Хона блог

Суҳбати Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов

Аз ҷониби
AZDA TV-2
-
0

Субҳи имрӯз Эмомалӣ Раҳмон бо собиқ Президенти Туркманистон Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кард.

Бино ба иттилои Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон, имрӯз, 15-уми майи соли 2023 Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кардааст.

Ба қавли манбаъ, “дар рафти суҳбат тамоми маҷмуи масъалаҳои ҳамкории дуҷониба, натиҷаҳои сафари давлатии Президенти Туркманистон ба Тоҷикистон, вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ мавриди баррасӣ қарор дода шуд.”

Ба гуфтаи як манбаъ, аз Ҳукумати Тоҷикистон, таъкиди Хадамоти матбуоти Эмомалӣ Раҳмон дар бораи “вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ” пеш аз ҳама баррасии аҳвол ва авзои кишварҳои пасошӯравӣ аст, ки дар доираи чанд созмон равобит ва ҳамкориҳои худро ҳифз кардаанд, мебошад.

Вай илова кард, вақте сарони кишварҳои Осиёси Марказӣ бо ҳам телефонӣ суҳбат мекунанд ва дар хабарҳои расмӣ ҳам барои мисол таъкид мешавад, ки “ба дигар мавзуъҳои мавриди таваҷҷуҳ андешаронӣ сурат гирифт”, ин маънои онро дорад, ки чун аксар раҳбарони ин кишварҳо бар иловаи доштани равобити хуби сиёсӣ ва ҳамкорӣ, дӯстони хуб ва рафиқони бо эътимоде низ барои якдигар дониста мешаванд, пеш аз ҳама муҳимтарин мавзӯъҳои рӯз ва ё вокунишҳои мардумӣ дар бораи ин ё он ҳодиса мавриди таваҷҷуҳ ва ба гунаи мисол, хабарҳои ахир дар бораи бедарак ва ё бемор шудани раисҷумҳури Беларус Александр Лукашенко мавриди баррасии онҳо қарор мегирад.

Гуфта мешавад, Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон дар поёни ин хабар афзуда, ки “ҷонибҳо зимни суҳбати телефонӣ масъалаҳои омодагӣ ба чорабиниҳои сатҳи олии минтақавӣ, аз ҷумла саммитҳои Вохӯрии машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ва Бунёди байналмилалии наҷоти Аралро, ки моҳи сентябри соли ҷорӣ дар шаҳри Душанбе баргузор мегарданд, муҳокима карданд.”

Эмомалӣ Раҳмон дар Бишкек: аз мулоқот бо Пизишкиён то гуфтугӯ бо намояндагони ИМА

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Раиcҷумҳури худкомаи Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон, рӯзи 31-уми августи соли ҷорӣ, барои иштирок дар нишасти сарони кишварҳои узви Созмони ҳамкории Шанхай ба Бишкек рафт. Ӯ дар ҳошияи сафараш бо Дабири кулли СММ Антониу Гутерриш, намояндагони Иёлоти Муттаҳида, раисҷумҳури Эрон Масъуд Пизишкиён ва сарвазири Арманистон Никол Пашинян мулоқот кард.

Дафтари матбуоти Президенти Тоҷикистон хабар дод, ки дар мулоқоти Эмомалӣ Раҳмон бо Антониу Гутерриш масъалаҳои сулҳу амният, тағйирёбии иқлим, обу пиряхҳо, рушди устувор ва истифодаи зеҳни сунъӣ баррасӣ шудаанд.

Гутерриш дар ин мулоқот аз нақши Тоҷикистон дар матраҳ кардани масъалаҳои об ва ҳифзи пиряхҳо дар сатҳи байналмилалӣ ситоиш карда, гуфтааст, ки СММ аз ташаббусҳои Душанбе дар ин самт пуштибонӣ мекунад.

Эмомалӣ Раҳмон дар навбати худ ба масъалаи тағйирёбии иқлим, обшавии босуръати пиряхҳо, коҳиши захираҳои об ва афзоиши хатари офатҳои табиӣ ишора карда, пешниҳод намудааст, ки дар остонаи Конфронси оби Созмони Милали Муттаҳид, ки қарор аст соли 2028 дар Душанбе баргузор шавад, “Чаҳорчӯбаи оби Душанбе” ҳамчун як механизми роҳнамоии стратегӣ таъсис дода шавад.

Дар мулоқот масъалаи истифодаи технологияҳои рақамӣ ва зеҳни сунъӣ низ матраҳ шудааст. Тоҷикистон қаблан тарҳи қатъномаеро дар бораи нақши зеҳни сунъӣ дар фароҳам кардани имкониятҳои нав барои рушди устувор дар Осиёи Марказӣ пешниҳод карда буд.

Дар Бишкек Эмомалӣ Раҳмон ҳамчунин бо Серҷио Гор, фиристодаи махсуси президенти ИМА дар Осиёи Марказӣ ва Ҷанубӣ ва Стив Дейн, сенатори ҷумҳурихоҳи Амрико мулоқот кард.

Ҷонибҳо рушди муносибатҳои Тоҷикистону ИМА, ҳамкориҳои тиҷоративу иқтисодӣ ва ҷалби сармоя ба бахшҳои энергетика, саноат ва истихроҷи маъданҳои нодиру муҳимро баррасӣ кардаанд.

Раҳмон механизми “С5+1”, ки Иёлоти Муттаҳида ва панҷ кишвари Осиёи Марказиро муттаҳид мекунад, платформаи муҳими муколама ва ҳамкории минтақавӣ номидааст.

Масъалаҳои амнияту субот дар минтақа ва ҷаҳон ва роҳҳои сиёсию дипломатии ҳалли низоъҳо низ аз мавзуъҳои дигари мулоқот будааст.

Дар хабарҳои расмӣ гуфта нашудааст, ки оё Эмомалӣ Раҳмон бо Антониу Гутерриш ва намояндагони ИМА масъалаи ҳуқуқи инсонро баррасӣ кардааст ё на. Ин ҳам дар ҳолест, ки ниҳодҳои СММ қаблан борҳо аз вазъи ҳуқуқи инсон дар Тоҷикистон нигаронӣ карда, озодии бархе аз маҳбусонро талаб намудаанд. ИМА низ дар солҳои охир аз маҳдудиятҳои озодии дин дар Тоҷикистон интиқод мекунад.

Тибқи иттилои расонаҳои ҳукуматӣ, Эмомалӣ Раҳмон дар Бишкек бо Масъуди Пизишкиён, раисҷумҳури Эрон низ мулоқот карда, муносибатҳои Тоҷикистону Эрон, ҳамкориҳои тиҷоративу иқтисодӣ ва сармоягузорӣ дар бахшҳои энергетика, нақлиёт, кишоварзӣ ва сайёҳиро баррасӣ кардаанд.

Дар мулоқот ҳамчунин вазъ дар Ховари Миёна ва атрофи Эрон матраҳ шуда, тарафҳо ба роҳҳои сиёсии ҳалли низоъҳои минтақа таваҷҷуҳ кардаанд.

Қобили таваҷҷуҳ аст, ки Эмомалӣ Раҳмон дар Бишкек дар як рӯз ҳам бо намояндагони ИМА ва ҳам бо президенти Эрон — ду кишваре, ки ҳоло дар ҳоли ҷанг ҳастанд, мулоқот кард.

Дар ҳошияи нишасти СҲШ президенти Тоҷикистон бо Никол Пашинян, сарвазири Арманистон низ мулоқот карда, тарафҳо бештар ба густариши ҳамкориҳои иқтисодӣ ва афзоиши гардиши мол миёни ду кишвар таваҷҷуҳ кардаанд. Аз ҷумла, рушди савдои дуҷониба, густариши робитаҳои соҳибкорон ва баргузории форумҳои тиҷоратӣ зарур дониста шудааст.

Ҳамчунин, зарурати баргузории ҷаласаи навбатии Комиссияи байниҳукуматии Тоҷикистону Арманистон оид ба ҳамкориҳои иқтисодиву тиҷоратӣ таъкид шуда, масъалаҳои фарҳанг, илму маориф, ҷавонон ва тақвияти робитаҳои дуҷониба низ дар ин мулоқот баррасӣ шудаанд.

Ёдовар мешавем, ки Нишасти сарони кишварҳои узви Созмони ҳамкории Шанхай 1-уми сентябр дар Бишкек баргузор мешавад. Пойтахти Қирғизистон бори чаҳорум мизбони чунин нишаст буда, сарони кишварҳои узви созмон солҳои 2007, 2013 ва 2019 дар Бишкек ҷамъ омада буданд.

Созмони ҳамкории Шанхай соли 2001 таъсис ёфта, ҳоло Тоҷикистон, Чин, Русия, Ҳинд, Қазоқистон, Қирғизистон, Покистон, Эрон, Узбекистон ва Беларус узви он буда, Афғонистон ва Муғулистон мақоми нозирро доранд.

Барои надоштани костюми хокистарранг хонандагонро аз дарси “Сулҳ” ронданд

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Навори падаре, ки мегӯяд фарзандашро барои надоштани костюм ва шими хокистарранг аз дарс берун кардаанд, дар шабакаҳои иҷтимоӣ баҳси зиёдеро ба вуҷуд овард.

Ин наворро яке аз блогерони тоҷик бо номи “best_citi”дар Instagram нашр карда, он танҳо дар панҷ соат беш аз 200 ҳазор бор дида шуда, ҳазорон лайку шарҳ гирифтааст.

Падари кӯдак дар ин навор бо норозигӣ мепурсад, ки чаро фарзандаш танҳо барои надоштани як навъи муайяни либоси мактабӣ бояд аз таҳсил дур монад.

“Аз “дарси Сулҳ” фарзандамро пеш карданд. Сабабаш костюм ва шими хокистарранг надоштан”, — мегӯяд ӯ.

Ин блогер ҳамчунин мисол меорад, ки дар гузашта ӯ бо шим ва ҳатто кроссовкаи “Adidas” ба мактаб мерафт ва ҳоло дар Тоҷикистон яке аз беҳтарин тарроҳони графикӣ (графический дизайнер) мебошад, аммо 50 дарсади талабаҳои имрӯзае, ки костюму шим пушидаанд саводи кофӣ надоранд.

Падар дар идомаи навор духтари беморашро нишон дода, аз вазъи душвори оилааш мегӯяд. Ба гуфтаи ӯ, ҳоло маҷбур аст интихоб кунад, ки барои фарзанди бемораш дору бихарад ё барои мактаб шиму костюми хокистарранг. Ҳамчунин ин падар мегӯяд, барои шиму костюм маҷбур аст як моҳи дигар маошро интизор шавад ё чанд моҳ пул ҷамъ кунад.

Ба гуфтаи ин мард, то замоне ки як хонаводаи камбизоат маблағи либоси мактабиро ҷамъ мекунад, набояд кӯдакаш аз таҳсил маҳрум шавад. Ӯ ҳамчунин мегӯяд, шароити иқтисодии ҳамаи хонаводаҳо яксон нест, бархе имкони харидани либоси нав доранд, аммо дар баъзе оилаҳо шахси бемор ё маъюб ҳаст ва хароҷоти дигар дар ҷойи аввал меистад.

Ин падар таъкид мекунад, ки вазифаи омӯзгор ҷалб кардани хонанда ба дарс аст, на аз мактаб берун кардани ӯ ба далели надоштани либос.

“Бояд муаллим бо тамоми вуҷудаш талабаро қапад, на ин ки аз мактаб берун кунад. Бовар кунед, зӯрам омад, ки ин наворро кардам. Магар мо дигар фарзандро ба мактаб набарем?” — мегӯяд падар.

Ба гуфтаи ӯ, дар назди мактаб даҳҳо хонандаи дигарро низ дидааст, ки ба дарс надаромадаанд ва аз онҳо пурсидааст, ки чаро ба дарс намеравед ва хонандагон посух додаанд, ки барои шиму костюми хокистарранг надоштан аз дарс ронданд.

Падару модарони зиёде дар зери ин навор навишта, дурустии гуфтаҳои ӯро тасдиқ кардаанд ва падаре гуфтааст, ки “Дарди дили миллион падарро гуфтед”.

Яке аз корбарон навиштааст, мактабҳо дар масъалаи либоси хонандагон то ҳадде сахтгир шудаанд, ки ҳатто ба пойафзоли кӯдакон эрод мегиранд ва баъзан онҳоро ба ҳамин сабаб ба дарс роҳ намедиҳанд ва гуфтааст, ки “Кош ҳадди ақал 10 фоизи ҳамин диққатро ба сатҳи савод ва сифати таълим равона мекарданд”.

Корбари дигар суол гузоштааст, ки “Бо шиму костюми хокистарранг илм бештар ҳосил мешуда бошад?” Ба назари ӯ, агар таваҷҷуҳ ба дониш ва фарҳанг бештар мебуд, рангу шакли костюм ба масъалаи асосӣ табдил намешуд.

“Ватандӯстӣ дар либос нест. Дар донишу ҳунари олӣ гирифтан аст”, — навиштааст корбари дигар.

Бархе низ мегӯянд, ки таъкид ба либоси ягона сол то сол бештар мешавад, аммо мушкили сатҳи саводи хонандагон камтар мавриди баҳс қарор мегирад.

Ҳамзамон, бархе аз корбарон иддао доранд, ки Вазорати маориф ва илм қаблан зидди маҷбур кардани волидон ба харидани либоси мактабӣ аз фурӯшандагони муайян изҳори назар кардааст. Аммо он то ҳол ҳалли худро наёфтааст.

Ҳанӯз маълум нест, ки ҳодисаи сабтшуда дар кадом муассисаи таълимӣ рух додааст ва роҳбарияти мактаб ё мақомоти маориф ба иддаои ин падар чӣ посух доранд.

Ёдовар мешавем, ки Вазорати маориф ва илми Тоҷикистон рӯзи 11-уми август дар саҳифаи расмии худ вокунишеро нашр карда, гуфта буд, ки масъалаи либоси мактабӣ бояд бо риояи ҳуқуқу манфиатҳои хонандагон ва волидон, “бе ҳар гуна маҷбуркунӣ” ба роҳ монда шавад.

Ба гуфтаи вазорат, ин ниҳод дар дӯхт, таъмин ва фурӯши либоси мактабӣ иштирок надорад ва маҷбур кардани волидон ё хонандагон барои харидани либос аз истеҳсолкунанда ё нуқтаи савдои мушаххас ғайриқонунӣ мебошад.

Вазорат ҳамчунин таъкид карда буд, ки ҷалби омӯзгорон ба хариду фурӯши либоси мактабӣ низ мутобиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи мақоми омӯзгор” манъ буда, роҳбарони муассисаҳои таълимӣ ҳақ надоранд омӯзгоронро ба чунин фаъолият водор намоянд.

Аммо ин вокуниш дар шабакаҳои иҷтимоӣ бо интиқоди корбарон рӯбарӯ шуд. Бисёре аз онҳо зери ин вокуниши Вазорати маориф навиштанд, ки чунин изҳорот солҳост такрор мешавад, вале дар амал вазъ тағйир наёфтааст.

Оғози ҳамлаҳои нав байни Амрико ва Эрон

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Таниши низомӣ миёни ИМА ва Эрон дубора авҷ гирифт. Нерӯҳои Амрико ду партобгари мушакии Сипоҳи посдорони Инқилоби исломиро дар ҷазираи Лорак ҳадаф қарор доданд.

Бино ба иттилои Фармондеҳии марказии Амрико (CENTCOM), рӯзи 30-уми август ду партобгари мушакии Сипоҳи посдорони Инқилоби исломӣ дар ҷазираи стратегии Лорак, воқеъ дар тангаи Ҳурмуз, ҳадаф қарор дода шуд. CENTCOM мегӯяд, ин амалиёт бо ҳадафи пешгирӣ аз ҷойгир кардани минаҳои баҳрӣ ва омодасозии мушакҳое анҷом дода шудааст, ки метавонистанд амнияти киштиҳои тиҷоратиро дар тангаи Ҳурмуз таҳдид кунанд.

Сипоҳи посдорон ҳамларо тасдиқ карда, онро “таҷовуз” номид ва гуфт, ки дар натиҷаи зарбаҳои Амрико чанд низомӣ ва ғайринизомӣ кушта ва захмӣ шудаанд. Теҳрон ҳамзамон эълон кард, ки ба ин ҳамла посух хоҳад дод.

Чанд соат баъд Сипоҳи посдорон аз оғози амалиёти ҷавобӣ хабар дод. Дар ин ҳамла ду пойгоҳи низомии Иёлоти Муттаҳида дар Урдун, аз ҷумла пойгоҳҳои Ал-Азрақ ва Шоҳ Ҳусейнро бо мушакҳои баллистикӣ ва паҳподҳо ҳадаф қарор додааст. Аммо артиши Урдун изҳор дошт, ки ҳашт мушакро пеш аз расидан ба ҳадаф дар ҳарими ҳавоии кишвар раҳгирӣ ва нобуд кардааст. То замони нашри ин хабар, мақомоти амрикоӣ дар бораи талафоти эҳтимолӣ маълумоти расмӣ пешниҳод накардаанд.

Дар пайи ин рӯйдодҳо, бозори ҷаҳонии нафт низ вокуниши фаврӣ нишон дод. Нархи нафти навъи Brent беш аз ду дарсад боло рафта, бори дигар аз марзи 90 доллар барои як бушка гузашт. Ба гуфтаи таҳлилгарон, нигаронӣ аз эҳтимоли густариши даргириҳо дар тангаи Ҳурмуз ва халалдор шудани ҳаракати нафткашҳо сабаби аслии болоравии нархи нафт мебошад.

Ҷазираи Лорак дар даромадгоҳи тангаи Ҳурмуз ҷойгир буда, яке аз муҳимтарин мавқеъҳои низомӣ ва стратегии Эрон ба ҳисоб меравад. Ин ҷазира барои назорати ҳаракати киштиҳо дар яке аз серрафтуомадтарин роҳҳои интиқоли нафти ҷаҳон аҳамияти калидӣ дорад. Қисми зиёди содироти нафти кишварҳои минтақа аз тариқи ҳамин танга анҷом мешавад ва ҳар гуна нооромӣ дар он метавонад ба бозори ҷаҳонии энержӣ таъсири ҷиддӣ расонад.

Ёдовар мешавем,ки ҷанги кунунии Амрико ва Эрон аз охири моҳи феврали соли 2026 оғоз шуд. Он замон Иёлоти Муттаҳида дар ҳамоҳангӣ бо Исроил ба чандин иншооти низомии Эрон ҳамла кард. Теҳрон низ дар посух ба пойгоҳҳои низомии Амрико дар минтақа ва ба Исроил зарба зад. Аз он вақт то имрӯз, даргириҳо дар шакли ҳамлаҳои ҳавоӣ, мушакӣ ва паҳподӣ идома дошта, тангаи Ҳурмуз ба яке аз нуқтаҳои асосии таниш миёни ду кишвар табдил ёфтааст.

Роғун: Сохтмон ё кӯлоҳбардории аср ва ояндаи норӯшани он

Аз ҷониби
a m
-
0

НОБ-и Роғун, бузургтарин сохтмони таърихи кишвар, ки аз худи Тоҷикистони мустақил қадимитар аст ва қарор буд ба ифтихор ва яке аз манобеъи бузурги даромади кишвар табдил шавад, на танҳо сохтмони аср, балки бузургтарин бори дӯши иқтисоди кишвар ҳам гаштааст. Бархе онро ҳатто бузургтарин кӯлоҳбардории (афера) аср ҳам номидаанд. Қимати сохтмони он се баробар – аз $3,4 млрд то беш аз $10 млрд боло рафта ва ҳанӯз ҳам ин қимат ниҳоӣ нест. На танҳо қимат, балки тақдири худи сохтмон торафт норӯшантар мешавад. 

Шурӯъи ин “сохтмони аср”, ки аслан як тарҳи Шӯравист ба авоили солҳои 70-и асри пор бармегардад, яъне ба 55-соли қабл. Лоиҳаи техникии сохтмнои НОБ “Роғун” дар авоили солҳои 1970 тасдиқ шуда, корҳои омодагӣ соли 1976 ва корҳои асосии сохтмонӣ дар аввали солҳои 80 шурӯъ шуданд. Баъди пошхӯрии Итттиҳоди Шӯравӣ, корҳои сохтмонӣ барои беш аз 15 сол қатъ гаштанд. Соли 2008 корҳои сохтмонӣ дубора шурӯъ шуда, “Роғун” бузургтарин тарҳи миллии Тоҷикистон эълон гардид.  

Аммо зуд ин атрофи тарҳ суолҳои зиёде пайдо шуданд ва ин суолҳо торафт бештар мешаванд. Соли 2011 ҳукумат эълон кард сохтмонро бо нерӯ ва маблағи худӣ бунёд хоҳад кард ва саҳмияҳои онро ба фурӯш баровард. Фурӯши саҳмия, ки ихтиёрӣ/иҷборӣ буд, на танҳо ба маърака, балки мазҳакаи миллӣ низ табдил гашт – саҳмияҳо на танҳо дар корхонаву идораҳо, балки хона ба хона иҷборан фурӯхта мешуданд ва ҳар корхонаву ширкат ва шахси воқеъӣ вобаста аз мавқеъи ҷамъиятиаш маҷбур буд ба маблағи муайяншудае саҳмия бихарад. Кор то ҷое расид, ки дар макотиби миёна ва ҳатто дар боғчаи кӯдакон саҳмия фурӯхта мешуд. 

Агарчӣ дар усули фурӯши ин саҳмия суолҳо зиёд буданд, аввалин суоли ҷиддӣ, ки ба кулоҳбардорӣ ишора мекард, баъди анҷоми маъракаи саҳмияфурӯшӣ пайдо шуд: маърака ҳамон гуна, ки бидуни огоҳӣ ва ногаҳон шурӯъ шуда буд, қатъ гардид.  Мақомот эълон карданд $186 млн ҷамъоварӣ гашт ва ин маблағ барои корҳои сохтмонӣ дар муддати муайяне кофист. Ду моҳ пас ширкати ҳавопаймоии “Сомон Эйр”, ки гуфта мешавад ба додарарӯси раисҷумҳур – Ҳасан Асадуллозода мутааллиқ аст, аз хариди ду ҳавопаймои комилан нави Боинг хабар дод. Аҷобати ин харид дар қимати ду ҳавопаймо буд: $186 млн. Баъди ин дигар ҳаргиз ҳеҷ ниҳоде касеро барои хариди сащмиящои “Роғун” маҷбур ва ҳатто таблиғ накард. 

Зоҳиран, суръати корҳои сохтмонӣ дар замони Шӯравӣ ҳам аз имрӯзҳо фарқ намекарда. То замони аз ҳам пошидани Иттиҳоди Шӯравӣ, тибйи иттилоъи “Коммерсатъ”- и Русия, тақрибан сеяки корҳои сохтмониву васлкунӣ анҷом ёфта буд. Аввалин эълони қимати сохтмони ин НОБ ба соли 1994 бармегардад, ки арзиши умумии лоиҳа тақрибан 3,5 миллиард доллар арзёбӣ мешуд. Агар воқеъан сеяки корҳои сохтмони анҷом шуда бошанд, лоиҳа тақрибан ба ҳудуди 2,3-2,5 млрд.и дигар зарурат дошт.   

Соли 2016, баъди интихоби ширкати итолиёвии Salini Impregilo ба ҳайси пудратчии генералии сохтмон, эълон гардид, ки “сохтмони аср” ба 3,9 млрд доллари дигар ниёз дорад. Гаронарзиштарин қисми он сохтмони сарбанди сангрезаии 335-метра гуфта мешуд, ки тақрибан $1,95 млрд масраф дошт. Моҳи октябри соли 2016 маҷрои Вахш расман баста шуд, ки оғози марҳилаи нави бузурги сохтмон гардид. 

Чанд сол баъд қимати сохтмон дубора ҷаҳиши чашмгире кард: Сандуқи байналмилалии пул соли 2024 иттилоъ дод аз соли 2007 ҳукумати Тоҷикистон барои сохтмони Роғун тақрибан $3,5 млрд сармоягузорӣ кардааст – тақрибан кулли маблағеро, ки соли 2016 барои сохтмони пурраи НОБ эълон карда буданд. Гуфта мешуд қисми асосии маблағгузорӣ аз буҷаи давлатӣ таъмин шудааст. Ҳамчунин фурӯши саҳмияҳои НБО-и Роғун, вомбаргҳои дохилӣ, еврооблигатсияҳои 500-миллиондолларӣ, ки соли 2017 бароварда шуданд, вомбаргҳои НБО-и Роғун ба маблағи 900 миллион сомонӣ, ки соли 2021 аз ҷониби Фонди давлатии нафақа харидорӣ шуданд. 

Дар ҳамин ҳол, ҷустуҷӯ дар эълону маълумотрасониҳои мақомот дар ин маврид нишон медиҳад то соли 2024 барои сохтмони “Роғун” беш аз 40 млрд сомонӣ, ки каме бештар аз 4 млрд долларро ташкир медиҳад, равона шудааст. 

Чӣ гуна $3 млрд ба қариб 6 млрд табдил ёфт?

Парадокси асосии иқтисодии “Роғун” ҳамин ҷост. Ин ҳам ниёзҳои эълоншуда давоми солҳо: 
Соли 2008 — тақрибан $3 млрд;
Соли 2016 — $3,9 млрд;
Соли 2022 Вазорати энержии Тоҷикистон аллакай аз зарурати беш аз $5 миллиард ҳарф мезад.
Моҳи феврали соли 2023 ин арзёбӣ ба $6,2 миллиард доллар расид;
Солҳои 2024–2025 S&P Global Ratings хароҷоти боқимондаро тақрибан $6,4 млрд эълон кард;
Соли 2026 арзёбии нав тақрибан $5,8 млрд.ро нишон медод. Сабаби поин рафтани қимат на баррасии дубора, балки масрафе буд, ки дар ин муддат иттифоқ афтод. Яъне байни солҳои 2024-2026 дар сохтмон ҳудуди $600 млн хароҷот шуд.  Бо ин “нумӯъ”-и арзёбиҳо, агар қимат дигар боло наравад (ки хеле баъид аст), “сохтмони аср” барои кишвар ҳудуди $10,5 млрд тамом хоҳад шуд

Бояд гуфт 5,8 миллиард доллар арзиши нави ниҳоии тамоми НБО-и Роғун нест. Ин маблағи тахминии масрафи боқимонда барои анҷоми лоиҳа аст. Гузашта аз ин, дар ҳуҷҷатҳои Бонки Ҷаҳонӣ таъкид мешавад, ки тағйироти иловагӣ дар қарордодҳо ва корҳои эҳтимолии иловагӣ метавонанд ба маблағи ниҳоӣ таъсир расонанд. Вазири молияи Тоҷикистон Файзиддин Қаҳҳорзода ҳам гуфта буд, ки арзиши ниҳоии “Роғун”-ро мешавад танҳо баъди анҷоми сохтмон муайян кард.

Албатта, дар ҳисобу китоби пешакии масрафи сохтмоне ба ин бузургӣ мисли НОБ “Роғун” дақиқият тақрибан ғайриимкон аст, аммо вақте фарқ беш аз ду баробар мешавад, суолҳои зиёде ҳам пайдо мешаванд.  

Лимит афсона шуд, ё ваъда?

Соли 2018, вақте чархаи аввали НОБ “Роғун” ба кор даромад, раисҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар як суханронии бошукӯҳу тантанивие бо ифтихори тамом эълон кард “лимити барқ барои мардуми Тоҷикистон дигар афсона шуд”. Аммо на он сол ва на соли 2019, ки чархаи дувум ба истифода дода шуд, лимит афсона нагашт. Аз замони он ваъда инак 8 сол гузаштааст, аммо он ваъда афсона шуду, лимит идома дорад.

Арзёбии техник мегӯяд иқтидори НОБ “Роғун” баъди ба кор даромади ҳар шаш чархааш, тақрибан 3,6–3,78 ГВт хоҳад буд. Тибқи додаҳои Вазорати энержии Тоҷикистон, соли 2024 Роғун 1,22 млрд киловатт-соат нерӯи барқ истеҳсол кардааст. Дар нимсолаи аввали соли 2025 он ба 836 миллион киловатт-соат расида, аммо дар нимсолаи аввали соли 2026 камтар шуда ва то 675 миллион киловатт-соат поин рафтааст. Бо ба кор даромадани ду чархаи аввали ин нерӯгоҳ ҳамагӣ каме бештар аз 5 дарсад ба иқтидори энержии кишвар афзудааст. 

Қарор аст сохтмони бузургтарин нерӯгоҳи минтақа ҳудуди 10-11 соли дигар идома кунад. Қимати сохтмони он дар 18 сол се баробар боло рафт ва баъид аст, ки ин болоравӣ идома накунад. Вақте охирин сохтмончи ин сохтмони бузургро тарк кард, шояд қимати он ба беш аз 15 миллиард доллар расида бошад. 

Агар аз замони оғози сохтмон ҳисоб кунем, 50 сол ва агар аз шурӯъи дуборааш ҳисоб шавад 30 сол барои сохтмони он масраф хоҳад шуд. 30 сол ва 15 миллиард доллар.

Бо пешрафти технолоҷи истеҳсоли барқи офтобӣ ва бодӣ бо суръат арзонтар мешавад. Барои мисол, худи панелҳои офтобӣ аз соли 2010 97% ё 33 баробар арзонтар шудаанд ва қимати истеҳсоли барқ тавассути онҳо низ даҳҳо баробар камтар шудааст. То замони ба кор шурӯъ кардани “Роғун”, бидуни шубҳа, қимати нерӯи барқ бамаротиб арзонтар хоҳад буд. Ҳамин ҳоло қимати барқи офтобӣ аз обӣ арзонтар аст, чӣ расад ба даҳ соли пас. Ҳоло қимати миёнаи барқи содиротии Тоҷикистон ҳудуди 3,7 сент аст. Вале 10 сол пас ин қимат ба куҷо хоҳад расид ва бо ин суръати рушди технолоҷии истеҳсоли барқ, оё дигар касе ба нерӯи барқи НОБ “Роғун” ниёзе хоҳад дошт, суоли матраҳ аст.

Аз 1-уми сентябр қоидаҳо барои муҳоҷирон дар Русия сахттар мешаванд

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Аз 1-уми сентябри соли 2026 дар Русия чанд қонуни наве ба иҷро медароянд, ки назорат аз болои муҳоҷирон сахттар мешавад. Дар ин бора раиси Думаи давлатии Русия Вячеслав Володин хабар дод.

Яке аз тағйироти асосӣ ба муоинаи тиббии шаҳрвандони хориҷӣ рабт дошта, хориҷиёне, ки бояд аз чунин муоина гузаранд, барои анҷоми он 30 рӯз муҳлат хоҳанд дошт. Қаблан дар баъзе ҳолатҳо ин муҳлат то 90 тамдид мешуд.

Дар ҷараёни муоина шаҳрвандони хориҷӣ барои муайян кардани бемориҳои сироятии барои дигарон хатарнок, ВНМО ва ҳамчунин истифодаи маводи мухаддир ё баъзе доруҳои психотропӣ санҷида мешаванд.

Натиҷаи муоина ба шакли электронӣ сабт шуда, муассисаҳои тиббӣ вазифадор мешаванд маълумоти заруриро дар давоми 24 соат ба Вазорати корҳои дохилии Русия ирсол кунанд ва агар дар шахс бемории сироятии хатарнок ошкор шавад, маълумот ба Роспотребнадзор низ фиристода мешавад.

Ба гуфтаи Володин, дар сурати ошкор шудани чунин беморӣ, мақомот метавонанд барои ихроҷи фаврии шаҳрванди хориҷӣ аз Русия чора андешанд.

Тағйироти дигар ба низоми назорати муҳоҷирон дар Маскав ва вилояти Маскав дахл дошта, доираи шаҳрвандони хориҷие, ки ба низоми махсуси бақайдгирӣ ва назорат шомил мешаванд, васеъ мегардад. Ба ин гурӯҳ хориҷиёне низ дохил мешаванд, ки бидуни раводид ба Русия омада, беш аз 90 рӯз дар Маскав ё вилояти Маскав бо ҳадафҳои ғайрикорӣ қарор доранд.

Ҳамзамон барои баъзе гурӯҳҳо истисно пешбинӣ шудааст. Аз ҷумла, ин талабот ба ноболиғон, шаҳрвандони Беларус, кормандони дипломатӣ ва баъзе гурӯҳҳои дигари хориҷиён дахл нахоҳад дошт.

Ин низоми озмоишии назорат аз 1-уми сентябри соли 2026 оғоз шуда, қарор аст то моҳи сентябри соли 2029 идома кунад.

Ҳамчунин аз моҳи сентябр Хадамоти федералии андози Русия низ метавонад маълумоти шаҳрвандони хориҷиро зудтар дарёфт кунад. Барои ин миёни ниҳодҳои давлатӣ механизми нави мубодилаи электронии маълумот роҳандозӣ шуда, ин тағйирот бояд раванди ба қайд гирифтани хориҷиёнро дар мақомоти андоз тезтар кунад.

Раиси Думаи давлатии Русия Вячеслав Володин гуфтааст, ки ин чораҳо ба мубориза бо муҳоҷирати ғайриқонунӣ, такмили сиёсати муҳоҷират ва боло бурдани сатҳи амнияти ҷамъиятӣ равона шудаанд.

Эмомалӣ Раҳмон писараш Рустами Эмомалиро бо ордени Исмоили Сомонӣ қадрдонӣ кард

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Эмомалӣ Раҳмон, раисҷумҳури Тоҷикистон бо фармони худ писараш Рустами Эмомалиро бо ордени дараҷаи якуми Исмоили Сомонӣ қадрдонӣ кард.

Тибқи иттилои мақомоти расмӣ, ин мукофот барои “дастовардҳои баланди меҳнатӣ ва саҳми арзанда дар рушду нумӯи кишвар” тақдим шудааст.

Рустами Эмомалӣ аз соли 2017 шаҳрдори Душанбе буда, аз соли 2020 вазифаи раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олиро низ бар уҳда дорад. Ин мақом тибқи Конститутсияи Тоҷикистон дар сурати холӣ шудани вазифаи президент, иҷрокунандаи вазифаи раиси ҷумҳуриро муайян мекунад.

Қадрдонии навбатии Рустами Эмомалӣ дар ҳоле сурат мегирад, ки солҳои охир бисёре аз таҳлилгарон ва мунтақидони ҳукумат мегӯянд, болоравии пайдарпайи ӯ дар сохторҳои давлатӣ метавонад ҳамчун омодасозии ӯ барои нақши калидӣ дар ояндаи сиёсӣ бошад. Бо вуҷуди ин, мақомоти Тоҷикистон то имрӯз расман изҳор накардаанд, ки Рустами Эмомалӣ вориси эҳтимолии Эмомалӣ Раҳмон хоҳад буд.

Болоравии Рустами Эмомалӣ дар саҳнаи сиёсӣ ҳамзамон бо афзоиши ҳузури дигар аъзои хонаводаи президент дар вазифаҳои давлатӣ сурат гирифтааст. Ин ҳолат солҳост, ки мавриди таваҷҷуҳи расонаҳо ва созмонҳои байналмилалӣ қарор дорад. Мақомоти Тоҷикистон мегӯянд, таъйиноти онҳо ба қобилият ва фаъолияти касбӣ вобаста аст, на ба робитаҳои хонаводагӣ. Аммо таҳлилгарон дар робита ба пешравиҳои Рустам бозиҳои пасипардагии падараш Эмомалиро қавитар ва муассиртар медонанд.

Камбизоатӣ дар Тоҷикистон дар то 19 дарсад коҳиш ёфтааст. Муҳоҷират чӣ?

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Сатҳи камбизоатӣ дар Тоҷикистон аз 83 дарсад дар солҳои аввали истиқлол то 19 дарсад дар соли 2025 коҳиш ёфтааст.

Муовини сарвазири Тоҷикистон Ҳоким Холиқзода рӯзи 27-уми август зимни суханронӣ дар конфронси байналмилалии бахшида ба 35-умин солгарди истиқлоли давлатии Тоҷикистон ин нишондиҳандаро яке аз дастовардҳои асосии кишвар дар давраи истиқлол номид. Холиқзода гуфт, ки дар ин давра иқтисоди кишвар низ ба таври назаррас рушд кардааст.

Ба гуфтаи ӯ, иқтисоди Тоҷикистон аз замони истиқлол ба ҳисоби миёна солона 7,6 дарсад рушд карда, ҳаҷми сармоягузориҳо ба 71,3 миллиард доллар расидааст. Мақомоти Тоҷикистон ин нишондиҳандаҳоро далели рушди иқтисод ва беҳтар шудани сатҳи зиндагии аҳолӣ медонанд.

Иддаои коҳиши сатҳи камбизоатӣ ва рушди иқтисод дар Тоҷикистон, бахусус то 19 дарсад дар соли 2025 дар ҳоле садо медиҳад, ки беш аз ду миллион шаҳрванди кишвар дар Русия ва дигар кишварҳо кор мекунанд ва зиндагияшонро бидуни кумакҳои ҳукумати кишвар пеш мебаранд. Онҳо барои он дар хориҷи кишвар кор мекунанд, ки дар дохил кор пайдо намешавад.

Тоҷикистон яке аз кишварҳои вобастаи муҳоҷирати корӣ дар минтақа ба шумор меравад. Тибқи арзёбиҳои Бонки ҷаҳонӣ, дар солҳои охир беш аз ду миллион шаҳрванди Тоҷикистон дар хориҷи кишвар қарор доштаанд ва қисми зиёди онҳо ба муҳоҷирати корӣ машғуланд.

Интиқоли маблағҳои муҳоҷирон низ барои иқтисоди Тоҷикистон аҳамияти калидӣ дорад. Бонки ҷаҳонӣ ва дигар созмонҳои байналмилалии молӣ мегӯянд, ки маблағҳои интиқолии муҳоҷирон дар солҳои охир ба яке аз муҳаррикҳои асосии истеъмол ва коҳиши камбизоатӣ дар кишвар табдил шудаанд.

Яъне, як қисми назарраси коҳиши камбизоатӣ на танҳо ба таъсиси ҷойҳои “кори босамар” дар дохили Тоҷикистон, балки ба даромаде вобаста аст, ки шаҳрвандон аз ҳисоби заҳмати худ дар хориҷ ба оилаҳояшон мефиристанд.

Ба назари коршиносон, барои арзёбии воқеии ин тағйирот бояд ба ин суолҳо посух дод: чанд ҷойи кори доимӣ ва бо маоши муносиб дар дохили кишвар таъсис ёфтааст? Чанд нафар барои пайдо кардани кор маҷбур ба муҳоҷират мешаванд? Ва то чӣ андоза рушди иқтисод ба афзоиши даромади воқеии аҳолӣ табдил шудааст?

Бонки Ҷаҳонӣ низ ҳушдор медиҳад, ки Тоҷикистон бо мушкилоти таъсиси ҷойҳои кори босамар рӯбарӯ буда, вобастагии иқтисод аз интиқоли маблағҳои муҳоҷирон яке аз осебпазириҳои асосии кишвар боқӣ мемонад.

Ҳукумати Тоҷикистон ҳадаф гузоштааст, ки сатҳи камбизоатиро то соли 2030 ба камтар аз 10 дарсад расонад. Аммо таҷрибаи 35 соли гузашта нишон медиҳад, ки масъала танҳо кам кардани як нишондиҳандаи оморӣ нест. Мушкилоти асосӣ эҷоди иқтисодест, ки шаҳрвандро барои зиндагии шоиста маҷбур накунад, ки садҳо ё ҳазорҳо километр дур аз хона кор кунад.

Дар чунин шароит, 19 дарсад камбизоатӣ метавонад як дастоварди оморӣ бошад, аммо барои арзёбии воқеии сатҳи зиндагии мардум, доштани ҷойи кори дохилӣ, маош, арзиши зиндагӣ ва вобастагии хонаводаҳо аз маблағҳои муҳоҷирон низ ба назар гирифта шавад.

Трамп гузоришҳо дар бораи таҳдиди Русия ба НАТО-ро рад кард

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Доналд Трамп, раисҷумҳури Амрико мегӯяд, мутмаин аст, ки Русия ба ҳудуди кишварҳои узви НАТО ҳамла нахоҳад кард. Ӯ ин изҳоротро рӯзи 27-уми август дар Кохи Сафед зимни суҳбат бо хабарнигорон ва ҳамчунин дар мусоҳиба бо нашрияи Axios баён кард.

Трамп гуфт, бо президенти Русия Владимир Путин “гуфтугӯи хуб” доштааст ва ба гуфтаи ӯ, “ҳеҷ ҳамлае ба қаламрави НАТО сурат нахоҳад гирифт”. Ӯ ҳамчунин гузориши расонаҳоро дар бораи он ки раиси CIA Ҷон Рэтклифф барои ҳушдор додан ба Маскав сафар кардааст, камаҳамият арзёбӣ намуда, гуфт, ин гуна мулоқотҳо миёни роҳбарони хадамоти истихборотӣ амри маъмулӣ буда, паёми махсусе дар миён набуд.

Ин изҳорот дар ҳоле садо медиҳад, ки чанде аз расонаҳои ғарбӣ, аз ҷумла The Wall Street Journal ва Politico, бо истинод ба манбаъҳои худ навишта буданд, ки Ҷон Рэтклифф рӯзи 25-уми август ба Маскав сафар карда, масъалаи эҳтимоли ҳар гуна иқдоми низомии Русия алайҳи кишварҳои НАТО ва ҳамчунин дастгирии Маскав аз Эронро матраҳ кардааст. Бо вуҷуди ин, мақомоти амрикоӣ ҷузъиёти расмии мулоқотро нашр накардаанд.

Ҳамзамон Кремл низ гузоришҳоро дар бораи омодагии Русия барои ҳамла ба кишварҳои узви НАТО рад карда, онҳоро “саргузаштҳои тарсонанда” номидааст. Бо вуҷуди ин, бархе мақомоти аврупоӣ ва таҳлилгарони ғарбӣ ҳанӯз ҳам аз эҳтимоли афзоиши таниш миёни Русия ва НАТО изҳори нигаронӣ мекунанд. Ба назари онҳо, ҷанги Русия алайҳи Украина яке аз масъалаҳои асосии гуфтугӯҳои Вашингтон ва Маскав боқӣ хоҳад монд.

НИТ мегӯяд, тағйири ном ва рамзи он ба мавқеи ҳаракат таъсир намерасонад

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Наҳзати исломии Тоҷикистон (НИТ) ҷузъиёти тағйирот дар ном, рамзҳо ва сохтори дохилии худро дар як суҳбати хусусӣ шарҳ дод.

Исломиддин Саидов, муовини аввали НИТ рӯзи панҷшанбе, 27-уми август, дар суҳбат бо Azda TV гуфт, ки хориҷ кардани калимаи “ҳизб” аз номи созмон ва тағйир додани рамзи он бахше аз ислоҳоти дохилии ҳаракат буда, ба мавқеъ ва шуҳрати он таъсири манфӣ нахоҳад дошт.

Муовини аввали НИТ мегӯяд, тағйирот дар сохтор ва фаъолияти НИТ падидаи нав нест ва роҳбарияти ҳаракат дар тӯли фаъолияти чандинсолаи худ вобаста ба шароит ва воқеиятҳои нав ба чунин бознигариҳо даст задааст.

Ба гуфтаи ӯ, пас аз баҳсу баррасиҳои тӯлонӣ роҳбарияти НИТ моҳи майи соли 2026 тасмим гирифтааст, ки калимаи “ҳизб” аз номи созмон ҳазф карда шавад. Ба ин тартиб, созмон минбаъд бо номи “Наҳзати исломии Тоҷикистон” фаъолият хоҳад кард.

Саидов гуфт, тағйири ном ва рамзи ҳаракат ба мавқеи он таъсир намерасонад, зеро НИТ ин равандро мутобиқшавӣ ба шароити нав ва идомаи ислоҳоти дохилӣ медонад. Ба гуфтаи ӯ, вобаста ба зарурат дар оянда низ эҳтимоли ворид кардани тағйирот ба ном, сохтор ва тарзи фаъолияти ҳаракат вуҷуд дорад.

Дар мавриди рамзи нави НИТ Саидов гуфт, ки дар он аз чанд навъи хат истифода шудааст. Ба гуфтаи ӯ, дар дохили нишон навиштаҳо бо алифбои форсӣ ва англисӣ ҷой гирифта, дар қисми берунии он алифбои кириллӣ истифода шудааст.

Аммо, Шавкати Муҳаммад, сухангӯи НИТ, дар посух ба саволи Azda TV дар бораи набудани Ворух дар харитаи рамзи нави ҳаракат гуфт, ки НИТ Ворухро анклав намедонад.

“Мо Ворухро анклав қабул надорем ва Ворух ба Тоҷикистон пайваст аст”, — мегӯяд ӯ.

Ба гуфтаи Шавкати Муҳаммад, НИТ бо харитаҳое, ки Ворух ва атрофи онро ҳамчун анклав ва қаламрави Қирғизистон нишон медиҳанд, мувофиқ нест. Аз ин рӯ, дар харитаи истифодашуда дар рамзи нави ҳаракат Ворух ҳамчун анклав нишон дода нашудааст.

Сухангӯи НИТ ҳамчунин сабаби аз рамзи нави ҳаракат хориҷ шудани ояти Қуръонро шарҳ дод. Ба гуфтаи ӯ, дар рамзи қаблӣ ояте истифода мешуд, ки дар он калимаи “ҳизб” омада буд. Азбаски тибқи низомномаи нави НИТ созмон дигар ҳизб ҳисоб намешавад ва ҳамчун “ҳаракат” фаъолият хоҳад кард, ин оят низ аз рамзи нав хориҷ шудааст.

Қаблан НИТ аз қабули низомномаи нав ва рамзи нави худ хабар дода буд. Роҳбарияти ҳаракат мегӯянд, ки ин тағйирот дар доираи ислоҳоти дохилӣ сурат гирифта, ҳадафи он мутобиқ кардани сохтор ва фаъолияти созмон ба шароити нави сиёсӣ мебошад.

Садҳо қурбонӣ бар асари фурӯрезии пирях дар марзи Непалу Чин

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Фурӯрезии як пирях дар кӯҳҳои Ҳимолой дар марзи Непал ва Чин селоби азимеро ба вуҷуд оварда, ба яке аз марговартарин офатҳои табиии солҳои охир дар минтақа табдил ёфт.

Расонаҳои маҳаллӣ мегӯянд, ин ҳодисаи маргбор субҳи рӯзи чоршанбе, 26-уми август рух додааст. Тибқи маълумоти охирин, дар натиҷаи ин ҳодиса дастикам 270 нафар ҷон бохта ва тақрибан беш аз 1500 нафари дигар бедарак шудаанд.

Ба гуфтаи мақомот, қисми поёнии як пирях фурӯ рехта, миқдори зиёди ях, санг ва лойро ба дарё ва водиҳо сарозер кардааст. Дар натиҷа сел деҳаҳо, роҳҳо, пулҳо ва дигар зерсохторҳоро хароб намуда, садҳо нафар, аз ҷумла сайёҳону зиёраткунандагони хориҷиро зери хатар гузошт.

Дар аввал гумон мерафт, ки офат дар пайи заминларза рух додааст. Аммо таҳқиқоти Хадамоти геологии ИМА нишон дод, ки ларзиши сабтшуда дар натиҷаи фурӯрезии азими пирях ба вуҷуд омадааст, на бар асари заминларза.

Амалиёти ҷустуҷӯ ва наҷот бо иштироки ҳазорон корманди наҷотдиҳӣ дар ду тарафи марз идома дорад. Мақомоти Непал ва Чин мегӯянд, эҳтимол дорад шумораи қурбониён боз ҳам афзоиш ёбад.

Коршиносон мегӯянд, барои муайян кардани сабаби дақиқи фурӯрезии пирях таҳқиқоти бештар лозим аст. Бо вуҷуди ин, онҳо таъкид мекунанд, ки тағйирёбии иқлим ва гармшавии босуръати минтақаи Ҳимолой яке аз омилҳои асосии афзоиши хатари чунин офатҳои табиӣ ба ҳисоб меравад, зеро обшавии пиряхҳо онҳоро ноустувортар мекунад ва эҳтимоли селҳои ногаҳониро зиёд месозад.

123...784саҳифаи 1 аз 784