Хона блог

Суҳбати Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов

0

Субҳи имрӯз Эмомалӣ Раҳмон бо собиқ Президенти Туркманистон Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кард.

Бино ба иттилои Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон, имрӯз, 15-уми майи соли 2023 Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кардааст.

Ба қавли манбаъ, “дар рафти суҳбат тамоми маҷмуи масъалаҳои ҳамкории дуҷониба, натиҷаҳои сафари давлатии Президенти Туркманистон ба Тоҷикистон, вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ мавриди баррасӣ қарор дода шуд.”

Ба гуфтаи як манбаъ, аз Ҳукумати Тоҷикистон, таъкиди Хадамоти матбуоти Эмомалӣ Раҳмон дар бораи “вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ” пеш аз ҳама баррасии аҳвол ва авзои кишварҳои пасошӯравӣ аст, ки дар доираи чанд созмон равобит ва ҳамкориҳои худро ҳифз кардаанд, мебошад.

Вай илова кард, вақте сарони кишварҳои Осиёси Марказӣ бо ҳам телефонӣ суҳбат мекунанд ва дар хабарҳои расмӣ ҳам барои мисол таъкид мешавад, ки “ба дигар мавзуъҳои мавриди таваҷҷуҳ андешаронӣ сурат гирифт”, ин маънои онро дорад, ки чун аксар раҳбарони ин кишварҳо бар иловаи доштани равобити хуби сиёсӣ ва ҳамкорӣ, дӯстони хуб ва рафиқони бо эътимоде низ барои якдигар дониста мешаванд, пеш аз ҳама муҳимтарин мавзӯъҳои рӯз ва ё вокунишҳои мардумӣ дар бораи ин ё он ҳодиса мавриди таваҷҷуҳ ва ба гунаи мисол, хабарҳои ахир дар бораи бедарак ва ё бемор шудани раисҷумҳури Беларус Александр Лукашенко мавриди баррасии онҳо қарор мегирад.

Гуфта мешавад, Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон дар поёни ин хабар афзуда, ки “ҷонибҳо зимни суҳбати телефонӣ масъалаҳои омодагӣ ба чорабиниҳои сатҳи олии минтақавӣ, аз ҷумла саммитҳои Вохӯрии машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ва Бунёди байналмилалии наҷоти Аралро, ки моҳи сентябри соли ҷорӣ дар шаҳри Душанбе баргузор мегарданд, муҳокима карданд.”

Шикояти сокинони Душанбе аз ронандагони “Ҷӯра таксӣ”

0

Сокинони шаҳри Душанбе аз суҳбатҳои телефонии ронандагони “Ҷӯра таксӣ” ҳангоми ҳаракат, дашномдиҳӣ дар ҳузури мусофирон, худдорӣ аз рафтан ба баъзе маҳаллаҳои пойтахт ва интихоби масири дарозтар шикоят мекунанд.

Чанд сокини пойтахт дар суҳбат бо Azda.tv гуфтанд, ки ҳангоми истифода аз ин таксиҳо борҳо бо муносибати дағалонаи бархе ронандагон рӯ ба рӯ шудаанд. Ба гуфтаи онҳо, баъзе ронандагон дар посух ба эроди мусофирон барои суҳбатҳои телефонӣ ва дашномдиҳӣ мегӯянд, ки “Нахоҳӣ, нарав!” ё таҳдид мекунанд, ки онҳоро дар нимароҳ мефароранд.

Сабаби дигари норозигии сокинон худдории баъзе ронандагон аз рафтан ба маҳаллаҳои алоҳидаи пойтахт аст. Ба гуфтаи мусофирон, бархе ронандагон пеш аз сафар маҳалли рафтанро пурсида, аз бурдани мусофир ба баъзе минтақаҳо худдорӣ мекунанд ё мусифоронро дар нимароҳ мефароранд. Баҳонаи ронандагон корҳои сохтмонӣ ва душвории роҳҳо мебошад. Сокинон ҳам тасдиқ мекунанд, ки ҳоло дар бисёре аз гӯшаҳои Душанбе корҳои сохтмонӣ идома дорад, вале чунин рад кардани дархостҳо рафтуомади онҳоро мушкил мекунад.

Худдории ронандагон аз рафтан ба баъзе маҳаллаҳои пойтахт дар ҳолест, ки Вазири нақлиёт Азим Иброҳим пештар гуфта буд, тибқи тартиби платформаи “Ҷӯра такси”, ронанда пас аз чор бор рад кардани дархост аз кор ронда мешавад. Аммо маълум нест, ин тартиб дар ҳолатҳои мавриди шикояти сокинон чӣ гуна татбиқ шудааст.

Мусоҳибони Azda.tv ҳамчунин аз интихоби масирҳо норозигӣ намуда, мегӯянд, баъзан ронандагон ҳатто дар масирҳои шинос роҳи дарозтарро интихоб мекунанд ва нархи роҳ гаронтар мешавад, ҳарчанд, ба назари онҳо, имкони аз роҳи кӯтоҳтар рафтан вуҷуд дорад.

Ба гуфтаи сокинон, қаблан, вақте дар Душанбе чанд ширкати таксӣ фаъол буд, бисёре аз ронандагон бо мусофирон хушмуомилатар буданд ва онҳоро ба нишонии дархостшуда мебурданд. Агар мушкиле пеш меомад, мусофир метавонист аз хидмати ширкати дигар истифода кунад. Ҳоло, ба гуфтаи мусоҳибон, чунин имкони интихоб қариб аз байн рафтааст ва бад шудани сифати хидматрасонӣ ҳам ба коҳиши рақобат рабт дорад. Ба назари онҳо, бархе ронандагон медонанд, ки пайдо кардани ҷойгузин барои мусофир осон нест ва аз ин рӯ ба худ иҷозаи дағалгуфторӣ медиҳанд.

Дар ҳамин ҳол, сокинон таъкид мекунанд, ки шикояташон ба ҳамаи ронандагони “Ҷӯра такси” дахл надорад ва дар миёни ронандагон афроди хушмуомила ва масъулиятшинос низ ҳастанд.

Мавқеи ширкати “Ҷӯра такси” дар бораи ҳолатҳои баёншуда дастрас нест.

Қаблан сокинони Хуҷанд низ аз гаронии роҳкиро, дер омадани таксиҳои “Ҷӯра”, коҳиши сифати хидматрасонӣ ва маҳдуд шудани интихоби ширкатҳои таксӣ ба Azda.tv шикоят карда буданд.

Ин шикоятҳо дар ҳоле садо медиҳанд, ки қаблан расонаҳо аз амалан инҳисорӣ шудани бозори фармоиши онлайни таксӣ дар Душанбе хабар дода буданд. Бояд гуфт, пас аз тағйироте, ки шаҳрдории Душанбе дар соҳаи таксиронӣ ҷорӣ кард, бозор дар ихтиёри чор ширкат — “Эко-таксӣ”, “Олуча-авто”, “Ковиён” ва “Сафо-таксӣ” қарор гирифт, ки зери платформаи умумии “Ҷӯра” фаъолият мекунанд.

Дар баробари мусофирон, ронандагон низ аз шароити кор дар ин соҳа борҳо норозигӣ карда, аз пардохти ҳатмии рӯзонаи 100 сомонӣ шикоят доштанд, ки новобаста аз ба кор баромадан ё даромад доштанашон ситонда мешуд.

Пас аз шикоятҳои зиёди ронандагон дафтари матбуоти шаҳрдорӣ рӯзи 10-уми июл хабар дода буд, ки шаҳрдори Душанбе Рустами Эмомалӣ хостори баррасии аз байн бурдани ин пардохт ва пешниҳоди роҳҳои нави танзими он шудааст.

Бояд гуфт, моликони ширкати “Ҷӯра-таксӣ” ба матбуот ва ҷомеа маълум нест. Ва аввали соли ҷорӣ зимни нишастҳои матбуотӣ вақте аз вазири нақлиёт Азим Иброҳим дар бораи мушкилоти таксиҳо ва инҳисори ширкати “Ҷӯра-таксӣ” пурсида шуд, гуфт, ки наметавонад ба ин мушкилӣ ва дигар мушкилоти мусофирон ва ронандагони таксӣ дар ин самт дахолат кунад.

Баъди изҳори назари вазири налиёт дар бораи оҷизии ниҳоди зери идорааш аз дахолат ва танзим кардани таксиҳо, аксари таҳлилгарон мегуфтанд, ки ин ширкати махсуси фарзандон ва наздикони расиҷумҳур ва ё яке аз мақомдорони баландпоя аст. Чун имкон надорад, ки шахсе дар Тоҷикистон ба ин оила наздик набошад ва боз битавонад бозори таксиро пурра дар тамоми кишвар инҳисор кунад.

Боздошти як шаҳрванди Тоҷикистон дар Амрико пас аз раҳоӣ аз ҳабс

0

Маъмурони муҳоҷирати Амрико як шаҳрванди Тоҷикистонро, пас аз раҳо шудан аз боздошт дар Филаделфия дастгир карданд.

Тибқи иттилои Идораи муҳоҷират ва ихроҷ дар Филаделфия, Юсуф Сидиқовро рӯзи 3-уми сентябри соли ҷорӣ, дар Бенсалеми иёлати Пенсилвания боздошт кардаанд.

Пулиси Филаделфия Сидиқовро қаблан, рӯзи 13-уми август соли ҷорӣ, бо иттиҳомҳо дуздӣ, вуруди ғайриқонунӣ ба моликияти дигарон, дарёфти моли дуздидашуда ва осеб расондан ба амвол дастгир карда буд.

Дар иттилоия иддао мешавад, ки мақомоти муҳоҷират аз масъулони маҳаллӣ хоста буданд, пеш аз раҳо кардани ӯ хабар диҳанд. Аммо, ба гуфтаи ин ниҳод, дархост иҷро нашуда ва Сидиқов озод шудааст. Баъдан маъмурони муҳоҷират ӯро дар Бенсалем пайдо ва дубора боздошт кардаанд.

Ҳоло Сидиқов дар боздошт қарор дорад ва мунтазири баррасии парвандаи муҳоҷиратии худ аст. Дар маълумоти нашршуда шарҳи худи ӯ ё вакилаш ва мавқеи мақомоти Филаделфия оварда нашудааст.

Бояд гуфт, иттиҳомҳои зикршуда ҳанӯз маънои исбот шудани гуноҳи ӯро надоранд.

Сеул бори аввал раҳбарони Осиёи Марказиро гирди як миз ҷамъ меорад

0

Дар Сеул барои бори аввал нишасти якҷояи Кореяи Ҷнубӣ бо раҳбарони кишварҳои Осиёи Марказӣ баргузор мешавад.

Расонаҳои Кореяи Ҷанубӣ рӯзи 11-уми сентябр хабар доданд, ки нахустин нишасти ин кишвар бо сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ рӯзи 16-уми сентябр дар шаҳри Сеул баргузор мешавад. Дар ин ҳамоиш раҳбарони панҷ кишвари Осиёи Марказӣ — Қазоқистон, Қирғизистон, Тоҷикистон, Туркманистон ва Узбекистон иштирок хоҳанд кард.

Ин нахустин мулоқоти бисёрҷонибаи сатҳи сарони давлатҳо миёни Кореяи Ҷанубӣ ва кишварҳои минтақа ба ҳисоб меравад. Ба иттилои расонаҳои Кореяи Ҷанубӣ, раисиҷумҳури ин кишвар Ли Ҷэ Мён пеш аз оғози нишасти умумӣ бо раҳбарони кишварҳои Осиёи Марказӣ мулоқотҳои дуҷониба анҷом медиҳад. Муколамаи Кореяи Ҷанубӣ ва Осиёи Марказӣ аз соли 2007 дар доираи Форуми ҳамкорӣ оғоз шуда буд ва то имрӯз асосан дар сатҳи вазирон идома дошт.

Нишасти дарпешистода аввалин қадаме мебошад, ки дар сатҳи раҳбарони давлатҳо анҷом мешавад. Дар меҳвари музокирот масъалаҳои ҳамкорӣ дар бахши маъданҳои стратегӣ, энержӣ, технологияҳои рақамӣ, ҳуши маснуӣ, илм, захираҳои обӣ ва мубориза бо тағйирёбии иқлим қарор хоҳанд гирифт. Интизор меравад, ки дар анҷоми нишаст “Эъломияи Сеул” қабул шавад.

Эмомалӣ Раҳмон, раисиҷумҳури Тоҷикистон, низ рӯзи 16-уми сентябр барои иштирок дар ин нишаст ба Сеул меравад. Дар доираи сафари ӯ мулоқоти дуҷониба бо раисиҷумҳури Кореяи Ҷанубӣ Ли Ҷэ Мён пешбинӣ шудааст. Дар ҳошияи нишаст ҳамоиши тиҷоратии Кореяи Ҷанубӣ ва Осиёи Марказӣ баргузор мешавад, ки дар он тақрибан 500 намояндаи ширкатҳо ва ниҳодҳои давлатӣ иштирок мекунанд. Ҳадафи он густариши робитаҳои иқтисодӣ ва ҷалби сармоя миёни кишварҳр гуфта мешавад.

Барои Тоҷикистон Кореяи Ҷанубӣ яке аз шарикони муҳими иқтисодӣ ва рушд ба ҳисоб меравад. Ҳамкориҳои ду кишвар дар бахшҳои маориф, технология, сармоягузорӣ ва муҳоҷирати меҳнатӣ солҳои охир бештар шудааст.

Нишасти Сеул дар замоне баргузор мешавад, ки таваҷҷуҳи кишварҳои пешрафта ба Осиёи Марказӣ, бахусус ба захираҳои энергетикӣ ва маъданҳои нодири минтақа, бештар шудааст. Барои Кореяи Ҷанубӣ густариши ҳамкорӣ бо ин минтақа метавонад ба таъмини занҷираҳои нави таъминот ва рушди соҳаҳои технологӣ мусоидат кунад.

Сарбози хориҷӣ дар ҷанг: ҷангҷӯе, ки баргаштанаш ба нафъи давлат нест

0

Тибқи тахминҳое, ки хадамоти кишварҳои гуногун, аз ҷумла Украина ва бунёдҳои машғул ба таҳқиқи ин масъала мезананд, дар артиши Русия ҳудуди 40-50 ҳазор хориҷӣ ширкат доранд.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

Истифодаи хориҷиён, бахусус майдамиллатҳову кишварҳо (қабилаҳо)-и кӯчак аз тарафи импроториҳо (ё кишварҳои бузургтар) дар таърих собиқаи зиёд дорад. Аввалин шавоҳид дар ин бора бармегардад ба 2400 сол қабл аз милод, яъне ҳудуди 4500 сол пеш. Албатта, пайдо кардани шавоҳид дар бораи баъди истифода нобуд ва ё ҳазм кардани майдамиллат/қабилаҳо дар он асрҳои қадим бисёр мушкил аст, аммо аз замоне ки таърихнависӣ рушд карда, чунин шавоҳид зиёд дида мешаванд. Ба ҳаде, ки шавоҳиди қадрдонӣ шудани майдамиллатҳо баъди “хидмат” ба импротуриҳо дар сояи онҳо гум шудаанд. 

Ҳоло, дар асри 21, асри техноложи ва даъвоҳои зиёди “ҳуқуқи инсон” Русия чунин иқдомро рӯи даст гирифта, яъне истифодаи майдамиллатҳо ба ҳайси гӯшти дами тӯп. Шавоҳиди зиёде аз истифодаи бамаротиб бештари ғайрирусҳо аз худи русҳо (дар нисбати саршумори ин халқҳо) гувоҳӣ медиҳанд. Ва тоҷикон – бо эътирофи Миронов “шашумин миллати Русия” – низ аз ин суиистифода истисно нестанд. Мутаассифона, на танҳо тоҷикони шаҳрванди Русия, балки муҳоҷирон низ мавриди ин суиистифода қарор гирифтаанд. Дар асл, Русия садсолаҳост, ки аз майдамиллатҳо суиистифода мекунад ва мутаассифона, “вафодории” ин майдамиллатҳо дар аксар ҳолат ба нобудӣ ва ё тазъифи наздик ба нобудии онҳо тамом шудааст. 

Манобеъи зиёде аз ширкати муздурони хориҷӣ дар ҳарду тарафи ҷанг байни Русияву Украина хабар медиҳанд. Мақомоти Украина расман эълон кардаанд, ки шумори хориҷиҳои ширкаткунанда дар артиши ин кишвар алайҳи Русия каме бештар аз 16 000 аст. Аммо мақомоти Русия боре ҳам расман шумори хориҷиёни ҷалбшуда ба ҷанг алайҳи Украинаро эълон накардаанд. Тибқи тахминҳое, ки хадамоти кишварҳои гуногун, аз ҷумла Украина ва бунёдҳои машғул ба таҳқиқи ин масъала мезананд, дар артиши Русия ҳудуди 40-50 ҳазор хориҷӣ (ба истиснои 14 000 сарбози куриёӣ) меҷанганд. Шумори зиёде аз ин ҷангҷӯёни хориҷиро шаҳрвандони кишварҳои собиқ Шӯравии Осиёи Миёна ташкил медиҳанд. 

Шавоҳид нишон медиҳанд аксари ширкаткунандагоне, ки ихтиёрӣ ба ин ҷанг рафтаанд (шуморӣ иҷборӣ бурдашудаҳо ҳам кам нест), ё ба хотири дарёфти пул ва ё шаҳрвандии Русия ин корро кардаанд. Аксари онҳо ҳамчунин умедворанд баъди анҷоми “хидмат” ва ё ҷанг ба имтиёзҳои зиёде дастрасӣ хоҳанд дошт. Вале таърихи Русия ва сиёсатҳои ону назари сиёсатмадоронаш ба муҳоҷирон мегӯяд, ин кишвар сарбозони хориҷиро на танҳо аз имтиёзҳо маҳрум хоҳад кард, балки аслан ба зинда баргаштани аксари онҳо манфиатдор нест.   

Ҳоло биёед ба ҳамагӣ ду мисоли истифодаи русҳо аз майдамиллатҳо бингарем: 

1.⁠ ⁠Казакҳои Запорожйе ва Империяи Русия

Казакҳо солҳои тӯлонӣ барои Русия ҳамчун нерӯи зарбазан ва муҳофизи марзҳо хидмат мекарданд:

бар зидди Империяи Усмонӣ ва хонигарии Қрим меҷангиданд;

марзҳои ҷанубии Русияро ҳимоя мекарданд;

дар густариши ҳудуди империя саҳм мегирифтанд.

Аммо замоне ки дигар ба сохтори мустақили низомии онҳо ниёзе намонд, Екатеринаи II соли 1775 фармон дод, ки Запорожйе муҳосира ва барҳам дода шавад. Заминҳои он зери тасарруфи империя гузаштанд, бахше аз казакҳо фирор карданд ва боқимонда ба сохторҳои низомию маъмурии империя шомил карда шуданд.

Таърихнигорон ин воқеаро намунаи маъмулии сарнавишти “хидматкорони империя” медонанд: империя то замоне аз нерӯ ва истиқлоли онҳо истифода мебарад, ки барои кишваркушоӣ ба онҳо ниёз дорад, аммо пас аз анҷоми кишваркушоиҳо, ҳамон истиқлолро хатар шумурда, аз байн мебарад.

Солҳо баъд ҳукумати Шӯравӣ сиёсати ба истилоҳ “казакзудоӣ”-ро роҳандозӣ кард, ки бо саркӯб, қатл, мусодираи молу мулк ва кӯчонидани иҷбории казакҳо ҳамроҳ буд.

2.⁠ ⁠Қалмиқҳо дар Русия ва Иттиҳоди Шӯравӣ

Саворанизоми қалмиқҳо садсолаҳо дар хидмати Русия қарор дошт ва дар ҷангҳои ин кишвар иштирок мекард. Сарбозони қалмиқ аз шуҷоътарин ҷанговарони артиши Русия маҳсуб мешуданд. Қалмиқҳои казак ҳанӯз аз асри XVII вазифадор буданд, ки дар артиши Русия хидмат кунанд.

Аммо соли 1943 ҳукумати Шӯравӣ тамоми миллати қалмиқро ба ҳамкорӣ бо Олмони фашистӣ муттаҳам кард:

Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Қалмиқистон барҳам дода шуд;

тамоми аҳолии қалмиқро иҷборан ба Сибир ва Осиёи Марказӣ кӯчонданд;

ҳатто сарбозони қалмиқе, ки дар сафи Артиши Сурх меҷангиданд, аз ин сарнавишт эмин намонданд;

ҳазорон нафар аз сармо, гуруснагӣ ва беморӣ ҷон бохтанд.

Ин яке аз талхтарин намунаҳои таърих аст: мардон барои давлат меҷангиданд, дар ҳоле ки ҳамон давлат хонаводаҳои онҳоро танҳо ба сабаби мансубияти миллӣ аз хонаҳояшон ронда, ба бадарға мефиристод.

Қавонине, ки дар ин авохир дар Русия нисбати муҳоҷирон қабул мешаванд, аз фаро расидани рӯзгори сахте барои муҳоҷирон дарак медиҳанд. 

Хатари асосӣ барои сарбозони ғайрирус, бахусус зодагони Осиёи Миёна, чи шаҳрванди Русия бошанд, чи танҳо дорои иқомаи қонунӣ, ин аст, ки ҳукумати феълии Русия ба баргаштани ин сарбозон ба кишварашон манфиатдор нест. Кишварҳои худкома ҳатто аз сарбозони ҷангдидаи миллати худашон хавф доранд ва мекӯшанд онҳоро дар инзиво нигоҳ доранд. Як сарбози ҷангдида дар сурати вуқӯъи ноамниҳо, эътирозҳо алайҳи давлат, муқобила бо пулис ва ғайра хатарноктар аз сад шаҳрванди оддӣ аст. Ҳамон “дусад мардӣ ҷангӣ беҳ аз сад ҳазор”-и Фирдавсӣ инҷо ҳам коромад дорад. Вақте ин сарбоз аз майдамиллатҳо, бахусус мусалмон аст хатараш аз нигоҳи мақомдорон бамаротиб меафзояд. Барои мисол, вуқӯъи хушунате дар Қафқоз метавонад тамоми Русияро фаро гирад. 

Бархе сиёсатмадорони ин кишвар, аз қабили Миронов, Михеев ва ғайра дарёфти шаҳрвандии Русия аз ҷониби 800 ҳазор зодаи Тоҷикистонро таҳдид ба амнияти миллии ин кишвар ҳисобида, бонги хатар мезананд.  Агар касе гумон кунад, ки ин ҳарфи мухолифон аст ва ба мақомоти расмии кишвар бастагие надорад, иштибоҳ фоҳише кардааст. Дар кишварҳои худкома одатан нақшаҳои зиддиинсонӣ бо забони “мухолифон” (ки зери контроли комили ҳукуматанд) баён карда мешавад: агар ҷомеъа ба он муқобилият накард, давлат иқдомро ба даст мегирад, агар мухолифат кард, айб ба дӯши “мухолифон” партофта мешавад. 

Додани имтиёзҳо ва пардохти нафақаи маъюбӣ ё кушташуда дар ҷанг ба беш аз миллион хонавода, аз ҷумла даҳҳо ҳазор хонаводаи муҳоҷир (ҳарчанд шаҳрвандии Русияро ҳам дарёфт карда бошанд) бори гароне ба дӯши дилхоҳ давлат аст. Ва давлат маҷбур мешавад имтиёзҳоро ё барҳам занад, ё онро интихобӣ кунад. Ба баҳси ин ки аввалин гурӯҳе, ки аз имтиёзҳо маҳрум мешавад, кадом гурӯҳ хоҳад буд, ниёзе нест.

Дар ҳоле ки аҳолии Русия бо суръат кам мешавад ва ниёзи ин кишвар ба қувваи корӣ ҳар сол бештар мегардад, садҳо ҳазор маъюби нафақахӯр, бахусус маъюби ғайрирус, ки на танҳо кор намекунад, балки аз давлат нафақаи хеле бештар аз сатҳи миёна мехоҳад, қотили буҷаи ҳар кишвар аст. Гузашта аз ин, ин гурӯҳ ҳамеша аз давлат норозӣ хоҳад буд. 

Аз баргаштани чунин маъюб барнагаштанаш хеле камхарҷтару бехатартар аст. Бахусус агар ин маъюб аз миллатҳоест, ки сиёсатмадорон афзоишашонро хатаре ба амнияти миллиашон медонанд.

Абдуманнон Шералиев

Тоҷикистон барои дарёфти то 1,8 миллиард доллар бояд ислоҳот гузаронад

0

Гурӯҳи Бонки ҷаҳонӣ метавонад дар солҳои 2026–2032 барои Тоҷикистон то 1,8 миллиард доллар маблағ ҷалб кунад. Аммо ин маблағ ҳанӯз ҷудо нашуда, дастрас шудани он ба ислоҳоти иқтисодӣ ва беҳтар шудани шароити сармоягузорӣ вобаста хоҳад буд.

Тибқи стратегияи нави ҳамкории Бонки ҷаҳонӣ ва Тоҷикистон, қисми асосии маблағ, яъне аз 1 то 1,2 миллиард доллар метавонад тавассути Ассотсиатсияи байналмилалии рушд (IDA) таъмин шавад. Ва аз соли молиявии 2027 маблағгузории нави ин ниҳод ба Тоҷикистон ба ҷойи грант ба шакли қарз пешниҳод хоҳад шуд. Фарқ дар он аст, ки грант бебозгашт аст, аммо қарз бояд баргардонда шавад.

То 500 миллион доллари дигар тавассути Корпоратсияи байналмилалии молиявӣ (IFC) пешбинӣ шуда, аз ин ҳисоб, то 200 миллион доллар маблағи худи ниҳод ва то 300 миллион доллар сармояи хусусии ҷалбшаванда хоҳад буд. Ҳамчунин маблағгузории Ожонси бисёрҷонибаи кафолати сармоягузорӣ (MIGA), ки сармоягузоронро аз бархе хатарҳо ҳимоя мекунад, метавонад ба 100 миллион доллар расад.

Стратегияи нави ҳамкории Гурӯҳи Бонки ҷаҳонӣ бахшҳои энергетика, аз ҷумла нерӯгоҳи “Роғун”, маориф, тандурустӣ, обрасонӣ ва ҳифзи иҷтимоиро фаро гирифта, ҳадафи он таъсиси ҷойҳои корӣ дар дохили кишвар ва кам кардани вобастагии иқтисод аз пули муҳоҷирон аст.

Барои дастрасӣ ба ин имкониятҳо, мақомоти Тоҷикистон бояд монеаҳои маъмуриро барои соҳибкорон кам кунанд, ҳимояи сармоягузорон ва шароити баробари рақобатро таъмин намуда, шаффофияти идоракунии давлатӣ, ислоҳоти корхонаҳои давлатӣ ва идоракунии дурусти хароҷоти буҷету қарз низ аз талаботи асосии ин бонк мебошанд.

Австрия дархости истирдоди Нуриддин Ризоиро низ рад кард

0

Додгоҳи Австрия дархости мақомоти Тоҷикистон барои истирдоди Нуриддин Ризоӣ — яке аз фаъолони собиқи мухолифони ҳукумати Тоҷикистон ва паноҳҷӯи сиёсӣ дар ин кишварро рад кардааст.

Дар ҷаласаи додгоҳӣ, ки рӯзи 9-уми сентябр дар шаҳри Вена баргузор шуд, додрас ба ин натиҷа расидааст, ки барои интиқоли ӯ ба Тоҷикистон ва ба ҷавобгарии ҷиноӣ кашиданаш асоси кофӣ вуҷуд надорад.

Дар ин бора Радиои Озодӣ рӯзи 11-уми сентябр хабар дод. Ба иттилои ин расона, мақомоти Тоҷикистон Ризоиро ба иттиҳоми “даъвати оммавӣ ба фаъолияти экстремистӣ тавассути матбуот ва интернет” муттаҳам кардаанд. Парванда алайҳи ӯ соли 2014 боз шуда буд.

Нуриддин Ризоӣ, ки қаблан узви фаъоли созмони мухолифи “Гурӯҳи 24” буд, иттиҳомҳоро рад карда, гуфтааст, ки парванда алайҳи ӯ хусусияти сиёсӣ дорад. Ба гуфтаи ӯ, муҳокима дар Австрия кӯтоҳ идома кард ва додрас баъди баррасии масъала қарор кард, ки ӯ ба Тоҷикистон истирдод намешавад.

Ризоӣ солҳои зиёд дар Австрия зиндагӣ мекунад ва мақоми паноҳандагии сиёсӣ дорад. Ӯ мегӯяд, ки соли 2021 аз фаъолияти сиёсӣ канорагирӣ кардааст, аммо бо вуҷуди ин номи ӯ ҳанӯз дар парвандаҳои марбут ба мухолифон зикр мешавад.

Созмони “Гурӯҳи 24“, ки соли 2012 таъсис ёфта буд ва сиёсати ҳукумати Тоҷикистонро танқид мекард, соли 2014 аз ҷониби Додгоҳи олии Тоҷикистон мамнуъ ва “экстремистӣ” эълон шуд. Аъзои ин созмон ин тасмимро сиёсӣ арзёбӣ кардаанд.

Ин аввалин ҳолат нест, ки додгоҳҳои Аврупо дархостҳои истирдоди мухолифони тоҷикро рад мекунанд. Пештар додгоҳҳои Австрия дархости истирдоди чанд нафари дигар, аз ҷумла Фирдавс Шукуров ва Шавкати Муҳаммадро низ қабул накарда буданд.

Мақомоти Тоҷикистон дар солҳои охир барои бозгардонидани баъзе аз мухолифон ва фаъолони сиёсӣ аз хориҷ муроҷиат кардаанд. Аммо афроде, ки дар ин парвандаҳо муттаҳам шудаанд, мегӯянд, ки иттиҳомҳо нисбат ба онҳо асоси воқеӣ надоранд.

Қарори ахири додгоҳи Австрия бори дигар баҳси миёни мақомоти Тоҷикистон ва созмонҳои ҳомии ҳуқуқро дар бораи таъқиби мухолифони ҳукумат дар хориҷ аз кишвар матраҳ кардааст.

ИДМ тамрини муштараки зиддитеррористиро оғоз мекунанд

0

Кишварҳои узви Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил (ИДМ) омодагиро ба яке аз бузургтарин тамринҳои муштараки зиддитеррористии соли ҷорӣ оғоз карданд.

Қадами нахуст дар ин самт 9-уми сентябри соли ҷорӣ дар шаҳри Минск гузошта шуд, ки дар он намояндагони сохторҳои амниятӣ ва мақомоти салоҳиятдори шаш кишвари ИДМ ҷамъ омаданд.

Ба иттилои Кумитаи иҷроияи ИДМ, дар машғулияти амалӣ намояндагони Беларус, Қазоқистон, Қирғизистон, Русия, Тоҷикистон ва Узбекистон, инчунин Маркази зиддитеррористии ИДМ, Сохтори минтақавии зиддитеррористии Созмони ҳамкории Шанхай (СҲШ) ва дигар ниҳодҳои ҳамоҳангсоз иштирок карданд.

Иштирокчиён тартиби баргузории марҳилаҳои аввали тамрини “Авруосиё – Зиддитеррор 2026“, истифодаи низомҳои муштараки иттилоотӣ ва сенарияҳои амалиётиро барои муқовимат бо терроризм баррасӣ карданд.

Гуфта мешавад, тамрин дар се марҳила ва дар қаламрави Беларус, Қазоқистон, Қирғизистон, Русия, Тоҷикистон ва Узбекистон баргузор мешавад. Дар моҳи сентябр диққати асосӣ ба муқовимат бо маблағгузории терроризм, ошкор кардани ҳаракати фаромарзии афроди гумонбар ба терроризм ва пешгирии ҳамлаҳо ба ҷойҳои серодам равона хоҳад шуд.

Марҳилаи ниҳоии тамрин моҳи октябр дар Беларус баргузор гардида, ҳамзамон бо қисми хотимавии машқҳои муштараки зиддитеррористии кишварҳои узви Созмони Ҳамкории Шанхай доир мешавад. Дар он воҳидҳои махсуси Беларус, Эрон, Қазоқистон, Чин, Русия ва Узбекистон низ ширкат хоҳанд кард.

Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил (ИДМ) соли 1991, пас аз пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ таъсис ёфтааст. Ҳадафи асосии ин созмон рушди ҳамкорӣ миёни кишварҳои узв дар бахшҳои амният, иқтисод, сиёсати хориҷӣ, фарҳанг ва мубориза бо ҷинояткории фаромиллӣ мебошад. Айни замон ИДМ нуҳ кишвари узв дорад: Арманистон, Озарбойҷон, Беларус, Қазоқистон, Қирғизистон, Молдова, Русия, Тоҷикистон ва Узбекистон. Туркманистон бошад, ҳамчун кишвари ҳамкор бо созмон ҳамкорӣ мекунад.

321 миллиард рубл даромади Русия аз муҳоҷирон

0

Дар якуним сол ба буҷети давлатии Русия аз бахши муҳоҷират 321 миллиард рубл (тақрибан 4 миллиард доллар) ворид шудааст.

Дар ин бора Андрей Кикот, муовини аввали вазири корҳои дохилии Русия ва роҳбари хадамоти муҳоҷират, дар мулоқот бо Владимир Путин хабар дод. Ӯ гуфт, ки ин нишондиҳанда ба давраҳои гузашта 30 дарсад афзуда, қисми асосии маблағ аз пардохти патентҳои кории муҳоҷирон ба даст омадааст.

Ҳамчунин Кикот гуфтааст, ки ҳар сол тақрибан 9 миллион шаҳрванди хориҷӣ бо ҳадафҳои гуногун ба Русия рафта, дар як вақт аз 6 то 6,5 миллион хориҷӣ дар ин кишвар ҳузур доранд, ки тақрибан 3 миллиони онҳо муҳоҷирони корӣ ҳастанд ва ҳиссаи муҳоҷирати қонунии корӣ аз 45 ба 50 дарсад расидааст.

Аммо бо вуҷуди афзоиши даромад аз бахши муҳоҷират, мақомоти Русия то рафт маҳдудиятҳои бештареро барои муҳоҷирон ҷорӣ мекунад.

Аз ҷумла, Кикот хабар додааст, ки аз 1-уми январи соли 2027 муҳоҷирони корӣ барои ҳар узви корнакунандаи хонаводаашон, ки дар Русия зиндагӣ мекунад, андоз хоҳанд пардохт. Ӯ ин иқдомро бахше аз сиёсати коҳиш додани ҳузури аъзои корнакунандаи хонаводаҳои муҳоҷирон номидааст.

Ба иддаои Кикот, сахттар шудани шартҳои қабули кӯдакони хориҷӣ ба мактабҳо, аз ҷумла имтиҳони забони русӣ, шумораи чунин аъзои хонаводаҳоро нисбат ба нишондиҳандаи 1,7 миллион нафар 20 дарсад кам кардааст.

Мақомоти Русия ҳамзамон тарҳи нави ҷалби коргарони хориҷиро омода мекунад, ки бар асоси он, корфармо ба хадамоти муҳоҷират дархост медиҳад ва оператори махсус коргаронро интихоб карда, ба Русия меорад ва ҳуҷҷатҳояшонро барои кор омода мекунад.

Дар сурати қабули лоиҳа, ширкатҳои бузург ва миёна вазифадор мешаванд, ки ин коргаронро бо манзили махсус ва нақлиёт барои рафтуомад ба ҷойи кор таъмин кунанд. Пас аз анҷоми шартномаи меҳнатӣ муҳоҷирон тавассути ҳамин низом ба ватанҳояшон баргардонда мешаванд.

Аз ин лоиҳа, ки ҳоло дар ҳукумат дар марҳилаи мувофиқа қарор дорад, Путин ҷонибдорӣ карда, ҳамчунин хостааст, ки масъалаи омода кардани муҳоҷирон ба кору зиндагӣ дар Русия, аз ҷумла омӯзиши забони русӣ пеш аз сафар баррасӣ шавад.

Расонаи нави “Tajikistan Newsroom” ба забони англисӣ ба кор оғоз кард

0

Ҳамзамон бо таҷлили 35-солагии Истиқлоли давлатии Тоҷикистон, платформаи нави хабарии англисизабон бо номи “Tajikistan Newsroom” фаъолияти худро оғоз кард.

Ба гуфтаи созмондиҳандагон, ҳадафи асосии ин лоиҳа пешниҳоди хабару таҳлилҳои боэътимод дар бораи Тоҷикистон барои хонандагони хориҷӣ, нозирони байналмилалӣ ва намояндагони диаспораи тоҷикон дар кишварҳои гуногун мебошад.

Муаллифони платформа мегӯянд, ки “Tajikistan Newsroom” талош мекунад на бо шумори мавод, балки бо сифати он фарқ кунад. Ба гуфтаи онҳо, дар платформа танҳо хабарҳои муҳим ва тасдиқшуда нашр шуда, дар оянда мусоҳибаҳои ихтисосӣ ва таҳлилҳои амиқ низ пешниҳод хоҳанд шуд.

Оғози фаъолияти ин расона дар замоне сурат мегирад, ки вазъи фаъолияти расонаҳо дар Тоҷикистон солҳои охир мавриди таваҷҷуҳи созмонҳои байналмилалӣ қарор гирифтааст. Ин созмонҳо борҳо аз маҳдудиятҳо дар фаъолияти рӯзноманигорони мустақил ва дастрасӣ ба баъзе манбаъҳои иттилоотӣ изҳори нигаронӣ кардаанд.

Дар чунин шароит, пайдоиши платформаҳои наве, ки ба аудиторияи байналмилалӣ нигаронида шудаанд, метавонад ба густариши дастрасӣ ба маълумот дар бораи Тоҷикистон мусоидат кунад.

Созмондиҳандагони “Tajikistan Newsroom” мегӯянд, платформа минбаъд рӯйдодҳои муҳими Тоҷикистонро пайгирӣ карда, барои хонандагони англисизабон хабар ва таҳлил пешниҳод хоҳад кард.

Тағйирёбӣ обуҳаво: хокбориш дар роҳ аст

0

Рӯзҳои наздик дар Тоҷикистон тағйири ҳаво дар назар аст ва кишвар боз бо мушкили гарду ғубор рӯ ба рӯ мешавад.

Тибқи иттилои Агентии ҳавошиносӣ, аз нимаи дуюми рӯзи 11 то 13-уми сентябр дар вилояти Хатлон, ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ ва шаҳри Душанбе эҳтимоли боло рафтани сатҳи ифлосшавии ҳаво вуҷуд дорад.

Ба гуфтаи ҳавошиносон, сабаби ин ҳолат ворид шудани мавҷҳои хокбориш аз самтҳои ҷанубу ғарбӣ ва ҷанубу шарқӣ мебошад. Афзоиши зарраҳои хурди чанг дар ҳаво метавонад ба саломатии инсон, бахусус ба кӯдакон, пиронсолон ва шахсони гирифтори бемориҳои роҳи нафас таъсир расонад.

Мутахассисон тавсия медиҳанд, ки сокинон дар рӯзҳои ғуборолуд аз гаштугузори зиёд дар берун, махсусан дар минтақаҳои сермошин, худдорӣ кунанд ва ҳангоми зарурат аз ниқоб истифода баранд.

Хокбориш дар Тоҷикистон солҳои охир бештар мушоҳида мешавад. Тибқи маълумоти мақомоти расмӣ, танҳо дар соли гузашта чунин рӯзҳо дар кишвар 216 рӯз идома кардаанд. Кумитаи ҳифзи муҳити зист низ хабар додааст, ки соли 2025 дар кишвар 63 ҳолати олудагии ҳаво сабт шудааст, ки нисбат ба соли 2024 тақрибан ду баробар бештар мебошад.

Дар ҳамин ҳол, Тоҷикистон дар радабандии созмони байналмилалии IQAir, ки сифати ҳаворо дар ҷаҳон таҳлил мекунад, дар соли 2025 дар миёни кишварҳои дорои ҳавои олуда ҷойи сеюмро гирифтааст. Тибқи гузориши ин созмон, сатҳи миёнаи зарраҳои PM2.5 дар кишвар 57,3 микрограмм дар як метри мукаабро ташкил додааст.

Аммо мақомоти Тоҷикистон ин арзёбиро ҳамчун тасвири пурраи вазъи ҳаво дар кишвар қабул надоранд. Агентии ҳавошиносӣ гуфтааст, ки чунин радабандиҳоро нодида гирифтан дуруст нест, вале онҳо бояд бо назардошти маълумоти илмӣ, шароити ҷуғрофӣ ва натиҷаҳои назорати дохилӣ таҳлил шаванд.

Коршиносони муҳити зист мегӯянд, афзоиши гарду ғубор ба чандин омилҳо вобаста аст. Тағйирёбии иқлим, хушкшавии заминҳо ва коҳиши ҷангалзорҳо аз сабабҳои асосӣ дониста мешаванд. Дар Тоҷикистон, бархе коршиносон ҳамчунин буридани дарахтон, кам шудани майдонҳои сабз ва афзоиши сохтмонҳои баландошёна дар шаҳрҳоро аз омилҳои таъсиргузор ба вазъи ҳаво арзёбӣ мекунанд.