Хона блог

Суҳбати Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов

Аз ҷониби
AZDA TV-2
-
0

Субҳи имрӯз Эмомалӣ Раҳмон бо собиқ Президенти Туркманистон Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кард.

Бино ба иттилои Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон, имрӯз, 15-уми майи соли 2023 Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кардааст.

Ба қавли манбаъ, “дар рафти суҳбат тамоми маҷмуи масъалаҳои ҳамкории дуҷониба, натиҷаҳои сафари давлатии Президенти Туркманистон ба Тоҷикистон, вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ мавриди баррасӣ қарор дода шуд.”

Ба гуфтаи як манбаъ, аз Ҳукумати Тоҷикистон, таъкиди Хадамоти матбуоти Эмомалӣ Раҳмон дар бораи “вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ” пеш аз ҳама баррасии аҳвол ва авзои кишварҳои пасошӯравӣ аст, ки дар доираи чанд созмон равобит ва ҳамкориҳои худро ҳифз кардаанд, мебошад.

Вай илова кард, вақте сарони кишварҳои Осиёси Марказӣ бо ҳам телефонӣ суҳбат мекунанд ва дар хабарҳои расмӣ ҳам барои мисол таъкид мешавад, ки “ба дигар мавзуъҳои мавриди таваҷҷуҳ андешаронӣ сурат гирифт”, ин маънои онро дорад, ки чун аксар раҳбарони ин кишварҳо бар иловаи доштани равобити хуби сиёсӣ ва ҳамкорӣ, дӯстони хуб ва рафиқони бо эътимоде низ барои якдигар дониста мешаванд, пеш аз ҳама муҳимтарин мавзӯъҳои рӯз ва ё вокунишҳои мардумӣ дар бораи ин ё он ҳодиса мавриди таваҷҷуҳ ва ба гунаи мисол, хабарҳои ахир дар бораи бедарак ва ё бемор шудани раисҷумҳури Беларус Александр Лукашенко мавриди баррасии онҳо қарор мегирад.

Гуфта мешавад, Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон дар поёни ин хабар афзуда, ки “ҷонибҳо зимни суҳбати телефонӣ масъалаҳои омодагӣ ба чорабиниҳои сатҳи олии минтақавӣ, аз ҷумла саммитҳои Вохӯрии машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ва Бунёди байналмилалии наҷоти Аралро, ки моҳи сентябри соли ҷорӣ дар шаҳри Душанбе баргузор мегарданд, муҳокима карданд.”

Оё муҳоҷирон дар Лаҳистон бояд ҳамеша бо худ шиноснома дошта бошанд?

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Хориҷиён дар Лаҳистон вазифадор нестанд, ки ҳамеша шиносномаро бо худ гардонанд, аммо ҳангоми санҷиш Хадамоти марзбонӣ ҳақ дорад нусхаи аслии ин санадро талаб кунад.

Дар ин бора Хадамоти марзбонии Лаҳистон ба нашрияи “MOST“ пас аз чанд мавриде хабар додааст, ки шаҳрвандони Беларуси муқими ин кишвар дур аз хона мавриди санҷиш қарор гирифтанд ва шиноснома ҳамроҳашон набудааст.

Яке аз чунин ҳолатҳо дар минтақаи “Bieszczady” рух дода, сайёҳон шиносномаҳои худро дар манзили иҷора гузошта, ба кӯҳ баромада будаанд. Пас аз санҷиш яке аз онҳо маҷбур шудааст барои овардани ҳуҷҷатҳо баргардад ва ду нафари дигар тақрибан ду соат дар шуъбаи Хадамоти марзбонӣ мунтазир мондаанд.

Дар мавриди дигар ҳунарманди беларус Александр Жданович ва ҳамроҳонаш ҳангоми саёҳат бо қаиқ мавриди санҷиши ҳуҷҷатҳо қарор гирифтанд. Онҳо бо худ корти иқомат доштанд, аммо шиносномаашон набудааст.

Намояндаи Хадамоти марзбонӣ, Анна Собеска-Текень ба ин нашрия шарҳ додааст, ки қонунгузории Лаҳистон аз шаҳрванди хориҷӣ талаб мекунад, ки санади эътиборноки сафар дошта бошад, аммо мафҳуми “доштан” маънои онро надорад, ки шахс бояд шабонарӯзӣ нусхаи аслии шиносномаро дар ҷайби худ нигоҳ дорад.

Агар ҳангоми санҷиш шиноснома ҳамроҳи шахс набошад, ин ҳолат қонуншиканӣ ҳисоб намешавад, вале шаҳрванди хориҷӣ бояд нишон диҳад, ки нусхаи аслии ҳуҷҷат дар куҷо нигаҳдорӣ мешавад ва имконият диҳад, ки кормандон онро ҳарчи зудтар санҷанд.

Масалан, агар шиноснома дар хона ё меҳмонхона монда бошад, бояд маҳалли дақиқи нигаҳдории он гуфта шавад ва барои пешниҳоди ҳуҷҷат мусоидат карда шавад.

Дар ҳамин ҳол ин намояндаи Хадамоти марзбонӣ таъкид кардааст, ки “karta pobytu” ё корти иқомат ҳангоми санҷиши қонунӣ будани будубоши хориҷӣ дар Лаҳистон ҷойи шиносномаро гирифта наметавонад.

Нусхаи шиноснома, аз ҷумла нусхаи нотариалӣ, скан ё акси он дар телефон низ ҳамчун санади аслии сафар эътибор надорад ва Кормандони ин ниҳод ҳақ доранд ҳангоми санҷиш нусхаи аслии шиносномаи эътиборнокро талаб кунанд.

Ва агар шаҳрванди хориҷӣ бо талаби мақомоти ваколатдор санадеро, ки ҳуқуқи будубоши ӯро тасдиқ мекунад ё ҳуҷҷати сафарро пешниҳод накунад, мумкин аст ҷарима шавад.

Ҳамчунин агар нисбат ба шахсияти муҳоҷир шубҳа пайдо шавад, кормандон метавонанд ӯро барои муайян кардани шахсияташ то 48 соат боздошт кунанд.

Қарори нав: ВКД-и Русия даромади муҳоҷиронро месанҷад

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Вазорати корҳои дохилии Федератсияи Русия тартиби нави санҷиши даромади муҳоҷирони кориро таҳия кардааст.

Бино ба навиштаи расонаҳои русӣ, тибқи тартиботи нав, агар мақомоти андоз дар бораи даромади муҳоҷир маълумот пешниҳод накунад ё маблағи даромад аз меъёри муқарраршуда камтар бошад, ВКД метавонад санҷиши алоҳидаро оғоз кунад.

Гуфта мешавад, тарҳи ВКД ҳоло барои баррасии ҷамъиятӣ пешниҳод шудааст ва то 15-уми сентябри соли ҷорӣ нисбат ба он пешниҳодҳо қабул мешаванд.

Бар асоси тарҳи пешниҳодшуда, баъди ворид шудани хабар дар бораи набудани маълумоти даромад ё кам будани он, корманди масъули бахши муҳоҷирати ВКД бояд дар давоми се рӯзи корӣ дар бораи оғози санҷиш қарор қабул кунад.

Дар бораи оғози санҷиш ҳам худи шаҳрванди хориҷӣ ва ҳам корфармо ё фармоишгари ӯ ба таври электронӣ огоҳ карда мешаванд ва муҳоҷир се рӯзи корӣ вақт хоҳад дошт, то маълумот ё ҳуҷҷатҳои тасдиқкунандаи даромадашро пешниҳод кунад.

Дар ҷараёни санҷиш, ки набояд аз 30 рӯзи корӣ бештар давом кунад, мақомоти муҳоҷират метавонанд аз идораҳои дигари давлатӣ ва ташкилотҳо низ маълумоти иловагӣ талаб кунанд. Пас аз анҷоми санҷиш, ВКД қарор мекунад, ки набудани даромад ё нокифоя будани он тасдиқ мешавад ё на. Ва натиҷа бояд дар давоми як рӯзи корӣ ба муҳоҷир ва корфармои ӯ расонида шавад.

Бояд гуфт, тибқи қонунҳои нав аз 1-уми октябри соли 2026 мақомоти андози Русия маълумоти 3, 6, 9 ва 12-моҳаи даромади шаҳрвандони хориҷиро ба ВКД мефиристанд.

Аммо талаботи асосии нави марбут ба ҳаҷми даромади муҳоҷирони корӣ аз 1-уми январи соли 2027 эътибор пайдо мекунад. Тибқи қонуни нави федералӣ, даромади шаҳрванди хориҷӣ бояд барои таъмини худ ва ҳар кӯдаки ноболиғе, ки дар Русия таҳти сарпарастии ӯ қарор дорад, аз ҳадди муайяншудаи зиндагӣ бо назардошти коэффисиенти минтақавӣ кам набошад.

Агар дар бораи даромади муҳоҷир маълумот вуҷуд надошта бошад ё даромади ӯ ба меъёри талабшуда нарасад, ин метавонад барои надодан ё бекор кардани патент ё иҷозаи кор асос шавад. Қонун ҳамчунин барои баъзе ҳолатҳо, аз ҷумла гирифтани нахустини патент ва ғайра истисноҳо пешбинӣ кардааст.

“Кохи тамаддуни ориёӣ” дар Душанбе: таърихи тоҷикон ё ривояти Э.Раҳмон?

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Раисҷумҳури худкомаи Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бо пешниҳоди наве дар робита ба ҳувиятсозии тоҷикон дар сархати расонаҳои давлатӣ қарор гирифт.

Бар асоси иттилои расонаҳои давлатӣ, Раҳмон дар ҳамоиши Анҷумани ҷаҳонии тоҷикон ва форсизабонони “Пайванд”, ки рӯзи 7-уми сентябр дар шаҳри Душанбе баргузор гардид, пешниҳод карда, ки дар пойтахти Тоҷикистон “Кохи тамаддуни ориёӣ” ва Маркази байналмилалии Наврӯз таъсис дода шавад. Ӯ ҳамчунин ба нашри васеи “Шоҳнома”-и Фирдавсӣ ва тақвияти нақши забони тоҷикӣ дар илм, технология ва дипломатия даъват кардааст.

Ҳамоиши илмии “Пайванд” таҳти унвони “Тоҷикистони соҳибистиқлол — пайвандгари тамаддуни ориёӣ” рӯзи 7-уми сентябр дар Душанбе баргузор шуд. Бино ба иттилои расмӣ, дар он беш аз 230 нафар аз 27 кишвари ҷаҳон, аз ҷумла олимон, муҳаққиқон, адибон ва намояндагони тоҷикону форсизабонони муқими хориҷ иштирок доштанд.

Раҳмон, ки ҳамзамон раиси Анҷумани “Пайванд” аст, дар суханронии худ гуфт, ки ин созмон дар солҳои истиқлолият ба майдони ҳамгироии тоҷикон ва форсизабонони ҷаҳон табдил ёфтааст. Ӯ ҳифзи ҳувияти миллӣ ва ваҳдати фарҳангии форсизабононро дар шароити рақобати забонҳо ва фарҳангҳо “муҳим” арзёбӣ кардааст.

Яке аз пешниҳодҳои асосии ӯ таъсиси “Кохи тамаддуни ориёӣ” дар Душанбе буд. Ба гуфтаи президент, ин муассиса бояд ба як маркази илмӣ ва фарҳангӣ табдил ёбад.

Раҳмон ҳамчунин пешниҳоди таъсиси Маркази байналмилалии Наврӯзро матраҳ кард. Ба гуфтаи ӯ, чунин марказ метавонад нақши Тоҷикистонро дар муаррифӣ ва густариши арзишҳои Наврӯз дар сатҳи байналмилалӣ тақвият диҳад.

Дар баробари ин, президент аз зарурати нашри васеи “Шоҳнома”-и Абулқосим Фирдавсӣ сухан гуфта, эҳёи ҷашнҳои Наврӯз, Сада, Меҳргон ва Тиргонро низ аз иқдомҳои муҳими давраи истиқлол номид.

Ҳувиятсозӣ ё шахсиятсозӣ?

Ба назари таҳлилгарони мустақил, дар робита ба ин масъала, ки Эмомалӣ Раҳмон дар солҳои баъди истиқлол дар пешниҳоди тарҳҳои марбути ҳувиятсозии тоҷикон нақши муҳим доштааст, касе шубҳа надорад, аммо масъалаи асосӣ дар он аст, ки таърихи давлат тадриҷан ба таърихи як шахс табдил дода мешавад.

Истиқлоли давлатии Тоҷикистон 9-уми сентябри соли 1991 эълон шуд. Дар он вақт Эмомалӣ Раҳмон ҳанӯз раҳбари давлат набуд. Ӯ моҳи ноябри соли 1992 раиси Шӯрои Олӣ шуд. Вале талоше, ки имрӯзҳо дар расонаҳои давлатӣ ҷараён дорад, баёнгари он аст, ки миллат оҳиста-оҳиста бояд бипазирад, ки таърихи Тоҷикистон ва тамоми давстовардҳои миллии имрӯза, танҳо бо “заҳматҳои” як шахс ва он ҳам бошад Эмомалӣ ба даст омадааст. Ҳамон гуна ки нақши дигар гурӯҳҳои сиёсии кишварро аз сулҳи тоҷикон пок кард ва ҳамаро ба номи худ сабт намуд.

Дар фазои расонаҳои расмии имрӯза бештар чунин ривоят сохта мешавад, ки гӯё давлатдорӣ, сулҳ, истиқлол, эҳёи фарҳанг ва ҳатто дастовардҳои миллии солҳои баъдӣ пеш аз ҳама бо номи Раҳмон пайванд доранд. Масалан, дар матолиби расмӣ ва давлатӣ саҳми ӯ дар барқарории сохторҳои давлатӣ, сулҳ ва ваҳдат ба таври марказӣ таъкид мешавад.

Аммо аз ҷониби таҳлилгарони мустақил ин суол матраҳ мешавад, ки чаро як дастоварди умумимиллӣ бояд ба дастоварди шахсии як роҳбар табдил дода шавад? Дар ҳоле ки худи ӯ тавассути интихоботҳои баҳсбарангез ва интихоботҳое, ки нозирони байналмилалӣ борҳо шаффофият ва рақобатнокии онҳоро зери суол бурдаанд, сари қудрат омада, беш аз 30 сол аст қудратро дар даст дорад.

Мардум инро бояд донанд

  • Коршиносон таъкид мекунанд, ки дар баробари фазосозии расонаҳои давлатӣ мардум бояд инро бидонанд, ки Истиқлол моликияти як президент нест. Он мафҳуми давлатӣ ва дастоварди таърихии ҷомеа аст. Таърих набояд ба номи як шахс сабт шавад.
  • Бонки ҷаҳонӣ ва дигар ниҳодҳои байналмилалии молӣ борҳо гузориш додаанд, ки интиқоли маблағҳои муҳоҷироне, ки дар хориҷ аз кишвар кор мекунанд, ҳиссаи бузурги иқтисоди Тоҷикистонро ташкил медиҳад. Аз худгузаштагии ин қишри ҷафокашида бояд дар таърих сабт шавад. Чун инҳо ҳастанд, ки барои Тоҷикистон амнияти ғизоро таъмин мекунанд ва хонаводаҳоро ҳифз мекунанд.

Ҳатто дар мавриди сулҳи солҳои 1990 низ бояд таърихро ба як нафар маҳдуд накард. Манбаъҳои расмӣ ҳам эътироф мекунанд, ки барои расидан ба сулҳ музокироти тӯлонӣ, сабру таҳаммул ва гузаштҳои сиёсии ҷонибҳои гуногун зарур буд.

Аз ин рӯ, масъалаи асосӣ ин нест, ки Эмомалӣ Раҳмон дар таърихи Тоҷикистони баъдиҷангӣ чӣ нақш доштааст. Масъала ин аст, ки чаро ҳукумати имрӯза (дар қолиби як ҳизби сиёсӣ) бо тамоми тавон кӯшиш дорад, таърихи сиёсии кишвар ва тамоми дастовардҳои миллиро бо табдил додани ҳақоиқ ба номи як шахс сабт кунад?

Ин ҳатто ба мисоли “Кохи тамаддуни ориёӣ” низ дахл дорад: вақте ҳатто мероси чандҳазорсолаи таърихию фарҳангӣ ба сиёсати имрӯза ва нақши як раҳбар пайванд мешавад, ба мардум ин мафҳум илқо мешавад, ки ҳувияти як миллат ва бозсозии тамаддун ба воситаи “заҳамаоти” як фарди сурат мегирад.

Истиқлолро миллат ба даст овард, давлатро ҷомеа сохт ва таърихро на як нафар, балки наслҳо менависанд. Акнун ин суол матраҳ мешавад: Чаро имрӯз ҳамаи ин бояд ба номи як президент ҷамъ ва сабт карда шавад? Таърихдонҳо, сиёсатшиносон, олимону зиёиёни имрӯзаи тоҷик ба наслҳои баъдӣ дар ин хиёнати таҳрифи таърих чӣ посухе доранд?

Кувайт сафорати худро дар Душанбе боз кард ва Истиқлоли Тоҷикистонро табрик гуфт

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Давлати Кувайт сафорати худро дар шаҳри Душанбе расман ифтитоҳ карда, Муҳаммад Рошид Ал-Амириро ба ҳайси нахустин сафири худ дар Тоҷикистон таъин намуд.

Бо ин иқдом, Кувайт пас аз Арабистони Саудӣ ва Қатар сеюмин кишвари арабии ҳавзаи Халиҷи Форс аст, ки дар Тоҷикистон намояндагии доимии дипломатии худро дорад.

Расонаҳои давалтии Тоҷикистон мегӯянд, ба муносибати оғози фаъолияти сафорат, ин ниҳоди дипломатӣ 35-умин солгарди Истиқлоли давлатии Тоҷикистон ва 30-солагии барқарории муносибатҳои дипломатии ду кишварро ба Эмомалӣ Раҳмон, ҳукумат ва мардуми Тоҷикистон табрик гуфта, барои кишвар амният, суботи пойдор, пешрафт ва шукуфоӣ орзу кард.

Дар паёми сафорат ифтитоҳи намояндагии дипломатии Кувайт дар Душанбе “марҳилаи муҳиме дар рушди муносибатҳои дуҷониба” арзёбӣ шуда, таъкид шудааст, ки ин иқдом аз иродаи ҳар ду кишвар барои густариши ҳамкориҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, сармоягузорӣ, рушд ва фарҳанг шаҳодат медиҳад.

Сафорати Кувайт ҳамчунин изҳор доштааст, ки барои истифодаи имкониятҳои мавҷуда ва таҳкими ҳамкориҳои дуҷониба талош хоҳад кард. Дар баёния инчунин ба аҳамияти ҳамоҳангии Тоҷикистону Кувайт дар доираи созмонҳо ва ниҳодҳои байналмилалӣ ишора шудааст.

Муносибатҳои ду кишвар солҳои охир рӯ ба густариш доранд. Аз ҷумла, Фонди кувайтии рушди иқтисоди арабӣ барои сохтмони нерӯгоҳи “Роғун” 100 миллион доллар қарз ҷудо карда, ҳамчунин барои татбиқи лоиҳаи рушди мактабҳо дар Тоҷикистон маблағгузорӣ намудааст. Тоҷикистон низ аз соли 2013 дар Кувайт сафорати худро дорад.

Шумори қурбониёни ҷанги Ғазза баъд аз эълони оташбас аз 1300 кас гузашт

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Вазорати тандурустии Ғазза рӯзи душанбе, 7-уми сентябр эълом кард, ки дар 24 соати гузашта дар пайи ҳамлаҳои Исроил ба ин борика 7 кас кушта шуда ва 30 захмии дигар ба бемористонҳо интиқол дода шудаанд.

Ба гуфтаи ин ниҳод, бо вуҷуди эълони оташбас миёни Исроил ва ҲАМОС ҳамлаҳои ҳавоии Исроил ба минтақаҳои гуногуни Ғазза, бахусус маконҳо ва хаймаҳои оварагон идома дорад, ки дар пайҳи ҳар ҳамла даҳҳо нафар кушта ва захмӣ мешаванд.

Вазорати тандурустии Ғазза ҳамчунин дар омораш, таъкид мекунад, ки аз замони иҷрои оташбас дар моҳи октябри соли 2025 то имрӯз Исроил бо ҳамлаҳояш дар Ғазза 1352 нафарро кушта ва 4511 нафари дигарро захмӣ кардааст.

Аммо, бар асоси омори ин ниҳод, аз оғози ҷанги Исроил бо ҲАМОС дар моҳи октябри соли 2023 то имрӯз дастикам 73 ҳазору 658 нафар дар Навори Ғазза кушта ва беш аз 174 ҳазор нафар захмӣ шудаанд. Ҳазорон нафар низ эҳтимолан то ҳол зери харобаҳои биноҳои тахрибшуда қарор доранд.

Гузориши ахири Reuters низ тасдиқ мекунад, ки бо вуҷуди оташбасе, ки бо миёнҷигарии ИМА, ҳамлаҳои низомии Исроил дар Ғазза идома доранд. Аз ҷумла, рӯзи 6-уми сентябр дар чанд ҳамла дастикам чор нафар, аз ҷумла кӯдакон, кушта шудаанд. Reuters менависад, ки аз замони оташбас беш аз 1300 фаластинӣ кушта шудаанд. Чизе, ки Вазорати тандурустии Ғазза онро тасдиқ мекунад.

Ёдовра мешавем, ки ҳамлаҳои Исроил ба Ғазза баъд аз ҳамлаи ҲАМОС ба Исроил дар 7-уми октябри соли 2023 оғоз шуд. Дар натиҷаи он, ба гуфтаи мақомоти Исроил, тақрибан 1200 нафар кушта ва садҳо нафар гаравгон гирифта шуданд. Исроил баъдан амалиёти густурдаи низомиро дар Навори Ғазза оғоз кард.

Аммо, баъд аз харобиҳои зиёд дар моҳи октябри соли 2025 ташбаси бо тарҳи пешниҳодии Амрико ва миёнҷигарии чанд кишвари минтақа ба ҷангҳои густурда хотима бахшид. Вале, ба гуфтаи расонаҳо, амалиёти низомии Исроил дар Ғазза ҳанӯз ҳам идома дорад. Исроил ин амалиётро бо зарурати пешгирии ҳамлаҳои ҲАМОС ва дигар гурӯҳҳои мусаллаҳи фаластинӣ асоснок мекунад, дар ҳоле ки ҲАМОС Исроилро ба нақзи оташбас муттаҳам мекунад.

Созмони Милали Муттаҳид низ дар гузоиршҳояш вазъи инсонӣ дар Ғаззаро “асафбор” гуфта, талафоти ғайринизомиёнро “нигаронкунанда” арзёбӣ карда буд. Ҳамзамон Созмони ҷаҳонии тандурустӣ ва дигар созмонҳои ҳомии ҳуқуқи инсон вазъи Ғаззаро ҳамчун як буҳрони ҷиддии башардӯстона арзёбӣ карда, монеъ шудани вуруди кумакҳои башардӯстона аз ҷониби Исроил ба аҳолии Ғаззаро нақзи ҳуқуқҳои байналмилалӣ медонанд. Бархе аз кишварҳо ва ҳомиёни ҳуқуқи инсон яке аз сабабҳои бад шудани вазъи инсонӣ дар ин борикаро бидуни ҷазо мондани ҷинояткорони ҷангӣ арзёбӣ мекунанд.

Раҳмон дар паради низомӣ аз афсарону сарбозон чӣ хост?

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Дар майдони “Истиқлол”-и пойтахт рӯзи 7-уми сентябр ба муносибати 35-умин солгарди Истиқлоли давлатии Тоҷикистон паради низомӣ баргузор гардид.

Бар асоси маълумоти расонаҳои давлатӣ, дар ин чорабинӣ Президент Эмомалӣ Раҳмон, раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олӣ ва шаҳрдори Душанбе Рустами Эмомалӣ, роҳбарони мақомоти давлатӣ, намояндагони сохторҳои қудратӣ ва беш аз 27 ҳазор афсарону сарбоз иштирок карданд.

Гуфта мешавад, зимни суханронӣ Эмомалӣ Раҳмон аз сарбозон ва низомиён хост, ки ойинномаҳои низомиро қатъиян риоя намуда, сатҳи масъулиятшиносӣ, интизом ва касбияти худро баланд бардоранд.

Ӯ гуфт: “Талаботи ойинномаҳои ҳарбӣ, мунтазам баланд бардоштани сатҳи касбият, масъулиятшиносӣ, садоқат ба Ватан, давлат ва халқи Тоҷикистон вазифаи муҳимтарину муқаддаси ҳар як афсар ва сарбоз мебошад.“

Ин таъкиди президент дар ҳолест, ки масъалаи муносибатҳои ғайриоинномавӣ ва марги сарбозон дар қисмҳои ҳарбии Тоҷикистон солҳои охир борҳо мавриди баҳс қарор гирифтааст. Ба гуфтаи расонаҳо ва ҳомиёни ҳуқуқ, дар як соли охир ҳадди ақал ҳафт сарбоз дар шароити гуногун ҷон бохтаанд.

Танҳо чанд рӯз пеш аз паради имсола ҷасади Солеҳ Файзиев, сарбози 19-сола, ба пайвандонаш дар ноҳияи Деваштич супурда шуд. Наздиконаш мегӯянд, мақомот сабаби марги ӯро шарҳ надоданд. Ба гуфтаи онҳо, қарор буд Файзиев низ дар паради Рӯзи истиқлол ширкат кунад.

Пештар, моҳи майи соли ҷорӣ низ Эмомалӣ Раҳмон пас аз марги чанд сарбоз аз фармондеҳони Қувваҳои мусаллаҳ талаб карда буд, ки барои таъмини “интизом, риояи ойинномаҳои ҳарбӣ ва пешгирии қонуншиканиҳо дар қисмҳои низомӣ” тадбирҳои ҷиддӣ андешанд. Вале, дида мешавад, ки ин “таъкиду супоришҳо” танҳо дар ҳадди сухан ва рӯи коғаз боқӣ мемонанд ва ҳеч тағйироти ҷиддиеро ба вуҷуд намеоранд.

Ҳомиёни ҳуқуқ бар ин назаранд, ки муносибатҳои ғайриоинномавӣ ва бадрафторӣ дар баъзе қисмҳои ҳарбӣ аз ҷумлаи омилҳое мебошанд, ки метавонанд ба марги сарбозон ё қасди ҷони худ кардани онҳо оварда расонад.

Аврупо мехоҳад муҳоҷирони ғайриқонуниро ба кишварҳои сеюм ихроҷ кунад

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Баъзе кишварҳои аврупоӣ талош доранд, то охири соли ҷорӣ бо кишварҳои берун аз Иттиҳоди Аврупо барои таъсиси марказҳои бозгардонии муҳоҷирони ғайриқонунӣ ба созиш бирасанд.

Вазирони корҳои дохилии Олмон, Австрия, Юнон, Дания ва Нидерланд рӯзи 4-уми сентябр дар шаҳри Копенгаген гуфтанд, ки барои расидан ба чунин созиш қадамҳои мушаххас муайян кардаанд. Ҳадаф аз ин тарҳ суръат бахшидани раванди бозгардондани шахсоне мебошад, ки дархости паноҳандагиашон рад шудааст ё бояд қаламрави Иттиҳоди Аврупоро тарк кунанд.

Вазири корҳои дохилии Олмон Александр Добринт мегӯяд, ки ҳамроҳ бо кишварҳои мазкур мехоҳанд то поёни соли 2026 бо давлатҳои сеюм ба созиш расанд, то имкони таъсиси чунин марказҳо фароҳам шавад. Ба гуфтаи ӯ, ин панҷ кишвар қарор кардаанд, ки охири моҳи сентябри соли ҷорӣ дар шаҳри Мюнхен баррасии масъалаи мазкурро идома диҳанд.

Ин ташаббус пас аз тағйирот дар сиёсати муҳоҷирати Иттиҳоди Аврупо пеш гирифта мешавад. Қоидаҳои нави аврупоӣ имконият медиҳанд, ки кишварҳои узв барои шахсоне, ки ҳаққи мондан дар Аврупоро надоранд, марказҳои бозгардонӣ дар кишварҳои берун аз иттиҳодия таъсис диҳанд.

Тарафдорони ин тарҳ мегӯянд, чунин марказҳо метавонанд раванди ихроҷи муҳоҷиронро осон ва самараноктар кунанд ва ба коҳиши муҳоҷирати ғайриқонунӣ мусоидат намоянд. Аммо созмонҳои ҳомии ҳуқуқи инсон ва баъзе ниҳодҳои байналмилалӣ аз паёмадҳои эҳтимолии он нигаронӣ доранд.

Созмонҳои ҳуқуқи башар ҳушдор медиҳанд, ки интиқоли муҳоҷирон ба марказҳои берун аз Иттиҳоди Аврупо метавонад ба ҳуқуқи паноҳҷӯён таъсир расонад ва назорати ҳуқуқии онҳоро мушкил созад. Шӯрои Аврупо низ пештар дар бораи хатари нақзи ҳуқуқҳои асосии инсон дар чунин марказҳо изҳори нигаронӣ карда буд.

Дания, ки яке аз ҷонибдорони асосии ин идея мебошад, гуфтааст, умед дорад то охири соли 2027 имкони интиқоли муҳоҷирон ба яке аз чунин марказҳоро фароҳам кунад. Кишварҳои иштирокчӣ ҳамчунин мегӯянд, ки дар марҳилаҳои минбаъда бо Созмони Байналмилалии Муҳоҷират ва Комиссариати олии СММ оид ба паноҳандагон машварат хоҳанд кард.

Бо вуҷуди ин, то ҳол номи кишварҳое, ки метавонанд мизбони чунин марказҳо шаванд, расман эълон нашудааст. Гуфтугӯҳо бо чанд давлати берун аз Иттиҳоди Аврупо идома доранд.

“Роғун” ё нерӯгоҳи офтобӣ, ки бо суръат арзон мешавад? Кадоме беҳтар аст? 

Аз ҷониби
a m
-
0

Тибқи охирин ҳисобҳо, барои ба итмом расонидани сохтмони НОБ “Роғун” боз ҳудуди $6,3 млрд лозим аст. Бо дарназардошти маблағи аллакай масрафшуда, қимати ин сохтмони нимасра беш аз $10,5 млрд тамом хоҳад шуд. Дар ҳоле ки қимати нерӯгоҳ ва барқи офтобиву бодӣ бо суръат арзонтар мешавад ва суръати сохтмони нерӯгоҳи офтобӣ низ бамаротиб тезтар аст, оё месазад ба ҷои “Роғун” дар Тоҷикистони офтобӣ нерӯгоҳи офтобӣ сохта шавад? Ҳисобҳо нишон медиҳанд, нерӯгоҳи офтобие, ки ба $6,3 млрд сохта мешавад, бештар аз “Роғун”-и 10,5-миллиардӣ барқ истеҳсол хоҳад кард.

Бонки Ҷаҳонӣ мегӯяд, ки барои ба анҷом расондани НОБ “Роғун” аз марҳалаи ҳозира боз $6,29 млрд лозим аст. Ин арзиши умумии таърихии “Роғун” нест; ин маблағест, ки аз ин ба баъд барои анҷоми сохтмон зарур аст. Тибқи додаҳои мақомоти Тоҷикистон то имрӯз барои сохтмони “Роғун” ҳудуди  $4 млрд масраф шудааст. Истеҳсоли пешбинишудаи ин НОБ баъди пурра ба истифода дода шуданаш 14,4 млрд кВт·соат дар сол хоҳад буд.

IRENA — (International Renewable Energy Agency, ё Оҷонси байналмилалии энержии барқароршаванда) мегӯяд, соли 2024 арзиши миёнаи сохтмони нерӯгоҳи бузурги офтобӣ дар ҷаҳон $691 барои ҳар 1 кВт иқтидор буд. Аммо чун қимати нерӯгоҳҳои барқӣ бисёр бо суръат поин мераванд, ин нарх дар соли 2025 то $599 барои ҳар 1 кВт иқтидор поин рафт. Агар суръати поинравӣ ҳамин тавр идома ёбад, дар соли 2026 нархи нерӯгоҳи офтобӣ барои ҳар 1 кВт иқтидор метавонад то  $520 поин равад. 

Аммо мо барои тахминӣ нашудани ҳисоб, қимати тасдиқшудаи соли 2025-ро интихоб мекунем. Агар шартан ҳамин $6,29 млрд, ки Бонки Ҷаҳонӣ барои анҷоми “Роғун” зарур медонад, барои нерӯгоҳи офтобӣ масраф шавад, чунин натиҷа ба даст меояд: $6,29 млрд ÷ $599/кВт ≈ 10,5 ГВт иқтидори офтобӣ.

Бонки Ҷаҳонӣ мегӯяд, иқтидори ниҳоии “Роғун” 3,78 ГВт ва истеҳсоли миёнаи солонаи он тақрибан 14,4 млрд кВт·соат хоҳад буд; барои анҷоми лоиҳа тақрибан $6,29 млрд лозим аст.

Ҳоло истеҳсоли офтобиро ҳисоб мекунем. Барои он ки муқоиса бо ҳисоби пешина яксон монад, аввал коэффитсиенти миёнаи ҷаҳонии офтобии IRENA — тақрибан 17,4%-ро мегирем: 10,5 ГВт × 8760 × 17,4% ≈ 16,0 млрд кВт·соат дар сол. Рақами 8760 – ин ҳисоби соатҳо дар сол аст. (365*24=8760)

Ҳатто бо коэффитсиенти миёнаи ҷаҳонӣ (дар ҳоле, ки Тоҷикистон хеле болотар аст) иқтидори “Роғун” тақрибан 3,78 ГВт ва нерӯгоҳи офтобӣ ҳудуди 10,5 ГВт хоҳад буд. Истеҳсоли солонаи онҳо бошад, мутаносибан 14,4 млрд кВт/соат ва ҳудуди 16 млрд кВт/соат хоҳад буд. Яъне, бо нархи 2025, ҳатто бо нишондиҳандаи миёнаи ҷаҳонии 17,4%, ҳамон $6,29 млрд метавонад дар офтобӣ тақрибан 1,6 млрд кВт·соат бештар барқи солона диҳад.

Аммо Тоҷикистон бинобар офтобӣ будан, аз сатҳи миёнаи ҷаҳонӣ болотар аст. Агар коэффитсиенти воқеии 20–22% гирем, ҳамон 10,5 ГВт чунин натиҷа медиҳад: 

20% → тақрибан 18,4 млрд кВт·соат дар сол
22% → тақрибан 20,2 млрд кВт·соат дар сол

Яъне, фарқ хеле ҷиддитар мешавад:

“Роғун” → 14,4 TWh
Нерӯгоҳи офтобӣ, CF (коифитсиент) 20% → 18,4 TWh.
Нерӯгоҳи офтобӣ, CF 22% → 20,2 TWh.

Аз рӯи формулаи “як доллар → чанд кВт·соат истеҳсоли солона”, нерӯгоҳи офтобӣ метавонад бо ҳамон сармоя нисбат ба истеҳсоли ниҳоии “Роғун” тақрибан 28–41% бештар барқ диҳад.

Аммо нерӯгоҳи офтобӣ наметвонад шабона барқ истеҳсол кунад, бинобар ин барои таъмини шабонаи барқ, ботрӣ лозим дорад, то онро захира карда, шабонгоҳ содир намояд. Бинобар ин ба қимат бояд ботриҳо ҳам изофа шаванд. 

Инак, “Роғун” 14,4 TWh дар сол барқ медиҳад. Ба ҳисоби миёна ин тақрибан баробари 14,4 TWh ÷ 8760 ≈ 1,64 ГВт қувваи миёнаи ҳамешагӣ аст. Агар хоҳем ҳамин 1,64 ГВт-ро баъди ғуруби офтоб барои 4 соат таъмин кунем, ба мо тақрибан: 1,64 × 4 ≈ 6,6 GWh энергияи қобили истифода лозим мешавад.

IRENA барои соли 2025 арзиши миёнаи ҷаҳонии BESS (Battery Energy Storage System — системаи захиракунии нерӯи барқ бо батареяҳо)-ро тақрибан $171/кВт·соат мегирад. Агар самаранокии round-trip (самаранокии пурраи давраи захира ва бозпас гирифтани энержи) -и ботриро тақрибан 90% гирем, барои гирифтани 6,6 GWh барқи воқеӣ тақрибан 7,3 GWh иқтидори ботри лозим мешавад. Танҳо қимати ботрӣ тақрибан: 7,3 млн кВт·соат × $171 ≈ $1,25 млрд тамом мешавад. Ғайри ин, бояд тақрибан 10% талафоти ботриро ҳам ҷуброн кунем.

Бо ҳамин усули дақиқтар ҳисоб чунин мешавад:

СистемаCF 20%CF 22%
Танҳо офтоб, 14,4 TWh$4,92 млрд$4,48 млрд
Офтоб + ботрии 4-соата~$6,26 млрд~$5,81 млрд
Офтоб + ботрии 8-соата~$7,60 млрд~$7,14 млрд
Офтоб + ботрии 12-соата~$8,94 млрд~$8,47 млрд
“Роғун”$6,29 млрд$6,29 млрд

Содатар карда гӯем, бо ботрии 4-соата, дар сенориёи CF=20% арзиши нерӯгоҳи офтобӣ + ботрӣ тақрибан $6,26 млрд тамом мешавад — қариб айнан баробари $6,29 млрд-и “Роғун”. 

Агар CF=22% бошад: ~$5,81 млрд, яъне ҳатто бо ботрии 4-соата тақрибан $480 млн арзонтар аз $6,29 млрд. Аммо агар хоҳем 8 ё 12 соати захира дошта бошем, офтоб + ботрӣ аз “Роғун” гаронтар тамом мешавад.

Аз тарафи дигар, арзиши худи барқи нав низ тағйир ёфтааст. Дар гузориши нави IRENA барои соли 2025:

Нерӯгоҳи офтобӣ → $44/MWh = 4,4 сент/кВт·соат

Нерӯгоҳи обӣ → $62/MWh = 6,2 сент/кВт·соат

Хулоса, агар танҳо истеҳсоли солонаи барқро муқоиса кунем, бо $6,29 млрд нерӯгоҳӣ офтобӣ метавонад тақрибан 16–20 млрд кВт·соат барқ диҳад, дар ҳоле ки истеҳсоли миёнаи солонаи “Роғун” 14,4 млрд кВт·соат пешбинӣ шудааст. Барои истеҳсоли худи 14,4 TWh нерӯгоҳи офтобӣ, тақрибан ба $4,5–4,9 млрд ниёз дорад. Агар 4 соати ботрӣ низ илова шавад, арзиши умумӣ тақрибан $5,8–6,3 млрд мешавад — яъне ба маблағи боқимондаи сохтмони “Роғун” хеле наздик. Аммо барои 8–12 соат захира нерӯгоҳи офтобӣ + ботрӣ гаронтар тамом мешавад ва ҳанӯз қобилияти захираи чандрӯза ё мавсимии обанборро пурра иваз намекунад.

Ва ҳатто ботрии 12-соата ҳанӯз қобилияти пурраи “Роғун”-ро нахоҳад дошт. Обанбор метавонад энержиро на танҳо аз рӯз ба шаб, балки байни рӯзҳо ва то андозае байни мавсимҳо нигоҳ дорад. Яъне 14,4 млрд кВт·соати “Роғун” ва 14,4 млрд кВт·соати офтобӣ маҳсулоти энергетикии ҳамсон нестанд. “Роғун” метавонад шабона барқ диҳад, истеҳсолро мувофиқи талабот зиёд ё кам кунад, басомад ва шабакаро танзим намояд. Бонки Ҷаҳонӣ низ махсус қайд мекунад, ки “Роғун” метавонад ба мувозинати манбаъҳои тағйирёбандаи офтоб ва бод кумак кунад.

Дар ҳамин ҳол, нерӯгоҳи офтоби бартарии муҳими дигаре дорад: шарт нест 10,5 ГВт-ро дар як нуқта ва якбора сохт. Метавон онро ба даҳҳо ё садҳо нерӯгоҳ тақсим кард, дар минтақаҳои наздик ба марказҳои истеъмол сохт ва марҳила ба марҳила ба шабака ворид намуд. Ин метавонад хавфи сохтмон, баъзе хароҷоти интиқол ва талафоти барқро кам кунад.

Аммо оё бо ҳамин муқоисаро метавон ҷамъбаст кард?

На. “Роғун” танҳо нерӯгоҳи истеҳсоли барқ нест. Обанбори он метавонад тақрибан 13,3 миллиард метри мукааб об захира кунад. Ин ба Тоҷикистон имкони танзими ҷараёни обро медиҳад, ки омили қудратманди геополитикист.

Дар шароите, ки тағйирёбии иқлим, обшавии пиряхҳо ва афзоиши талабот ба об аҳамияти захираҳои обиро дар Осиёи Марказӣ бештар мекунанд, арзиши “Роғун”-ро танҳо бо нархи як киловатт-соат чен кардан дуруст нест. Обанбор метавонад дар оянда аҳамияти иқтисодӣ ва стратегии на камтар аз худи нерӯи барқ пайдо кунад.

“Роғун” бояд сохта шавад. Аммо шаффоф, аз ҷиҳати иқтисодӣ ҳисобшуда ва бо назардошти манфиатҳои миллии Тоҷикистон.

Абдуманнон Шералиев

Сафири Тоҷикистон дар Эрон: Душанбе аз таҳримҳои зидди Эрон ҳимоят намекунад

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Сафири Тоҷикистон дар Эрон Низомиддин Зоҳидӣ гуфт, Душанбе мухолифи таҳримҳои зидди Эрон аст ва чунин маҳдудиятҳоро ба нафъи ҳеҷ кишвар намедонад.

Ӯ зимни нишасти хабарӣ ба муносибати 35-солагии Истиқлоли давлатии Тоҷикистон изҳор дошт, ки бисёре аз таҳримҳо бо меъёрҳои ҳуқуқи байналмилалӣ мутобиқат надоранд ва набояд ҳамчун воситаи ҳалли ихтилофҳои сиёсӣ истифода шаванд. Ба гуфтаи ӯ, мавқеи Тоҷикистон ин аст, ки таҳримҳо на ба кишваре, ки онҳоро ҷорӣ мекунад, суд меоранд ва на ба кишваре, ки таҳти таҳрим қарор мегирад.

Изҳороти сафири Тоҷикистон дар ҳоле садо медиҳад, ки танишҳо миёни Иёлоти Муттаҳида, Исроил ва Эрон дар моҳҳои охир шиддат гирифтаанд. Аз охири моҳи феврали соли 2026 Амрико ва Исроил силсилаи ҳамлаҳоро ба мавқеъҳои низомӣ, зерсохторҳои мушакӣ ва бахшҳое аз барномаи ҳастаии Эрон оғоз карданд. Вашингтон ва Тел-Авив мегӯянд, ҳадафи онҳо ҷилавгирӣ аз густариши барномаи ҳастаии Эрон, маҳдуд кардани тавоноии мушакӣ ва коҳиши нуфузи низомии Теҳрон дар минтақа будааст. Эрон ин ҳамлаҳоро нақзи соҳибихтиёрии худ дониста, онҳоро рад карда ва бо ҳамлаҳои ҷавобӣ ба мавқеъҳои ИМА ва ҳампаймонҳои он дар минтақа посух додааст.

Тоҷикистон аз оғози даргириҳо мавқеи эҳтиёткорона пеш гирифтааст. Душанбе борҳо аз роҳи ҳалли дипломатии низоъ ҷонибдорӣ карда, ҳамзамон яке аз аввалин кишварҳое буд, ки баъд аз оғози ҳамлаҳо ба Эрон ба ин кишвар кумакҳои башардӯстона фиристод. Ин кумакҳо доруворӣ, маводи ғизоӣ ва дигар лавозимоти заруриро дар бар мегирифтанд.

Дар солҳои охир равобити Тоҷикистону Эрон ба таври назаррас густариш ёфтааст. Мақомоти ду кишвар ҳамкориҳои сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангиро ба сатҳи шарикии стратегӣ расонида, ҳаҷми мубодилаи тиҷоратӣ низ афзоиш ёфтааст.

Изҳороти ахири сафири Тоҷикистон нишон медиҳад, ки Душанбе дар баробари идомаи муносибатҳои наздик бо Эрон, сиёсати мухолифат бо таҳримҳои якҷонибаро низ идома медиҳад ва аз ҳалли баҳсҳои байналмилалӣ тавассути муколама ва роҳҳои дипломатӣ ҷонибдорӣ мекунад.

Ёдовар мешавем, ки Муносибатҳои Тоҷикистону Эрон аз соли 2015 ба баъд барои чанд сол сард шуданд. Душанбе Теҳронро ба ҳимоят аз Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон муттаҳам мекард ва расонаҳои давлатии кишвар чандин филму гузоришҳоро бо чунин мазмун пахш намуданд. Эрон ин иддаоҳоро рад мекард. Бо рӯи кор омадани президенти вақти Эрон Иброҳим Раисӣ дар соли 2021 равобити ду кишвар тадриҷан беҳтар шуд ва ҷонибҳо ҳамкориҳои сиёсиву иқтисодиро аз сар гирифтанд.

СММ: Дар се соли охир наздик ба шаш миллион муҳоҷири афғон ба ватанашон баргаштаанд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Комиссариати олии Созмони Милали Муттаҳид дар умури паноҳандагон (UNHCR) мегӯяд, дар давоми наздик ба се соли охир тақрибан шаш миллион шаҳрванди Афғонистон аз кишварҳои хориҷӣ ба ватанашон баргаштаанд. Ба гуфтаи ин ниҳод, чунин миқёси бозгашт дар таърихи муосир бесобиқа арзёбӣ мешавад.

UNHCR таъкид кардааст, ки бозгашти муҳоҷирон бояд довталабона, амн ва боиззат сурат гирад ва аз ҷомеаи ҷаҳонӣ хостааст, ки Афғонистон ва миллионҳо бозгаштаро фаромӯш накунад.

Дар ҳамин ҳол, Вазорати муҳоҷирони ҳукумати Толибон хабар додааст, ки танҳо дар ҳафтаи ҷорӣ наздик ба 400 муҳоҷири афғон пас аз озод шудан аз зиндонҳои Покистон ба Афғонистон баргардонида шудаанд.

Дар солҳои охир Покистон яке аз кишварҳое буд, ки сиёсати сахттареро нисбат ба муҳоҷирони афғон пеш гирифт. Мақомоти ин кишвар ҳазорон нафарро боздошт ва садҳо ҳазор нафарро аз кишвар хориҷ карданд. Тибқи маълумоти UNHCR, танҳо дар чанд моҳи соли 2026 беш аз 400 ҳазор афғон аз Покистон ба ватан баргаштаанд ва ҳар рӯз ҳазорҳо нафари дигар низ кишварро тарк мекунанд.

Дар Эрон низ ихроҷи муҳоҷирони афғон дар солҳои 2025 ва 2026 суръат гирифтааст. Бар асоси маълумоти Созмони Милали Муттаҳид, садҳо ҳазор нафар танҳо дар соли ҷорӣ аз Эрон ба Афғонистон бозгардонида шудаанд ва қисми зиёди бозгаштҳо ихроҷи маҷбурӣ будааст.

Дар Олмон низ масъалаи бозгардондани баъзе шаҳрвандони афғон, бахусус афроди маҳкумшуда ё онҳое, ки мақомот онҳоро барои амнияти ҷамъиятӣ хатарнок медонанд, дар солҳои охир баҳсҳои сиёсиро ба миён овардааст. Бо вуҷуди ин, ихроҷҳо нисбат ба Покистон ва Эрон дар ҳаҷми хеле маҳдуд анҷом мешаванд ва ҳар маврид ба таври инфиродӣ баррасӣ мегардад.

Тоҷикистон низ тайи солҳои охир даҳҳо шаҳрванди Афғонистонро аз қаламрави худ хориҷ кардааст. Дар айни замон, созмонҳои байналмилалӣ таъкид мекунанд, ки бо дарназардошти вазъи башардӯстона ва ҳуқуқи инсон дар Афғонистон, ҳар гуна бозгардондани паноҳҷӯён бояд мутобиқ ба меъёрҳои байналмилалӣ ва бо риояи принсипи бозгашти ихтиёрӣ анҷом дода шавад.

123...786саҳифаи 1 аз 786