Хона блог

Суҳбати Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов

Аз ҷониби
AZDA TV-2
-
0

Субҳи имрӯз Эмомалӣ Раҳмон бо собиқ Президенти Туркманистон Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кард.

Бино ба иттилои Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон, имрӯз, 15-уми майи соли 2023 Эмомалӣ Раҳмон бо Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов телефонӣ суҳбат кардааст.

Ба қавли манбаъ, “дар рафти суҳбат тамоми маҷмуи масъалаҳои ҳамкории дуҷониба, натиҷаҳои сафари давлатии Президенти Туркманистон ба Тоҷикистон, вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ мавриди баррасӣ қарор дода шуд.”

Ба гуфтаи як манбаъ, аз Ҳукумати Тоҷикистон, таъкиди Хадамоти матбуоти Эмомалӣ Раҳмон дар бораи “вазъи имрӯзаи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ” пеш аз ҳама баррасии аҳвол ва авзои кишварҳои пасошӯравӣ аст, ки дар доираи чанд созмон равобит ва ҳамкориҳои худро ҳифз кардаанд, мебошад.

Вай илова кард, вақте сарони кишварҳои Осиёси Марказӣ бо ҳам телефонӣ суҳбат мекунанд ва дар хабарҳои расмӣ ҳам барои мисол таъкид мешавад, ки “ба дигар мавзуъҳои мавриди таваҷҷуҳ андешаронӣ сурат гирифт”, ин маънои онро дорад, ки чун аксар раҳбарони ин кишварҳо бар иловаи доштани равобити хуби сиёсӣ ва ҳамкорӣ, дӯстони хуб ва рафиқони бо эътимоде низ барои якдигар дониста мешаванд, пеш аз ҳама муҳимтарин мавзӯъҳои рӯз ва ё вокунишҳои мардумӣ дар бораи ин ё он ҳодиса мавриди таваҷҷуҳ ва ба гунаи мисол, хабарҳои ахир дар бораи бедарак ва ё бемор шудани раисҷумҳури Беларус Александр Лукашенко мавриди баррасии онҳо қарор мегирад.

Гуфта мешавад, Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон дар поёни ин хабар афзуда, ки “ҷонибҳо зимни суҳбати телефонӣ масъалаҳои омодагӣ ба чорабиниҳои сатҳи олии минтақавӣ, аз ҷумла саммитҳои Вохӯрии машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ва Бунёди байналмилалии наҷоти Аралро, ки моҳи сентябри соли ҷорӣ дар шаҳри Душанбе баргузор мегарданд, муҳокима карданд.”

Кумитаи Ҳелсинкии Норвегия: Вақти он расида, ки бархе масъулони тоҷик таҳрим шаванд

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Кумитаи Ҳелсинкии Норвегия (Norwegian Helsinki Committee) бо нашри изҳороте гуфта, ки мақомоти Тоҷикистон ва кормандони муассисаҳои ислоҳӣ маҳбусони сиёсиро пайваста шиканҷа мекунанд.

Дар изҳороти ин созмон, ки 29-уми июни соли ҷорӣ нашр шудааст, таъкид мешавад, ки шиканҷа ҳам тибқи қонунгузории Тоҷикистон ва ҳам тибқи конвенсияҳои байналмилалие, ки ин кишвар узви онҳо мебошад, қатъиян манъ буда, чунин амалҳо тибқи ҳуқуқи байналмилалӣ ҷиноят арзёбӣ мешаванд.

Дар изҳороти КҲН таваҷҷуҳи махсус ба парвандаи маҳбуси сиёсии 68-сола Маҳмадалӣ Ҳаит, муовини Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон (ҲНИТ), ки соли 2016 пас аз мурофиаи додгоҳии пӯшида бо иттиҳомҳои сохта ба ҳабси абад маҳкум шуда буд, равона шудааст.

Ба иттилои ин созмони ҳомии ҳуқуқ, Маҳмадалӣ Ҳаит солҳои зиёд мавриди шиканҷа, муносибати бераҳмона ва таҳқиромез қарор гирифта, дар шароити номусоиди зиндон нигоҳ дошта мешавад. Тибқи низоми муқарраршуда, ӯ танҳо дар шаш моҳ як маротиба ҳаққи мулоқот бо наздиконашро дорад ва охирин мулоқоти ӯ бо ҳамсар ва ду хоҳараш рӯзи 2-уми июни соли ҷорӣ баргузор шуда буд.

Пас аз ин мулоқот, рӯзи 16-уми июн хоҳари маҳбуси сиёсӣ Гулбибӣ Ҳаитова ба бахши тоҷикии Радиои Озодӣ гуфта, ки бародараш дар зиндон “бараҳна дар болои барф нигоҳ дошта, ӯро бо калтак (дубинка) мезананд, дар об нигоҳ медоранд ва баъд ду ҳафта дар утоқи танбеҳ маҳкам мекунанд.”

Писари ӯ Фирӯзи Маҳмадалӣ ба Кумитаи Ҳелсинкии Норвегия гуфтааст, ки падараш пайваста аз ҷониби масъулони зиндон мавриди фишору таҳқир қарор гирифта, борҳо бо мушт, лагад ва калтак латукӯб шудааст, ки дар натиҷа шунавоии як гӯшашро пурра аз даст додааст. Ҳамчунин, ба гуфтаи ӯ, падарашро дар ҳуҷраи серодам нигаҳ медоранд ва чанд маротиба аз матрас маҳрум кардаанд ва ӯ маҷбур шудааст дар рӯи фарш бихобад.

Дабири кулли Кумитаи Ҳелсинкии Норвегия Берит Линдеман дар ин изҳорот гуфта, ки ин маълумот танҳо бахше аз силсилаи гузоришҳои нигаронкунандаест, ки аз бадшавии вазъи ҳуқуқи инсон дар Тоҷикистон шаҳодат медиҳанд.

“Ин хабарҳо дар бораи шиканҷа танҳо охирин гузоришҳо аз силсилаи маълумоти бисёр нигаронкунанда мебошанд, ки аз Тоҷикистон мерасанд, дар ҳоле ки вазъи ҳуқуқи инсон дар кишвар ҳамоно босуръат бадтар мешавад. Солҳои зиёд аст, ки мақомот ва омилони чунин қонуншиканиҳо беҷазо мемонанд ва нақзи ҷиддии ҳуқуқи инсон бе посух боқӣ мемонад. Акнун вақти он расидааст, ки шарикони демократии Тоҷикистон нисбат ба мансабдорони асосии масъул таҳримҳои ҳадафманд дар қолаби “Қонуни Магнитский”-ро ҷорӣ кунанд“, — гуфт Линдеман.

Дар кумита ҳамчунин таъкид шудааст, ки Ҳайит аз бемориҳои вазнини дил, ҷигар ва гурда ранҷ бурда, пас аз хуруҷи бемории дилаш дар соли 2019 маъмурони зиндон ӯро аз доруҳои зарурии дил маҳрум карданд ва ҳамчунин барои дигар бемориҳояш кумаки кофии тиббӣ нагирифтааст.

Ин созмони ҳомии ҳуқуқ ёдовар шудааст, ки соли 2018 Гурӯҳи кории Созмони Милали Муттаҳид оид ба боздоштҳои худсарона ҳабси Маҳмадалӣ Ҳайитро ғайриқонунӣ арзёбӣ карда, аз мақомоти Тоҷикистон хоста буд, ки ӯро фавран ва бидуни ҳеҷ гуна шарт озод кунанд. Бо вуҷуди ин, мақомоти Тоҷикистон ҳамоно қонунӣ будани ҳукми додгоҳро таъкид намудаанд, аммо барои исботи гуноҳи ӯ далелҳои боэътимод пешниҳод накардаанд.

Дар ҷаласаи Кумитаи ҳуқуқи инсони СММ, ки 3-юми июли соли 2019 баргузор шуд, намояндагони ҳукумати Тоҷикистон изҳор доштанд, ки гуноҳи Маҳмадалӣ Ҳайит дар додгоҳ пурра исбот шудааст ва ҳукми содиршуда қонунӣ мебошад. Онҳо ҳамчунин гуфта буданд, ки парвандаи Зайд Саидов мавриди бозбинӣ қарор намегирад.

Берит Линдеман аз мақомоти Тоҷикистон боз даъват кардааст, ки шиканҷа ва муносибати бераҳмонаро нисбат ба Маҳмадалӣ Ҳайит ва дигар маҳбусони сиёсӣ фавран қатъ намуда, озодии ҳарчи зудтари онҳоро таъмин ва мутобиқи хулосаҳои Гурӯҳи кории СММ оид ба боздоштҳои худсарона ба онҳо ҷуброни муносиб пардохт кунанд.

Ҷасади раиси ВМКБ баъди ду ҳафтаи ҷустуҷӯ аз дарёи Панҷ пайдо шуд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Ҷасади Алишер Мирзонабот, раиси Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, ки ду ҳафта пеш бар асари суқути мошинаш ба дарёи Панҷ нопадид шуда буд, пайдо гардид.

Дар ин бора Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании Тоҷикистон рӯзи 30-уми июн бо нашри паёме хабар дод. Ба гуфтаи ин ниҳод, ҷасад дар ҳудуди деҳаи Кишти ноҳияи Шамсиддин Шоҳин дар рӯйи об мушоҳида шуда, аз дарё берун оварда шудааст.

Кумита мегӯяд, ҷасадро ба мақомоти дахлдор супориданд, то ҳувияти он маълум карда шавад. Пас аз ташхиси пурраи тиббӣ маълум гардида, ки он ҷасади Алишер Мирзонабот аст.

Ба иттилои Кумитаи ҳолатҳои фавқулода, ҷустуҷӯи ду нафари дигар – ҳамсари раиси вилоят Амина Амонуллоева ва духтари дусолаи ӯ Орифа Мирзонаботзода ҳанӯз идома дорад. Қаблан ҷасади ронандаи мошин Сино Муборакшоев ва ёвари раиси вилоят Садоншо Ҷанобалишо пайдо шуда буданд.

Ёдовар мешавем, ки субҳи 17-уми июни соли ҷорӣ мошини хидматии Алишер Мирзонабот ҳангоми бозгашт аз Душанбе ба Хоруғ дар километри 282-юми шоҳроҳи Душанбе – Хоруғ, дар байни деҳаҳои Зиғар ва Яхчисори ноҳияи Дарвоз, ба дарёи Панҷ сарозер шуд.

Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон сабаби пешакии ҳодисаро суръати баланд ва аз уҳдаи идораи мошин набаромадани ронанда унвон кардааст. Мақомот мегӯянд, таҳқиқи ҳодиса идома дошта, таҳти назорати шахсии президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон қарор дорад.

Алишер Мирзонабот аз моҳи ноябри соли 2021 раиси Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон таъйин шуд ва ҳамзамон муовини раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Тоҷикистон низ буд. Ӯ қаблан дар вазифаҳои муовини раиси Кумитаи давлатии амнияти миллӣ дар шаҳир Душанбе ва раиси шаҳри Хоруғ фаъолият кардааст.

Пас аз марги ӯ, иҷрои вазифаҳои раиси Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон муваққатан ба зиммаи муовини аввали раиси вилоят Шарифхон Сафарзода гузошта шудааст.

Дар ҳамлаҳои ҳавоии Покистон ба Афғонистон дастикам 28 ғайринизомӣ кушта шуданд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Дафтари Намояндагии Созмони Милали Муттаҳид дар Афғонистон (UNAMA) мегӯяд, дар натиҷаи ҳамлаҳои ҳавоии Покистон ба се вилояти шарқии Афғонистон дастикам 28 ғайринизомӣ кушта ва 49 нафари дигар захмӣ шудаанд. Ба гуфтаи ин ниҳод, дар байни қурбониён занону кӯдакон низ ҳастанд.

UNAMA рӯзи 29-уми июн бо нашри баёнияе гуфт, ки ҳамлаҳо шаби якшанбе дар вилоятҳои Пактиё, Пактико ва Кунар анҷом шуда, шумораи қурбониён метавонад бо идомаи муолиҷаи захмиён дар бемористонҳо афзоиш ёбад.

Тибқи маълумоти СММ, танҳо дар ноҳияи Чамкании вилояти Пактиё бар асари як ҳамлаи ҳавоӣ 22 ғайринизомӣ кушта ва 47 нафари дигар маҷруҳ шудаанд. Дар ҳамлаи дигар дар вилояти Пактико шаш нафар ҷон бохтаанд ва дар вилояти Кунар ду кӯдак захмӣ шудаанд. UNAMA гуфтааст, ки таҳқиқи ин ҳодисаҳоро идома медиҳад ва аз ҳамаи тарафҳо хостааст принсипҳои ҳуқуқи байналмилалии башардӯстонаро, аз ҷумла ҳифзи аҳолии осоишта, риоя кунанд.

Аз сӯи дигар, мақомоти Покистон тасдиқ кардаанд, ки нерӯҳои амниятии ин кишвар дар минтақаҳои наздимарзӣ амалиёти ҳавоӣ анҷом додаанд. Ба гуфтаи Исломобод, ҳадафи ҳамлаҳо паноҳгоҳҳои гурӯҳҳои мусаллаҳ, аз ҷумла ҷангҷӯёни «Таҳрики Толибони Покистон» (TTP) буданд. Мақомоти Покистон иддао доранд, ки дар ин амалиёт дастикам 29 ҷангҷӯ кушта ва анборҳои силоҳ нобуд шудаанд. Ин ҳамлаҳо дар ҳоле анҷом шуданд, ки ҳамагӣ як рӯз пеш аз он дар шаҳри Карочии Покистон ба яке аз марказҳои нерӯҳои вижаи артиши ин кишвар ҳамла сурат гирифт. Ба гуфтаи мақомоти Покистон, дар он ҳодиса се низомӣ кушта шуданд.

Мақомоти ҳукумати Толибон ҳамлаҳоро нақзи соҳибихтиёрии Афғонистон хонда, гуфтаанд, ки аксари қурбониён сокинони осоишта буданд. Сухангӯи ҳукумати Иморати исломӣ Забеҳуллоҳ Муҷоҳид ин ҳамлаҳоро маҳкум карда, ҳушдор додааст, ки чунин амалҳо ба танишҳои миёни ду ҳамсоя доман хоҳад зад.

Ин дувумин ҳамлаи ҳавоии Покистон ба дохили Афғонистон дар моҳи июн аст. Муносибатҳои Кобулу Исломобод дар моҳҳои охир ба далели ҳамлаҳои марзӣ ва иттиҳомҳои ҳамдигар дар бораи паноҳ додан ба гурӯҳҳои мусаллаҳ рӯ ба сардӣ овардааст.

Афзоиши дубаробарии ММД ва буҷаи Тоҷикистон дар 5 сол: аз кадом ҳисоб?

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0
Flag. business state growing up concept.

Дар панҷ соли охир Маҷмуъи маҳсулоти дохилӣ (ММД) ва буҷаи Тоҷикистон ҷаҳиши чашмгире доштанд – афзоиши наздик ба дубаробарӣ. Рушди ММД асосан ба рушди иқтисод бастагӣ дорад. Аммо оё воқеъан иқтисоди Тоҷикистон ҳам дар ин муддат рушди дубаробарӣ дошт? 

Барои иқтисоди Тоҷикистон, ки бо вуҷуди даъвоҳои рушди босуръат бисёр кунд пеш мерафт ва “рушд” асосан нисбӣ буд, афзоиши дубаробарии ММД-ву буҷа дар панҷ сол воқеъан муъҷиза аст. Оморҳо аз рушди чанд бахш – истихроҷи маъодин, саноат, кишоварзӣ ва сармоягузории хориҷӣ хабар медиҳанд. Аммо дар асл ин афзоиш комилан ва ҳатто бо нисбати бештар ба рушди воқеъии иқтисод вобаста набуда, сабабҳои дигаре низ дорад, ки дар ин навишта онро ба баррасӣ хоҳем гирифт.  

Омору рақамҳо аз рушди дубаробарии ММД-ву буҷа дар панҷ соли ахир мегӯянд: Агар соли 2022 ММД кишвар 115 млрд ва буҷа 33 млрд сомониро ташкил дода буд, соли ҷорӣ онҳо мутаносибан 195,5 ва 65.5 млрд сомонӣ пешбинӣ шудаанд. Албатта, дар ММД ин таносуб аз дубаробарӣ каме дуртар аст, яъне 195,5 ҳамагӣ 1,7 баробари 115 мебошад, аммо вақте ба ММД бо ҳисоби доллар назар мекунем, ин таносуб ҷолибтар мешавад: беш аз 1,9 баробар. Бо ҳисоби доллар ММД дар соли 2022 10.71 млрд.ро ташкил дода ва дар соли ҷорӣ он 20,41 млрд доллар пешбинӣ шудааст. Сабаби ин фарқи чашмрас ҳам бисёр ҷолиб аст: қурби сомонӣ нисбати доллар дар панҷ сол 20 дарсад (!) боло рафтааст. 

Қаблан мақомот вақте аз рушди иқтисоду ММД-ву буҷа мегуфтанд, асосан бо рақамҳо бозӣ мекарданд: ҳамеша омор бо пулли миллӣ оварда шуда, аз зикри арқому омор бо доллар худдорӣ мешуд. Барои мисол, мегуфтанд, имсол ММД ҳашт дарсад афзоиш ёфта ба 50 миллиард сомонӣ расид. Дар асл, қурби пули миллӣ дар ин муддат 5 дарсад кам мегашт, ки аз он ёдоварӣ намешуд. Яъне, агар рушди ММД бо доллар ҳисоб карда шавад он ҳамагӣ 3% афзоиш ёфта буд. Агар таваррум ҳам ба назар гирифта шавад, гоҳе аслан рушде набудааст. Аммо дар панҷ соли ахир ду анъанаи “рушд”-и иқтисоди Тоҷикистон шикаста шудааст: анъанаи афзоиши ММД-ву буҷа бо сомонӣ ва тақрибан дар ҷояш қадам задан бо доллар ва анъанаи ҳамеша поёнравии қурби сомонӣ нисбати доллар. Яъне, ҳамон гуна, ки дар боло дидем, ҳоло агар рушди ММД-ву буҷаро бо доллар ҳисоб кунем афзоиши бештареро нишон медиҳад, ки бо сомонӣ ҳисоб шавад. Аз қазо, мақомот ҳам бо фарқ аз 5-10 соли пеш, мекӯшанд оморро бо доллар нишон диҳанд. 

Рушди иқтисодӣ замоне рушди воқеъӣ аст, ки дар он истеҳсол, ба хусус истеҳсоли молҳои тайёр афзоиш ёбад, корхонаҳои нави истеҳсолӣ таъсис шаванд, ва молҳои истеҳсолшуда рақобатпазир бошанд. Афзоиши ММД ва буҷа бо истихроҷи бештари маъодин ва содироти маҳсулоти хом (аз ҷумла, қувваи корӣ) на танҳо рушди воқеъӣ нест, балки хатарҳое дар пай дорад, ки рушди муваққатиро метавонад ба буҳрони шадид табдил диҳад. 

Ташкили корхонаҳои истеҳсолӣ дар ин панҷ соли охир ҷой доштаанд ва бо фарқ аз солҳои қабл он танҳо барои омор набуда, шумори корхонаҳое, ки воқеъан молҳои рақобатпазир истеҳсол мекунанду ду-се моҳ пас аз буридани лентаашон баста намешаванд, хеле бештар будаанд. Ҳамчунин дар соҳаи кишварзӣ низ пешрафтҳое дида мешавад. Аммо нигоҳи амиқтар ба нишондиҳандаҳо дарак аз он медиҳад, ки иқтисоди кишвар ҳамоно ба аслҳои қадимӣ – пули муҳоҷир, истихроҷи маъодину содироти маҳсулоти хом ва хидматрасонӣ, ки он ҳам комилан ба дуи аввал вобаста аст, пойбанд мебошад. Ва ин афзоиши дубаробарии ММД-ву буҷа низ бештар ба афзоиши вуруди пулҳои муҳоҷирину истихроҷи бештари маъодин ва афзоиши кумаку қарзҳои хориҷӣ бастагӣ доштааст, ки ба рушди воқеъии иқтисод. 

1.⁠ ⁠Пули муҳоҷир 

Дар панҷ соли охир, бар хилофи тасаввури умумӣ, вуруди пул аз хориҷ (бинобар содироти қувваи корӣ) коҳиш наёфт. Баръакс, баъди ҷанги Украина маблағҳои воридшаванда ба минтақа хеле зиёд шуданд.

Тибқи арзёбии International Monetary Fund, дар соли 2024 иқтисоди Тоҷикистон аз ҳисоби “financial inflows, including remittances” (воридоти молиявӣ, аз ҷумла маблағҳои муҳоҷирон) талаботи дохилиро таъмин кардааст.

Ҳарчанд муҳоҷират ба Русия камтар ва мушкилтар шуд, дар муқобил он ба Аврупову Кореяи Ҷанубӣ афзоиш ёфт. Бо фарқ аз Русия даромади муҳоҷир дар ин кишварҳо бамаротиб бештар аст.. Яъне, як муҳоҷир метавонад даромдаи 2-3 муҳоҷири Русияро дошта бошад. Муҳоҷир ба буҷаи кишвар андоз намесупорад, аммо пулҳои ирсолкардаи ӯ:

хариди манзилро зиёд мекунад, ки дар натиҷа бахши сохтмон рушд меёбад;

савдоро фаъол месозад, ки боиси афзоиши чашмраси ММД мегардад;

талаботи дохилӣ ва дар натиҷа воридоти молҳоро афзоиш медиҳад;

андоз ва боҷҳои гумрукиро зиёд менамояд.

2.⁠ ⁠Тилло

Тилло шояд муҳимтарин омили рушди солҳои охир бошад.

Тибқи гузориши IMF:

истеҳсоли тиллои Тоҷикистон аз соли 2018 то 2024 зиёда аз ду баробар афзудааст;

дар соли 2024 истеҳсол тақрибан ба 14,2 тонна расид;

тақрибан 70% истеҳсол ба корхонаи муштараки “Зарафшон” рост меояд;

саҳми бахши кӯҳкорӣ дар рушди иқтисодии соли 2024 тақрибан 12% буд.

Инчунин IMF қайд мекунад, ки Бонки миллии Тоҷикистон хариди тиллои дохилиро идома дода, захираҳои асъории кишварро аз 3,6 миллиард доллар дар охири соли 2023 то 4,7 миллиард доллар дар аввали соли 2025 расондааст.

Як нигоҳи кӯтоҳ ба сохтори содироти Тоҷикистон масъаларо рӯшан мекунад: 74%-и содироти кишварро филизоти ранга, санги маъодин ва консентратҳо ташкил медиҳанд. 25%-и боқимонда низ чандон хушҳолкунанда нест: нахи пахта ва меваву сабзавот (11%), барқ ва ғайра. 

3.⁠ ⁠Қарзу грантҳо

Ин ҷо рақамҳо боз ҳам ҷолибтаранд.

Дар буҷаи давлатии соли 2024:

аз ҳисоби лоиҳаҳои сармоягузории давлатӣ 11,4 миллиард сомонӣ ворид мешуд;

аз онҳо 4,6 миллиард сомонӣ қарз;

6,8 миллиард сомонӣ грант буданд.

Дар буҷаи соли 2025 бошад:

танҳо барои дастгирии буҷа аз ташкилотҳои байналмилалӣ 1,192 миллиард сомонӣ грант пешбинӣ шудааст;

қисми зиёди маблағгузории лоиҳаҳои давлатӣ низ аз қарзҳо ва грантҳо иборат аст.

Хулоса ММД ва буҷаи Тоҷикистон дар солҳои охир аз асосан аз ҳисоби ин се: муҳоҷир, тилло ва қарз афзоиш доштаанд. Ҳарчанд рушди воқеъии иқтисод – яъне, истеҳсоли молҳои тайёр низ ҷой дошт, аммо саҳмаш хеле камтар буд. 

Мутаассифона, тилло, муҳоҷират ва қарз — ҳарсе манбаи берунӣ ҳастанд. Яъне, агар фардо Русия барои муҳоҷирон маҳдудияти бештар ҷорӣ кунад ё умуман бинобар тағйирёбии куллии иқтисоди ҷаҳонӣ худи зарурияти муҳоҷирати меҳнатӣ камтар шавад; 

нархи тилло дар бозори ҷаҳонӣ поён равад;

қарздиҳандагон маблағгузориро кам кунанд;

буҷа метавонад ба мушкил рӯ ба рӯ шавад.

Дар ҳамин ҳол, зуди афзоиши буҷа, ҳатто бо пули беруна, паёмадҳои хубе ҳам доранд, ки дар як баҳси алоҳида ба он хоҳем пардохт. 

4.⁠ ⁠Афзоиши андозҳо

Дар солҳои охир бинобар сахттар кардани ҷамъоварии маблағҳо аз тарафи мақомоти андоз бо роҳҳои нави

назорати электронии савдо;

кассаҳои онлайн;

пайгирии амалиёти бонкӣ;

иқтисоди соя ё иҷтисоди сиёҳ камтар шудааст. Дар натиҷа давлат аз ҳамон иқтисод андози бештар ҷамъ мекунад ва табиист, ки он буҷаро афзоиш медиҳад. 

Барои донистани ин ки пули муҳоҷир чи нақше дар иқтисоди кишвар дорад, танҳо нигоҳ ба нишондиҳандаҳои савдои хориҷии (СХ) кишвар (воридоту содирот) кофист: воридот дар соли 2025 ба $8,29 млрд  (77%-и СХ ) содирот бошад $2,44 млрд.ро (23%-СХ) ташкил доддаст. Касри савдо $5,85 млрд. Яъне, шумо ба 2,44 млрд мол мефурӯшед ва ба 8,3 млрд мол мехаред. Суол: 5,85 млрд-и фарқро аз куҷо ба даст овардед? Посух: асосан аз пули муҳоҷирон.

Аммо баҳси пули муҳоҷирон баҳси бузургтарест, ки дар оянда ба он бар хоҳем гашт.

Абдуманнон Шералӣ, махсус барои Azda TV

Боз пулситонӣ ва қонуншиканиҳо дар мактаб: волидон ба куҷо шикоят кунанд?

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Як гурӯҳ аз волидони хонандагони Муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии №6-и шаҳри Ваҳдат бо ирсоли номаи дастаҷамъӣ ба Azda TV аз вуҷуди қонуншиканиҳои молиявӣ ва маъмурӣ аз ҷониби директори муассисаи мазкур Мустафиров Ғолиб изҳори нигаронӣ карданд.

Ҳувияти муроҷиаткунандагон бинобар нигарониҳои амниятӣ ва эҳтимоли фишор махфӣ мемонад.

Аз ҷумла, волидон дар муроҷиати худ аз истифодаи ғайришаффофи маблағҳои ҷамъоваришуда аз хонандагон, ҷамъоварии маблағ барои хариди китобҳо, корҳои таъмирӣ, пули шаҳодатномаи хатм ва дигар эҳтиёҷоти муассиса шикоят карданд.

Гуфта мешавад, маҳз аз ҷониби мудири ин муассиса дар баъзе ҳолатҳо фанҳои алоҳида ба омӯзгорони ғайриихтисос вогузор мешавад. Ба иддаои волидон, ҳатто омӯзгороне сабти ном шудаанд, ки дар асл вуҷуди физикӣ надоранд ва дар мактаб кор намекунанд, вале маоши онҳо ба кисаи дигарон меравад.

“Фарзанди ман дар синфи 7-ум таҳсил мекунад ва омӯзгори таърих надоштанд, баъдтар маълум гардид, ки соати дарси таърих дар номи як омӯзгори зан сабт гардида, дар тарификатсия ба қайд гирифта шудааст, вале маблағи он ба директор баргардонида мешудааст.”, омадааст дар шикояти яке аз волидон.

Ҳамчунин муроҷиаткунандагон иддао доранд, ки маблағҳои ободонӣ, ки ҳар моҳ аз хонандагон ҷамъоварӣ мешавад ва ҳаҷми он беш аз 4000 сомонӣ дар як моҳ мешавад, “ба эҳтиёҷоти муассиса истифода намешаванд.”

Бино бар асоси муроҷиати волидон, масъулони муассисаи мазкур аз ҳар хонанда 120 сомонӣ барои китобҳо ва 50 сомонӣ барои таъмири синфхонаҳо ҷамъоварӣ намудаанд, вале тарзи истифодаи он шаффоф нест ва маълум нест дар куҷо масраф шудаанд. Ҳамзамон иддао мешавад, ки барои гирифтани шаҳодатномаи хатми мактаб (Аттестат) 25 сомонӣ ва боз барои навиштани он аз ҳар хонанда 50 сомонӣ талаб кардаанд, ки ин ҳама ғайриқонунист.

Ҳамчунин волидони хонандагони мактаби мазкур мегӯянд, бо фармони мудири мактаб барои сабти маросими “Занги охир” ва телевизион аз хатмкунандагони шаш синфи 9 20-30 сомонӣ ва аз ду синфи 11 70 сомонӣ ҷамъоварӣ намудааст. Ин ҳам маълум нест дақиқан куҷо масраф шудаанд.

Муроҷиаткунандагон мегӯянд, ки қаблан ба мақомоти соҳаи маорифи шаҳри Ваҳдат муроҷиат кардаанд, аммо ба гуфтаи онҳо, натиҷа надодааст ва чун падари мудири мактаб корманди баландпоя аст, касе ба додашон нарасидааст.

То лаҳзаи нашри хабар, назари роҳбарияти муассисаи таълимии мазкур ва мақомоти марбута дастрас нашуд. Дар сурати дастрас шудани мавқеи расмии ҷониби дигар, Azda TV омода аст онро низ нашр намояд.

Ёдовар мешавем, ки чунин шикоятҳо қаблан ҳам аз ҷониби волидони хонандагон ва ҳатто омӯзгорон аз чанд шаҳру ноҳияи кишвар ба дасти Azda TV расида буд ва онҳо нашр шуданд. Аммо ба ҷуз як ҳолат дигар мудирони муассисаҳои таълимӣ вокунише нишон надоданд. Ва ҳатто Вазорати маориф ва илми Тоҷикистон ҳам барои пешгирии падидаи ғайриқонунии пулситонӣ аз хонандагон, ки қариб дар тамоми муассисаҳои таълимӣ роиҷ шудааст, чорае наандешидааст.

Талош барои пешгирӣ аз истирдоди паноҳандагони тоҷик аз Австрия ба Тоҷикистон

Аз ҷониби
AZDA-TV
-
0

Созмони “Ҷавонони Тоҷикистон барои эҳёи Тоҷикистон” аз оғози таҳияи Меморандуми байналмилалӣ барои роҳ надодан ба истирдоди шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон аз Австрия ва ҳамзамон оғоз гардидани як маъракаи байналмилалӣ барои дастгирии он хабар дод.

Тибқи изҳороти созмон, ки 29-уми июни соли ҷорӣ нашр шудааст, ин ташаббус пас аз дарёфти санадҳое рӯи даст гирифта шудааст, ки ба дархости мақомоти Тоҷикистон барои истирдоди 18 паноҳандаи тоҷик аз Австрия марбут мебошанд.

Дархост аз ҷониби вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, генерал-полковники милитсия Рамазон Раҳимзода ба имзо расида, ба Вазорати федералии Австрия фиристода шудааст.

Созмони “Ҷавонони Тоҷикистон барои эҳёи Тоҷикистон” ҳамчунин ба номаи Вазорати федералии корҳои Аврупо ва байналмилалии Ҷумҳурии Австрия, ки ба Вазорати федералии адлия ва Вазорати корҳои дохилии ин кишвар ирсол шудааст, ишора мекунад, ки дар он гуфта мешавад, дар дархости Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон сухан дар бораи 18 нафаре меравад, ки эҳтимолан дар ҳудуди Австрия қарор доранд ва ба созмонҳои “Гурӯҳи 24”, “Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон” ва “Паймони миллии Тоҷикистон” иртибот доранд.

Дар нома инчунин оварда шудааст, ки “Мувофиқи маълумоти мақомоти Тоҷикистон, аъзои ин гурӯҳҳо дорои ангезаҳои экстремистӣ ва террористӣ мебошанд ва бинобар ин дар ҷустуҷӯ қарор доранд. Бо вуҷуди ин, истисно кардан мумкин нест, ки ин шахсон бинобар мансубият доштан ба ҳаракатҳои мухолифин ва ё ҳаракатҳои танқидкунандаи ҳукумат, мавриди таъқиби сиёсӣ қарор гиранд.”

Созмони “Ҷавонони Тоҷикистон барои эҳёи Тоҷикистон” дар изҳороташ таъкид мекунад, ки мавҷудияти чунин хулоса дар санадҳои расмии мақомоти Австрия зарурати баррасии ҷиддӣ ва ҳамаҷонибаи ҳар як дархости истирдодро ба миён меорад. Ба гуфтаи созмон, ҳангоми баррасии чунин парвандаҳо бояд меъёрҳои байналмилалии ҳуқуқи инсон, аз ҷумла принсипи бознагардонӣ (non-refoulement) риоя карда шаванд. Ин принсип истирдоди шахсонро ба кишварҳое манъ мекунад, ки дар он ҷо хатари воқеии таъқиби сиёсӣ, шиканҷа ё муҳокимаи ноодилонаи додгоҳӣ вуҷуд дорад.

Муҳаммадсобири Абдуқаҳҳор, раҳбари созмони “Ҷавонони Тоҷикистон барои эҳёи Тоҷикистон”, дар суҳбат бо Azda.tv гуфт, ки танҳо ҳамбастагии ҷомеаи байналмилалӣ метавонад аз истифодаи раванди истирдод ҳамчун воситаи таъқиби сиёсӣ пешгирӣ кунад ва риояи ҳуқуқу озодиҳои асосии инсонро таъмин намояд.

Вай ҳамчунин аз созмонҳои байналмилалӣ, ҳомиёни ҳуқуқ, ҳизбҳо ва ҳаракатҳои сиёсии тоҷик, созмонҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ, фаъолон, ҳуқуқшиносон, намояндагони расонаҳо ва ҳамаи ҷонибҳои манфиатдор даъват кардааст, ки ба меморандум имзо гузоранд.

Ҳуҷҷатҳои раиси ВМКБ аз дарёи Панҷ пайдо шуданд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Наҷотбахшон ва марзбонони тоҷик рӯзи 28-уми июн ҳуҷҷатҳо ва ашёи шахсии раиси Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон (ВМКБ) Алишер Мирзонаботро аз дарёи Панҷ пайдо кардаанд.

Бино ба иттилои расмӣ, аз ҷумла, шиносномаи дохилӣ, шиносномаи хориҷӣ ва шиносномаи дипломатии ӯ, инчунин ҷузвдон, дафтари ёддошт ва ноутбуки раиси вилоят аз об берун оварда шудаанд.

Бо вуҷуди ин, бо гузашти тақрибан ду ҳафта аз садама, ҷасади Алишер Мирзонабот, ҳамсараш Амина Амонуллоева ва духтари дусолаи онҳо Орифа то ҳол пайдо нашудааст.

Пеш аз ин, Кумитаи ҳолатҳои фавқулода аз пайдо шудани ҷасади Садоншо Ҷанобалишо, ёвари раиси ВМКБ хабар дода буд. Ба иттилои ин ниҳод, ҷасади ӯ рӯзи 26-уми июн тақрибан 20 километр поёнтар аз маҳалли суқути мошин дар дарёи Панҷ пайдо шудааст. Пештар инчунин ҷасади Сино Муборакшоев, ронандаи раиси вилоят низ пайдо шуда буд.

Ёдовар мешавем, ки мошини хидматии раиси ВМКБ рӯзи 17-уми июн ҳангоми ҳаракат аз Душанбе ба Хоруғ дар ҳудуди ноҳияи Дарвоз аз роҳ берун шуда, ба дарёи Панҷ сарозер гардид. Дар дохили мошин панҷ нафар қарор доштанд.

Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон сабаби ҳодисаро суръати баланд ва аз уҳдаи идораи мошин набаромадани ронанда арзёбӣ кардааст.

Тибқи маълумоти Кумитаи ҳолатҳои фавқулода, дар амалиёти ҷустуҷӯ беш аз 200 нафар наҷотбахш иштирок доранд. Онҳо дар рӯи об ва зери об дар ҳудуди ноҳияҳои Дарвоз, Шамсиддин Шоҳин ва дигар мавзеъҳои соҳили дарёи Панҷ ҷустуҷӯи бедаракшудагонро идома медиҳанд.

Марҳилаи гурӯҳии Ҷоми ҷаҳонии футбол ба поён расид: 16 даста аз идомаи мусобиқа маҳрум шуданд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Марҳилаи гурӯҳии Ҷоми ҷаҳонии футболи соли 2026 ба анҷом расид ва 32 даста роҳхати даври 1/16 ба даст оварданд. Аз 48 тими ширкаткунанда, 16 даста аз идомаи мубориза маҳрум шуданд.

Яке аз рӯйдодҳои муҳими рӯзи охири марҳилаи гурӯҳӣ хориҷ шудани тими миллии Эрон буд. Эрониҳо дар бозии охирини худ бо Миср бо ҳисоби 1:1 мусовӣ карданд ва бо се имтиёз дар ҷои сеюми гурӯҳи G қарор гирифтанд. Аммо барои роҳ ёфтан ба даври 32 онҳо умедвор буданд, ки бозии Алҷазоир ва Австрия дар гурӯҳи J бо пирӯзии яке аз дастаҳо анҷом ёбад. Ин дидор бо ҳисоби 3:3 анҷом ёфт ва ҳарду даста ба даври баъдӣ роҳ ёфтанд. Дар натиҷа, Эрон аз ҳаққи роҳёбӣ ҳамчун яке аз беҳтарин тимҳои ҷойи сеюм маҳрум шуд.

Дар гурӯҳи K низ рақобатҳо ҷолиб буданд. Колумбия ва Португалия бозии охирини худро бо ҳисоби 0:0 анҷом доданд ва ҳарду ба даври 32 роҳ ёфтанд. Дар ҳамин ҳол, Конгои Демократӣ бо ҳисоби 3:1 Узбекистонро мағлуб карда, ҳамчун яке аз беҳтарин тимҳои ҷойи сеюм ба марҳилаи навбатӣ баромад. Бо ин бохт, Узбекистон бидуни пирӯзӣ мусобиқаро тарк кард.

Дар гурӯҳи L бошад, Англия Панамаро бо ҳисоби 2:0 шикаст дода, бо садринишинӣ ба даври 1/16 роҳ ёфт. Хорватия низ бо пирӯзии 2:1 бар Гана ҷойгоҳи худро дар марҳилаи баъдӣ таъмин кард.

Бо анҷоми марҳилаи гурӯҳӣ, акнун рақобатҳо ба даври 1/16 ё ҳазфӣ мегузаранд, ки дар он ҳар бохт маънои видоъ бо мусобиқаро дорад. Даври 1/16 байни 32 даста рӯзи 28-уми июн оғоз шуда, то 3-уми июл идома мекунад.

Рӯзи ваҳдати миллӣ — байни дастоварди таърихӣ ва суолҳои имрӯз

Аз ҷониби
AZDA.TV
-
0

Раисҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон рӯзи 26-уми июни соли ҷорӣ зимни суханронияш дар робита ба “Рӯзи ваҳдати миллӣ” Созишнмоаи сулҳро “бузургтарин дастоварди тоҷикон” номид, ки ба гуфта ӯ, ба осонӣ ба даст наомадааст.

Ба иддаои раисҷумҳур рӯзи 25-уми июн бо ташаббуси Тоҷикистон таҳти унвони “Даҳсолаи байналмилалӣ оид ба таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда, солҳои 2027 – 2036” қатъномаи Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид қабул гардид.

“Қатънома зарурати таҳкими фарҳанги сулҳ, пешгирӣ кардани низоъҳо, тақвияти таҳаммулгароӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва густариши гуфтугӯи тамаддунҳоро дар ҷомеаи ҷаҳонӣ ҳамчун заминаи зиндагии шоистаи наслҳои оянда таъкид менамояд.”, мегӯяд ӯ.

Ҳамчунин тариқи ин санад аз ҳамаи давлатҳо даъват мешавад, ки дар роҳи расидан ба сулҳи пойдор ва арҷгузорӣ ба он дар ҳамаи сатҳҳо – аз оила, ҷомеа, кишвар ва минтақа то муносибатҳои байналмилалӣ талош варзанд.

Эмомалӣ Раҳмон иддо мекунад, ки ба ҷавонон бояд омӯзонд, ки сулҳ танҳо набудани ҷанг нест, балки “сулҳ фарҳанг аст, сулҳ масъулият аст” ва аз ҳама муҳим “сулҳ эҳтиром ба шаъну шарафи инсон аст.” Ӯ ҳамчунин меафзояд, ки сулҳ таъмин намудани адолат ва имкониятҳои баробар барои ҳамаи инсоният аст.

Аммо ба назари мунтақидон, ин ҷумлаҳо дар қомуси Эмомалӣ Раҳмон танҳо оҳанги зебо доранд, вале дар асл агар сулҳ барои ӯ эҳтироми шаъну шарафи инсон ва таъмини адолат ва имкониятҳои баробар барои ҳама мебуд, ҳоло ҳазорҳо озодандешу мухолифи сиёсӣ дар зиндонҳо намебуданду беш аз ду миллион ҷавон ва қувваи кории тоҷикистонӣ дар хориҷи кишвар муҳоҷир набуд.

Ҳамзамон Эмомалӣ Раҳмон аз ҷанги шаҳрвандӣ ва фоҷеаҳои солҳои 90-уми асри гузашта ёдовра шуда, таъкид кард, ки мардуми мо даҳшату фоҷеаҳои ҷанги таҳмилии шаҳрвандиро ҳаргиз фаромӯш намекунанд. Вале, ба гуфтаи ӯ, хишти аввали бинои сулҳу ваҳдати миллии мо ҳанӯз дар Иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олии кишвар гузошта шуда буд.

Созишномаи сулҳи тоҷикон 27-уми июни соли 1997 ба даст омадааст, ин рӯзро ҳамасола ҳамчун Рӯзи ваҳдати миллӣ ҷашн мегиранд. Имзои ин созишнома ба ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон хотима бахшид ва барои ташаккули сохтори нави давлатдорӣ замина гузошт. Имрӯз ин рӯз танҳо аз ҷониби ҳукумат ҳамчун рамзи ҳамдигарфаҳмӣ ва суботи сиёсӣ таҷлил мешавад, вале суботе, ки бо қувваи як ҷониб контрол мешавад.

Ба назари мунтақидон, Эмомлаӣ Раҳмон ҳамеша дар суханрониҳояш тарафи дигари сулҳро, ки дар раъси онҳо Ҳизби наҳзати исломи Тоҷикистон бо раҳбарии Саид Абдуллоҳи Нурӣ меистод, нодида мегирад ва тавре баён мекунад, ки гӯё сулҳи тоҷикон танҳо заҳматҳои шахсии ӯ буд ва ҷониби дигар як гурӯҳи ҷинояткоре беш набуданд ва то ҳол бадхоҳӣ нисбати мухолифони ҳукуматаш, ки ҷониби дигари сулҳ буданд, идома дорад.

Шиддати гармо Аврупо: Олмон ва Фаронса ба сокинон ҳушдор доданд

Аз ҷониби
Azda TV 3
-
0

Кишварҳои Аврупо рӯзҳои охир бо яке аз шадидтарин мавҷҳои гармо дар солҳои охир рӯбарӯ шудаанд. Дар Фаронса, Олмон, Италия, Испания ва чанд кишвари дигар ҳарорати ҳаво аз 40 дараҷа боло рафта, мақомот аз аҳолӣ даъват кардаанд, ки аз гармии шадид эҳтиёт кунанд.

Дар Фаронса бинобар гармии бесобиқа дар чандин минтақаҳо сатҳи баландтарини огоҳии обуҳавоӣ эълон шудааст. Мақомот фаъолияти ҳазорҳо мактабро муваққатан қатъ ё маҳдуд карда, бархе чорабиниҳои оммавӣ, аз ҷумла фестивалҳо ва барномаҳои фарҳангиро лағв кардаанд. Ба иттилои мақомоти тандурустӣ, гармии шадид то кунун боиси марги даҳҳо нафар шудааст.

Дар Олмон низ ҳарорати ҳаво дар баъзе минтақаҳо ба ҳудуди 38–40 дараҷа расидааст. Бар асари гармии аз ҳад зиёд, дар баъзе роҳҳо қабати асфалт осеб дида, ҳаракати нақлиёт мушкил шудааст. Мақомот аз сокинон хостаанд, ки дар соатҳои гармтарини рӯз аз берун рафтан худдорӣ карда, бештар об нӯшанд.

Коршиносон мегӯянд, ин мавҷи гармо бо падидаи обуҳавоии маъруф ба «Омега-блок» ба вуҷуд омадааст, ки ҳавои гарми Африқои Шимолиро ба Аврупо меорад. Ба гуфтаи гурӯҳи илмии World Weather Attribution, чунин мавҷҳои гармо бинобар тағйирёбии иқлим нисбат ба ду даҳсолаи пеш чандин маротиба бештар шудаанд.

Мақомоти кишварҳои аврупоӣ аз шаҳрвандон, бахусус пиронсолон, кӯдакон ва гирифторони бемориҳои музмин, хостаанд, ки дар ҷойҳои салқин қарор гиранд, аз офтоби мустақим дурӣ ҷӯянд ва тавсияҳои хадамоти тандурустиро риоя кунанд.

123...765саҳифаи 1 аз 765