лимит афсона шуд, ё ваъда?

Соли 2018, вақте чархаи аввали НОБ “Роғун” ба кор даромад, раисҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар як суханронии бошукӯҳу тантанивие бо ифтихори тамом эълон кард “лимити барқ барои мардуми Тоҷикистон дигар афсона шуд”. Аммо на он сол ва на соли 2019, ки чархаи дувум ба истифода дода шуд, лимит афсона нагашт. Аз замони он ваъда инак 8 сол гузаштааст, аммо он ваъда афсона шуду, лимит идома дорад.

Арзёбии техник мегӯяд иқтидори НОБ “Роғун” баъди ба кор даромади ҳар шаш чархааш, тақрибан 3,6–3,78 ГВт хоҳад буд. Тибқи додаҳои Вазорати энержии Тоҷикистон, соли 2024 Роғун 1,22 млрд киловатт-соат нерӯи барқ истеҳсол кардааст. Дар нимсолаи аввали соли 2025 он ба 836 миллион киловатт-соат расида, аммо дар нимсолаи аввали соли 2026 камтар шуда ва то 675 миллион киловатт-соат поин рафтааст. Бо ба кор даромадани ду чархаи аввали ин нерӯгоҳ ҳамагӣ каме бештар аз 5 дарсад ба иқтидори энержии кишвар афзудааст. 

Қарор аст сохтмони бузургтарин нерӯгоҳи минтақа ҳудуди 10-11 соли дигар идома кунад. Қимати сохтмони он дар 18 сол се баробар боло рафт ва баъид аст, ки ин болоравӣ идома накунад. Вақте охирин сохтмончи ин сохтмони бузургро тарк кард, шояд қимати он ба беш аз 15 миллиард доллар расида бошад. 

Агар аз замони оғози сохтмон ҳисоб кунем, 50 сол ва агар аз шурӯъи дуборааш ҳисоб шавад 30 сол барои сохтмони он масраф хоҳад шуд. 30 сол ва 15 миллиард доллар.

Бо пешрафти технолоҷи истеҳсоли барқи офтобӣ ва бодӣ бо суръат арзонтар мешавад. Барои мисол, худи панелҳои офтобӣ аз соли 2010 97% ё 33 баробар арзонтар шудаанд ва қимати истеҳсоли барқ тавассути онҳо низ даҳҳо баробар камтар шудааст. То замони ба кор шурӯъ кардани “Роғун”, бидуни шубҳа, қимати нерӯи барқ бамаротиб арзонтар хоҳад буд. Ҳамин ҳоло қимати барқи офтобӣ аз обӣ арзонтар аст, чӣ расад ба даҳ соли пас. Ҳоло қимати миёнаи барқи содиротии Тоҷикистон ҳудуди 3,7 сент аст. Вале 10 сол пас ин қимат ба куҷо хоҳад расид ва бо ин суръати рушди технолоҷии истеҳсоли барқ, оё дигар касе ба нерӯи барқи НОБ “Роғун” ниёзе хоҳад дошт, суоли матраҳ аст.

Аз 1-уми сентябр қоидаҳо барои муҳоҷирон дар Русия сахттар мешаванд

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Аз 1-уми сентябри соли 2026 дар Русия чанд қонуни наве ба иҷро медароянд, ки назорат аз болои муҳоҷирон сахттар мешавад. Дар ин бора раиси Думаи давлатии Русия Вячеслав Володин хабар дод.

Яке аз тағйироти асосӣ ба муоинаи тиббии шаҳрвандони хориҷӣ рабт дошта, хориҷиёне, ки бояд аз чунин муоина гузаранд, барои анҷоми он 30 рӯз муҳлат хоҳанд дошт. Қаблан дар баъзе ҳолатҳо ин муҳлат то 90 тамдид мешуд.

Дар ҷараёни муоина шаҳрвандони хориҷӣ барои муайян кардани бемориҳои сироятии барои дигарон хатарнок, ВНМО ва ҳамчунин истифодаи маводи мухаддир ё баъзе доруҳои психотропӣ санҷида мешаванд.

Натиҷаи муоина ба шакли электронӣ сабт шуда, муассисаҳои тиббӣ вазифадор мешаванд маълумоти заруриро дар давоми 24 соат ба Вазорати корҳои дохилии Русия ирсол кунанд ва агар дар шахс бемории сироятии хатарнок ошкор шавад, маълумот ба Роспотребнадзор низ фиристода мешавад.

Ба гуфтаи Володин, дар сурати ошкор шудани чунин беморӣ, мақомот метавонанд барои ихроҷи фаврии шаҳрванди хориҷӣ аз Русия чора андешанд.

Тағйироти дигар ба низоми назорати муҳоҷирон дар Маскав ва вилояти Маскав дахл дошта, доираи шаҳрвандони хориҷие, ки ба низоми махсуси бақайдгирӣ ва назорат шомил мешаванд, васеъ мегардад. Ба ин гурӯҳ хориҷиёне низ дохил мешаванд, ки бидуни раводид ба Русия омада, беш аз 90 рӯз дар Маскав ё вилояти Маскав бо ҳадафҳои ғайрикорӣ қарор доранд.

Ҳамзамон барои баъзе гурӯҳҳо истисно пешбинӣ шудааст. Аз ҷумла, ин талабот ба ноболиғон, шаҳрвандони Беларус, кормандони дипломатӣ ва баъзе гурӯҳҳои дигари хориҷиён дахл нахоҳад дошт.

Ин низоми озмоишии назорат аз 1-уми сентябри соли 2026 оғоз шуда, қарор аст то моҳи сентябри соли 2029 идома кунад.

Ҳамчунин аз моҳи сентябр Хадамоти федералии андози Русия низ метавонад маълумоти шаҳрвандони хориҷиро зудтар дарёфт кунад. Барои ин миёни ниҳодҳои давлатӣ механизми нави мубодилаи электронии маълумот роҳандозӣ шуда, ин тағйирот бояд раванди ба қайд гирифтани хориҷиёнро дар мақомоти андоз тезтар кунад.

Раиси Думаи давлатии Русия Вячеслав Володин гуфтааст, ки ин чораҳо ба мубориза бо муҳоҷирати ғайриқонунӣ, такмили сиёсати муҳоҷират ва боло бурдани сатҳи амнияти ҷамъиятӣ равона шудаанд.

Эмомалӣ Раҳмон писараш Рустами Эмомалиро бо ордени Исмоили Сомонӣ қадрдонӣ кард

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Эмомалӣ Раҳмон, раисҷумҳури Тоҷикистон бо фармони худ писараш Рустами Эмомалиро бо ордени дараҷаи якуми Исмоили Сомонӣ қадрдонӣ кард.

Тибқи иттилои мақомоти расмӣ, ин мукофот барои “дастовардҳои баланди меҳнатӣ ва саҳми арзанда дар рушду нумӯи кишвар” тақдим шудааст.

Рустами Эмомалӣ аз соли 2017 шаҳрдори Душанбе буда, аз соли 2020 вазифаи раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олиро низ бар уҳда дорад. Ин мақом тибқи Конститутсияи Тоҷикистон дар сурати холӣ шудани вазифаи президент, иҷрокунандаи вазифаи раиси ҷумҳуриро муайян мекунад.

Қадрдонии навбатии Рустами Эмомалӣ дар ҳоле сурат мегирад, ки солҳои охир бисёре аз таҳлилгарон ва мунтақидони ҳукумат мегӯянд, болоравии пайдарпайи ӯ дар сохторҳои давлатӣ метавонад ҳамчун омодасозии ӯ барои нақши калидӣ дар ояндаи сиёсӣ бошад. Бо вуҷуди ин, мақомоти Тоҷикистон то имрӯз расман изҳор накардаанд, ки Рустами Эмомалӣ вориси эҳтимолии Эмомалӣ Раҳмон хоҳад буд.

Болоравии Рустами Эмомалӣ дар саҳнаи сиёсӣ ҳамзамон бо афзоиши ҳузури дигар аъзои хонаводаи президент дар вазифаҳои давлатӣ сурат гирифтааст. Ин ҳолат солҳост, ки мавриди таваҷҷуҳи расонаҳо ва созмонҳои байналмилалӣ қарор дорад. Мақомоти Тоҷикистон мегӯянд, таъйиноти онҳо ба қобилият ва фаъолияти касбӣ вобаста аст, на ба робитаҳои хонаводагӣ. Аммо таҳлилгарон дар робита ба пешравиҳои Рустам бозиҳои пасипардагии падараш Эмомалиро қавитар ва муассиртар медонанд.

Камбизоатӣ дар Тоҷикистон дар то 19 дарсад коҳиш ёфтааст. Муҳоҷират чӣ?

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Сатҳи камбизоатӣ дар Тоҷикистон аз 83 дарсад дар солҳои аввали истиқлол то 19 дарсад дар соли 2025 коҳиш ёфтааст.

Муовини сарвазири Тоҷикистон Ҳоким Холиқзода рӯзи 27-уми август зимни суханронӣ дар конфронси байналмилалии бахшида ба 35-умин солгарди истиқлоли давлатии Тоҷикистон ин нишондиҳандаро яке аз дастовардҳои асосии кишвар дар давраи истиқлол номид. Холиқзода гуфт, ки дар ин давра иқтисоди кишвар низ ба таври назаррас рушд кардааст.

Ба гуфтаи ӯ, иқтисоди Тоҷикистон аз замони истиқлол ба ҳисоби миёна солона 7,6 дарсад рушд карда, ҳаҷми сармоягузориҳо ба 71,3 миллиард доллар расидааст. Мақомоти Тоҷикистон ин нишондиҳандаҳоро далели рушди иқтисод ва беҳтар шудани сатҳи зиндагии аҳолӣ медонанд.

Иддаои коҳиши сатҳи камбизоатӣ ва рушди иқтисод дар Тоҷикистон, бахусус то 19 дарсад дар соли 2025 дар ҳоле садо медиҳад, ки беш аз ду миллион шаҳрванди кишвар дар Русия ва дигар кишварҳо кор мекунанд ва зиндагияшонро бидуни кумакҳои ҳукумати кишвар пеш мебаранд. Онҳо барои он дар хориҷи кишвар кор мекунанд, ки дар дохил кор пайдо намешавад.

Тоҷикистон яке аз кишварҳои вобастаи муҳоҷирати корӣ дар минтақа ба шумор меравад. Тибқи арзёбиҳои Бонки ҷаҳонӣ, дар солҳои охир беш аз ду миллион шаҳрванди Тоҷикистон дар хориҷи кишвар қарор доштаанд ва қисми зиёди онҳо ба муҳоҷирати корӣ машғуланд.

Интиқоли маблағҳои муҳоҷирон низ барои иқтисоди Тоҷикистон аҳамияти калидӣ дорад. Бонки ҷаҳонӣ ва дигар созмонҳои байналмилалии молӣ мегӯянд, ки маблағҳои интиқолии муҳоҷирон дар солҳои охир ба яке аз муҳаррикҳои асосии истеъмол ва коҳиши камбизоатӣ дар кишвар табдил шудаанд.

Яъне, як қисми назарраси коҳиши камбизоатӣ на танҳо ба таъсиси ҷойҳои “кори босамар” дар дохили Тоҷикистон, балки ба даромаде вобаста аст, ки шаҳрвандон аз ҳисоби заҳмати худ дар хориҷ ба оилаҳояшон мефиристанд.

Ба назари коршиносон, барои арзёбии воқеии ин тағйирот бояд ба ин суолҳо посух дод: чанд ҷойи кори доимӣ ва бо маоши муносиб дар дохили кишвар таъсис ёфтааст? Чанд нафар барои пайдо кардани кор маҷбур ба муҳоҷират мешаванд? Ва то чӣ андоза рушди иқтисод ба афзоиши даромади воқеии аҳолӣ табдил шудааст?

Бонки Ҷаҳонӣ низ ҳушдор медиҳад, ки Тоҷикистон бо мушкилоти таъсиси ҷойҳои кори босамар рӯбарӯ буда, вобастагии иқтисод аз интиқоли маблағҳои муҳоҷирон яке аз осебпазириҳои асосии кишвар боқӣ мемонад.

Ҳукумати Тоҷикистон ҳадаф гузоштааст, ки сатҳи камбизоатиро то соли 2030 ба камтар аз 10 дарсад расонад. Аммо таҷрибаи 35 соли гузашта нишон медиҳад, ки масъала танҳо кам кардани як нишондиҳандаи оморӣ нест. Мушкилоти асосӣ эҷоди иқтисодест, ки шаҳрвандро барои зиндагии шоиста маҷбур накунад, ки садҳо ё ҳазорҳо километр дур аз хона кор кунад.

Дар чунин шароит, 19 дарсад камбизоатӣ метавонад як дастоварди оморӣ бошад, аммо барои арзёбии воқеии сатҳи зиндагии мардум, доштани ҷойи кори дохилӣ, маош, арзиши зиндагӣ ва вобастагии хонаводаҳо аз маблағҳои муҳоҷирон низ ба назар гирифта шавад.

Трамп гузоришҳо дар бораи таҳдиди Русия ба НАТО-ро рад кард

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Доналд Трамп, раисҷумҳури Амрико мегӯяд, мутмаин аст, ки Русия ба ҳудуди кишварҳои узви НАТО ҳамла нахоҳад кард. Ӯ ин изҳоротро рӯзи 27-уми август дар Кохи Сафед зимни суҳбат бо хабарнигорон ва ҳамчунин дар мусоҳиба бо нашрияи Axios баён кард.

Трамп гуфт, бо президенти Русия Владимир Путин “гуфтугӯи хуб” доштааст ва ба гуфтаи ӯ, “ҳеҷ ҳамлае ба қаламрави НАТО сурат нахоҳад гирифт”. Ӯ ҳамчунин гузориши расонаҳоро дар бораи он ки раиси CIA Ҷон Рэтклифф барои ҳушдор додан ба Маскав сафар кардааст, камаҳамият арзёбӣ намуда, гуфт, ин гуна мулоқотҳо миёни роҳбарони хадамоти истихборотӣ амри маъмулӣ буда, паёми махсусе дар миён набуд.

Ин изҳорот дар ҳоле садо медиҳад, ки чанде аз расонаҳои ғарбӣ, аз ҷумла The Wall Street Journal ва Politico, бо истинод ба манбаъҳои худ навишта буданд, ки Ҷон Рэтклифф рӯзи 25-уми август ба Маскав сафар карда, масъалаи эҳтимоли ҳар гуна иқдоми низомии Русия алайҳи кишварҳои НАТО ва ҳамчунин дастгирии Маскав аз Эронро матраҳ кардааст. Бо вуҷуди ин, мақомоти амрикоӣ ҷузъиёти расмии мулоқотро нашр накардаанд.

Ҳамзамон Кремл низ гузоришҳоро дар бораи омодагии Русия барои ҳамла ба кишварҳои узви НАТО рад карда, онҳоро “саргузаштҳои тарсонанда” номидааст. Бо вуҷуди ин, бархе мақомоти аврупоӣ ва таҳлилгарони ғарбӣ ҳанӯз ҳам аз эҳтимоли афзоиши таниш миёни Русия ва НАТО изҳори нигаронӣ мекунанд. Ба назари онҳо, ҷанги Русия алайҳи Украина яке аз масъалаҳои асосии гуфтугӯҳои Вашингтон ва Маскав боқӣ хоҳад монд.

НИТ мегӯяд, тағйири ном ва рамзи он ба мавқеи ҳаракат таъсир намерасонад

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Наҳзати исломии Тоҷикистон (НИТ) ҷузъиёти тағйирот дар ном, рамзҳо ва сохтори дохилии худро дар як суҳбати хусусӣ шарҳ дод.

Исломиддин Саидов, муовини аввали НИТ рӯзи панҷшанбе, 27-уми август, дар суҳбат бо Azda TV гуфт, ки хориҷ кардани калимаи “ҳизб” аз номи созмон ва тағйир додани рамзи он бахше аз ислоҳоти дохилии ҳаракат буда, ба мавқеъ ва шуҳрати он таъсири манфӣ нахоҳад дошт.

Муовини аввали НИТ мегӯяд, тағйирот дар сохтор ва фаъолияти НИТ падидаи нав нест ва роҳбарияти ҳаракат дар тӯли фаъолияти чандинсолаи худ вобаста ба шароит ва воқеиятҳои нав ба чунин бознигариҳо даст задааст.

Ба гуфтаи ӯ, пас аз баҳсу баррасиҳои тӯлонӣ роҳбарияти НИТ моҳи майи соли 2026 тасмим гирифтааст, ки калимаи “ҳизб” аз номи созмон ҳазф карда шавад. Ба ин тартиб, созмон минбаъд бо номи “Наҳзати исломии Тоҷикистон” фаъолият хоҳад кард.

Саидов гуфт, тағйири ном ва рамзи ҳаракат ба мавқеи он таъсир намерасонад, зеро НИТ ин равандро мутобиқшавӣ ба шароити нав ва идомаи ислоҳоти дохилӣ медонад. Ба гуфтаи ӯ, вобаста ба зарурат дар оянда низ эҳтимоли ворид кардани тағйирот ба ном, сохтор ва тарзи фаъолияти ҳаракат вуҷуд дорад.

Дар мавриди рамзи нави НИТ Саидов гуфт, ки дар он аз чанд навъи хат истифода шудааст. Ба гуфтаи ӯ, дар дохили нишон навиштаҳо бо алифбои форсӣ ва англисӣ ҷой гирифта, дар қисми берунии он алифбои кириллӣ истифода шудааст.

Аммо, Шавкати Муҳаммад, сухангӯи НИТ, дар посух ба саволи Azda TV дар бораи набудани Ворух дар харитаи рамзи нави ҳаракат гуфт, ки НИТ Ворухро анклав намедонад.

“Мо Ворухро анклав қабул надорем ва Ворух ба Тоҷикистон пайваст аст”, — мегӯяд ӯ.

Ба гуфтаи Шавкати Муҳаммад, НИТ бо харитаҳое, ки Ворух ва атрофи онро ҳамчун анклав ва қаламрави Қирғизистон нишон медиҳанд, мувофиқ нест. Аз ин рӯ, дар харитаи истифодашуда дар рамзи нави ҳаракат Ворух ҳамчун анклав нишон дода нашудааст.

Сухангӯи НИТ ҳамчунин сабаби аз рамзи нави ҳаракат хориҷ шудани ояти Қуръонро шарҳ дод. Ба гуфтаи ӯ, дар рамзи қаблӣ ояте истифода мешуд, ки дар он калимаи “ҳизб” омада буд. Азбаски тибқи низомномаи нави НИТ созмон дигар ҳизб ҳисоб намешавад ва ҳамчун “ҳаракат” фаъолият хоҳад кард, ин оят низ аз рамзи нав хориҷ шудааст.

Қаблан НИТ аз қабули низомномаи нав ва рамзи нави худ хабар дода буд. Роҳбарияти ҳаракат мегӯянд, ки ин тағйирот дар доираи ислоҳоти дохилӣ сурат гирифта, ҳадафи он мутобиқ кардани сохтор ва фаъолияти созмон ба шароити нави сиёсӣ мебошад.

Садҳо қурбонӣ бар асари фурӯрезии пирях дар марзи Непалу Чин

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Фурӯрезии як пирях дар кӯҳҳои Ҳимолой дар марзи Непал ва Чин селоби азимеро ба вуҷуд оварда, ба яке аз марговартарин офатҳои табиии солҳои охир дар минтақа табдил ёфт.

Расонаҳои маҳаллӣ мегӯянд, ин ҳодисаи маргбор субҳи рӯзи чоршанбе, 26-уми август рух додааст. Тибқи маълумоти охирин, дар натиҷаи ин ҳодиса дастикам 270 нафар ҷон бохта ва тақрибан беш аз 1500 нафари дигар бедарак шудаанд.

Ба гуфтаи мақомот, қисми поёнии як пирях фурӯ рехта, миқдори зиёди ях, санг ва лойро ба дарё ва водиҳо сарозер кардааст. Дар натиҷа сел деҳаҳо, роҳҳо, пулҳо ва дигар зерсохторҳоро хароб намуда, садҳо нафар, аз ҷумла сайёҳону зиёраткунандагони хориҷиро зери хатар гузошт.

Дар аввал гумон мерафт, ки офат дар пайи заминларза рух додааст. Аммо таҳқиқоти Хадамоти геологии ИМА нишон дод, ки ларзиши сабтшуда дар натиҷаи фурӯрезии азими пирях ба вуҷуд омадааст, на бар асари заминларза.

Амалиёти ҷустуҷӯ ва наҷот бо иштироки ҳазорон корманди наҷотдиҳӣ дар ду тарафи марз идома дорад. Мақомоти Непал ва Чин мегӯянд, эҳтимол дорад шумораи қурбониён боз ҳам афзоиш ёбад.

Коршиносон мегӯянд, барои муайян кардани сабаби дақиқи фурӯрезии пирях таҳқиқоти бештар лозим аст. Бо вуҷуди ин, онҳо таъкид мекунанд, ки тағйирёбии иқлим ва гармшавии босуръати минтақаи Ҳимолой яке аз омилҳои асосии афзоиши хатари чунин офатҳои табиӣ ба ҳисоб меравад, зеро обшавии пиряхҳо онҳоро ноустувортар мекунад ва эҳтимоли селҳои ногаҳониро зиёд месозад.

Мубаллиғи ҳукумат бо гумони 931 мавриди қаллобӣ боздошт шуд

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Оятулло Гиляев, ки солҳои охир дар шабакаҳои иҷтимоӣ аз ҳукумати Тоҷикистон ҳимоят ва мухолифонро бо лаҳни тунд интиқод мекард, бо иттиҳоми қаллобӣ боздошт шудааст.

Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон рӯзи 26-уми август бо нашри як гузориши видеоӣ хабар дод, ки Оятулло Гиляеви 38-сола дар Арабистони Саудӣ боздошт ва ба Тоҷикистон оварда шудааст.

Алайҳи ӯ бо гумони қаллобӣ дар ҳаҷми махсусан калон бар асоси моддаи 247, қисми 4-и Кодекси ҷиноятии Тоҷикистон парвандаи ҷиноӣ боз шудааст.

ВКД мегӯяд, ки Гиляев бо истифода аз мавъизаҳои динӣ ва суҳбат дар бораи ояту ҳадис эътимоди шаҳрвандонеро, ки қасди сафари умра доштанд, ба даст меовард.

Ҳамчунин ӯ ҳамроҳ бо шариконаш худро намояндаи як ширкат дар Арабистони Саудӣ муаррифӣ карда, аз шаҳрвандон барои ташкили сафари умра маблағ мегирифтааст. Гиляев ба даст доштан дар 931 мавриди қаллобӣ гумонбар буда, ҳаҷми зарари расонидаша ба шаҳрвандон наздики 4 миллион сомонӣ гуфта мешавад.

Дар гузориши ВКД яке аз шаҳрвандон иддао мекунад, ки Гиляев худро корманди Шӯрои уламои Тоҷикистон муаррифӣ карда, барои ташкили сафари гурӯҳе ба Арабистони Саудӣ дар маҷмуъ 23 ҳазор доллар гирифтааст. Назари мақомот ва Шӯрои уламо дар ин маврид дастрас нест.

Худи Гиляев низ дар навори нашркардаи ВКД мегӯяд, ки аз мардум ва афроде, ки бо онҳо ҳамкорӣ мекард, аз ҷумла фурӯшандагони чипта, қарздор шуда буд ва маблағҳои гирифташуда аз муштариёнро барои пардохти қарзҳо истифода кардааст.

Дар ин навор ҳамчунин аз шаҳрвандоне, ки эҳтимол аз фаъолияти ӯ зарар дидаанд, хостаанд ба Вазорати корҳои дохилӣ муроҷиат кунанд.

Azda.tv ҳанӯз соли 2025 аз шикояти чанд корбар дар шабакаҳои иҷтимоӣ хабар дода буд, ки Гиляевро ба гирифтани маблағ барои ташкили сафари умра ва иҷро накардани ваъдаҳояш муттаҳам мекарданд. Он замон ин гуфтаҳо аз ҷониби мақомоти Тоҷикистон расман тасдиқ нашуда буданд.

Узвият дар гуӯрӯҳҳои сиёсӣ

Дар гузориши ВКД Гиляев ҳамчун узви собиқи “Гурӯҳи 24” муаррифӣ шуда, таъкид мешавад, ки бар зидди ҷомеаи осоишта ва ҳукумати кишвар фаъолияти “тарғибгароёна” мебурд ва ҳашт сол қабл “бо эҳсоси пушаймонӣ” ба Ватан баргашта, афв шуд, “аммо роҳи мардумфиребиро пеша кард”.

Аммо, зоҳиран фаъолияти ӯ дар сафи мухолифин тӯлонӣ набудааст. Худи Гиляев моҳи январи соли 2016 дар суҳбат бо Радиои Озодӣ гуфта буд, ки ҳамагӣ ду моҳ узви “Гурӯҳи 24” будааст ва танҳо як бор дар ҳамоиши мухолифон дар Новосибирск иштирок кардааст.

Ӯ охири соли 2014 бо дархости мақомоти Тоҷикистон дар Русия боздошт шуда, пас аз як сол озод гардид. Гиляев он замон дар Тоҷикистон ба “даъвати оммавӣ барои бо роҳи зӯроварӣ тағйир додани сохти конститутсионӣ” муттаҳам шуда буд.

Соли 2018 ӯ ба Тоҷикистон баргашт ва ба гуфтаи мақомот, аз ҷавобгарии ҷиноятӣ озод карда шуд.

Пас аз бозгашт мавқеи Гиляев ба таври чашмрас тағйир ёфт, ӯ дар шабакаҳои иҷтимоӣ аз ҳукумати Тоҷикистон ба шиддаст ҳимоят мекард, мухолифонро танқид менамуд ва ба пахшҳои мустақими намояндагони мухолифин ворид шуда, бо онҳо баҳс мекард. Дар бархе аз ин баҳсҳо ӯ нисбат ба мухолифон аз лаҳни бисёр тунд ҳам истифода мекард.

Толибон дар корхонаи панири Беларус: чаро аксҳои сафари ҳайат пок шуданд?

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Ҳайате аз намояндагони Толибони Афғонистон зимни сафари худ ба Беларус аз як корхонаҳои бузурги истеҳсоли маҳсулоти ширӣ боздид кард. Ин ҳайат рӯзи 21-уми августи соли 2026 ба корхонаи панири “Слутск” дар маркази Беларус рафта, бо раванди истеҳсоли панир ва дигар маҳсулоти ғизоӣ шинос шудааст.

Расонаҳои маҳаллӣ ва баъзе ниҳодҳои Беларус дар бораи ин боздид хабар дода, аксҳоеро нашр карданд, ки намояндагони Толибонро ҳангоми тамошои хатҳои истеҳсолӣ ва шиносоӣ бо маҳсулоти корхона нишон медоданд. Дар ҷараёни сафар барои ҳайат намунаҳои гуногуни маҳсулоти ширӣ ва ғизоӣ муаррифӣ шудаанд.

Аммо баъд аз чанд вақт хабарҳо ва аксҳои марбут ба ин боздид аз баъзе сомонаҳо ва саҳифаҳои иҷтимоӣ нопадид шуданд. Сабаби расмии ҳазфи ин маводҳо аз ҷониби мақомоти Беларус шарҳ дода нашудааст.

Ин ҳодиса дар расонаҳо ва шабакаҳои иҷтимоӣ баҳсҳоро ба вуҷуд овард. Бархе коршиносон таваҷҷуҳро ба муносибатҳои афзояндаи иқтисодии Беларус бо кишварҳое ҷалб карданд, ки муносибати ҷомеаи байналмилалӣ ба онҳо баҳсбарангез аст. Ҳамзамон, намояндагони Толибон ин сафарро як боздиди иқтисодӣ ва омӯзиши таҷрибаи истеҳсолӣ арзёбӣ мекунанд.

Толибон пас аз бозгашт ба қудрат дар Афғонистон дар соли 2021 талош доранд робитаҳои иқтисодӣ ва тиҷоратии худро бо кишварҳои гуногун густариш диҳанд, ҳарчанд аксари давлатҳои дунё то ҳол ҳукумати онҳоро дар Афғонистон ба расмият нашинохтаанд.

Ёдоварӣ мешавад, ки ин бори аввал нест сафари намояндагони Толибон ба кишварҳои дигар бо баҳсҳои сиёсӣ ҳамроҳ мешавад. Пештар низ боздиди ҳайати ин гурӯҳ ба Молдова таваҷҷуҳи расонаҳоро ба худ ҷалб карда буд.

Тибқи иттилои расонаҳои Молдова, се намояндаи Вазорати кишоварзии Толибон аввали моҳи августи соли 2026 ба Кишинёв сафар карда буданд. Ҷониби Толибон изҳор дошт, ки ин сафар бо даъвати Вазорати кишоварзӣ ва саноати хӯроквории Молдова сурат гирифта, ҳадафи он баррасии имкониятҳои ҳамкорӣ дар соҳаи кишоварзӣ, ҷалби сармоягузорӣ ва рушди содироти маҳсулоти кишоварзии Афғонистон будааст.

Аммо Вазорати корҳои хориҷии Молдова ин маълумотро рад карда, гуфт, ки бо ҳайати Толибон ҳеҷ мулоқоти расмӣ бо намояндагони мақомоти давлатӣ баргузор нашудааст. Мақомоти Молдова ҳамчунин эълон карданд, ки масъалаи додани раводид ба ин ҳайат ва шароити сафари онҳо мавриди санҷиш қарор гирифтааст.

Муҳаммадиқболи Садриддин ба 21 соли зиндон маҳкум шуд

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Додгоҳи низомии Русия Муҳаммадиқболи Садриддин, раҳбари Ҳаракати ислоҳотхоҳони Тоҷикистон ва мудири пойгоҳи “Ислоҳ”-ро дар ғайбаш ба 21 соли зиндон маҳкум кард.

Ҳукм ҳанӯз моҳи апрели соли 2026 аз ҷониби Додгоҳи дувуми ҳавзаи низомии ғарбӣ содир шудааст, аммо то охири моҳи август дар расонаҳо бозтоби густарда надошт. Радиои Озодӣ рӯзи 25-уми август хабар дод, ки Садриддин ба тозагӣ аз содир шудани ҳукм огоҳ шудааст.

Бар асоси қарори додгоҳ, ҳашт соли аввали ҷазоро ӯ бояд дар зиндон ва бахши боқимондаи онро дар колонияи низомаш сахт адо кунад. Ҳамчунин ӯ ба пардохти 400 ҳазор рубл ҷарима ва баъд аз адои ҷазо ба чаҳор соли маҳрумият аз ҳаққи нашри иттилоъ ва идораи сомонаҳову саҳифаҳо дар интернет маҳкум шудааст. Гуфта мешавад, парванда дар ғайби ӯ баррасӣ шуда, Муҳаммадиқболи Садриддин ба пайгарди байналмилалӣ дода шудааст.

Мақомоти Русия ӯро ба иштирок дар фаъолияти созмоне, ки дар ин кишвар террористӣ эътироф шудааства паҳн кардани – ба гуфтаи онҳо – “маълумоти бардурӯғ” дар бораи артиши Русия муттаҳам кардаанд.

Дар маводи парванда гуфта шудааст, ки Муҳаммадиқболи Садриддин аз моҳи сентябри соли 2022 то феврали соли 2026 дар шабакаи YouTube наворҳоеро нашр кардааст, ки мақомоти Русия онҳоро мухолифи амнияти ин кишвар арзёбӣ кардаанд. Аз ҷумла, сухан аз видеои моҳи ноябри соли 2022 меравад, ки ба иддаои ҷониби Русия дар он дар бораи истифодаи нерӯҳои мусаллаҳи ин кишвар дар ҷанги Украина “маълумоти бардурӯғ” паҳн шудааст.

Муҳаммадиқболи Садриддин замони боз шудани парванда дар суҳбат бо Azda.tv гуфта буд, ки дар барномаҳояш масъалаи ҷанги Украина ва пешрафти артиши Украинаро ба таври густарда таҳлил накардааст ва ба идддаои ӯ, дар боз шудани парванда алайҳаш мақомоти Тоҷикистон низ манфиатдор будаанд.

Ӯ бар ин назар аст, ки яке аз ҳадафҳои чунин парвандаҳо дур кардани муҳоҷирони тоҷик дар Русия аз мухолифони ҳукумати Тоҷикистон ва пешгирӣ аз ҳамкории онҳо бо фаъолони мухолиф дар хориҷ аз кишвар аст.

Мудири пойгоҳи “Ислоҳ” ҳамчунин таъкид карда буд, ки ҳукми додгоҳи Русия ба фаъолияти ӯ таъсир нахоҳад гузошт ва ӯ ба даъватҳояш аз шаҳрвандони Тоҷикистон барои иштирок накардан дар ҷанги Русия алайҳи Украина идома хоҳад дод.

Ин дувумин мавриди маъруф дар тақрибан як соли охир аст, ки як намояндаи гурӯҳҳои мухолифи ҳукумати Тоҷикистон дар хориҷ аз кишвар барои изҳороташ дар бораи ҷанги Украина дар Русия ғоибона ба солҳои тӯлонии зиндон маҳкум мешавад.

Моҳи июли соли 2025 Додгоҳи Басманнийи Маскав Шарофиддин Гадоев, раҳбари Ҷунбиши ислоҳот ва рушди Тоҷикистонро ғоибона ба ҳаштуним соли зиндон маҳкум карда буд. Ӯро ба паҳн кардани маълумоте муттаҳам карданд, ки мақомоти Русия онро “бардурӯғ” дар бораи артиши ин кишвар медонанд. Гадоев айбномаро рад кард ва аз болои ҳукм шикоят бурд, аммо ҳукм бетағйир монд.

Муҳаммадиқболи Садриддин дар гузашта узви Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон буд, аммо соли 2025 аз ин ҳизб хориҷ шуда, Ҳаракати ислоҳотхоҳони Тоҷикистонро таъсис дод.

Мақомоти Тоҷикистон низ алайҳи ӯ бо иттиҳоми тундгароӣ парванда боз карда, саҳифаҳои марбут ба ӯро мамнуъ ва ифротӣ эътироф кардаанд. Ҳамчунин Додситонии кулли Тоҷикистон нисбати ӯ бо иттҳоми қаллобӣ ба миқдори махсусан калон (қисми 4 моддаи 247 Кодекси ҷиноии Тоҷикистон) парванда боз карда, аз мақомоти Фаронса истирдоди ин мухолифро ба Душанбе талаб карда буд. Аммо Муҳаммадиқболи Садриддин ин иттиҳомoҳоро “беасос” хонда, онро интиқоми мақомоти тоҷик барои фаъолиятҳои сиёсиаш номида буд.

123...784саҳифаи 1 аз 784