Хориҷиён дар Лаҳистон вазифадор нестанд, ки ҳамеша шиносномаро бо худ гардонанд, аммо ҳангоми санҷиш Хадамоти марзбонӣ ҳақ дорад нусхаи аслии ин санадро талаб кунад.
Дар ин бора Хадамоти марзбонии Лаҳистон ба нашрияи “MOST“ пас аз чанд мавриде хабар додааст, ки шаҳрвандони Беларуси муқими ин кишвар дур аз хона мавриди санҷиш қарор гирифтанд ва шиноснома ҳамроҳашон набудааст.
Яке аз чунин ҳолатҳо дар минтақаи “Bieszczady” рух дода, сайёҳон шиносномаҳои худро дар манзили иҷора гузошта, ба кӯҳ баромада будаанд. Пас аз санҷиш яке аз онҳо маҷбур шудааст барои овардани ҳуҷҷатҳо баргардад ва ду нафари дигар тақрибан ду соат дар шуъбаи Хадамоти марзбонӣ мунтазир мондаанд.
Дар мавриди дигар ҳунарманди беларус Александр Жданович ва ҳамроҳонаш ҳангоми саёҳат бо қаиқ мавриди санҷиши ҳуҷҷатҳо қарор гирифтанд. Онҳо бо худ корти иқомат доштанд, аммо шиносномаашон набудааст.
Намояндаи Хадамоти марзбонӣ, Анна Собеска-Текень ба ин нашрия шарҳ додааст, ки қонунгузории Лаҳистон аз шаҳрванди хориҷӣ талаб мекунад, ки санади эътиборноки сафар дошта бошад, аммо мафҳуми “доштан” маънои онро надорад, ки шахс бояд шабонарӯзӣ нусхаи аслии шиносномаро дар ҷайби худ нигоҳ дорад.
Нусхаи шиноснома, аз ҷумла нусхаи нотариалӣ, скан ё акси он дар телефон низ ҳамчун санади аслии сафар эътибор надорад ва Кормандони ин ниҳод ҳақ доранд ҳангоми санҷиш нусхаи аслии шиносномаи эътиборнокро талаб кунанд.
Ва агар шаҳрванди хориҷӣ бо талаби мақомоти ваколатдор санадеро, ки ҳуқуқи будубоши ӯро тасдиқ мекунад ё ҳуҷҷати сафарро пешниҳод накунад, мумкин аст ҷарима шавад.
Ҳамчунин агар нисбат ба шахсияти муҳоҷир шубҳа пайдо шавад, кормандон метавонанд ӯро барои муайян кардани шахсияташ то 48 соат боздошт кунанд.
Дар баробари ин, президент аз зарурати нашри васеи “Шоҳнома”-и Абулқосим Фирдавсӣ сухан гуфта, эҳёи ҷашнҳои Наврӯз, Сада, Меҳргон ва Тиргонро низ аз иқдомҳои муҳими давраи истиқлол номид.
Ҳувиятсозӣ ё шахсиятсозӣ?
Ба назари таҳлилгарони мустақил, дар робита ба ин масъала, ки Эмомалӣ Раҳмон дар солҳои баъди истиқлол дар пешниҳоди тарҳҳои марбути ҳувиятсозии тоҷикон нақши муҳим доштааст, касе шубҳа надорад, аммо масъалаи асосӣ дар он аст, ки таърихи давлат тадриҷан ба таърихи як шахс табдил дода мешавад.
Истиқлоли давлатии Тоҷикистон 9-уми сентябри соли 1991 эълон шуд. Дар он вақт Эмомалӣ Раҳмон ҳанӯз раҳбари давлат набуд. Ӯ моҳи ноябри соли 1992 раиси Шӯрои Олӣ шуд. Вале талоше, ки имрӯзҳо дар расонаҳои давлатӣ ҷараён дорад, баёнгари он аст, ки миллат оҳиста-оҳиста бояд бипазирад, ки таърихи Тоҷикистон ва тамоми давстовардҳои миллии имрӯза, танҳо бо “заҳматҳои” як шахс ва он ҳам бошад Эмомалӣ ба даст омадааст. Ҳамон гуна ки нақши дигар гурӯҳҳои сиёсии кишварро аз сулҳи тоҷикон пок кард ва ҳамаро ба номи худ сабт намуд.
Дар фазои расонаҳои расмии имрӯза бештар чунин ривоят сохта мешавад, ки гӯё давлатдорӣ, сулҳ, истиқлол, эҳёи фарҳанг ва ҳатто дастовардҳои миллии солҳои баъдӣ пеш аз ҳама бо номи Раҳмон пайванд доранд. Масалан, дар матолиби расмӣ ва давлатӣ саҳми ӯ дар барқарории сохторҳои давлатӣ, сулҳ ва ваҳдат ба таври марказӣ таъкид мешавад.
Аммо аз ҷониби таҳлилгарони мустақил ин суол матраҳ мешавад, ки чаро як дастоварди умумимиллӣ бояд ба дастоварди шахсии як роҳбар табдил дода шавад? Дар ҳоле ки худи ӯ тавассути интихоботҳои баҳсбарангез ва интихоботҳое, ки нозирони байналмилалӣ борҳо шаффофият ва рақобатнокии онҳоро зери суол бурдаанд, сари қудрат омада, беш аз 30 сол аст қудратро дар даст дорад.
Мардум инро бояд донанд
Коршиносон таъкид мекунанд, ки дар баробари фазосозии расонаҳои давлатӣ мардум бояд инро бидонанд, ки Истиқлол моликияти як президент нест. Он мафҳуми давлатӣ ва дастоварди таърихии ҷомеа аст. Таърих набояд ба номи як шахс сабт шавад.
Ба гуфтаи ин ниҳод, бо вуҷуди эълони оташбас миёни Исроил ва ҲАМОС ҳамлаҳои ҳавоии Исроил ба минтақаҳои гуногуни Ғазза, бахусус маконҳо ва хаймаҳои оварагон идома дорад, ки дар пайҳи ҳар ҳамла даҳҳо нафар кушта ва захмӣ мешаванд.
Вазорати тандурустии Ғазза ҳамчунин дар омораш, таъкид мекунад, ки аз замони иҷрои оташбас дар моҳи октябри соли 2025 то имрӯз Исроил бо ҳамлаҳояш дар Ғазза 1352 нафарро кушта ва 4511 нафари дигарро захмӣ кардааст.
Аммо, бар асоси омори ин ниҳод, аз оғози ҷанги Исроил бо ҲАМОС дар моҳи октябри соли 2023 то имрӯз дастикам 73 ҳазору 658 нафар дар Навори Ғазза кушта ва беш аз 174 ҳазор нафар захмӣ шудаанд. Ҳазорон нафар низ эҳтимолан то ҳол зери харобаҳои биноҳои тахрибшуда қарор доранд.
Гузориши ахири Reuters низ тасдиқ мекунад, ки бо вуҷуди оташбасе, ки бо миёнҷигарии ИМА, ҳамлаҳои низомии Исроил дар Ғазза идома доранд. Аз ҷумла, рӯзи 6-уми сентябр дар чанд ҳамла дастикам чор нафар, аз ҷумла кӯдакон, кушта шудаанд. Reuters менависад, ки аз замони оташбас беш аз 1300 фаластинӣ кушта шудаанд. Чизе, ки Вазорати тандурустии Ғазза онро тасдиқ мекунад.
Агар CF=22% бошад: ~$5,81 млрд, яъне ҳатто бо ботрии 4-соата тақрибан $480 млн арзонтар аз $6,29 млрд. Аммо агар хоҳем 8 ё 12 соати захира дошта бошем, офтоб + ботрӣ аз “Роғун” гаронтар тамом мешавад.
Аз тарафи дигар, арзиши худи барқи нав низ тағйир ёфтааст. Дар гузориши нави IRENA барои соли 2025:
Нерӯгоҳи офтобӣ → $44/MWh = 4,4 сент/кВт·соат
Нерӯгоҳи обӣ → $62/MWh = 6,2 сент/кВт·соат
Хулоса, агар танҳо истеҳсоли солонаи барқро муқоиса кунем, бо $6,29 млрд нерӯгоҳӣ офтобӣ метавонад тақрибан 16–20 млрд кВт·соат барқ диҳад, дар ҳоле ки истеҳсоли миёнаи солонаи “Роғун” 14,4 млрд кВт·соат пешбинӣ шудааст. Барои истеҳсоли худи 14,4 TWh нерӯгоҳи офтобӣ, тақрибан ба $4,5–4,9 млрд ниёз дорад. Агар 4 соати ботрӣ низ илова шавад, арзиши умумӣ тақрибан $5,8–6,3 млрд мешавад — яъне ба маблағи боқимондаи сохтмони “Роғун” хеле наздик. Аммо барои 8–12 соат захира нерӯгоҳи офтобӣ + ботрӣ гаронтар тамом мешавад ва ҳанӯз қобилияти захираи чандрӯза ё мавсимии обанборро пурра иваз намекунад.
Ва ҳатто ботрии 12-соата ҳанӯз қобилияти пурраи “Роғун”-ро нахоҳад дошт. Обанбор метавонад энержиро на танҳо аз рӯз ба шаб, балки байни рӯзҳо ва то андозае байни мавсимҳо нигоҳ дорад. Яъне 14,4 млрд кВт·соати “Роғун” ва 14,4 млрд кВт·соати офтобӣ маҳсулоти энергетикии ҳамсон нестанд. “Роғун” метавонад шабона барқ диҳад, истеҳсолро мувофиқи талабот зиёд ё кам кунад, басомад ва шабакаро танзим намояд. Бонки Ҷаҳонӣ низ махсус қайд мекунад, ки “Роғун” метавонад ба мувозинати манбаъҳои тағйирёбандаи офтоб ва бод кумак кунад.