Хона блог

Суҳбати Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов

Аз ҷониби
AZDA TV-2
-
0

Субҳи имрӯз Эмомалӣ Раҳмон бо собиқ Президенти Туркманистон Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кард.

Бино ба иттилои Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон, имрӯз, 15-уми майи соли 2023 Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кардааст.

Ба қавли манбаъ, “дар рафти суҳбат тамоми маҷмуи масъалаҳои ҳамкории дуҷониба, натиҷаҳои сафари давлатии Президенти Туркманистон ба Тоҷикистон, вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ мавриди баррасӣ қарор дода шуд.”

Ба гуфтаи як манбаъ, аз Ҳукумати Тоҷикистон, таъкиди Хадамоти матбуоти Эмомалӣ Раҳмон дар бораи “вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ” пеш аз ҳама баррасии аҳвол ва авзои кишварҳои пасошӯравӣ аст, ки дар доираи чанд созмон равобит ва ҳамкориҳои худро ҳифз кардаанд, мебошад.

Вай илова кард, вақте сарони кишварҳои Осиёси Марказӣ бо ҳам телефонӣ суҳбат мекунанд ва дар хабарҳои расмӣ ҳам барои мисол таъкид мешавад, ки “ба дигар мавзуъҳои мавриди таваҷҷуҳ андешаронӣ сурат гирифт”, ин маънои онро дорад, ки чун аксар раҳбарони ин кишварҳо бар иловаи доштани равобити хуби сиёсӣ ва ҳамкорӣ, дӯстони хуб ва рафиқони бо эътимоде низ барои якдигар дониста мешаванд, пеш аз ҳама муҳимтарин мавзӯъҳои рӯз ва ё вокунишҳои мардумӣ дар бораи ин ё он ҳодиса мавриди таваҷҷуҳ ва ба гунаи мисол, хабарҳои ахир дар бораи бедарак ва ё бемор шудани раисҷумҳури Беларус Александр Лукашенко мавриди баррасии онҳо қарор мегирад.

Гуфта мешавад, Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон дар поёни ин хабар афзуда, ки “ҷонибҳо зимни суҳбати телефонӣ масъалаҳои омодагӣ ба чорабиниҳои сатҳи олии минтақавӣ, аз ҷумла саммитҳои Вохӯрии машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ва Бунёди байналмилалии наҷоти Аралро, ки моҳи сентябри соли ҷорӣ дар шаҳри Душанбе баргузор мегарданд, муҳокима карданд.”

Ҳашт кишвари арабӣ ва исломӣ Исроилро маҳкум карданд

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Вазирони корҳои хориҷии ҳашт кишвари арабӣ ва мусулмонӣ аз Исроил хостанд, ки ба иҷрои нақшаи таҳияшудаи ИМА барои хотима додан ба ҷанг дар Ғазза монеъ нашавад.

Ин дар ҳолест, ки сарвазири Исроил Бинёмин Натанёҳу ҳанӯз аз қабули нақша худдорӣ мекунад ва хуруҷи нерӯҳои кишварашро ба халъи пурраи силоҳи ҲАМОС вобаста медонад.

Вазирони корҳои хориҷии Урдун, Имороти Муттаҳидаи Арабӣ, Индонезия, Покистон, Туркия, Арабистони Саудӣ, Қатар ва Миср рӯзи 16-уми август дар як изҳороти муштарак радди нақшаи сулҳ аз ҷониби Исроилро маҳкум карданд. Дар баёнияи муштараки ин кишварҳо гуфта мешавад, ки чунин мавқеъ иҷрои нақшаи фарогири президенти Амрико Доналд Трамп барои хотима додан ба ҷанг дар Ғаззаро халалдор карда, талошҳои байналмилалӣ барои расидан ба сулҳи пойдорро заиф месозад.

Нақшаи роҳ як қисми нақшаи фарогири Трамп буда, татбиқи марҳилавии оташбас, халъи силоҳи гурӯҳҳои мусаллаҳ дар Ғазза, хуруҷи нерӯҳои Исроил, ҷойгир кардани нерӯҳои байналмилалӣ барои таъмини суботу амният, ташкили сохтори нави идораи шаҳрвандӣ ва оғози бозсозии Ғаззаро пешбинӣ мекунад. Музокирот барои пешбурди ин нақша бо миёнаравии Миср, Қатар ва Туркия идома дорад.

Мавқеи муштараки ин кишварҳо дар ҳоле садо медиҳад, ки онҳо нақшаи пешниҳодшудаи Амрикоро яке аз имкониятҳои асосӣ барои хотима додан ба ҷанг медонанд. Миср, Қатар ва Туркия дар раванди музокирот нақши миёнарав доранд, дар ҳоле ки кишварҳои дигари имзокунандаи изҳорот аз иҷрои нақша ва таъсиси давлати Фаластин пуштибонӣ мекунанд.

Вазирони хориҷии ин ҳашт кишвар таъкид кардаанд, ки радди нақшаи сулҳ аз ҷониби Исроил ба раванди сулҳ таҳдид мекунад ва аз Вашингтон хостанд барои таъмини иҷрои уҳдадориҳои дар нақша пешбинишуда аз ҷониби Исроил нақши фаъол дошта бошад. Ба гуфтаи онҳо, Исроил барои оқибатҳои эҳтимолии идомаи рад ё ба таъхир андохтани татбиқи нақша масъулият хоҳад дошт.

Дар изҳорот ҳамчунин аз ҳуқуқи мардуми Фаластин барои худмуайянкунӣ ва таъсиси давлати мустақил ҳимоят шудааст. Ҳашт кишвар гуфтаанд, ки сулҳи одилона ва пойдор танҳо тавассути ташкили дудавлатӣ имконпазир аст ва давлати Фаластин бояд дар ҳудуди марзҳое, ки аз 4 июни соли 1967 эълон шуда буд, бо пойтахташ дар Байтулмуқаддаси Шарқӣ таъсис ёбад.

Вокуниши ин кишварҳо дар ҳолест, ки Натанёҳу рӯзи 9-уми август эълон карда буд, Исроил санади 15-бандии пешниҳодшудаи ИМА-ро қабул намекунад. Мавқеи асосии ӯ ин аст, ки то замони халъи пурраи силоҳи ҲАМОС ва аз байн бурдани тавоноии низомии ин гурӯҳ, нерӯҳои Исроил аз Ғазза хориҷ нахоҳанд шуд.

Ин мавқеъ бо тартиби пешниҳодшудаи нақшаи сулҳи Трамп мухолиф аст. ҲАМОС ба таври шартӣ ба нақша розӣ шудааст, аммо татбиқи он бояд бо хуруҷи нерӯҳои Исроил ва дигар тадбирҳо ҳамзамон пеш равад. Аз ин рӯ, баҳси асосӣ миёни тарафҳо ҳоло на танҳо бар сари халъи силоҳ, балки бар сари пайдарҳамии иҷрои шартҳо мебошад: Исроил мехоҳад аввал ҲАМОС халъи силоҳ шавад, дар ҳоле ки ҷониби фаластинӣ хуруҷи нерӯҳои Исроил ва қатъи ҳамлаҳоро шарти пешрафти раванд медонад.

Бино ба иттилои расонаҳо, рӯзи 17-уми август фиристодаи махсуси Трамп Ҷаред Кушнер бо Натанёҳу мулоқоти тӯлонӣ анҷом дод, аммо музокирот ба пешрафти назаррас дар ҳалли ихтилофҳо нарасид. Бо вуҷуди ин, тарафҳо барои масъалаҳои халъи силоҳ ва бозсозии Ғазза гурӯҳҳои корӣ ташкил карданд. Натанёҳу баъд аз мулоқот ҳам мавқеи худро дар бораи зарурати халъи пурраи ҲАМОС пеш аз хуруҷи нерӯҳои Исроил тағйир надод.

Ҳамин тавр, бо вуҷуди афзоиши талошҳои дипломатӣ ва ҷонибдории кишварҳои минтақа аз нақшаи сулҳи Трамп барои Ғазза, ҳанӯз ҳам Натанёҳу бар хилофи нақша сари халъи силоҳи ҲАМОС пофишорӣ дорад ва ҲАМОС хуруҷи нерӯҳои Исроилро аз Ғазза шарти иҷрои ин раванд медонад.

Ҷасади 9 шаҳрванди Тоҷикистон дар сардхонаҳои Ростов-на-Дону

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Бино ба иттилои ғайрирасмӣ, ҷасади 9 шаҳрванди Тоҷикистон дар яке аз сардхонаҳои шаҳри Ростов-на-Дону-и Русия нигоҳдорӣ мешаванд.

Дар ин бора блогери тоҷик маъруф ба “ismoiltojik” дар саҳифаи фейсбукияш эълонеро нашр кардааст, ки дар он аз наздикон ва пайвандони ин афрод даъват мешавад ҳарчи зудтар барои шиносоӣ ва гирифтани ҷасадҳо ба мақомоти дахлдор муроҷиат кунанд.

Дар рӯйхати нашршуда ном, насаб ва санаи таваллуди шаҳрвандон оварда шудааст. Умри шаҳрвандони дар рӯйхатбуда аз 20 то 53 солро ташкил медиҳад. Аммо дар бораи сабаб, вақт ва маҳалли марги онҳо ҳеҷ гуна маълумоти расмӣ пешниҳод нашудааст.

То кунун мақомоти Тоҷикистон ва Русия низ дар бораи ин қазия изҳороти расмӣ нашр накардаанд ва маълум нест, ки ин шаҳрвандон дар кадом шароит ҷон бохтаанд.

Дар моҳҳои охир дар минтақаҳои ҷанубии Русия, аз ҷумла вилояти Ростов, чандин ҳамлаҳои дронӣ ва мушакӣ сурат гирифтаанд. Бо вуҷуди ин, ҳеҷ далеле вуҷуд надорад, ки марги ин шаҳрвандони Тоҷикистон ба ҳамлаҳои Украина ба Русия рабт дошта бошад.

Қаблан бештар хабарҳо дар бораи фавти муҳоҷирони тоҷик дар хориҷ аз кишвар бо сабабҳои беморӣ, садамаҳои нақлиётӣ ва риоя нашудани қоидаҳои бехатарӣ дар ҷойи кор нашр мешуданд. Аммо дар шароити идомаи ҷанги Русия ва Украина, хатари осеб дидани муҳоҷирон бар асари амалиётҳои низомӣ низ афзоиш ёфтааст.

Бо вуҷуди ин, дар мавриди ин 9 шаҳрванди Тоҷикистон то ҳол ягон маълумоти расмӣ дар бораи робитаи эҳтимолии марги онҳо бо ҷанг ё ҳамлаҳои ҳавоӣ вуҷуд надорад.

Бузургтарин ҳамлаи паҳподии Украина ба Маскав аз оғози ҷанг

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Украина шаби 17 ба 18-уми августи соли 2026 яке аз густардатарин ҳамлаҳои паҳподии худро аз оғози ҷанг ба самти Маскав анҷом дод. Ба гуфтаи мақомоти Русия, дар ин ҳамла садҳо бесарнишин ба самти пойтахт ва минтақаҳои атрофи он партоб шуданд.

Вазорати дифои Русия эълон кард, ки дар маҷмуъ зиёда аз 600 паҳпод дар қаламрави кишвар раҳгирӣ ва нобуд карда шудааст. Аз ин шумора, даҳҳо бесарнишин ба вилояти Маскав рост меомаданд. Шаҳрдори Маскав Сергей Собянин гуфтааст, ки нерӯҳои мудофиаи ҳавоӣ аксари онҳоро пеш аз расидан ба ҳадаф сарнагун кардаанд.

Бо вуҷуди ин, бар асари ҳамла дар чанд минтақаи вилояти Маскав сӯхтор сар зада, ба баъзе иншоот зарар расидааст. Аз ҷумла, яке аз анборҳои бузурги ширкати Wildberries оташ гирифтааст. Мақомоти Русия инчунин аз маҷруҳ шудани чанд нафар хабар додаанд.

Ҷониби Украина то ҳол расман дар бораи ин амалиёт изҳорот надодааст. Аммо расонаҳои украинӣ менависанд, ки ҳадафҳои ҳамла иншооти логистикӣ ва иқтисодие буданд, ки барои таъмини иқтидори низомии Русия истифода мешаванд.

Ин ҳамла дар ҳоле анҷом шуд, ки Русия низ шабона бо истифода аз мушакҳо ва паҳподҳо ба чанд минтақаи Украина зарба зад. Дар ҳафтаҳои охир ҳар ду кишвар ҳамлаҳои ҳавоии худро ба таври назаррас афзоиш додаанд.

Коршиносон мегӯянд, ҳамлаи ахир яке аз бузургтарин амалиёти паҳподии Украина алайҳи Маскав аз оғози ҷанг ба ҳисоб меравад ва нишон медиҳад, ки Киев талош дорад ҳадафҳои воқеъ дар умқи қаламрави Русияро бештар мавриди ҳамла қарор диҳад.

Дар Русия мехоҳанд шумораи муҳоҷиронро маҳдуд кунанд

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Дар Русия пешниҳод карданд, ки сиёсати муҳоҷиратӣ боз ҳам сахттар ва шумораи хориҷиён то 3 миллион кам карда шавад.

Намояндаи Ҳизби либерал-демократии Русия (ЛДПР) ва муовини аввали раиси Кумитаи амният ва мубориза бо коррупсияи Думаи давлатӣ Андрей Луговой гуфтааст, аъзои оилаи муҳоҷирони корӣ набояд имкони вуруд ва зиндагӣ дар Русияро дошта бошанд, агар худашон дар ин кишвар кор ё таҳсил накунанд.

“Барои кор омадӣ — кор кун. Барои таҳсил омадӣ — таҳсил кун”, — таъкид кардааст Луговой.

Ӯ ҳамчунин пешниҳод кардааст, ки барои шумори шаҳрвандони хориҷӣ дар Русия маҳдудияти марҳилавӣ ҷорӣ шавад. Ба гуфтаи вакил, то охири соли 2027 шумори муҳоҷирон набояд аз 5 миллион нафар бештар бошад ва ин рақам бояд то охири соли 2028 ба 4 миллион ва то соли 2030 ба 3 миллион нафар коҳиш дода шавад.

Тибқи омори намояндагони ДЛПР дар охири соли 2025 дар Русия тақрибан 5,7 миллион шаҳрванди хориҷӣ кору зиндагӣ мекунанд.

Пешниҳодҳои дигари Луговой марбути бозори кор мебошанд. Ӯ пешниҳод кардааст, ки то соли 2030 ҳиссаи коргарони хориҷӣ дар сохтмон, савдо, нақлиёт, кишоварзӣ ва дигар соҳаҳое, ки шумори муҳоҷирон дар онҳо зиёд аст, то 10 дарсад маҳдуд карда шавад.

Ба назари ӯ, шаҳрвандони хориҷие, ки ғайриқонунӣ дар Русия қарор доранд, қонунро вайрон мекунанд ё муҳлати қонунии будубошашон ба поён мерасад, бояд аз кишвар хориҷ карда шаванд.

Ҳамчнин Раиси ЛДПР Леонид Слутский дар навбати худ пешниҳод кардааст, ки барои муҳоҷирони корӣ низоми раводид ҷорӣ шавад. Бар асоси ин пешниҳод, иҷозаи вуруди шаҳрванди хориҷӣ ба шартномаи мушаххаси корӣ вобаста ва корфармо бояд барои таъмини ҷойи зист, хидматрасонии тиббӣ, пардохти андоз ва хориҷ шудани коргар аз Русия пас аз анҷоми муҳлати кор масъул бошад.

ЛДПР ҳамчунин пешниҳод дорад, ки ба муҳоҷирони муваққатии камихтисос иҷозаи овардани аъзои оилаашон дода нашавад. Пешниҳоди дигари ҳизб қатъи додани шаҳрвандии Русия ба муҳоҷирони хориҷӣ аст.

Гуфта мешавад, пешниҳодҳо ҳоло танҳо ташаббусҳои намояндагони ЛДПР мебошанд ва ҳанӯз ба қонун табдил наёфтаанд.

Ин пешниҳодҳо дар ҳоле матраҳ мешаванд, ки чанде пеш Владимир Путин, раисҷумҳури Русия, бастаи қонунҳоеро имзо кард, ки қоидаҳои будубоши шаҳрвандони хориҷӣ дар ин кишварро ба таври назаррас сахттар мекунанд. Тибқи гуфтаи коршиносон, иқтисоди ин кишвар то ҳол аз нерӯи кори муҳоҷирон, бахусус дар бахшҳои сохтмон, хоҷагии коммуналӣ, кишоварзӣ ва логистика вобастагии зиёд дорад. Бархе корфармоёни рус низ қаблан ҳушдор дода буданд, ки маҳдудиятҳои бештар метавонанд норасоии қувваи кориро дар бозори кор амиқтар созанд.

Ҳамчунин коршиносон таъкид мекунанд, ки чун соли ҷорӣ дар Русия интихоботи парлумонӣ баргузор мешавад ва ҳизбҳое, ки то ҳол намояндагии маҳдуд дар Дума доранд, талош доранд аз ин фазои муҳоҷирбадбинӣ дар Русия истифода намуда, шумори курсиҳои худ дар парлумонро бештар кунанд. Пешниҳод кардани масъалаҳое, ки бо маҳдуд кардани ҳуқуқи муҳоҷирон вобастаанд, барои онҳо роҳест, то дастгирии он қисми интихобкунандагонеро ба даст оваранд, ки аз сиёсати шадидтар дар соҳаи муҳоҷират ҷонибдорӣ мекунанд.

Бо дастури Эмомалӣ дар Турсунзода барои узбекзабонҳо мактабҳои нав бунёд шаванд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба масъулони соҳаи маориф дастур додааст, ки бо дарназардошти шумораи узбекзтаборон дар кишвар, барои онҳо мактабҳои махсус бунёд намуда, маводи таълимӣ бо забони узбекӣ таҳия кунанд.

Эмомалӣ Раҳмон таъкид кардааст, ки хонандагони муассисаҳои таълимии узбекзабон бояд имкони таҳсил бо забони модарияшонро дошта бошанд ва мактабҳои онҳо бо тамоми шароити зарурӣ таъмин гарданд.

Дар як суханронии худ, ки порчаи он дар шабакаҳои иҷтимоӣ нашр шудааст, Эмомалӣ Раҳмон мегӯяд, бо роҳбарияти Узбекистон маслиҳат шудааст, ки чунин шароит барои тоҷикони Узбекистон низ фароҳам карда шавад.

Ин изҳорот зимни сафари кории Эмомалӣ Раҳмон ба шаҳри Турсунзода садо дод, ки дар он ҷо ӯ муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии №21-ро ифтитоҳ кард.

Гуфта мешавад, ин мактаби нав барои қариб 2 ҳазор хонанда пешбинӣ шуда, дорои 41 синфхона мебошад. Аз ин шумора 21 синфхона махсусгардонидашуда буда, барои омӯзиши фанҳои биология, математика, мусиқӣ, таълими меҳнат, омодагии ҳарбӣ ва забонҳо истифода мешаванд.

Ин масъала аз забони Эмомалӣ дар ҳоле садо медиҳад, ки солҳост аксар мактабҳои онҳо дар баъзе ноҳияҳои кишвар бо маводҳои таълимӣ ба забони модарияшон таъмин мешаванд. Вале тоҷиктаборони Узбекистон аксар вақт шикоят мекунанд, ки дар мактабҳояшон бо забони узбекӣ таълим мегиранд ва ҳеч маводи дарсие бо забони модарияшон надоранд.

Вале ин бор Эмомалӣ таъкид карда, ки бо мақомоти Узбекистон “маслиҳат шудааст”, ки тоҷикони Узбекистон ва узбекони Тоҷикистон дар мактбаҳо бо забони модарияшон таълим гиранд.

Аз нафт то иттиҳоди форсизабонон: Тоҷикистон ва Эрон ҳамкориҳои худро густариш медиҳанд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Тоҷикистон ва Эрон дар бораи имзои як созишномаи дарозмуддат барои таъмини маҳсулоти нафтии Тоҷикистон ба тавофуқ расиданд. Ин масъала дар ҷараёни сафари ҳайати расмии Тоҷикистон ба Теҳрон ва мулоқоти он бо мақомоти баландпояи Эрон баррасӣ шуд.

Ҳайати Тоҷикистон бо роҳбарии вазири энергетика ва захираҳои об Далер Ҷумъа рӯзи 15-уми август дар Теҳрон бо ноиби аввали президенти Эрон Муҳаммадризо Ориф, вазири корҳои хориҷӣ Аббос Ироқчӣ, вазири нафт Муҳсин Покнажод ва дигар масъулон мулоқот анҷом дод.

Тибқи иттилои Вазорати энергетика ва захираҳои оби Тоҷикистон, ҷонибҳо дар бораи содироти дарозмуддати сӯзишвории дизелӣ, сӯзишвории ҳавопаймоҳо ва нафти хом ба Тоҷикистон ба созиш расидаанд. Дар музокирот ҳамчунин масъалаҳои логистика, ҳамкории ширкатҳои нафту газ ва пешниҳоди нархҳои имтиёздор барои бозори Тоҷикистон баррасӣ шудааст.

Ин созиш дар ҳоле ба даст омад, ки Тоҷикистон солҳои охир барои коҳиш додани вобастагӣ аз як манбаи таъмини сӯзишворӣ талош дорад. То ҳол қисми асосии маҳсулоти нафтии воридотии кишвар аз Русия таъмин мешавад, аммо ҷанг дар Русия ва болоравии нархҳо дар моҳҳои охир мақомоти Тоҷикистонро водор кардааст, ки ба бозори нафти Эрон рӯ биёрад.

Бар асоси иттилои мақомот, дар шаш моҳи аввали соли 2026 гардиши савдои Тоҷикистон ва Эрон ба 254,3 миллион доллар расида, нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 14,8 дарсад афзоиш ёфтааст.

Инчунин гуфта мешвад, дар ҷараёни ин мулоқотҳо ноиби аввали президенти Эрон Муҳаммадризо Ориф пешниҳоди таъсиси иттиҳоди кишварҳо ва минтақаҳои форсизабонро низ матраҳ кард.

Ба гуфтаи ӯ, чунин иттиҳод метавонад заминаи густариши ҳамкориҳои фарҳангӣ, илмӣ ва тамаддунӣ миёни кишварҳои ҳамзабонро фароҳам оварад. Ориф пешниҳод кардааст, ки ин ташаббус дар мулоқотҳои минбаъдаи мақомоти Тоҷикистон ва Эрон ба таври ҷиддӣ баррасӣ шавад. Ҳоло маълум нест, ки ин иттиҳод бо иштироки кадом кишварҳо таъсис хоҳад ёфт ва ё чӣ гуна фаъолият хоҳад кард.

Ҳамкориҳои нави иқтисодӣ миёни Душанбе ва Теҳрон баъд аз як давраи тӯлонии сардии муносибатҳои ду кишвар ба роҳ монда мешаванд.

Оғози танишҳо байни Душанбеву Теҳрон ба соли 2013 рост меояд. Он замон Бобаки Занҷонӣ, тоҷири маъруфи эронӣ, ки дар Тоҷикистон низ сармоягузори бузург ба ҳисоб мерафт, дар Эрон бо иттиҳоми фасоди молиявӣ ва напардохтани маблағҳои Вазорати нафти ин кишвар боздошт шуд.

Занҷонӣ дар Тоҷикистон дар бахшҳои бонкдорӣ, нақлиёт ва дигар лоиҳаҳои бузурги иқтисодӣ сармоягузорӣ мекард. Ӯ муассиси ширкатҳои «Asian Express», «Конт Груп Тоҷикистон» ва чандин тарҳи дигари тиҷоратӣ буд. Ҳамчунин расонаҳо навишта буданд, ки ӯ шиносномаи Тоҷикистонро низ ба даст оварда буд.

Баъди боздошти ӯ миёни Душанбе ва Теҳрон баҳсҳо бар сари интиқоли маблағҳои Бобаки Занҷонӣ ба миён омад. Дар пайи ин, муносибатҳои сиёсӣ байни ду кишвар барои чанд сол сард шуданд ва мақомоти Тоҷикистон борҳо Эронро ба дахолат дар умури дохилӣ ва пуштибонӣ аз мухолифон муттаҳам мекарданд.

Бо гузашти вақт муносибатҳои ду кишвар тадриҷан беҳтар шуданд ва имрӯз ҳамкориҳои иқтисодӣ дубора рушд карда истодаанд.

“Турки босмачӣ” ва.. “тоҷики сурх”?

Аз ҷониби
a m
-
0

Баъди ҳабси як блогери муҷоҳидситези узбек, баҳси босмачиҳо дар шабакаҳои иҷтимоии тоҷикӣ дубора рӯ зад. Тоҷикистон аз камтар кишварҳои пасошӯравист, ки муборизонаш барои истиқлол дар солҳои 20-30-и асри гузаштаро на танҳо қаҳрамон намешиносад, балки онҳоро ҳатто сафед накардааст. Яке аз сабабҳои ҳамеша ба баҳсҳои тунд байни корбарони шабакаҳои табдил шудани мавзӯъ низ ҳамин аст. 

Дар Узбекистони ҳамсоя, ки чанд сол аст муборизин алайҳи истилои Артиши Сурхро қаҳрамон мехонанд, як блогер барои таҳқири “босмачиҳо” маҳкум ба зиндон шуд. Додгоҳи ин кишвар блогер Азиз Ҳакимовро, ки бо тахаллуси Comrade Aziz маъруф аст, дар барангехтани адоват гунаҳкор донист ва барои 4 солу 2 моҳ аз озодӣ маҳрум сохт. Дар иттилоияи додгоҳ гуфта мешавад Ҳакимов дар тӯҳмат (қисми 2-и моддаи 139), таҳқир (қисми 2-и моддаи 140) ва барангехтани адовати миллӣ, нажодӣ, қавмӣ ё динӣ (қисми 2-и моддаи 156) гунаҳкор дониста шудааст. Ҳакимов алайҳи қарори Додгоҳи олии Ӯзбекистон дар бораи сафед ва барқарор кардани номи роҳбарони муборизон алайҳи таҷовузи Артиши Сурх эътироз карда ва мубоизонро террорист хондааст.

Ҳукми додгоҳи Узбекистон билофосила эътирози ҷониби Русияро, ки бинобар сиёсатҳои Путин то ҳол аз Артиши Сурх ҳимоят мекунад, барангехт, ки онро сиёсӣ хонд. Қабл аз мурофиаи додгоҳӣ сухангӯи расмии Вазорати корҳои хориҷии Русия Мария Захарова изҳор дошта буд Маскав ба қарори одилонаи додгоҳи Ӯзбекистон дар қазияи Ҳакимов умедвор аст, чун ба гуфтаи ӯ, “блогер худро ҳамчун ҷонибдори рушди муносибатҳои ду кишвар нишон додааст”.

Ҳамроҳ бо мақомоти Русия, гурӯҳе аз чонибдорони Артиши Сурх, ки шуморашон то ҳол кам нест, алайҳи ин қарор садо баланд карданд, ки боиси рӯ задани дубораи баҳс дар бораи муҷоҳидини сад соли пеш гардид. Бархе аз онҳо ин иддаоро ҳам пеш оварданд, ки “аксари босмачиҳо туркнажод буданд”.
Садо додани чунин иддаое, ки қаблан танҳо ба бархе аз раҳбарони муҷоҳидин, мисли Иброҳимбек гуфта мешуд, агар ҳам барномарезишуда аз тарафи кадом ниҳоде дар дохил ё хориҷ нест, на танҳо баҳсро тундтару хатарноктар мекунад, балки заминаест барои хат задани номи тоҷик аз сафи яке аз шуҷоъонатарину ватандоронатарин ҳаракатҳо дар сад соли охир аст. Ҳамзамон бо ин иддао пайдо шудани чанд пости дигар дар шабакаҳои иҷтимоӣ дар муқоисаи қудрати артиши ду кишвар ва ё мабнӣ бар ин ки агар фаразан байни Узбекистону Тоҷикистон ҷанг шурӯъ шавад, кадом кишваре аз кадоме аз онҳо ҳимоят хоҳад кард ва ҳамчунин сар задани баҳсҳои қавмӣ дар шабакаҳо ба падидаи хатарноке ишора мекунад. Албатта имкон дорад ин ҳама тасодуф бошад, аммо тибқи як қавли маъруф “ҳеҷ тасодуфе тасодуф нест”.

Муборизаҳои истиқлолхоҳӣ дар Тоҷикистон қабл аз ҳар ҷумҳурии дигари Шӯравӣ шурӯъ шуда буд, ки ба авоили солҳои 70 – замони авҷи қудрати ин режим мерасад. Садоҳои эътироз ва ҳарфи истиқлол низ ҳанӯз қабл аз кишварҳои назди Балтик дар Тоҷикистон садо дода буданд. Ин шарафро мешуд барои ҳамеша ҳифз кард ва Тоҷикистонро дар саргаҳи муборизаҳои истиқлолхоҳӣ алайҳи режими истибдодии Шӯравӣ қарор дод. Аммо на танҳо ин шараф ҳифз нашуд, балки баръакс тарафи дигари масъала – истилопазирии тоҷикон бештар тарғиб шуда, ҳоло ҳам кӯшиш мешавад бедортарин мардуми замони Шӯравӣ тарафдори Артиши Сурх ва душмани ҳаракатҳои истиқлолхоҳӣ муаррифӣ шавад. 

Барои мисол, ҳамеша чи тарафдорони Шӯравӣ ва чи мухолифони он ҳамеша аз ин саҳифаи нанговари таърих ёд мекунанд, ки дар охирин раъйпурсӣ дар таърихи Шӯравӣ, ки барои боқӣ мондан ё барҳам хӯрдани он баргузор шуд, беш аз 95 дарсади сокинони Тоҷикистон барои боқӣ мондани режими сурх овоз доданд. Дар ҷумҳуриҳои дигари Осиёи Марказӣ низ дарсади овозҳо фарқи камтаре аз Тоҷикистон дошт (Узбекистон 93,7%, Қазоқистон — 94,1%, Қирғизистон — 94,6%, Туркманистон — 97,9%), аммо худи тоҷикон натиҷаи ин овоздиҳиро чунон ба намоиш мегузоранд, ки гӯё хеле бештар аз дигарон хостори боқӣ мондани Шӯравӣ будаанд.  Дар ҳоле, ки суолҳои зиёде метавон дар бораи ин раъйпурсӣ ироа кард. Барои мисол дар бораи шаффоф будани он – дар кишваре, ки ҳаргиз интихобот ё раъйпурсии озоде баргузор нашудааст ва ин раъйпурсӣ куллан аз ҷониби мансабдорон, яъне асилтарин тарафдорони режим контрол мешавад, чӣ гуна мешавад бовар кард, ки раъйпурсӣ шаффоф будааст ва воқеъан ҳудуди 96 дарсади тоҷикон ба тарафдории боқӣ мондани Шӯравӣ овоз додаанд?  

Ҳамин бепарвоиву хунукназарии тоҷикон буд, ки бузургшаҳрҳояшон – Бухорову Самарқанд ва шаҳри вилоёти зиёди дигараш туркӣ шуданд. Ҳоло босуръати тамом бузургонаш – аз Хоразмиву Беруниву Ибни Сино то ҳатто Мавлонову Хайём турк мешаванд. Худи тоҷикон буданд, ки бузургшаҳрҳову заминҳои зиёдеро бо ду дасти адаб тӯҳфа карданд. Ва ҳоло яке аз бузургтарин шарафҳои таърих – муборизаи пуршаваф алайҳи яке аз хунхортарин артишҳои таърихро ҳам бо ҳамин ду дасти адаб доранд туркӣ месозанд.     

Имрӯз вақте аз забони тоҷикон “босмачиҳо турк буданд” садо медиҳад, фардо аз забони дигарон хоҳед шунид, ки аксари тоҷикон тарафдори Артиши хунхори Сурх буданд. Яъне тоҷикон – бумитарин мардуми ин сарзамин ҳеҷ муборизае алайҳи лашкари истилогару таҷовузгару хунхори рус анҷом надоданд, балки тарафдори он буданду бо гулу гулдаста пешвозаш гирифтанд. Туркҳои кӯчманчӣ бошанд бо шуҷоъати тамом сар баланд карданд ва то охирин қатраи хун бо истилогар ҷангиданд. Каме дертар ин иттиҳомро ҳам хоҳем шунид, ки агар тоҷикон хиёнат намекарданду ватанашонро ба русҳо намефурӯхтанд, туркҳо ҳаргиз ин иҷозаро намедоданд, ки артиши бегона вориди ин сарзамин шавад. 

Бовар кунед, ҳама дурӯғу иттиҳомҳо дар таърих ҳамин гуна – кам-кам, бо оҳистагӣ. қадам ба қадам болои мардум бор карда мешавад ва билохира ба “ҳақиқат” табдил мешавад. Ҳамон гуна, ки махлуқе бо тахаллуси Ленин барои даҳҳо халқ пешво шуда буд ва ҳама ба ин бовар буданд, ки ин кали хунуки пакана онҳоро аз ғуломӣ озод кардаву босавод сохтааст. Ҳамон гуна, ки сокинони кишвари ҳамсоя сидқан бовар доранд Самарқанду Бухоро ҳамеша шаҳрҳои туркӣ буданд. Ҳамон гуна, ки туркҳои Туркия мутмаинанд Мавлоно турк буд.

Вақте ҳукуматҳои кишварҳои туркзабони ҳамсоя муборизини зидди Атиши Сурхро қаҳрамон мешиносанду ҳукумати Тоҷикистон танҳо “босмачӣ”, вақте ҳамсояҳо ҳар касе муҷоҳидинро таҳқир кард ба зиндон мефиристанду аз забони тоҷик “босмачиҳо турк буданд” садо медиҳад ва вақте постҳои дигаре, ки зикрашон дар боло рафт дар ҳошияи ин сарусадоҳо пайдо мешаванд, ҳади ақали хулоса чунин аст: агар ин раванд идома кард рӯзе тоҷикон хоин ва гунаҳкори асосии ҳамлаи русҳо ба Осиёи Марказӣ хоҳанд баромад.   

Мубориза алайҳи ҳар бегонае, ки ба хокат тохтааст шараф аст. Тоҷикон ҳамеша ин шарафро бештар аз ҳар каси дигаре доштаанд ва бинии истилогарони зиёдеро ба хок молидаанд. Тоҷикон сутунмӯҳраи аслии мубориза алайҳи истилои рус буданд. 

Мувозиб бош! Вақте мегӯӣ “босмачиҳо турк буданд” чунин маънӣ дорад: бобоҳои узбеку қирғизу қазоқ муҷоҳид буданд ва барои дифоъ аз ватану номусашон қиём карданд, бобои ман хоин буд ва ғосибу истилогарро бо гулу гулдаста пешвоз гирифт. Вақте чунин мегӯӣ худат дар назари дигарон хоину бешарафу беномусӣ! 

Мувозиб бош!

Абдуманон Шералиев

Қонун барои ҳама: Дар Суғд мардон низ аз ҳаққи гирифтани алимент истифода мекунанд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Дар вилояти Суғд на танҳо занон, балки мардон ҳам аз ҳамсарони собиқи худ барои нигоҳубини фарзандон алимент мегиранд.

Тибқи маълумоти Хадамоти иҷрои вилояти Суғд, ҳоло 28 мард аз занони собиқи худ барои таъмини фарзандони муштарак маблағи алиментӣ дарёфт мекунанд.

Ба гуфтаи масъулони Хадамоти иҷро, аз ин шумора дар шаҳри Хуҷанд — 5 нафар, шаҳри Конибодом — 10 нафар, шаҳри Истиқлол — 1 нафар, ноҳияи Ашт — 3 нафар, ноҳияи Бобоҷон Ғафуров — 1 нафар, ноҳияи Ҷаббор Расулов — 2 нафар ва ноҳияи Спитамен — 5 нафар мебошанд.

Ҳарчанд дар ҷомеаи Тоҷикистон маъмулан пардохти алимент барои таъминоти фарзандон баъд аз ҷудоии волидон ба дӯши падарон вогузор мешавад, қонунгузорӣ дар ин масъала масъулияти ҳар ду волидайнро пешбинӣ мекунад. Дар сурати зарурат, падар низ метавонад барои таъмини фарзанд аз модари кӯдак алимент талаб кунад.

Тибқи қонун, нигоҳубин ва таъмини фарзанд масъулияти падару модар мебошад. Агар яке аз онҳо аз иҷрои ин вазифа саркашӣ кунад, масъала метавонад тавассути мақомоти додгоҳӣ ҳал шавад.

Ҳамзамон, ба гуфтаи мақомоти Хадамоти иҷро, дар вилояти Суғд инчунин 35 нафари дигар барои ситонидани алимент ба нафъи падару модари худ вазифадор шудаанд.

Ин ҳолатҳо ба волидони солхӯрдае дахл доранд, ки ба кӯмаки моддӣ ниёз доранд, вале фарзандони болиғи онҳо аз таъмини онҳо саркашӣ мекунанд. Қонунгузории Тоҷикистон фарзандони болиғро дар ҳолатҳои муайян вазифадор мекунад, ки падару модари эҳтиёҷманди худро нигоҳубин ва таъмин намоянд.

Ба назари коршиносони соҳа, масъалаи таъмини аъзои оила танҳо масъулияти як тараф нест. Қонун ҳам волидонро нисбати фарзандон ва ҳам фарзандони болиғро нисбати падару модари ниёзманд масъул медонад.

Содир Ҷабборов мехост курсии президентиро ба Тошиев вогузорад, аммо…

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Содир Ҷабборов, раисҷумҳури Қирғизистон гуфта, ки қаблан омода буд дар интихоботи президентии соли 2027 номзад нашавад ва аз номзадии “дӯсташ” ва собиқ раиси КДАМ-и ин кишвар Қамчибек Тошиев ҳимоят кунад. Ӯ дар ин бора дар мусоҳиба бо рӯзноманигор Алӣ Токтакунов хабар додааст.

Содир Ҷабборов дар ин мусоҳиба гуфтааст, ки пас аз анҷоми давраи шашсолаи президентияш дар соли 2027 ва дар ҳоли омода будани “Қамчӣ”, дигар дар интихоботи президентӣ иштирок намекард ва баъд аз президент шудани Тошиев ба истироҳат мерафт.

Ба гуфтаи Ҷабборов, ӯ қаблан Тошиевро аз чунин эҳтимол огоҳ карда, ба вай тавсия дода будааст, ки барои интихобот омода шавад ва ба атрофиёнаш низ таваҷҷуҳи ҷиддӣ диҳад. Аммо баъдан президент ба хулосае омадааст, ки “ҳамсафаш” барои президент шудан ҳанӯз омода нест.

Ҷабборов рафтори афроди наздик ба Тошиев, пайдо шудани “номаи 75 оқсақол” ва талошҳо барои тақсим кардани вакилони порлумон ба ҷонибдорони генерал ва дигаронро аз сабабҳои тағйири тасмимаш ном бурда, пас аз собиқ раиси КДАМ-ро даъват карда гуфтааст, ки “Ин тавр намешавад. Мардумро набояд ба гурӯҳҳо ҷудо кард… Барои ҳамин, хафа нашав, ман туро аз вазифа озод мекунам”.

Иддаои Ҷабборов дар ҳолест, ки 10-уми феврали соли 2026 Тошиев дар Олмон дар табобат қарор дошт ва он замон аз вазифаҳои раиси КДАМ ва муовини раиси Девони вазирон барканор шуда буд ва худи ӯ низ гуфта буд, ки аз барканорияш хабар надорад.

Бо вуҷуди ин, президенти Қирғизистон мегӯяд, Тошиев ҳамчун дӯсти ӯ боқӣ мемонад, аммо дигар нияти таъйин кардани ӯро ба ягон мақоми давлатӣ надорад. Агар раиси пешини Кумитаи давлатии амнияти миллӣ (КДАМ) мустақилона тасмим бигирад, ки дар интихоботи президентӣ иштирок кунад, ба гуфтаи Ҷабборов, барои ӯ бояд мисли дигар номзадҳо шароити баробар фароҳам карда шавад.

Ба нақли худи Ҷаббров, дӯстии ӯ бо Тошиев аз соли 2005 оғоз шудааст. Баъдан ҳарду ба чеҳраҳои шинохтаи мухолифони сиёсии Қирғизистон табдил ёфта, соли 2012 ӯ, Тошиев ва Талант Мамитов пас аз тазоҳурот бо талаби миллӣ кардани кони тилои “Кумтор” ва кӯшиши иштирокдорони эътироз барои ворид шудан ба ҳудуди Кохи Сафед боздошт шуданд.

Пас аз буҳрони сиёсии моҳи октябри соли 2020, ки дар пайи он Ҷабборов ба қудрат расид, Тошиев ба яке аз ҳампаймонҳои калидии ӯ табдил ёфта, 16-уми октябри соли 2020 раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Қирғизистон таъйин шуд ва баъдан ҳамзамон вазифаи муовини раиси Девони вазиронро низ ба уҳда гирифт.

Дар панҷ соли баъдӣ Тошиев ба яке аз чеҳраҳои пурнуфузи ҳукумати Қирғизистон табдил ёфт ва дар ҳали мушкилоти марзӣ бо Тоҷикистон низ нақши калидиро бозидааст. Худи Ҷабборов бахши зиёди фаъолияти ӯро мусбат арзёбӣ кардааст, аммо гуфтааст, ки яке аз камбудиҳои асосии ҳамсафи собиқаш ин буд, ки натавонист рафтори дӯстону ҳамсинфон ва дигар афроди наздикашро назорат кунад.

Пас аз истеъфо раиси пешини КДАМ дар доираи парвандаи ҷиноӣ бо иттиҳоми омодагӣ ба ғасби зӯроваронаи ҳокимият таҳти таъқиб қарор гирифт ва 2-уми июли соли 2026 Додгоҳи ноҳияи Первомайи Бишкек ӯро дар доираи ин иттиҳом гунаҳкор дониста, ба чаҳор соли маҳрумият аз озодӣ маҳкум кард, аммо ӯ ба колония фиристода нашуд. Аз рӯи иттиҳоми сӯиистифода аз мақоми хидматӣ Тошиев сафед карда шуд. Худи ӯ иттиҳомҳоро рад кардааст.

Ҳамчунин, пас аз барканории Қамчибек Тошиев, чанде аз назидокаш боздошту бозпурсӣ шуданд. Аз бародари хурдиаш Шаирбек Тошиев низ аз мақоми вакили парлумон даст кашида, 1-уми апрели соли 2026 бо иттиҳоми фасод дар парвандаи марбут ба ширкати давлатии “Қирғизнефтегаз” боздошт ва ба боздоштгоҳ фиристода шуд. Мақомот хисороти эҳтимолӣ ба давлатро дар ин парванда тақрибан 4,1 миллиард сом арзёбӣ мекунанд. Шаирбек Тошиев даст доштан дар амалҳои ғайриқонуниро рад кардааст.

Талафоти нерӯи барқ дар вилояти Хатлон аз 20% бештар шудааст. Мушкил дар куҷост?

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Дар давоми ҳафт моҳи соли ҷорӣ талафоти нерӯи барқ дар бархе ноҳияҳои вилояти Хатлон аз 20 дарсад ҳам бештар шудааст.

Дар ин бора 12-уми август дар шаҳри Бохтар зимни ҷаласаи корӣ бо иштироки муовини Сарвазири Тоҷикистон Усмоналӣ Усмонзода хабар дода шуд. Дар ҷаласа масъалаҳои пешгирии истифодаи ғайриқонунӣ ва ғайримақсадноки нерӯи барқ, коҳиши талафот ва ҷамъоварии маблағи барқи истифодашуда баррасӣ шудаанд.

Масъулон мегӯянд, барои коҳиши талафот чораҳои иловагӣ заруранд, аммо бар асоси ин иттилоъ, сабаби талафоти нерӯи барқ танҳо техникӣ набқда, балки масъулон ва ё сокинон ҳам дар он даст доранд.

Тибқи маълумоти дар ҷаласаи корӣ пешниҳодшуда, талафоти нерӯи барқ дар ҳафт моҳи соли 2026 дар филиали “Шабакаҳои тақсимоти барқ” дар шаҳри Бохтар 19,62 дарсадро ташкил додааст. Ин нишондиҳанда нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 6,42 дарсад кам шудааст, вале ҳамоно баланд боқӣ мемонад.

Вазъ дар баъзе ноҳияҳо боз ҳам нигаронкунандатар аст. Дар ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ талафот ба 26,04 дарсад, дар Кӯшониён ба 24,97 дарсад ва дар Вахш ба 24,26 фоиз расидааст. Дар Ҷалолиддини Балхӣ ин нишондиҳанда 23,06, Хуросон 22,62 ва Ҷайҳун 20,30 дарсадро ташкил медиҳад.

Ба ибораи дигар, дар баъзе ноҳияҳо тақрибан чоряки нерӯи барқи воридшуда то расидан ба истеъмолкунандагон ё дар ҷараёни ҳисобу ҷамъоварии маблағи он аз байн меравад. Ин рақамҳо саволи ҷиддиро ба миён меоранд: агар чунин сатҳи талафот солҳо идома дошта бошад, мушкил дар куҷост?

Масъулон як қисми талафотро ба фарсуда шудани хатҳои интиқол, трансформаторҳо ва таҷҳизоти барқӣ рабт медиҳанд. Аммо худи онҳо эътироф кардаанд, ки талафоти тиҷоратӣ низ мушкили ҷиддӣ аст. Пайвасткунии худсарона, дахолат ба ҳисобкунакҳо, пинҳон кардани ҳаҷми воқеии истеъмол ва дуздии нерӯи барқ аз омилҳои асосии ин навъи талафот номбар шудаанд.

Ба гуфтаи огаҳон, ин ҳолат баёнгари он аст, ки масъала танҳо ба навсозии шабакаҳо маҳдуд намешавад. Агар истифодаи ғайриқонунӣ ва ҳисобкунии нодурусти барқ, ки одатан аз сӯи нозирон бо гирифтани маблағ барои худашон сурат мегирад, идома дошта бошад, ҳатто навсозии зерсохторҳо ҳам наметавонад мушкилро пурра ҳал кунад.

Аз сӯи дигар, ҷамъоварии маблағи барқи истифодашуда низ яке аз масъалаҳои муҳими ҷаласа будааст. Дар ҳоле ки ҳадафи “Барномаи миёнамуҳлати рушди Тоҷикистон” расонидани сатҳи ҷамъоварии пардохтҳо то 100 дарсад аст, баланд будани талафот ва мавҷудияти қарздорӣ нишон медиҳад, ки байни ҳадафҳои барнома ва воқеияти шабакаҳо ҳанӯз фосила вуҷуд дорад.

Акнун масъулон бояд на танҳо дар бораи коҳиши талафот гузориш диҳанд, балки равшан кунанд, ки аз ин 20 дарсади талафот ва дар баъзе ноҳияҳо аз ин ҳам бештар, чӣ қадар ба мушкилоти техникии шабакаҳо ва чӣ қадар ба истифодаи ғайриқонунӣ ё нокифоя будани назорат вобаста аст.

Зеро, ба назари коршиносон, то замоне ки сабабҳои аслии талафоти барқ ба таври мушаххас муайян ва масъулияти сохторҳои дахлдор таъмин нашавад, коҳиши чанд дарсадӣ наметавонад нишонаи ҳалли мушкил арзёбӣ шавад.

123...781саҳифаи 1 аз 781