Чаро Чин розӣ шуда, ки барои Тоҷикистон бинои Парлумон ва Ҳукумат бисозад?

Рӯзи 17 июли соли ҷорӣ Ҷамшед Аҳмадзода, раиси Кумитаи меъморӣ ва сохтмони Тоҷикистон дар нишасти хабарӣ ба рӯзноманигорон гуфт, ки рӯзҳои наздик сохтумони биноҳои Ҳукумат ва Парлумони Тоҷикистон бо сармоя ва мутахассисони чинӣ оғоз мегардад.

Дар пайи ин хабар байни равшанфикрон ва ҷомеаи шаҳрвандии тоҷик баҳсҳои гарме ба вуҷуд омадааст. Баъзеҳо бар ин назаранд, ки сохтани бинои Парлумон ва Ҳукумат дар ояндаи дур ё наздик бар зарари Тоҷикистон ва давлатдорони он тамом мешавад, аммо бархе мегӯянд, идоранишинон худашон беҳтар медонанд ва набояд ҳар гурӯҳе ба кори Ҳукумат ва қарорҳои он халал расонад.

Вобвста ба ин мавзӯъ донишманди тоҷик, Абдуқодири Рустам дар саҳифаи фейсбукаш матлабе навишта, ин қарорро интиқод кардааст. Ӯ бо пурсидани се суоли калидӣ ҳукуматдоронро ба фикр кардан водор намуда, ки қарор ғайримантиқӣ ва бемаврид аст.

Матлабро дар зер бихонед:

Чиниҳо ба 220 миллион дулор дар Душанбе барои тоҷикон бинои Порлумон ва Ҳукумат месозанд……
Эътирозҳо дар ин маврид ба гӯши касе надоромад ва тавофуқот дар ин бора ниҳоӣ шудааст…..
Аммо ононе, ки хирад доранд, бояд биандешанд: 1) Чаро кишваре, ки бо ҳамҳамаю дамдама барои таҷлили 30-юмин солгарди истиқлолаш омодагӣ мегирад, мувофиқ аст, ки кишвари дигаре барояш бинои Порлумон ва Ҳукумат (ду асли меҳварии истиқлол)-ро бисозад. 2) Чаро Чин мувофиқ шуда, ки барои сохтмони ин биноҳо ёрии бебозгашт кунад? 3) Чаро Ҳукумати мо, ки камбағалтарини кишварҳои шӯравӣ буда ва аз ин лиҳоз дар миёни чанд кишвари африқоӣ қарор дорад, бинои ободи худро вайрон мекунад ва ба ҷойи он бо пули Чин бинои нав месозад?

Дар зери ин матлаб даҳҳо донишманд назарҳои худро коштаанд ва аксари онҳо бо навъе ояндаи ин биноҳоро таҳлил намуда, норозигии худро баён доштаанд. Абдуманнон Шералиев, нависанда ва иқтисоддони тоҷик навиштааст, ки ба сабаби ин биноҳо ё кишвар ба тамом моли Чин мешавад ва ё ин ки баъди тағйир ёфтани ҳукумати феълӣ аз байн бурда мешаванд.

“Бо технологияи пешрафтаи инзамона Чин метавонад ҳар нафареро, ки дохили ин биноҳо мешавад идора кунад. Масрафи 220 млн барои ба даст гирифтани идораи як кишвар камтарин масраф аст, ки мешавад тасаввур кард. Ин биноҳо ду оянда доранд: ё ба зудӣ бо кулли кишвар ба моликияти Чин мубаддал мешаванд, ё баъди тағйири ҳукумат тахриб мегарданд.”

Рӯзноманигори маъруфи тоҷик, Нуралӣ Давлат бар ин бовар аст, ки Чин ин биноҳоро, ки бо маблағи 220 млн доллар сохта мешаванд, туҳфа намекунад, балки аз дур истода раванди сиёсии кишварро назорат мекунад ва аз тамоми иттилооти муҳими сиёсӣ огоҳ хоҳад буд.

Якто ҳамин хелӣ бино соли 2012 дар Адис Абеба сохта ба Иттиходи Африқо, ки ба он 53 мамлакат шомил мешавад, Чин ба кишварҳои ин китъа туҳфа карда буд. Ҳар 2 сол дар ин бинои туҳфашуда саммити сарони кишварҳои 53 давлат доир мегардад. Баъди 5 сол маълум шуд, ки тамоми иттилоотеро, ки дар серверҳои компютерҳои ин бино ҳар рӯз чамъ мешавад, аз масофаи 8 ҳазор километр, яъне аз Шанхай ҳар шаб дар давоми 2 соат чиниҳо кашида мегирифтаанд. Баъди ифшо шудани сирри туҳфа африқоиҳо серверҳоро иваз карданд.”