Хона блог

Миллатгароӣ дар Русия: Мавашии “қаҳрамон” ва муҳоҷири “ахлот”

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Дирӯз, 25 октябр миллатгарои ифротии рус Миша Маваши мурд. Марги ӯ дубора баҳси миллатгароӣ дар Русияро зинда кард. 

Маваши поягузори созмони миллатгарои “Инсони шимолӣ” (Северный человек) буд, муҳоҷирону мусалмононро бад медид ва ва алайҳи ҳузури муҳоҷирон дар Русия мубориза мебурд. Марги ин миллатгароро, ки аз ҳамлаи Русия ба Укроин ҳам ҳимоят мекард, аксари расонаҳои ин кишвар бозтоб доданд ва ҳатто бархе онро “фоҷеъае барои миллат” номиданд. Устондори вилояти Вологда Георгий Филимонов пас аз марги Маваши, ӯро ҳамразму ҳамфикри худ ва ҳамчунин “размандаи рӯшноӣ” хонд. Байни ин ду – устондори як вилоят ва миллатгарои ифротии рост – ҳамкории ошкоре низ вуҷуд дошт: шохаи Череповетси (ноҳияе дар вилояти Вологда) ин ҷунбиш дар баргузории ҷашнвораи «Осмони славянҳо», ки бо ибтикорҳои устондор пайванд дошт, мушорикат карда буд. 

Чанд рӯз қабл, аниқтараш 22 октябр дар шаҳри Стерлитамаки Башқортистони Русия ду муҳоҷири тоҷик – Хисравшоҳ Маликов и Зоҳиршоҳ Ҳасанов, бо зери хатари марг гузоштани ҷони худ, ду зани русро аз зинда ба зинда сӯхтан наҷот доданд. Дар ин сӯхтор 4 нафар кушта ва 18 нафра захмӣ шуданд. Агар қаҳрамонии ин ду муҳоҷири тоҷик набуд, бо эҳтимоли хеле қавӣ ин ду зан ҳам кушта мешуданд. Шумори бисёр каме аз расонаҳо, он ҳам танҳо расонаҳои маҳаллӣ аз қаҳрамонии муҳоҷирони тоҷик хабар доданд. Дар ҳамин ҳол, ҲЕҶ расонае ба тоҷик ё ҳатто муҳоҷир будани ин ду қаҳрамон ишорае накарданд. Муҳаммадсанҷар Раҳимов, як муҳоҷири тоҷики дигаре, ки онҷо ҳузур дошта ва аввалин нафаре буда, ки аз вуқуъи сӯхтор ба Хадамоти сӯхторхомӯшкунӣ хабар додааст вокуниши расонаҳои русӣ ба қазияро ба Азия–Плюс чунин шарҳ медиҳад: “Бисёр мушоҳида кардаам, ки дар расонаҳои Русия ҳувияти муҳоҷиронеро, ки амали нек мекунанд, намегӯянд. Аммо агар онҳо кӯчактарин қоидаро вайрон карданд, ҳатман ба миллату шаҳрвандии онҳо таъкид мекунанд”.

Аслан будан ё мурдани Миша Маваши (номи аслиаш Михаил Ниц) арзише барои навиштану хондан надорад. Афроде мисли ӯ меоянду чанд рӯзе “медурахшанд” ва тақдирашон ҳам тақрибан яксон аст. Қабл аз ӯ Тесаке ҳам буд, ки зисту фитнаву нафрату барбинӣ пароканду мурд. То ва баъди тесакҳову мавашиҳо дигар миллатгарову муҳоҷирбадбинҳо буданду хоҳанд буд. Он чи мавриди таваҷҷуҳ бояд бошаду дар борааш гуфтаву навишта шавад бархӯрди мақомоти кишварҳо бо тесаку мавашиҳо аз як тараф ва бо хисравшоҳҳову зоҳиршоҳҳо аз тарафи дигар аст.   

Филимонов, устондори як вилояти Русия, ки Маваширо ҳамразму ҳамфикри худ ва “размандаи рӯшноӣ” номидааст, танҳо сиёсатмадори миллатчиву ростгаро нест. Ва сатҳи ӯ баландтарин сатҳи сиёсатмадорони миллатгарову муҳоҷирбадбин ҳам нест. На танҳо ин гуна устондорон идораи чанд вилояти Русияро дар даст доранд, балки дар болотарин сатҳҳои ҳукумати ин кишвар низ мақом гирифтаанду “фаъолият”-и миллатгароёна ва зиддимуҳоҷириашонро озодона пеш мебаранд. 

Устондороне мисли Игор Артамонов (устони Липетск), Владислав Шапша (устони Калуга), Вадим Шумков (устони Курғон), Вениамин Кондратйев (сарзамини Краснодар), Александр Беглов (Санкт-Петербург) на танҳо мекӯшанд рӯз то рӯз ҷои пои муҳоҷирон дар устонҳои таҳти фармонашонро танг созанд, балки аз истифодаи алфози тунд алайҳи онҳо худдорӣ намекунанд. Барои мисол, Артамонов зимни баррасии ҳузури муҳоҷирони қонуниву ғайриқонунӣ гуфта буд “дар асл ба мо на инҳояш лозим аст ва на онҳояш!”. Ё Шумков дар бораи ҷамъиятҳои муҳоҷирон (диаспораҳо) бо сароҳат гуфта буд “ингуна ҷамъиятҳо бояд дар муддати як шабонарӯз аз байн бурда шаванд”. 

Мутаассифона, ҳарчи дар сатҳ болотар биравед, нафароне миллатгаротару муҳоҷирбадбинтар пайдо мекунед. Ин ҳам чанд мисол аз сатҳи болои ҳукумати Русия:

Пётр Толстой — муовини пешини раиси Думаи давлатӣ ва аз тирамоҳи соли 2026 раиси Кумитаи умури байналмилалӣ: “Ҳамаи ин ҷамъиятҳои миллӣ, ҳамшаҳриҳо ва ҳамватанон чизе ҷуз сохторҳои мафиёии қонунӣ кардашуда нестанд”.

Дмитрий Рогозин — сенатор, узви Кумитаи дифоъ ва амнияти Шӯрои Федератсия; пештар муовини нахуствазир ва роҳбари “Роскосмос” буд. Соли 2005 дар навори таблиғотии ҳизби “Родина” ширкат кард, ки пас аз саҳнае бо ҳузури зодагони Қафқоз шиори “Маскавро аз ахлот пок мекунем” намоиш дода мешуд. Дар сомонаи шахсии Рогозин ин суханони ӯ аз соли 2006 нашр шудаанд: “Муҳоҷирони номатлуб ва мафияи қавмиро аз Русия берун берун мекунем”.

Андрей Клишас — раиси Кумитаи қонунгузории конститутсионӣ ва давлатсозии Шӯрои Федератсия, дар бораи муҳоҷирон: “Онҳо намехоҳанд бо мо зиндагӣ кунанд, мехоҳанд ба ҷойи мо зиндагӣ кунанд”.

Александр Бастрикин — раиси Кумитаи тафтишоти Русия. 27 июни соли 2024 дар Анҷумани байналмилалии ҳуқуқии Петербург хабар дод, ки беш аз 30 ҳазор шаҳрванди хориҷии шаҳрвандии Русияро гирифта, аммо дар қайди ҳарбӣ сабтиномнакардаро пайдо кардаанд ва тақрибан 10 ҳазор нафарашонро ба минтақаи ҷанг фиристодаанд. Ӯ вожаи “шикор кардем” (отловили)-ро истифода бурд, ки бештар дар қиболи сагҳои бесоҳиб истифода мешавад. Нуктаи бисёр гӯё ин аст, ки Бастрикин ин шеваро «як ҳила» (фишка) номид, ки боис шудааст муҳоҷирон Русияро тарк кунанд. Яъне, худи ӯ сабтиноми ҳарбӣ ва фиристодан ба ҷангро ба коҳиши муҳоҷират пайванд дод.

Чашмпӯшии мақомдорону расонаҳои Русия аз некиҳову қаҳрамониҳои муҳоҷирон ва дар муқобил ҳангома сохтан аз камтарин қонуншиканиҳои онҳо падидае нест, ки дар он камбуди “бархе расонаҳо” ва ё “бархе мансабдорон” дида шавад. Ҳузури миллатгароёни муҳоҷирбадбин дар курсиҳои устондории чандин вилояти ин кишвар ва мақомоти бисёр баландпояи он дарак аз он медиҳад, ки бегонаситезӣ ва муҳоҷирситезӣ ба ҷузъе аз сиёсатҳои ин кишвар табдил шудааст. Ва расонаҳо, ки дар ин кишвар дигар кайҳост озод нестанду бо “дастур аз боло” мегӯянду менависанд, танҳо ҳамин сиёсатро пиёда месозанд. Ва ин “дастур аз боло” зоҳиран қаҳрамон тарошидан аз мавашиҳову тесакҳо ва “ахлот” донистани хисравшоҳҳову зоҳиршоҳҳо дастур медиҳад. 

Ва ин сиёсату ин “дастурот”, ки солҳост идома дорад, натиҷаҳои “назаррас”-е ҳам ба бор овардааст. Таърихчаи хонагирии Таҳмина Самадоваро ба хотир оварем. Ба ӯ, ки ҳам худашу шаваҳараш ва ҳам кулли фарзандонаш (7 нафар) шаҳрвандони Русия ҳастанд, хона дода шуд. Ва маҳз шӯру валвалае, ки корбарони руси шабакаҳои иҷтимоӣ барпо карданд, боис шуд, ду миллатгарои боломақом – муовини раиси Дума Миронов ва раиси Кумитаи тафтишот Бастрикин ба қазия дахолат кунанд. Ва дахолаташон ҳам ҷолиб буд: Миронов талаб кард қонунияти додани хона ба оилае, ки 7 фарзанд дораду дар хонаи якҳуҷрагӣ зиндагӣ мекунад (!) санҷида шавад. “Ҳамразму ҳамфикр”-аш Бастрикин талаб кард ҷузъиёти парванда ба ӯ ирсол карда шавад. 

Ин ки муовини раиси парлумон ва раиси Кумитаи тафтишоти кишваре ба ин бузургӣ ба қазияи дода шудани хона ба як хонаводаи муҳоҷир дахолат мекунанд, ки дар натиҷа хона аз муҳоҷирон бозпас гирифта шуда Таҳмина Самадова ба 4 соли зиндон маҳкум мешавад, нишон медиҳад сатҳи миллатгароӣ дар ин кишвар то ба куҷо расидааст. 

Ва вақте марги фашисте чун Маваши мусибат эълон мешаваду наҷоти ду зан аз оташ бо риски марг аз тарафи муҳоҷири тоҷик нодида гирифта мешавад, нишон медиҳад паҳнои ин падида то куҷост…

Миша Мавашии муҳоҷирбадбин даргузашт

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0


25-уми октябри соли ҷорӣ дар шаҳри Воронеж рэпсаро ва миллатгарои рус Миша Маваши (Михаил Ниц), дар синни 41-солагӣ даргузашт.

Дар бораи марги ӯ яке аз ҳамсафонаш Александр Лебедев хабар дода, гуфтааст, ки ӯ бар асари як ҳодисаи нохуш фавтидааст. Сабаби дақиқи марги ӯ ҳанӯз расман эълон нашудааст ва мақомоти тафтишотии Русия қазияро таҳқиқ дорад.  

Миша Маваши муассиси ҷунбиши рости ифротӣ ва миллатгарои “Северный человек” буд, ки зери ҳимояи манфиатҳои русҳо бештар ба фаъолияти зидди муҳоҷирӣ машғул буд. 

Ӯ дар охири солҳои 2000 ба фаъолияти мусиқӣ оғоз карда, дар аввали солҳои 2010 ҳамчун рэпсаро маъруф шуд. Дар таронаҳои ӯ бештар мавзуъҳои варзиш, тарзи ҳаёти солим, интизом ва ватандӯстӣ ҷой доштанд, аммо бо гузашти вақт ӯ бештар ба масъалаҳои сиёсӣ ва ҷамъиятӣ рӯ оварда, мавқеи миллатгароёна ва зидди муҳоҷиратии худро ошкоро баён мекард.

Соли 2022 Маваши ҷунбиши “Северный человек”-ро таъсис дода, тибқи иттилои расмии ин созмон, аз ҳадафҳои он таблиғи фарҳанг ва суннатҳои русҳо ва дигар халқҳои славянӣ, ҳифзи арзишҳои суннатӣ ва тарбияи ватандӯстонаи ҷавонон будааст. То соли 2025 созмон дар даҳҳо шаҳри Русия фаъолият доштааст.

Аммо яке аз самтҳои асосии фаъолияти Маваши ва ҷонибдоронаш мубориза бо муҳоҷират буд. Худи ӯ мегуфт, ки фаъолияти ҷамъиятияш пас аз он оғоз ёфт, ки дар шабакаҳои иҷтимоӣ ба қазияҳое таваҷҷуҳ кард, ки ба иддаои ӯ, дар онҳо муҳоҷирон нисбати русҳо ҷинояте анҷом додаанд. Ва ӯ ин масъалаҳоро борҳо ҳамчун далели зарурати тағйири сиёсати муҳоҷиратии Русия пешниҳод кардааст.

Маваши соли 2023 дар Форуми байналмилалии иқтисодии Санкт-Петербург (ПМЭФ) низ дар бораи муҳоҷират суханронӣ карда, сиёсати муҳоҷиратии Русияро “ноком”, “идоранашаванда” ва “сарбаста” номида буд. Ӯ изҳор дошта буд, ки муҳоҷирон аз кишварҳои Осиёи Марказӣ дар бисёр ҷойҳо нисбат ба аҳолии маҳаллӣ имтиёзи бештаре доранд. Маваши ҳамчунин иддао карда буд, ки агар раванди муҳоҷират идома ёбад, дар оянда шумори русҳо коҳиш хоҳад ёфт.

Ҷонибдорони ӯ низ дар амал бар зидди муҳоҷирон фаъолият карда, намояндагони “Северный человек” дар чанде аз минтақаҳои Русия ҳамроҳ бо мақомоти ҳифзи ҳуқуқ дар рейдҳои зидди муҳоҷирон ғайриқонунӣ иштирок кардаанд. Аз ҷумла, моҳи ноябри соли 2023 дар шаҳри Реутови вилояти Москва фаъолони созмон дар рейди зидди муҳоҷирон ширкат карда, ба гуфтаи Маваши, дар натиҷаи ин амалиёт беш аз 250 шаҳрванди хориҷӣ боздошт шуданд.

Дар соли 2024 низ фаъолони “Северный человек” дар вилояти Москва дар як рейд алайҳи муҳоҷирони корӣ ҳамроҳ бо мақомоти қудратӣ иштирок карданд. 

Мавқеи Маваши ва фаъолияти созмони ӯ миёни ҳуқуқшиносон ва фаъолони ҳуқуқи инсон низ мавриди баҳс қарор гирифта буд. Ҳатто Валерий Фадеев, раиси Шӯрои ҳуқуқи инсони назди Президенти Русия, қаблан аз он интиқод карда буд, ки фаъолони чунин созмонҳо дар баъзе ҳолатҳо вазифаҳои мақомоти ҳифзи ҳуқуқро ба уҳда мегиранд ва дар рейдҳо алайҳи муҳоҷирон иштирок мекунанд.

Дар баробари ин, фаъолияти ҷунбиши таъсисдодаи Маваши бо чанд қазияи баҳсбарангез низ расонаӣ шуда, соли 2023 фаъолони ҷунбиш дар шаҳри Перм як наврасро, ки дар нобуд кардани нишони мазҳабӣ иштирок карда буд, пайдо намуда, ӯро мавриди латукӯб қарор додаанд ва маҷбур кардаанд, ки узрхоҳӣ кунад. Дар қазияи дигар, баъди он ки Маваши таваҷҷуҳи пайравонашро ба наворе аз муноқишаи ду наврас ҷалб кард, ки яке аз онҳо арманиасл буд, ба гуфтаи расонаҳо, ба хонаводаи кӯдак таҳдидҳо расидааст.

Дар солҳои охир Маваши ҳамчунин аз сиёсати Кремл ва ҷанги Русия алайҳи Украина пуштибонӣ карда, барои низомиёни рус маблағ ҷамъоварӣ кардааст ва ба минтақаҳои ишғолшудаи Украина низ сафар кардааст. Соли 2025 Додгоҳи шаҳри Виннитсаи Украина ӯро ғоибона ба ҳашт соли зиндон бо мусодираи молу мулк маҳкум кард.

Корхонаҳои белорусӣ муҳоҷирони тоҷикро ба маоши баланд ваъда карданд

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Корхонаҳои вилояти Гроднои Беларус омодаанд муҳоҷирони корӣ аз Тоҷикистонро бо маоши моҳонаи аз 750 то 1200 доллар ва ҷойи зист ба кор қабул кунанд.

Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Тоҷикистон 23-юми октябр бо нашри матлабе хабар дод, ки директори муассисаи давлатии “Агентии бокортаъминкунӣ дар хориҷа” Ҷамолиддин Раҷабов бо чанд корхона дар вилояти Гроднои Беларус созишномаҳои ҳамкорӣ имзо кардааст.

Ба иттилои манбаъ, директори агентӣ ва сармутахассиси он дар ҷараёни сафар ба Гродно бо намояндагони мақомоти вилоят ва беш аз даҳ ширкат гуфтушунид кардаанд. Созишномаҳо ҷалби муташаккилонаи шаҳрвандони Тоҷикистонро барои кор пешбинӣ мекунанд.

Дар гуфтушунидҳо “…масъалаҳои бо кор таъмин намудани шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самтҳо гуногун аз ҷумла: сохтмон, хоҷагии қишлоқ, насоҷӣ, истеҳсолот, саноати вазнин, хизматрасонӣ ва нақлиёт бо зиёда аз 10 ширкатҳо гуфтушунид ва шартномаҳои ҳамкорӣ баста шуд“.

Тибқи иттилои вазорат, маоши моҳонае, ки ин корхонаҳо ба коргарони тоҷик ваъда кардаанд, аз 750 то 1200 доллар хоҳад буд. Корфармоёни беларусӣ ҳамчунин ваъда додаанд, ки онҳоро бо ҷойи зист таъмин мекунанд.

Бо вуҷуди ин, дар хабар шумораи ҷойҳои корӣ, муҳлати оғози ҷалби коргарон ва ҷузъиёти шартномаҳо зикр нашудааст. Ҳамчунин маълум нест, ки маблағи эълоншудаи маош пеш аз тарҳи андозу дигар пардохтҳо ҳисоб шудааст ё баъд аз он ва ҷойи зист ройгон хоҳад буд ё пулакӣ.

Ёдовар мешавем, ки моҳи июли соли 2026 дар доираи барномаи ҷалби муташаккилонаи нерӯи корӣ ба Беларус 255 сокини вилояти Андиҷони Узбекистон бурда шуда буд. Пас аз чанд рӯз баъзе аз онҳо дар як муроҷиати видеоӣ аз шароити зист ва ҳаҷми маош шикоят карданд.

Ба гуфтаи коргарон, ба онҳо маоши тақрибан 500 доллар дар як моҳ пешниҳод шуда, хароҷоти ғизо ва ҷойи зистро бояд худашон пардохт мекарданд. Коргарон гуфта буданд, ки баъд аз пардохти ҳамаи хароҷот тақрибан 200 доллар барои онҳо боқӣ мемонад ва аз масъулон хоста буданд, ки ё шароити кору зиндагӣ бозбинӣ шавад ва ё онҳоро ба Узбекистон баргардонанд.

Пас аз паҳн шудани шикоятҳо мақомоти Узбекистон гуфтанд, ки шароити кориии коргаронро санҷидаанд. Он коргароне, ки шароити кори онҳо ба мувофиқаҳои қаблан ҳосилшуда мутобиқат намекард, ба корфармоёни дигар гузаронида шуданд. Баъдан яке аз иштирокдорони ин барнома хабар дода буд, ки ба ӯ ва дигар коргарон маоши тақрибан 700 доллар, ҷойи зист ва ғизои ройгон пешниҳод шудааст.

Тағйироту ҷойивазкуниҳои Раҳмон дар вазорату идораҳо

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Раисҷумҳури худкомаи Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар вазорату кумитаҳо ва дигар ниҳодҳои давлатии кишвар тағйироту ҷойивазкунии мақомдоронро гузаронд.

Бино ба иттилои сомонаи расмии Президент, имрӯз, 26-уми октябр, Эмомалӣ Раҳмон бо як фармонаш Сафарзода Анварро ёвари Президент оид ба масъалаҳои ҳуқуқӣ ва ҳамзамон намояндаи ваколатдори Президент дар Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ таъйин шудааст. То ин дам дар ин мақом Зариф Ализода кор мекард. 

Ҳамчунин бо қарорҳои ҳукумат Ҳакимиён Сарвина муовини вазири адлия, Қудратзод Суҳроб ва Исмоилзода Мирзо муовинони вазири рушди иқтисод ва савдо, Асадуллозода Абубакр муовини вазири молия ва Латифзода Парвиз муовини вазири маориф ва илм таъйин шудаанд.

Аз ҷумла, бо қарорҳои дигар Исмоилзода Умед муовини раиси Кумитаи меъморӣ ва сохтмон, Зиёвуддинзода Аҳлиддин муовини раиси Кумитаи рушди сайёҳӣ ва Назарзода Рустам муовини раиси Кумита оид ба таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ таъйин гардиданд.

Дар идомаи ин тағйирот Муродзода Давлатмурод муовини директори Агентии беҳдошти замин ва обёрӣ, Ризозода Саймудин муовини якуми директори генералии КВД “Тоҷиксуғурта” ва Юсуфзода Абдулмаҷид муовини сардори Хадамоти зиддиинҳисорӣ таъйин шудаанд.

Бо амрҳои Президент инчунин Маъруфӣ Расул муовини раиси Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Одиназода Муҳаммад муовини директори Агентии назорати давлатии энергетикӣ ва Сайдаҳмадзода Мусо директори Фонди кафолати қарзҳо таъйин гардидаанд. 

Дар бахши дигари қарорҳо Эмомалӣ Раҳмон пешниҳодҳои худро ба Маҷлиси намояндагон барои тағйир додани ҳайати Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон ирсол кардааст.

Аз ҷумла, пешниҳод шудааст, ки Худоёрзода Бахтиёр Тавар аз вазифаи раиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ ва Қодирзода Абдуҷаббор Сафаралӣ аз вазифаи муовини раиси ин комиссия бозхонд шаванд. Ҳамчунин як гурӯҳ аъзои комиссия бинобар ба охир расидани муҳлати ваколаташон аз ҳайати он хориҷ карда мешаванд.

Ҳамзамон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси намояндагон пешниҳод кардааст, ки ҳамакнун ёрдамчии собиқаш Зариф Ализода раиси нави Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ, Саидзода Ҷамшед Ҳамро, ки раиси Кумитаи дастгоҳи иҷроияи ҲХДТ буд, муовини раиси он ва Назарализода Дилафруз Муҳаммадалӣ, Маъмурзода Адҳам Маъмур, Раҷабзода Зайнура Абунаср, Самадзода Навруз Абдулҳамид ва Хидирзода Махфират Умар аъзои ин комиссия интихоб шаванд.

Тағйирот дар ҳайати Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ дар ҳоле сурат мегирад, ки соли оянда дар Тоҷикистон интихоботи президентӣ баргузор хоҳад шуд. Ҳанӯз маълум нест, ки Эмомалӣ Раҳмон, ки аз соли 1994 ба ин сӯ раисҷумҳури кишвар аст, дар интихоботи навбатӣ боз номзад хоҳад шуд ё ин мақом ба писараш Рустами Эмомалӣ вогузор мешавад. 

Аммо Эмомалӣ Раҳмон дар мулоқот бо мансабдорони таъйиншуда аз онҳо мансабдорони таъйиншуда хоста, ки ба Ватан ва мардум “содиқонаю софдилона” хизмат карда, ба тарбияи кадрҳои ҷавобгӯ ба талаботи замон ва муносибати “шоиста” бо шаҳрвандон таваҷҷуҳ намоянд.

Бояд гуфт, тибқи маъмул, дар Тоҷикистон ҳамасола тағйироти кадрӣ сурат мегирад, аммо аксари коршиносон ин тағйиротро шаклӣ ва ҷойивазкунӣ медонанд. Зеро ба гуфтаи онҳо, одатан Эмомалӣ Раҳмон дар тақсимоти мансабҳо ихтисос ва донишу маҳоратро меъёр қарор намедиҳад, балки меъёр дар интихоби кадрҳо бештар шинос будану наздик будан ба хонаводаи ӯ аст. Аксар мақомдорон аз як вазифа барканор шуда, бидуни дар назар гирифтани дастовардҳои шахсӣ ва донишу маҳорат ба вазифаи дигар таъйин мегарданд ва ё кадрҳои нав мақомҳоро бо пули калоне мехаранд.

Аз Бразил то Сербистон: вақте овози мардум ҳокимиятро дигаргун мекунад

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Дар охири ҳафтаи сипаригашта интихобкунандагони ду кишвар нишон доданд, ки сандуқи раъй ҳанӯз метавонад сарнавишт ва ояндаи сиёсии кишварро тағйир диҳад.

Рӯзи якшанбе, 25-уми октябри соли 2026, мардуми Бразил Луиз Инасиу Лула да Силваро, ки дар даври нахуст нисбат ба рақибаш овози камтар дошт, дубора раисиҷумҳур интихоб карданд ва мардуми Сербистон ҳизби раисиҷумҳур Александр Вучичро пас аз 14 сол аз ҳокимият канор гузоштанд. Дар чанд рӯзи оянда ду интихоботи муҳими дигар баргузор мешавад: дар Исроил 27-уми октябр ва дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико 3-юми ноябр.

Бразил: бозгашти Лула

Дар даври нахуст Флавиу Болсонару (Ҳизби либерал) бо 47,03 дарсади овозҳо пешсаф буд ва Лула (Ҳизби коргарон) бо 45,16 дарсад дуввум шуд. Ҳеҷ кадом аз номзадҳо беш аз 50% овозҳоро ба даст наовард ва интихобот ба даври дуввум кашид.

Дар даври дуввуми интихобот Лула бо 51,79 дарсади овозҳо бар сенатор Флавиу Болсонару (48,21 дарсад) пирӯз шуд, ҳарчанд дар даври нахуст танҳо 45% раъй гирифта буд ва рақибаш бо 47% пештоз буд. Лула бори чаҳорум аст, ки ҳамчун президенти Бразил интихоб мешавад, вале на паёпай. Қонуни асосии Бразил танҳо ду давраи чаҳорсолаи пайдарпайро иҷозат медиҳад. Аз ин рӯ, Лула солҳои 2003–2010 раисиҷумҳур буд, соли 2023 бозгашт ва акнун аз соли 2027 то соли 2030 раёсат хоҳад кард.

Ҳизби чапгарои коргарони Лула аз пуштибонии иттиҳодияҳои коргарӣ, қишри камдаромад ва шимолу шарқи кишвар бархӯрдор буд. Флавиу, писари раисиҷумҳури пешинаи зиндонӣ Жаир Болсонару, аз ҳимояти масеҳиёни инҷилӣ, соҳибкорони кишоварзӣ ва ҷануби кишвар, ва дар хориҷ аз пуштибонии Нетаняҳу, нахуствазири Исроил, ва Милей, раисиҷумҳури Арҷантин, бархӯрдор буд. Ӯ ҳамчунин ҳампаймони наздики Трамп аст ва ваъда дода буд, ки дар сурати пирӯзӣ дар интихобот сафорати Бразилро ба Байтулмуқаддас мекӯчонад. Лула бо порлумони муҳофизакортар рӯ ба рӯ хоҳад шуд.

Сербистон: донишҷӯён бар ҳукумати 14-сола пирӯз шуданд

Феҳристи донишҷӯён бо 53,33 дарсади овозҳо тақрибан 140 курсӣ аз 250 курсиро ба даст овард ва ба 14 соли ҳукмронии Ҳизби пешрафтхоҳи Серби Вучич, ки 39,73 дарсад гирифт, поён бахшид. Ин ҷунбиш аз эътирозҳое сар зад, ки пас аз фурӯ рехтани сарпӯши истгоҳи роҳи оҳани Нови Сад дар соли 2024 ва ҷон бохтани 16 нафар оғоз шуданд. Донишҷӯён, ҳизбҳои мухолиф ва ҷавонон аз он пуштибонӣ карданд; интихобкунандагони калонсол ва деҳотӣ ба ҳизби ҳоким вафодор монданд. Вучич шикастро пазируфт ва роҳбарони Иттиҳоди Аврупо аз натиҷаҳои интихобот истиқбол карданд.

Исроил: интихобот дар 27-уми октябр

Шаҳрвандони Исроил низ фардо, 27-уми октябр, барои интихоби ҳамаи 120 узви Кнессет ба пои сандуқҳои раъй хоҳанд рафт ва барои ташкили ҳукумат 61 курсӣ лозим аст. Ин нахустин интихоботи сартосарӣ пас аз ҳамлаҳои 7-уми октябри соли 2023 аст. Масъалаҳои асосӣ инҳоянд: масъулият барои рӯйдодҳои 7-уми октябр, хидмати сарбозии мардони яҳудии сахткеш (ҳаридӣ), ислоҳоти додгоҳӣ ва ояндаи Ғазза ва Каронаи Бохтарӣ. Интизор меравад, ки ҳизби Ликуди нахуствазир Нетаняҳу ба ҳизбҳои яҳудиёни сахткеш ва дингароёни тундрав такя кунад. Дар баробари ӯ Нафтали Беннет, фармондеҳи пешинаи артиш Гади Айзенкот ва Яир Голан қарор доранд, ки бештар аз пуштибонии интихобкунандагони дунявӣ ва миёнарав бархӯрдоранд. Мухолифон парокандаанд, бинобарин суол ин аст, ки оё онҳо бо ҳам метавонанд 61 курсиро ба даст оранд ё на.

Иёлоти Муттаҳида: интихоботи миёндаврагӣ дар 3-юми ноябр

Шаҳрвандони Амрико низ рӯзи 3-юми ноябр ҳамаи 435 узви Маҷлиси намояндагон ва 35 узви Синоро интихоб мекунанд. Ҷумҳурихоҳон бо роҳбарии раисиҷумҳур Трамп талош доранд аксарияти курсиҳои Кунграро ҳифз кунанд; пойгоҳи онҳо дар минтақаҳои деҳотӣ ва миёни масеҳиёни инҷилӣ қавитар аст. Демократҳо, ки феълан ҳам Маҷлиси намояндагон ва ҳам Синоро аз даст додаанд, талош доранд ҳадди ақал як маҷлисро баргардонанд, то қудрати раисиҷумҳурро маҳдуд кунанд; пойгоҳи онҳо дар шаҳрҳо ва миёни ҷавонон, занон, сиёҳпӯстон ва донишгоҳиён қавитар аст. Натиҷа муайян мекунад, ки Кунгра то чӣ андоза тарофаҳои гумрукӣ, кумакҳои хориҷӣ ва сиёсати хориҷии Трампро ҷонибдорӣ ё маҳдуд мекунад.

Аҳамияти ин интихобот барои Тоҷикистон ва Осиёи Марказӣ

Бразил ва Сербистон бо Тоҷикистон ва Осиёи Марказӣ пайванди мустақим надоранд, ба ғайр аз нақши Бразил дар гурӯҳи Брикс, ки Ӯзбекистон ва Қазоқистон шарикони он мебошанд. Исроил аҳамияти бештар дорад: афкори умумии минтақа ҷонибдори фаластиниён аст ва ҳукумати ояндаи Исроил сиёсатро дар қиболи Ғазза ва Эрон шакл медиҳад, ки ба субот ё ноамнии минтақа, нархи сӯзишворӣ ва роҳҳои тиҷоратӣ таъсир мерасонад.

Интихоботи Амрико аз ҳама муҳимтар аст. Кунграи нав метавонад таҳримҳои зидди Русияро тасвиб кунад, ки ба даромади муҳоҷирони кории минтақа дар Русия таъсири мустақим дорад, зеро иқтисоди Тоҷикистон ва Қирғизистон ба маблағҳое, ки муҳоҷирон аз Русия мефиристанд, вобастагии зиёд дорад. Ҳамчунин кумакҳои хориҷии Амрико баъд аз пирӯзии Трамп ба кишварҳои Осиёи Марказӣ ва Тоҷикистон коҳиши шадид пайдо кард ва натиҷаҳои ин интихобот ба сиёсати хориҷии Амрико дар минтақа низ таъсири калон дорад.

Ин интихобот барои мардуми минтақа паёми дигаре низ дорад. Бразил ва Сербистон нишон медиҳанд, ки шаҳрвандони одӣ, аз ҷумла донишҷӯён ва касоне, ки бори нахуст овоз медиҳанд, метавонанд бо ширкат дар интихобот самти кишвари худро ба таври осоишта дигаргун кунанд. Барои бисёре дар Осиёи Марказӣ ин сарчашмаи умед аст, ки дигаргуниро аз роҳи интихобот ба даст овардан мумкин аст, ҳарчанд барои сокинони Осиёи Марказӣ тағйири ҳукумат аз роҳи сандуқҳои раъйдиҳӣ як орзуи дастнорас аст ва онҳо чунин хабарҳоро танҳо дар расонаҳо мушоҳида мекунанд, на дар майдони сиёсати кишварҳои худ.

Хулоса

Аз Амазон то Белград ва ба зудӣ Байтулмуқаддас ва Вашингтон, интихобкунандагон дар ин тирамоҳ хоҳони ростқавлӣ, ҳисобдеҳӣ ва нақши воқеӣ дар сарнавишти хеш ҳастанд. Интихоби онҳо дар солҳои оянда ба сиёсати ҷаҳонӣ, ҳампаймонӣ ва тиҷорат таъсир хоҳад расонд ва ба мардуми саросари ҷаҳон хотиррасон мекунад, ки як овоз метавонад арзиш дошта бошад.

“Эронитарин шаҳри Эрон”: навишта дар бораи Самарқанд боиси эътирози расмии Узбекистон шуд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Вазорати корҳои хориҷии Узбекистон рӯзи ҷумъа сафири Эрон дар Тошканд Муҳаммадалӣ Искандариро даъват карда, нотаи эътирозӣ супурд.

Тибқи баёнияи вазорат, эътироз ба матлабҳое рабт дорад, ки бархе намояндагиҳои дипломатии Эрон дар шабакаи иҷтимоии X (собиқ Twitter) нашр кардаанд. Дар ин навиштаҳо майдони Регистон ва меъмории таърихии Самарқанд ҳамчун бахше аз мероси “тамаддуни эронӣ-исломӣ” тавсиф шудааст. Тошканд мегӯяд, ки бархе аз ин навиштаҳо мероси таърихӣ ва фарҳангии Самарқандро “ба таври якҷониба ва бо ҳадафҳои сиёсӣ” шарҳ додаанд.

Баҳс пас аз сафари котиби давлатии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Марко Рубио ба Самарқанд оғоз шуд. Рубио аз майдони Регистон боздид кард ва дар нишасти вазирони корҳои хориҷии формати C5+1 иштирок намуд. Пас аз ин сафар, чанде аз намояндагони дипломатии Эрон матлабҳое нашр карданд, ки дар онҳо Самарқанд ба тамаддуни форсӣ ё эронӣ нисбат дода мешуд. Яке аз баҳсбарангезтарин навиштаҳо аз ҷониби сафорати Эрон дар Маскав нашр шуд, ки дар он Самарқанд “эронитарин шаҳри Эрон” номида шудааст. Сафоратҳои Эрон дар Арманистон ва Зимбабве низ аксҳои сафари Рубиоро нашр карда, дар баъзе навиштаҳо ба пайванди таърихии шаҳр бо тамаддуни форсӣ ишора кардаанд.

Вазорати корҳои хориҷии Узбекистон таъкид кардааст, ки мероси таърихии Самарқанд, Бухоро, Хева ва дигар шаҳрҳои кишвар дар тӯли садсолаҳо шакл гирифта, инъикосгари таърих, давлатдорӣ ва фарҳанги мардуми Узбекистон аст ва ин мавзуъ набояд ба ҳадафҳои сиёсӣ истифода шавад. Тошканд аз Эрон хостааст, ки матлабҳои мавриди эътирозро ҳазф кунад ва барои пешгирии такрори чунин ҳолатҳо чора бингарад.

Дар баёния инчунин омадааст, ки Тошканд ба рушди муносибатҳои дӯстона бо Эрон аҳамияти зиёд медиҳад, вале аз ҳифзи мероси таърихӣ ва фарҳангии худ қотеона дифоъ хоҳад кард.

То замони нашри ин хабар, Вазорати корҳои хориҷии Эрон ба эътирози Узбекистон расман вокуниш нишон надодааст.

Ҳоло маълум нест, ки Теҳрон ба нотаи Тошканд чӣ посух медиҳад ва оё сафоратҳои Эрон навиштаҳои мазкурро ҳазф мекунанд ё на.

Самарқанд дар таърих ва имрӯз

Самарқанд яке аз қадимтарин шаҳрҳои Осиёи Марказӣ аст ва дар тӯли таърих маркази тамаддунҳо ва давлатҳои гуногун будааст. Аз ин рӯ, мансубияти мероси таърихӣ ва фарҳангии он дар солҳои охир гоҳ-гоҳ баҳсҳои сиёсӣ ва фарҳангиро ба миён овардааст.

Таърихан Самарқанд ва Бухоро садсолаҳо аз марказҳои асосии ҷаҳони форсизабон буданд. Дар асрҳои IX–X, дар замони давлати Сомониён, Самарқанд аввал яке аз марказҳои ҳокимият буд, баъд аз соли 892 амир Исмоили Сомонӣ Бухороро пойтахти давлат қарор дод. Дар он давра забони дарбор, адабиёт ва илм форсии дарӣ буд. Шоирон ва донишмандоне чун Рӯдакӣ, Ибни Сино, Абурайҳони Берунӣ ва Фирдавсӣ дар муҳити фарҳангии Сомониён ва Хуросони бузург ба камол расиданд. Тоҷикистон давлати Сомониёнро асоси давлатдории таърихии худ медонад, ва барои тоҷикон Самарқанду Бухоро марказҳои таърихии тамаддуни тоҷик ва забони тоҷикӣ (форсии дарӣ) ба шумор мераванд. Эрон низ ин шаҳрҳоро қисми мероси тамаддуни форсӣ ва ҷаҳони фарҳангии эронӣ медонад.

Аз ин рӯ, дар адабиёти илмӣ бештар ибораҳои “ҷаҳони форсизабон”, “тамаддуни эронӣ” ё “Эрони фарҳангӣ” (Greater Iranian cultural sphere) истифода мешаванд.

Вале, имрӯз аз нигоҳи ҳуқуқи байналмилалӣ Самарқанд ва Бухоро шаҳрҳои Ҷумҳурии Узбекистон мебошанд. Аммо таърихнигорони тоҷик бар ин назаранд, ки дар ин шаҳрҳои бузурги таърихӣ ба форсизабонон тааллуқ дошт, вале расман соли 1924 дар пайи тақсимоти миллию марзии Осиёи Марказӣ ба ҳайати Ҷумҳурии Шӯравии Сатсиалистии Узбекистон дохил карда шуданд.

Ин тақсимот таҳти роҳбарӣ ва назорати мустақими Иосиф Сталин (роҳбари вақти Иттиҳоди Шӯравӣ) сурат гирифтааст.

HRW аз Олмон талаб кард, ки ихроҷи Асадулло Бобоевро шарҳ диҳад

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Созмони байналмилалии Дидбони ҳуқуқи башар (Human Rights Watch) аз мақомоти Олмон талаб карда, ки ихроҷи фаъоли мухолифи тоҷик Асадулло Бобоевро ба Тоҷикистон шарҳ диҳанд.

Дидбони ҳуқуқи башар рӯзи 22-уми октябри соли ҷорӣ, бо нашри баёнияе аз Берлин даъват карда, ки аз Душанбе дар бораи ҳукми додгоҳ ва шароити нигаҳдории ӯ маълумот талаб карда, барои таъмин шудани ҳуқуқи ӯ ба истифода аз хизматрасонии вакили мустақил талош кунанд.

Ёдовар мешавем, ки Асадулло Бобоеви 54-сола, ки аз соли 2017 ҳамроҳи оилааш дар Олмон зиндагӣ мекард ва узви ҷунбиши “Ислоҳот ва рушди Тоҷикистон” буд, 20-уми июни соли 2026 ҳамроҳи писараш Муҳаммад аз Олмон ба Душанбе ихроҷ шуд.

Пас аз расидан ба Тоҷикистон ӯ боздошт гардида, 21-уми сентябр додгоҳи Тоҷикистон Бобоевро ба 17 соли зиндон маҳкум кард. Ба иттилои “Human Rights Watch”, ӯ бар асоси се моддаи Кодекси ҷиноятӣ, аз ҷумла барои “ифротгароӣ тавассути интернет”, гунаҳкор дониста шудааст. Мақомоти Тоҷикистон ҷузъиёти парвандаи ӯро нашр накардаанд.

Пеш аз ихроҷ Бобоев ба расонаҳо гуфта буд, ки мақомоти Тоҷикистон ба зидди ӯ ба далели навиштаҳояш дар шабакаҳои иҷтимоӣ, ки дар онҳо мақомоти кишварро танқид мекард, парвандаи марбут ба ифротгароӣ боз кардаанд. Ба гуфтаи ӯ, додгоҳи Олмон ба ӯ то 1-уми июл муҳлат дода буд, то мавҷудияти чунин парвандаро тасдиқ кунад, аммо ӯ пеш аз анҷоми ин муҳлат аз кишвар ихроҷ шуд.

“Human Rights Watch” ва дигар созмонҳои ҳуқуқи башар пеш аз ихроҷи Бобоев ба мақомоти Олмон ҳушдор дода буданд, ки пас аз бозгашт ба Тоҷикистон ӯ метавонад ба муносибати бераҳмона ва таъқиби ҷиноии дорои ангезаи сиёсӣ рӯбарӯ шавад.

Ин созмон мегӯяд, ки Бобоев аввалин фаъоли мухолифи тоҷик нест, ки аз Олмон ихроҷ шуда, баъдан дар Тоҷикистон зиндонӣ шудааст. Аз соли 2023 ба ин сӯ, се фаъоли дигари мухолиф, аз ҷумла Абдуллоҳи Шамсиддин, Билол Қурбоналиев ва Дилмурод Эргашев низ пас аз ихроҷ аз Олмон ба Тоҷикистон боздошт ва ба 7, 10 ва 8 соли зиндон маҳкум шуданд. Ба гуфтаи HRW, айбҳои пешниҳодшуда алайҳи онҳо нишонаҳои парвандаҳои сохтаро доранд.

Ҳомиёни ҳуқуқ ёдовар мешаванд, ки тибқи ҳуқуқи байналмилалӣ, баргардондани шахс ба кишваре, ки дар он ҷо хатари воқеии нақзи ҷиддии ҳуқуқи инсон ва расонидани зарари ҷуброннопазир ба ӯ вуҷуд дорад, манъ аст.

“Human Rights Watch” аз додгоҳҳо ва ниҳодҳои муҳоҷирати Олмон даъват кард, ки бидуни кафолатҳои кофии амнияти шаҳрвандон, мухолифони тоҷикро ба Тоҷикистон ихроҷ накунанд.

Душанбе ва САҲА: идомаи ҳамкориҳо бо вуҷуди курсии холии Душанбе дар Варшава

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Пас аз иштирок накардани Тоҷикистон дар нишасти Созмони Амният ва Ҳамкории Аврупо (САҲА), намояндаи ин ниҳод бо мақомоти тоҷик дар Душанбе гуфтугӯ кард.

22-уми октябри соли 2026 муовини вазири корҳои хориҷии Тоҷикистон Идибек Қаландар бо иҷрокунандаи вазифаи роҳбари Дафтари барномаҳои САҲА дар Душанбе Фейзо Нуманай мулоқот кард. Ба иттилои вазорат, ҷонибҳо вазъи ҳамкорӣ ва иҷрои мувофиқаҳои қаблиро баррасӣ карданд. Дар хабар гуфта нашудааст, ки масъалаҳои ҳуқуқи башар ва озодии расонаҳо низ матраҳ шуданд ё на.

Ин мулоқот як ҳафта пас аз анҷоми Конфронси Варшава оид ба санҷиш ва баҳодиҳии ҳуқуқи инсон, ки аз 5-ум то 15-уми октябри соли ҷорӣ баргузор гашт, доир шуд. Azda TV рӯзи оғози ин нишаст хабар дода буд, ки ҷойи ҳайати расмии Тоҷикистон холӣ аст ва мақомот сабаби набудани худро шарҳ надодаанд.

Сабаби иштирок накардани мақомоти расмии Тоҷикистон дар нишастҳои САҲА ба иштироки мухолифони тоҷик дар ин минбар марбут дониста мешавад. Соли 2016 ҳайати ҳукумат ба нишони эътироз ба ҳузури намояндагони ҲНИТ ва дигар мухолифон, ки мақомоти Тоҷикистон онҳоро таҳти ҷустуҷӯ қарор дода буданд, нишастро тарк кард.

Ҳоло маълум нест, намояндаи САҲА масъалаи иштирок накардани намояндагони тоҷикро дар ин нишаст ба миён гузоштааст ё на. Вале, гуфта мешавад, Дафтари барномаҳои САҲА бо мақомоти Тоҷикистон ба ҷуз масоили ҳуқуқӣ ва назорати демократия дар бахшҳои амнияти марзӣ, ислоҳоти пулис, рушди иқтисодӣ низ фаъолият мекунад.

Ба назари таҳлилгарон, Душанбе бо вуҷуди иштирок накардан дар нишастҳои САҲА ва посух нагуфтан ба поймол шудани масоили ҳуқуқи башарӣ, аз тариқи лоиҳаҳои омӯзиш, таъмини таҷҳизот, ҳамкории амниятӣ ва дигар лоиҳаҳо аз барномаҳои САҲА истифода мебарад. Эроди мунтақидон ҳам ин аст, ки САҲА бо ҳамкорӣ дар дигар самтҳо набояд уҳдадориҳои ҳуқуқи башарро ба ҳошия барад. Зеро масъалаи ҳуқуқи башар ва озодии расонаҳо ҷузъи вазифаҳои расмии Дафтари САҲА дар Душанбе мебошанд.

Ҳамасола дар аввали моҳи октябр нишастҳои Созмони Амният ва Ҳамкории Аврупо дар мавриди санҷиш ва баҳодиҳии ҳуқуқи инсон дар шаҳри Варшава, пойтахти Лаҳистон баргузор мешавад. Дар нишастҳои САҲА масъалаҳои ҳуқуқи башар, озодиҳои бунёдӣ, озодии баён ва расона, ҳуқуқ ва озодиҳои ақалиятҳо, интихоботи озод ва ғайра баҳсу баррасӣ мешаванд.

Чанд сол аст намояндагони расмии Тоҷикистон ба хотири ҳузури фаъоли мухолифонаш дар ин нишастҳо иштирок намекунанд. Таҳлилгарон иштирок накардани мақомоти тоҷикро гурез аз посух додан ба суолҳои ҷиддии рӯбарӯ медонанд.

Рӯзи маҳбусони сиёсӣ: беш аз як миллион маҳбуси сиёсӣ дар ҷаҳон

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Ба гузориши созмонҳои байналмилалии ҳуқуқи башарӣ, то имрӯз дар саросари ҷаҳон беш аз як миллион нафар ба сабаби фаъолиятҳои сиёсӣ ва ё дигарандешӣ дар зиндонанд.

Дар арафаи Рӯзи байналмилалии маҳбусони сиёсӣ эътилофи байналмилалии October 30 Coalition гузориши муштарак нашр карда, аз ҷомеаи ҷаҳонӣ хостааст, ки барои озодии маҳбусони сиёсӣ талошҳояшро тақвият диҳад ва масъулони таъқиби онҳоро ба ҷавобгарӣ кашад. Ин гузориш рӯзи 19-уми октябр дар сомонаи Freedom House, яке аз узвҳои эътилоф, нашр шудааст. Рӯзи маҳбусони сиёсӣ ҳамасола 30-юми октябр таҷлил мешавад.

Ба гуфтаи муаллифони гузориш, имрӯз беш аз як миллион нафар дар саросари ҷаҳон бо сабабҳои сиёсӣ дар ҳабс қарор доранд. Дар байни онҳо рӯзноманигорон, ҳомиёни ҳуқуқи инсон, фаъолони сиёсӣ, нависандагон, пешвоёни динӣ, ҳунармандон ва шаҳрвандони одӣ ҳастанд. Дар гузориш таъкид мешавад, ки ҳеҷ кас набояд барои баёни озодонаи андеша, ҳимояи эътиқоди худ ё истифода аз ҳуқуқҳои асосии инсон зиндонӣ шавад.

Эътилоф мегӯяд, ҳадафи зиндонии сиёсӣ танҳо ҷазо додани як шахс нест, балки тарсонидани ҷомеа ва хомӯш кардани ҳар гуна андешаи мустақил мебошад. Аз ин рӯ, аз кишварҳои демократӣ даъват шудааст, ки озодии маҳбусони сиёсиро ба яке аз авлавиятҳои сиёсати хориҷии худ табдил диҳанд, парвандаҳои онҳоро пайгирӣ намоянд ва озодии фаврӣ ва бечунучарои онҳоро талаб кунанд.

October 30 Coalition аз Freedom House, Human Rights Foundation, National Endowment for Democracy (NED), Free Russia Foundation ва чанд созмони дигари ҳомии демократия ва ҳуқуқи инсон иборат аст. Ба гуфтаи онҳо, 30-юми октябр аз соли 1974 ба рамзи ҳамбастагӣ бо маҳбусони сиёсӣ табдил ёфтааст ва имсол низ дар Вашингтон ва чанд кишвари дигар ба ин муносибат чорабиниҳо баргузор мешаванд.

Дар Тоҷикистон низ созмонҳои байналмилалии ҳуқуқи инсон дар солҳои охир борҳо аз вуҷуди маҳбусони сиёсӣ ва таъқиби фаъолони сиёсиву шаҳрвандӣ изҳори нигаронӣ кардаанд. Ҳомиёни ҳуқуқ аз ҳабси намояндагони аҳзоби мухолиф, рӯзноманигорон, блогерҳо, ҳуқуқшиносон ва фаъолони ҷомеаи шаҳрвандӣ интиқод карда, аз мақомоти Тоҷикистон хостаанд, ки парвандаҳои дорои ангезаи сиёсиро бозбинӣ намуда, ҳуқуқи мурофиаи одилонаро таъмин кунанд.

Дар моҳҳои охир қазияи чанд фаъоли тоҷик, ки пас аз ихроҷ аз кишварҳои аврупоӣ дар Тоҷикистон боздошт шуданд, низ таваҷҷуҳи созмонҳои байналмилалӣ ва вакилони порлумонҳои хориҷиро ҷалб кардааст. Ҳомиёни ҳуқуқ мегӯянд, чунин парвандаҳо зарурати назорати байналмилалӣ аз вазъи ҳуқуқи инсонро боз ҳам бештар мекунанд.

Гузориш бо таъкид ба ин нукта анҷом меёбад, ки ҳар як маҳбуси сиёсӣ ном, саргузашт ва ҳаққи озодӣ дорад. Муаллифони он ваъда додаанд, ки номи онҳоро ба ёд хоҳанд дошт, дар канори хонаводаҳояшон хоҳанд монд ва то озодии онҳо талош хоҳанд кард.

Муҳоҷирон аз Осиёи Марказӣ камтар, вале аз Ҳиндустон ва Чин бештар

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Русия дар пасманзари ҷанг алайҳи Украина ва камбуди шадиди қувваи корӣ ҷалби муҳоҷирони кориро зиёд кардааст.

Бино ба иттилои расонаҳои русӣ, дар моҳҳои январ–сентябри соли 2026 Вазорати корҳои дохилии Русия ба шаҳрвандони кишварҳои дорои низоми раводид тақрибан 215,3 ҳазор иҷозаи кор додааст, ки ин рақам нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 21 дарсад бештар мебошад. 

Бештари иҷозаҳоро Округи федералии марказӣ — 68,5 ҳазор, Округи федералии Шарқи Дур — 58,5 ҳазор ва Округи федералии Шимолу Ғарбӣ — 54,9 ҳазор гирифтаанд. Ба ин се минтақа тақрибан 84,5 дарсади ҳамаи иҷозаҳое, ки дар нуҳ моҳи аввал дода шудаанд, рост меояд.

Аз миёни минтақаҳо Санкт-Петербург ва вилояти Ленинград бо 51,4 ҳазор иҷоза, Москва — 29,6 ҳазор, вилояти Москва — 23,1 ҳазор, кишвари Приморск — 13,2 ҳазор ва вилояти Амур — 10,5 ҳазор пешсафанд.

Дар баробари афзоиши шумораи коргарони хориҷӣ, манбаъҳои нерӯи корӣ низ тағйир ёфта, Русия ба ҷойи кишварҳои Осиёи Марказӣ бештар ба ҷалби коргарон аз кишварҳои хориҷаи дур, аз ҷумла Чин, Ҳиндустон, Ветнам ва Бангладеш, рӯ овардааст.

Соли 2025 ба шаҳрвандони Чин тақрибан 92,2 ҳазор иҷозаи кор, ба шаҳрвандони Ҳиндустон 56,5 ҳазор, Ветнам 23,5 ҳазор ва Бангладеш тақрибан 9,4 ҳазор иҷоза дода шудааст.

Ин раванд дар соли 2026 низ идома ёфта, танҳо дар шаш моҳи аввали сол ба шаҳрвандони Чин тақрибан 70,4 ҳазор, Ҳиндустон 33,7 ҳазор ва Ветнам тақрибан 10 ҳазор иҷозаи кор дода шудааст.

Бо вуҷуди афзоиши ниёз ба коргарони хориҷӣ, сиёсати муҳоҷиратии Русия рӯз ба рӯз сахттар мешавад. Пас аз ҳамла ба “Крокус Сити Холл” дар соли 2024 санҷиши ҳуҷҷатҳо, назорати будубош ва рейдҳо дар ҷойҳои кору зисти муҳоҷирон бештар гардида, ин раванд махсусан ба шаҳрвандони Тоҷикистон, Узбекистон ва Қирғизистон, ки нерӯи кории асосӣ дар ин кишвар мебошанд, таъсир расондааст. 

Дар натиҷаи чунин рейдҳо ҳазорон нафар барои вайрон кардани қоидаҳои муҳоҷират ҷарима, ихроҷ ё аз вуруд ба Русия маҳрум шудаанд.

Ҳамчунин муҳоҷиронро барои бастани шартнома бо артиши Русия ҷалб мекунанд ва дар баъзе ҳолатҳо ба онҳо гирифтани шаҳрвандии Русия ҳамчун яке аз имтиёзҳо пешниҳод мешавад.

Ва ин ҳама боис гаштааст, ки ҷараёни муҳоҷирон аз кишварҳои ИДМ ва ЕАЭС бахусус, аз кишварҳои Осиёи Марказӣ кам шуда, ин кишвар роҳҳои нави муҳоҷирати кориро фаъолона меҷӯянд. Масалан, Узбекистон бо Олмон, Кореяи Ҷанубӣ ва Ҷопон ҳамкориҳои муҳоҷиратиро густариш дода истодааст.

Дар ҳамин замина, Русия кӯшиш дорад қисми афзояндаи талаботи бозори корро аз ҳисоби кишварҳои дигар, аз ҷумла Чин, Ҳиндустон, Ветнам ва Бангладеш таъмин кунад.

 

123...798саҳифаи 1 аз 798