Хона блог

Суҳбати Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов

Аз ҷониби
AZDA TV-2
-
0

Субҳи имрӯз Эмомалӣ Раҳмон бо собиқ Президенти Туркманистон Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кард.

Бино ба иттилои Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон, имрӯз, 15-уми майи соли 2023 Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кардааст.

Ба қавли манбаъ, “дар рафти суҳбат тамоми маҷмуи масъалаҳои ҳамкории дуҷониба, натиҷаҳои сафари давлатии Президенти Туркманистон ба Тоҷикистон, вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ мавриди баррасӣ қарор дода шуд.”

Ба гуфтаи як манбаъ, аз Ҳукумати Тоҷикистон, таъкиди Хадамоти матбуоти Эмомалӣ Раҳмон дар бораи “вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ” пеш аз ҳама баррасии аҳвол ва авзои кишварҳои пасошӯравӣ аст, ки дар доираи чанд созмон равобит ва ҳамкориҳои худро ҳифз кардаанд, мебошад.

Вай илова кард, вақте сарони кишварҳои Осиёси Марказӣ бо ҳам телефонӣ суҳбат мекунанд ва дар хабарҳои расмӣ ҳам барои мисол таъкид мешавад, ки “ба дигар мавзуъҳои мавриди таваҷҷуҳ андешаронӣ сурат гирифт”, ин маънои онро дорад, ки чун аксар раҳбарони ин кишварҳо бар иловаи доштани равобити хуби сиёсӣ ва ҳамкорӣ, дӯстони хуб ва рафиқони бо эътимоде низ барои якдигар дониста мешаванд, пеш аз ҳама муҳимтарин мавзӯъҳои рӯз ва ё вокунишҳои мардумӣ дар бораи ин ё он ҳодиса мавриди таваҷҷуҳ ва ба гунаи мисол, хабарҳои ахир дар бораи бедарак ва ё бемор шудани раисҷумҳури Беларус Александр Лукашенко мавриди баррасии онҳо қарор мегирад.

Гуфта мешавад, Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон дар поёни ин хабар афзуда, ки “ҷонибҳо зимни суҳбати телефонӣ масъалаҳои омодагӣ ба чорабиниҳои сатҳи олии минтақавӣ, аз ҷумла саммитҳои Вохӯрии машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ва Бунёди байналмилалии наҷоти Аралро, ки моҳи сентябри соли ҷорӣ дар шаҳри Душанбе баргузор мегарданд, муҳокима карданд.”

Сафири Тоҷикистон дар Эрон: Душанбе аз таҳримҳои зидди Эрон ҳимоят намекунад

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Сафири Тоҷикистон дар Эрон Низомиддин Зоҳидӣ гуфт, Душанбе мухолифи таҳримҳои зидди Эрон аст ва чунин маҳдудиятҳоро ба нафъи ҳеҷ кишвар намедонад.

Ӯ зимни нишасти хабарӣ ба муносибати 35-солагии Истиқлоли давлатии Тоҷикистон изҳор дошт, ки бисёре аз таҳримҳо бо меъёрҳои ҳуқуқи байналмилалӣ мутобиқат надоранд ва набояд ҳамчун воситаи ҳалли ихтилофҳои сиёсӣ истифода шаванд. Ба гуфтаи ӯ, мавқеи Тоҷикистон ин аст, ки таҳримҳо на ба кишваре, ки онҳоро ҷорӣ мекунад, суд меоранд ва на ба кишваре, ки таҳти таҳрим қарор мегирад.

Изҳороти сафири Тоҷикистон дар ҳоле садо медиҳад, ки танишҳо миёни Иёлоти Муттаҳида, Исроил ва Эрон дар моҳҳои охир шиддат гирифтаанд. Аз охири моҳи феврали соли 2026 Амрико ва Исроил силсилаи ҳамлаҳоро ба мавқеъҳои низомӣ, зерсохторҳои мушакӣ ва бахшҳое аз барномаи ҳастаии Эрон оғоз карданд. Вашингтон ва Тел-Авив мегӯянд, ҳадафи онҳо ҷилавгирӣ аз густариши барномаи ҳастаии Эрон, маҳдуд кардани тавоноии мушакӣ ва коҳиши нуфузи низомии Теҳрон дар минтақа будааст. Эрон ин ҳамлаҳоро нақзи соҳибихтиёрии худ дониста, онҳоро рад карда ва бо ҳамлаҳои ҷавобӣ ба мавқеъҳои ИМА ва ҳампаймонҳои он дар минтақа посух додааст.

Тоҷикистон аз оғози даргириҳо мавқеи эҳтиёткорона пеш гирифтааст. Душанбе борҳо аз роҳи ҳалли дипломатии низоъ ҷонибдорӣ карда, ҳамзамон яке аз аввалин кишварҳое буд, ки баъд аз оғози ҳамлаҳо ба Эрон ба ин кишвар кумакҳои башардӯстона фиристод. Ин кумакҳо доруворӣ, маводи ғизоӣ ва дигар лавозимоти заруриро дар бар мегирифтанд.

Дар солҳои охир равобити Тоҷикистону Эрон ба таври назаррас густариш ёфтааст. Мақомоти ду кишвар ҳамкориҳои сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангиро ба сатҳи шарикии стратегӣ расонида, ҳаҷми мубодилаи тиҷоратӣ низ афзоиш ёфтааст.

Изҳороти ахири сафири Тоҷикистон нишон медиҳад, ки Душанбе дар баробари идомаи муносибатҳои наздик бо Эрон, сиёсати мухолифат бо таҳримҳои якҷонибаро низ идома медиҳад ва аз ҳалли баҳсҳои байналмилалӣ тавассути муколама ва роҳҳои дипломатӣ ҷонибдорӣ мекунад.

Ёдовар мешавем, ки Муносибатҳои Тоҷикистону Эрон аз соли 2015 ба баъд барои чанд сол сард шуданд. Душанбе Теҳронро ба ҳимоят аз Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон муттаҳам мекард ва расонаҳои давлатии кишвар чандин филму гузоришҳоро бо чунин мазмун пахш намуданд. Эрон ин иддаоҳоро рад мекард. Бо рӯи кор омадани президенти вақти Эрон Иброҳим Раисӣ дар соли 2021 равобити ду кишвар тадриҷан беҳтар шуд ва ҷонибҳо ҳамкориҳои сиёсиву иқтисодиро аз сар гирифтанд.

СММ: Дар се соли охир наздик ба шаш миллион муҳоҷири афғон ба ватанашон баргаштаанд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Комиссариати олии Созмони Милали Муттаҳид дар умури паноҳандагон (UNHCR) мегӯяд, дар давоми наздик ба се соли охир тақрибан шаш миллион шаҳрванди Афғонистон аз кишварҳои хориҷӣ ба ватанашон баргаштаанд. Ба гуфтаи ин ниҳод, чунин миқёси бозгашт дар таърихи муосир бесобиқа арзёбӣ мешавад.

UNHCR таъкид кардааст, ки бозгашти муҳоҷирон бояд довталабона, амн ва боиззат сурат гирад ва аз ҷомеаи ҷаҳонӣ хостааст, ки Афғонистон ва миллионҳо бозгаштаро фаромӯш накунад.

Дар ҳамин ҳол, Вазорати муҳоҷирони ҳукумати Толибон хабар додааст, ки танҳо дар ҳафтаи ҷорӣ наздик ба 400 муҳоҷири афғон пас аз озод шудан аз зиндонҳои Покистон ба Афғонистон баргардонида шудаанд.

Дар солҳои охир Покистон яке аз кишварҳое буд, ки сиёсати сахттареро нисбат ба муҳоҷирони афғон пеш гирифт. Мақомоти ин кишвар ҳазорон нафарро боздошт ва садҳо ҳазор нафарро аз кишвар хориҷ карданд. Тибқи маълумоти UNHCR, танҳо дар чанд моҳи соли 2026 беш аз 400 ҳазор афғон аз Покистон ба ватан баргаштаанд ва ҳар рӯз ҳазорҳо нафари дигар низ кишварро тарк мекунанд.

Дар Эрон низ ихроҷи муҳоҷирони афғон дар солҳои 2025 ва 2026 суръат гирифтааст. Бар асоси маълумоти Созмони Милали Муттаҳид, садҳо ҳазор нафар танҳо дар соли ҷорӣ аз Эрон ба Афғонистон бозгардонида шудаанд ва қисми зиёди бозгаштҳо ихроҷи маҷбурӣ будааст.

Дар Олмон низ масъалаи бозгардондани баъзе шаҳрвандони афғон, бахусус афроди маҳкумшуда ё онҳое, ки мақомот онҳоро барои амнияти ҷамъиятӣ хатарнок медонанд, дар солҳои охир баҳсҳои сиёсиро ба миён овардааст. Бо вуҷуди ин, ихроҷҳо нисбат ба Покистон ва Эрон дар ҳаҷми хеле маҳдуд анҷом мешаванд ва ҳар маврид ба таври инфиродӣ баррасӣ мегардад.

Тоҷикистон низ тайи солҳои охир даҳҳо шаҳрванди Афғонистонро аз қаламрави худ хориҷ кардааст. Дар айни замон, созмонҳои байналмилалӣ таъкид мекунанд, ки бо дарназардошти вазъи башардӯстона ва ҳуқуқи инсон дар Афғонистон, ҳар гуна бозгардондани паноҳҷӯён бояд мутобиқ ба меъёрҳои байналмилалӣ ва бо риояи принсипи бозгашти ихтиёрӣ анҷом дода шавад.

Боз марги як сарбоз дар артиш. Чаро касе сабаби маргашро шарҳ намедиҳад?

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Солеҳ Файзиеви 19-сола, ки ихтиёран ба хидмати ҳарбӣ рафта буд, дар шароити номаълум ба ҳалокат расидааст. Наздиконаш мегӯянд, ҷасади ӯро ба хонавода супурданд, вале касе шарҳ надод, ки сарбози ҷавон чӣ гуна ва аз чӣ фавтидааст.

Наздикони Солеҳ Файзиев 4-уми сентябри соли ҷорӣ, ба Радиои Озодӣ гуфтанд, ки пайкари ӯ рӯзи 2-юми сентябр ба зодгоҳаш ноҳияи Деваштичи вилояти Суғд оварда шудааст. 

Ба гуфтаи пайвандон, Солеҳ моҳи октябри соли гузашта бо хоҳиши худ ба хидмати ҳарбӣ рафта буд ва дар қисми ҳарбии 0215-и Қӯшунҳои сарҳадии КДАМ дар шаҳри Исфара адои хидмат мекард.

Тақрибан як моҳ пеш ӯро ҳамроҳи гурӯҳе аз сарбозони дигар барои ширкат дар раҳпаймоии бахшида ба 35-солагии Истиқлоли Тоҷикистон ба ноҳияи Рӯдакӣ бурда буданд.

Ҳоло маълум нест, ки Солеҳ дар куҷо ва дар чӣ шароит ҷон бохтааст.

Яке аз наздиконаш мегӯяд, ҷасади сарбозро намояндагони ҷамоат ва комиссариати ҳарбӣ ба хона овардаанд, аммо дар бораи сабаби марг чизе нагуфтаанд.

Ба гуфтаи пайвандон, вақте онҳо хостанд бидонанд, ки бо Солеҳ чӣ рух додааст, ба онҳо гуфтаанд, дар сурати доштани шикоят ба мақомоти дахлдор муроҷиат кунанд.

То замони нашри ин хабар мақомоти Қӯшунҳои сарҳадӣ дар бораи марги сарбози 19-сола изҳороти расмӣ нашр накардаанд.

Марги Солеҳ Файзиев дар ҳолест, ки дар як соли охир расонаҳо дар бораи марги ҳафт сарбоз хабару гузориш нашр карда бурданд.

Ба гуфтаи коршиносон, латукӯб ва бадрафториҳо дар қисмҳои низомии Тоҷикистон, ки ҳатто сарбозонро ба марг оварда мерасонад, инчунин беҷазо мондани ҷинояткорон дар қисмҳои низомӣ, сабаб шуда, ки ҷавонон аз хидмат дар сафи Қувваҳои мусаллаҳ гурезон шудаанд.

Солҳои охир мақомот барои иҷро кардани нақшаи даъват, дар баробари сарбозшикор аз роҳҳои дигар низ истифода мебаранд, аз ҷумла барқро дар баъзе деҳаҳо пурра қатъ мекунанд ва бар ивази додани барқ сарбоз ё пул талаб мекунанд ё ҳуҷҷати ронандагӣ бар ивази хидмат медиҳанд ва ё наздикони сарбозонро асир мегиранду латтукуб мекунанд.  

Ва чанд соли охир масъулони Вазорати мудофиаи кишвар ғайричашмдошт вуҷуди мушкилотро дар ин соҳа эътироф карда, аз зердастони худ хоста буданд, ки зимни даъвати ҷавонон ба артиш даст ба қонуншиканӣ назананд.

Аз ҷумла, рӯзи 10-уми августи соли ҷорӣ, вазири мудофиаи Тоҷикистон Эмомалӣ Собирзода дар ҷаласаи ҳайати мушовараи вазорат ба “таҳкими интизом ва қонуният, пешгирии қонуншиканиҳо ва беҳтар намудани шароити хизмат” таъкид карда буд. 

Ҳамчунин рӯзи 3-юми сентябр — як рӯз пас аз он ки ҷасади Солеҳ ба наздиконаш супурда шуд — Эмомалӣ Раҳмон низ зимни маросими супоридани мукофотҳои давлатӣ ба кормандони сохторҳои қудратӣ ва низомии кишвар аз роҳбарони ин сохторҳо талаб кард, ки “бо сарбозон чун фарзандони худ муносибат намоянд”.

Аммо коршиносон бар ин назаранд, ки то дар системаи Вазорати дифоъ тағйироти куллӣ сурат нагирад, бо дастуру супоришҳо ин мушкилот бартараф нахоҳанд шуд.

Парвандаи қатли Домулло Абдуманнон ба додгоҳ рафт

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Мақомоти тафтишотӣ парвандаи қатли Маннон Содиқов, соҳибкори 60-сола ва узви пешини Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистонро барои баррасӣ ба Додгоҳи шаҳри Исфара фиристодаанд.

Дар робита ба куштори ӯ ду сокини Исфара Эҳсон Бобоеви 31-сола ва Юсуф Шарифови 46-сола муттаҳам ҳастанд. Аммо хонаводаи Содиқов мегӯяд, таҳқиқи қазия барои онҳо ҳанӯз саволҳои беҷавоб боқӣ гузоштааст.

Абдусалом Содиқов, писари Домулло Абдуманнон, рӯзи 3-уми сентябр ба Радиои Озодӣ гуфтааст, ки тафтиши парванда анҷом ёфта, он рӯзи 27-уми августи соли ҷорӣ ба додгоҳ ирсол шудааст.

Ба гуфтаи ӯ, хонавода бар ин назар аст, ки дар қазия нафари дигаре низ нақш дорад. Абдусалом мегӯяд, падараш ба ин нафар эътимод дошт ва маҳз ба ҳамин далел наздикон мехостанд ӯ яке аз афроди асосии мавриди таҳқиқ бошад. Ба гуфтаи ӯ, додситон ба хонавода шарҳ додааст, ки ин шахс мустақиман дар саҳнаи куштор ҳузур надоштааст.

Номи шахсе, ки хонавода аз ӯ ёд мекунад, нашр нашудааст ва маълум нест, мақомоти тафтишотӣ нақши эҳтимолии ӯро то кадом андоза санҷидаанд.

Ёдовар мешавем, ки Домулло Абдуманнон охири моҳи апрели соли ҷорӣ нопадид шуда, пас аз чанд рӯз ҷасади ӯро дар ҳудуди як манзили нотамом дар деҳаи Чорбоғи Исфара пайдо карданд.

Тибқи фарзияи расмии мақомот, ин ду нафар рӯзи 27-уми апрел тақрибан соати 03:00 Содиқов Маннонро бо баҳонаи ба шаҳри Душанбе рафтан ва аз маҳбас озод намудани фарзандаш Содиқов Абдусалом, ба мошини тамғаи “BMW”, рақами қайди давлатиаш 33-77 ZZ 02 савор карда, ба самти шаҳри Исфара ҳаракат кардаанд.

Аммо “гумонбарон дар дохили мошин дастони Содиқов Маннонро бо ресмон баста, 100.000 доллари ИМА-ро, ки бо худ доштааст, тасарруф намуда ва ба хонаи сохтмонаш нотамоми Юлдошев Абдунабӣ бурда, дар таҳхонаи он бо истифода аз корди хоҷагӣ, 9 маротиба, аз ҷумла 2 маротиба ба қисми чапи китф ва 7-маротиба ба қисмати рости гардани Содиқов Маннон зарба зада, ӯро ба ҳалокат расонидаанд ва ҷасдро дар саҳни манзили истиқоматӣ зери хок намудаанд.”

Тибқи маълумоти иловагие, ки ба дасти Azda.tv расид, гумонбарон худро корманди амният (КДАМ) муаррифӣ карда, ӯро бо худ бурдаанд. Аммо ҷасадаш субҳи 4-уми май бо захми 11 зарби корд пайдо гардидааст.

Бояд гуфт, Содиқов Маннон раиси собиқи бахши ҲНИТ дар деҳаи Сурхи шаҳри Исфара буда, аз соли 2014 аз ҷониби мақомот мавриди таъқиб қарор гирифта, ба зиндон маҳкум шуда буд. Аммо дар охири соли 2015 аз маҳбас озод гардид.

Фарзанди марҳум, Содиқов Абдусалом низ моҳи октябри соли 2024 бо иттиҳомоти интиқоли пул ба Муҳаммадиқболи Садриддин, мудири пойгоҳи “Ислоҳ” аз ҷониби кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ боздошт гардида, барои 7 сол равонаи зиндон гашта буд ва чанде пеш бар асоси қонуни афв аз зиндон озод шуд.

Тоҷикистон мизбони Конфронси оби СММ мешавад, вале сокинон аз беобӣ ранҷ мекашанд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид 2-уми сентябр бо иттифоқи оро қатъномаеро қабул кард, ки тартиби баргузории Конфронси оби СММ – 2028-ро расман тасдиқ мекунад.

Бар асоси ин қарор, ҳамоиши ҷаҳонӣ аз 4 то 6-уми майи соли 2028 дар шаҳри Душанбе баргузор хоҳад шуд. Дар ин бора Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон хабар додааст.

Қатънома инчунин пешбинӣ мекунад, ки санади ниҳоии конфронс бо номи “Чорчӯбаи оби Душанбе” таҳия шавад. Ба гуфтаи мақомоти Тоҷикистон, ин санад барои идомаи ҳамкории байналмилалӣ дар бахши идоракунии захираҳои об пас аз анҷоми Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор”, 2018–2028″ замина фароҳам меорад.

Ҳамзамон қарор шудааст, ки соли 2027 дар қароргоҳи Созмони Милали Муттаҳид дар Ню-Йорк ҷаласаи сатҳи баланд барои омодагӣ ба конфронси Душанбе баргузор шавад.

Тоҷикистон солҳои охир яке аз кишварҳои фаъол дар пешбурди ташаббусҳои байналмилалӣ дар соҳаи об ба шумор меравад ва чандин ҳамоиши сатҳи баландро дар ин самт мизбонӣ кардааст.

Бо вуҷуди ин, баргузории конфронси нави ҷаҳонии об дар Душанбе дар ҳолест, ки худи Тоҷикистон то ҳол бо мушкилоти дастрасӣ ба оби нӯшокии тоза рӯбарӯст.

Тибқи омори расмии Кумитаи хоҷагии манзилию коммуналии назди Ҳукумати Тоҷикистон, то охири соли 2025 танҳо 67,3 дарсади аҳолӣ, ё тақрибан 6,9 миллион нафар, бо шабакаҳои мутамаркази оби нӯшокӣ таъмин шудаанд. Ин маънои онро дорад, ки беш аз се миллион сокини кишвар то ҳол ба оби нӯшокии тоза дастрасии доимӣ надоранд.

Ба гуфтаи раиси Кумитаи хоҷагии манзилию коммуналӣ Ҷамшед Табарзода, сатҳи дастрасӣ ба оби нӯшокӣ дар шаҳрҳо 90,7 дарсад, вале дар деҳот ҳамагӣ 57,8 дарсад мебошад.

Дар бисёре аз деҳаҳои кишвар сокинон барои дастрас кардани об аз чашмаҳо, дарёҳо ё чоҳҳо истифода мекунанд. Дар баъзе минтақаҳо низ об тавассути мошинҳои обкаш интиқол дода шуда, сокинон онро дар ҳавзҳо ва зарфҳои махсус барои истифодаи рӯзмарра захира мекунанд.

Мунтақидон мегӯянд, дар ҳоле ки Тоҷикистон дар сатҳи байналмилалӣ яке аз ташаббускорони асосии рӯзномаи ҷаҳонии об ба ҳисоб меравад, вале то ҳанӯз натавониста дастрасии аҳолии худашро ба оби нӯшокии бехатар дар дохили кишвар таъмин кунад.

Ҷангҳо бар зидди Украина ва Эрон нархи сӯзишвориро дар Тоҷикистон гаронтар карданд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Дар ҳоле ки Тоҷикистон ҳанӯз паёмадҳои ҷанги Русия ва Украинаро дар бозори дохилии сӯзишворӣ эҳсос мекунад, авҷ гирифтани даргириҳои низомӣ миёни Амрико, Исроил ва Эрон ин мушкилро бештар кардааст.

Дар ду рӯзи охир, пас аз ҳамлаҳои нави Амрико ба мавқеъҳои Эрон ва шиддат гирифтани танишҳо дар атрофи тангаи Ҳурмуз, нархи нафти навъи Brent беш аз 4–5 дарсад афзоиш ёфта, ба тақрибан 94,6 доллар барои як бушка расид. Нархи нафти хоми WTI низ аз 90 доллар гузашт. Коршиносон болоравии қимати нафтро ба хатари халалдор шудани интиқоли нафт аз тангаи Ҳурмуз, ки тақрибан панҷяки нафти ҷаҳон аз он мегузарад, марбут медонанд.

Дар Тоҷикистон бошад, болоравии нархи сӯзишворӣ аз оғози тобистони соли ҷорӣ асосан ба таъсири ҷанги Русия ва Украина ва мушкилоти таъмини бозори нафтии Русия вобаста арзёбӣ мешавад. Тоҷикистон беш аз 90 дарсади маҳсулоти нафтии худро аз Русия ворид мекунад ва ҳар гуна тағйирот дар истеҳсол ё содироти сӯзишвории Русия ба бозори дохилии кишвар таъсир мерасонад.

Дар натиҷа, нархи бензини АИ-92 дар Душанбе аз 10,90 сомонӣ дар аввали моҳи июн то ба ҳисоби миёна 13,50 сомонӣ барои як литр боло рафт. Нархи сӯзишвории дизелӣ низ аз 11 сомонӣ то 16,50 сомонӣ афзоиш ёфт ва дар баъзе нуқтаҳои фурӯш ҳатто ба 17–18 сомонӣ расид.

Мақомоти Тоҷикистон қаблан гароншавии сӯзишвориро ба вазъи бозори ҷаҳонӣ ва вобастагии кишвар аз воридоти маҳсулоти нафтӣ рабт дода буданд. Дар ҳамин ҳол, бо идома ёфтани танишҳо дар Ховари Миёна, таҳлилгарон эҳтимол медиҳанд, ки агар нархи ҷаҳонии нафт боз ҳам боло равад, он метавонад дар моҳҳои наздик ба арзиши сӯзишворӣ дар Тоҷикистон низ таъсири бештар расонад.

Бунёди роҳҳо бо қарз: Тоҷикистон барои бозсозии роҳ дар ВМКБ боз $30 млн қарз гирифт

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Тоҷикистон барои бозсозии роҳи Рӯшон — Варзеш дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон қарзи нав ҷалб мекунад.

Созишномаи қарзӣ ба маблағи 30 миллион доллар зимни сафари президенти Хазинаи ОПЕК барои рушди байналмилалӣ Абдулҳамид ал-Халифа ба Тоҷикистон ба имзо расид. Ҳамзамон ҷонибҳо нахустин Стратегияи ҳамкориро барои солҳои 2026–2028 имзо карданд, ки идомаи ҳамкориро дар бахшҳои энергетика, нақлиёт ва амнияти озуқаворӣ пешбинӣ мекунад.

Дар марҳилаи аввал бозсозии 82,2 километр аз роҳи 235-километраи Рӯшон — Варзеш, ки ҳамзамон ба долони байналмилалии Душанбе — Кулма — марзи Чин ва шоҳроҳи осиёии AH66 дохил мешавад, пешбинӣ шудааст.

Аммо ин маблағ танҳо як қисми сармоягузории хориҷӣ ба ин тарҳ буда, Бонки исломии рушд қаблан барои марҳилаи аввали ҳамин лоиҳа боз 93,8 миллион доллар ҷудо карда буд. Дар асноди лоиҳа ҳамчунин гуфта мешуд, ки он бо иштироки Хазинаи ОПЕК ва ҳукумати Тоҷикистон муштаракан маблағгузорӣ хоҳад шуд.

Ба ин тартиб, танҳо маблағгузории эълоншудаи ду ниҳоди байналмилалӣ барои марҳилаи аввали бозсозии роҳ ҳадди ақал ба 123,8 миллион доллар мерасад. Дар тарҳ ҳамчунин саҳми молии ҳукумати Тоҷикистон пешбинӣ шудааст, аммо ҳаҷми дақиқи маблағе, ки аз ҷониби давлат ҷудо мешавад, дар асноди нашршудаи харидорӣ нишон дода нашудааст.

Корҳо ба ду қитъаи асосӣ тақсим шуда, дар қитъаи аввал — Даштишипад — Шидз, ба дарозии тақрибан 40 километр — сохтмони роҳи дуқатора ва се пул пешбинӣ шудааст. Дар қитъаи дуюм — Шидз — Пастхуф, ба дарозии тақрибан 42 километр — сохтмони боз шаш пул ва тақрибан 10 километр роҳи пайвасткунанда дар назар аст. Ҳамчунин насби низоми назорати вазни воситаҳои нақлиёт ва бунёди як маҷмааи бисёрфунксионалии логистикӣ ба тарҳ ворид шудааст.

Ин роҳ барои ВМКБ аҳамияти махсус дошта, тақрибан 217 ҳазор сокини беш аз 370 маҳалли аҳолинишин барои дастрасӣ ба маводи ғизоӣ ва дигар молҳои зарурӣ, муассисаҳои тиббӣ, маориф ва бозорҳо аз ин масири нақлиётӣ вобастаанд ва тақрибан 25 ҳазор нафар аз марҳилаи аввали бозсозии ин қитъаи роҳ баҳраманд мешаванд.

Чаро роҳи стратегӣ боз бо маблағи хориҷӣ сохта мешавад?

Мақомот то ҳол шарҳ надодаанд, ки чаро бозсозии роҳи Рӯшон — Варзеш асосан аз ҳисоби буҷети давлатии Тоҷикистон маблағгузорӣ намешавад.

Аммо таҳлили Хазинаи байналмилалии асъор нишон медиҳад, ки тақрибан 60–70 дарсади сармоягузориҳои давлатӣ дар Тоҷикистон тавассути Барномаи сармоягузории давлатӣ амалӣ мешаванд. Ин барнома пеш аз ҳама барои ҷалби қарзҳо ва грантҳои хориҷӣ пешбинӣ шудааст ва танҳо тақрибан 30–40 дарсади сармоягузории давлатӣ мустақим тавассути буҷет анҷом мешавад.

Ин нишон медиҳад, ки вобастагии тарҳҳои бузурги зербиноӣ аз бонкҳо ва донорҳои байналмилалӣ як ҳолати истисноӣ нест, балки ба яке аз моделҳои асосии маблағгузории рушди кишвар табдил ёфтааст.

Гузашта аз ин, чунин равиш дар сиёсати расмӣ низ дида мешавад. Ҳатто Эмомалӣ Раҳмон дар паёми худ барои соли 2026 аз оғози сохтмон ва бозсозии тақрибан 300 километр роҳҳои байналмилалӣ ва ҷумҳуриявӣ ба маблағи 3 миллиард сомонӣ хабар дода, ба Вазорати нақлиёт дастур дод, ки ҳамкориро бо “шарикони рушд” барои сохтмони роҳҳои дорои аҳамияти байналмилалӣ густариш диҳад.

Дар миёни тарҳҳое, ки барои соли 2026 эълон шудаанд, роҳҳои Ваҳдат — Обигарм, Гулистон — Кӯлоб, Хоруғ — Роштқалъа, Мурғоб — Кулма, Балҷувон — Сари Хосор, Хистеварз — Конибодом, роҳи давргузари Кӯлоб ва пулҳо дар масири Лаби Ҷар — Сангвор низ ҳастанд.

Обигарм — Нуробод: як роҳ ва чандин сармоягузори байналмилалӣ

Яке аз намунаҳои равшани чунин тарзи маблағгузорӣ сохтмони роҳи Обигарм — Нуробод буда, Бонки осиёии рушд барои қитъаи аввали ин тарҳ 110 миллион доллар грант ва Хазинаи ОПЕК бошад, ба Тоҷикистон барои ҳамин тарҳ боз 40 миллион доллар қарз додааст ва дар тарҳи ибтидоӣ саҳми ҳукумати Тоҷикистон барои ин қисмати роҳ 28,1 миллион доллар арзёбӣ мешуд.

Қитъаи дигари 44-километра бо қарзи давлатии Бонки аврупоии таҷдид ва рушд ба маблағи то 150 миллион доллар маблағгузорӣ шуда, соли 2024 Бонки осиёии сармоягузории зерсохторӣ боз 75,5 миллион доллар қарзро барои сохтмони пули 920-метра аз болои обанбори НБО-и “Роғун” ва роҳҳои ба он пайвастшаванда тасдиқ кард.

Саҳми ҳукумат танҳо дар ҳамин тарҳи алоҳидаи пул тақрибан 5,08 миллион доллар арзёбӣ шудааст, дар ҳоле ки арзиши умумии он ҳудуди 80,58 миллион долларро ташкил медиҳад.

Ба ин тартиб, маблағгузории як роҳи стратегӣ миёни чанд ниҳоди байналмилалӣ — Бонки осиёии рушд, Хазинаи ОПЕК, Бонки аврупоии таҷдид ва рушд ва Бонки осиёии сармоягузории зерсохторӣ — тақсим шудааст.

Данғара — Гулистон: грант ва боз як қарзи давлатӣ

Модели монанд барои бозсозии роҳи 49-километраи Данғара — Гулистон низ, ки арзиши умумии тарҳ қариб 144 миллион евро арзёбӣ мешавад, истифода шуда, моҳи октябри соли 2024 Бонки осиёии рушд барои ин тарҳ 86,67 миллион доллар грант тасдиқ кард. Қарор аст роҳ аз ду хат ба чор хат васеъ карда шавад.

Соли 2025 Бонки аврупоии таҷдид ва рушд низ ба маблағгузорӣ пайваст шуда, ба Тоҷикистон то 38 миллион евро қарзи давлатӣ пешниҳод кард.

Тибқи асноди ин бонк, ҳукумат бояд тақрибан 22,5 миллион евро саҳм гузорад, ки қисми зиёди он барои пардохти андозҳо ва дигар хароҷоти вобаста пешбинӣ шудааст.

Беш аз $110 млн грант барои роҳҳои ҷануби кишвар

Бастаи дигари бузурги кумаки хориҷӣ ба роҳҳои вилояти Хатлон равона шуда, соли 2020 Бонки осиёии рушд ба Тоҷикистон барои тарҳи устувории шабакаи роҳҳо 67,49 миллион доллар грант ҷудо кард. Ин тарҳ бозсозии роҳҳои Данғара — Оқмазор ва Ҳулбук — Кангуртро низ дар бар мегирифт. Соли 2022 ба ин тарҳ боз 43,2 миллион доллар маблағгузории грантӣ илова шуд.

Дар маҷмуъ, танҳо дар доираи ҳамин барнома Бонки осиёии рушд барои зерсохтори роҳҳои ҷануби Тоҷикистон беш аз 110,6 миллион доллар кумаки бебозгашт ҷудо кардааст.

Тақрибан $740 млн дар камтар аз ҳафт сол

Танҳо аз рӯйи чанд тарҳи бузурги роҳсозӣ, ки маълумоти онҳо дар асноди ниҳодҳои байналмилалии молиявӣ дастрас аст, аз моҳи декабри соли 2019 то моҳи августи соли 2026 барои Тоҷикистон тақрибан $737 млн маблағгузории хориҷӣ тасдиқ ё ҷудо шудааст.

Тақрибан $307 млн аз ин маблағ ба грантҳо, яъне кумаки бебозгашт, рост омада, ҳудуди $429 млн-и дигар қарзҳо ва дигар шаклҳои маблағгузории бозгардондашаванда мебошанд.

Дар ҳамин ҳол, сухан танҳо дар бораи чанд тарҳи бузург меравад, ки дар ин матлаб баррасӣ шудаанд. Дигар тарҳҳои роҳсозӣ, ки бо маблағгузории Чин, Бонки ҷаҳонӣ, дигар созмонҳои байналмилалӣ ва шарикони дуҷониба амалӣ шудаанд, ба ин ҳисоб ворид нашудаанд. Аз ин рӯ, ҳаҷми воқеии маблағгузории хориҷӣ ба бахши роҳсозии Тоҷикистон дар ин давра метавонад ба маротиб бештар бошад.

Чаро давлат чунин модели маблағгузориро интихоб мекунад?

Маблағгузории хориҷӣ барои ҳукумат як бартарии муҳим дошта, бонкҳои байналмилалӣ метавонанд барои тарҳҳое, ки татбиқашон чанд сол тӯл мекашад, якбора даҳҳо ё садҳо миллион доллар пешниҳод кунанд ва дар чунин ҳолат зарурати пурра пардохт кардани арзиши сохтмон аз буҷети ҷории давлат ба миён намеояд.

Хазинаи байналмилалии асъор мегӯяд, афзоиши хароҷоти сармоявие, ки аз хориҷ маблағгузорӣ мешаванд, метавонад ба ҳукумат имкон диҳад, захираҳои дохилиро барои хароҷоти иҷтимоӣ ва дигар бахшҳои буҷетӣ истифода кунад.

Аммо саволи асосӣ ин аст, ки чаро баъди даҳсолаҳо татбиқи барномаҳои давлатии сармоягузорӣ, сохтмони роҳҳои дорои аҳамияти стратегӣ дар Тоҷикистон ҳамоно то ин ҳад ба дарёфти грант ё қарзи нав аз хориҷ вобастаад?

Ва агар шумораи тарҳҳои бузурги зерсохторӣ ва уҳдадориҳои молиявии хориҷӣ ҳамзамон афзоиш ёбанд, чунин модели рушд то куҷо метавонад устувор боқӣ монад?

Нигаронии Душанбе ва Маскав аз вазъи Афғонистон

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Русия ба Тоҷикистон дар робита ба авзои ахири амниятӣ дар Афғонистон ва инчунин бораи таъмини амнияти марзҳо итминон дод.

Ин изҳорот дар ҳошияи нишасти сарони Созмони Ҳамкориҳои Шанхай (СҲШ) 1-уми  сентябри 2026 дар шаҳри Бишкек садо дод. Президенти Русия Владимир Путин дар мулоқот бо президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон гуфт, ки Маскав аз нигарониҳои Душанбе вобаста ба вазъ дар Афғонистон огоҳ аст ва бо Тоҷикистон дар масъалаҳои амниятӣ ҳамкории наздик дорад.

Ба гуфтаи Путин, Русия вазъ дар кишвари ҳамсояи Афғонистон ва масъалаҳои марбут ба амнияти минтақаро пайгирӣ мекунад. Дафтари матбуоти президенти Тоҷикистон низ хабар дод, ки дар мулоқот “масъалаҳои таҳкими ҳамкорӣ барои таъмини амният ва мубориза бо таҳдидҳои муосир” баррасӣ шудаанд.

Яке аз омилҳои асосии нигарониҳои Душанбе вазъи ноором дар шимолу шарқи Афғонистон, махсусан минтақаҳои наздик ба марзи Тоҷикистон мебошад. Дар моҳи августи соли ҷорӣ дар ноҳияи Нусайи вилояти Бадахшони Афғонистон миёни нерӯҳои Толибон ва гурӯҳи вобаста ба фармондеҳи норозӣ Ҷумахон Фатҳ даргирӣ рух дод. Бар асари ин задухӯрдҳо нерӯҳои Толибон ба минтақа нерӯҳои иловагӣ фиристоданд ва вазъ боиси нигаронии сокинони минтақа шуд.

Дар ҷараёни ин даргириҳо тир аз қаламрави Афғонистон ба ноҳияи Дарвози Тоҷикистон расида, боиси марги як зани 21-солаи тоҷик шуд. Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон ба ҳукумати Толибон нотаи эътирозӣ фиристода, хостори таҳқиқи ҳодиса ва пешгирӣ аз такрори чунин ҳолатҳо гардид.

Ғайр аз хатари паҳн шудани даргириҳо ба кишварҳои ҳамсоя, кишварҳои минтақа аз дигар масъалаҳои марбут ба Афғонистон низ нигарон ҳастанд, аз ҷумла фаъолияти гурӯҳҳои мусаллаҳ, терроризм, қочоқи маводи мухаддир ва ноустувории марзҳо. Ин масъалаҳо дар нишастҳои СҲШ низ ҳамчун яке аз мавзуъҳои муҳими амниятӣ баррасӣ шудаанд.

Тоҷикистон бо Афғонистон тақрибан 1400 километр марзи муштарак дорад ва бинобар мавқеи ҷуғрофӣ, ҳар гуна бесуботӣ дар шимоли Афғонистон метавонад мустақиман ба амнияти минтақаҳои наздисарҳадии Тоҷикистон таъсир расонад.

Истифодаи шабакаҳои иҷтимоӣ барои ноболиғон дар Тоҷикистон маҳдуд мешавад?

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Эмомалӣ Раҳмон, президенти Тоҷикистон, зимни суханронӣ ба муносибати Рӯзи дониш аз афзоиши истифодаи телефонҳои ҳушманд ва шабакаҳои иҷтимоӣ миёни хонандагони мактабҳо изҳори нигаронӣ намуда, пешниҳод кард, ки ин масъала мавриди омӯзиш қарор дода шавад.

Ба гуфтаи ӯ, истифодаи беназорати шабакаҳои иҷтимоӣ ва телефонҳои ҳушманд метавонад ба таҳсил, солимии равонӣ, ҳофиза, хоб ва рушди ҷисмонии кӯдакону наврасон таъсири манфӣ расонад. Президент барои таъйиди суханонаш гуфт, ки бархе гузоришҳои созмонҳои байналмилалӣ низ ба чунин паёмадҳо ишора кардаанд.

Эмомалӣ Раҳмон ба Вазорати маориф ва илм, Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамӣ ва дигар ниҳодҳои дахлдор супориш дод, ки дар муҳлати се моҳ масъалаи истифодаи телефонҳои ҳушманд, шабакаҳои иҷтимоӣ ва зеҳни сунъиро аз ҷониби хонандагон омӯхта, барои танзими он ба ҳукумат пешниҳодҳои мушаххас ироа намоянд.

Ин пешниҳод дар ҳоле матраҳ мешавад, ки истифодаи телефонҳои мобилӣ аз ҷониби хонандагон дар муассисаҳои таҳсилоти миёнаи Тоҷикистон аллакай тибқи қонун манъ аст. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи масъулият барои таълиму тарбияи кӯдак” истифодаи телефонҳои мобилиро аз ҷониби хонандагон ҳангоми таҳсил маҳдуд мекунад ва дар мактабҳо риояи ин талабот ҳатмӣ мебошад.

Дар солҳои охир масъалаи маҳдуд кардани дастрасии ноболиғон ба шабакаҳои иҷтимоӣ дар баъзе кишварҳо низ мавриди баррасӣ қарор гирифтааст. Австралия қонунеро қабул кардааст, ки истифодаи шабакаҳои иҷтимоиро барои шахсони то 16-сола маҳдуд мекунад. Дар чанд кишвари дигар, аз ҷумла Олмон, Фаронса ва Норвегия низ пешниҳодҳо барои ҷорӣ кардани маҳдудиятҳои синнӣ ё тақвияти назорати волидайн баррасӣ мешаванд.

Дар 29 сол 29 ҳазор мутахассис бо квотаи президентӣ: чандтои онҳо сари коранд?

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Аз соли 1997 то имрӯз 29 ҳазор донишҷӯ тариқи квотаи президентӣ пас аз хатми мактаби миёна ба донишгоҳҳои давлатӣ шомил шудаанд.

Дар ин бора рӯзи 31-уми август Эмомалӣ Раҳмон зимни суханронияш вобаста ба оғози соли нави хониш дар мактаби миёнаи умумии №105-и ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе изҳор дошт.

Ба гуфтаи ӯ, ин 29 ҳазор хатмкардаи мактабҳои миёна аз 61 шаҳру ноҳияи Тоҷикистон тавассути квотаи президентӣ ба 20 муассисаи олии кишвар дохил шудаанд. Агарчи мақомоти Тоҷикистон мегӯянд, ин адади хатмкардаҳо имрӯзҳо дар соҳаҳҳои гуногун “муваффақона” фаъолият мекунанд, аммо маълумоти дақиқ дар бораи он ки чанд нафари онҳо баъди хатми донишгоҳ ба ноҳияҳои худ баргаштаанд, маълум нест.

Эмомалӣ Раҳмон аз донишҷӯёни тариқи квота хатмкардаҳо омор медиҳад, вале ҳамзамон дар ҳамин суханронияш таъкид мекунад, ки “Барои мо мутахасси даркор на ҷавони дипломдор.”

Шикоят аз норасоии кадрҳо

Ин ҳам дар ҳолест, ки баъд аз қариб се даҳсола ҳанӯз ҳам ноҳияҳо аз норасоии омӯзгор, табиб ва дигар мутахассисон шикоят мекунанд, пас самаранокии квота чӣ гуна чен карда мешавад?

Квотаи президентӣ соли 1997 аввал барои духтарони болаёқати ноҳияҳои дурдаст таъсис ёфт ва аз соли 2005 писарон низ ба он шомил шуданд. То соли 2020 тибқи маълумоти расмӣ 22 ҳазору 209 нафар тавассути ин механизм ба таҳсил фаро гирифта шуда буданд.

Вале мақомот борҳо таъкид мекунанд, ки мутахассисоне, ки тариқи кувота донишгоҳҳоро хатм мекунанд, ба сари кори худ намераванд. Бо вуҷуди ҳазорҳо кадри омӯзгор боз ҳам масъулони маориф аз нарасидани кадрҳо шикоят мекунанд. Масалан, моҳи июли соли 2025 Вазорати маориф ва илм хабар дода буд, ки дар муассисаҳои таҳсилоти умумии кишвар 3 ҳазору 848 омӯзгор намерасад.

Чанд моҳ пештар Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илм низ аз мавҷудияти 216,5 воҳиди кории холӣ, 340 омӯзгори ғайриихтисос ва тақрибан 700 донишҷӯе хабар дода буд, ки ҳамчун омӯзгор ба кор ҷалб шудаанд. Вале боз ҳам норасоии кадрҳо дар соҳаи маориф ба вузуҳ дида мешавад, ки ин ҳолат танҳо дар як соҳа аст. Дар дигар соҳаҳо, бахусус тиб низ ин мушкилӣ вуҷуд дорад.

Ба назари коршиносони соҳа, мушкил дар набудани кадрҳо ё ҳамаи ҷойҳои холӣ бояд аз ҳисоби хатмкардагони квота пур шаванд, нест. Аммо, ба гуфтаи онҳо, байни тайёр кардани кадр ва нигоҳ доштани он дар ҷойи зарурӣ мушкили сохторӣ вуҷуд дорад. Яке аз ин мушкилот ҳаҷми пасти маош аст, ки ба рӯзгори мутахассиси ҷавон намерасад.

Масъала танҳо дар маориф нест

Дар соҳаи тандурустӣ низ вазъ ба ҳамин монанд аст. Барномаи давлатии рушди муассисаҳои тиббӣ эътироф мекунад, ки Тоҷикистон ба норасоии кадрҳои баландихтисоси тиббӣ рӯ ба рӯ аст. Дар он аз норасоии тақрибан 4 ҳазору 400 табиби оилавӣ ва 4 ҳазору 900 ҳамшираи тиббии оилавӣ ёд шудааст. Ҳамчунин гуфта мешавад, ки дар беш аз 30 шаҳру ноҳия норасоии баъзе мутахассисони тахассусӣ вуҷуд дорад.

Барномаи дигари давлатӣ низ қайд мекунад, ки дар минтақаҳое, ки таъминот бо табибон паст аст, шумораи довталабон ва донишҷӯёни тиббӣ низ камтар мебошад.

Ба назари таҳлилгарон, мушкил танҳо бо зиёд кардани шумораи донишҷӯён ҳал намешавад. Зеро барои нигоҳ доштани як табиби ҷавон ё омӯзгори ҷавон дар ноҳияи кӯҳистонӣ танҳо диплом кофӣ нест. Ба ӯ ҷойи кор, маоши муносиб, манзил, шароити иҷтимоӣ, инфрасохтор ва имкони рушди касбӣ лозим аст.

Агар давлат ҳазорон ҷавонро бо маблағи буҷет таҳсил диҳад, вале баъд аз хатм онҳоро дар муҳите гузорад, ки барои зиндагӣ ва рушди касбӣ ҷолиб нест, пас қисми зиёди мушкил боқӣ мемонад. Ва онҳо маҷбур мешаванд, ҳатто кишварро тарк кунанд ва ба ҷое раванд, ки шароити беҳтаре барояшон пешниҳод мешавад.

123...786саҳифаи 1 аз 786