Баъзе аз фаъолони ҷомеаи маданӣ ва шабакаҳои иҷтимоии тоҷикӣ бар ин назаранд, ки сабаби аслии даргириҳо дар Бадахшон баҳси мазҳабист, ки Толибон ҳам дар он даст доранд.
Рустами Ҷонӣ, журналисти тоҷик ва яке аз фаъолони шабакаи иҷтимоии Фейсбук менависад, ки Ҳукумати Тоҷикистон дар ҳамдастӣ бо Толибон ба хотири дигар будани эътиқоди мазҳабии помириҳо даст ба маҳви ҳувияти онҳо задаанд. Аммо, ба қавли ӯ, бархе аз баёни ин воқеият худдорӣ мекунанд.
Ба назари ин журналисти тоҷик, баҳси мазҳабии помириҳо аз дер боз Толибонро нороҳат мекунад. Ӯ дар матлаби худ ҳушдор медиҳад, ки дар Бадахшон “ҳаводиси хунине дар пеш аст”, зеро ба қавли муаллиф, Толибон фарқияти мазҳабиро намеписанданд ва аз ин сабаб дар Бадахшон ба террори бадахшониҳо машғуланд.
“Ин хостаи Толибонро ҳукумати Тоҷикистон хуб медонад ва дар ҳалли масъалаи помириҳо хуб истифода мебарад. Баъдан ормони ҳукумати тоҷик низ ташкили як давлатби бидуни дигарҳост ва офарандаи мазҳаби ягона дар он ҳукумат бо ҳамин чеҳраи истибдодиаш аст.”, менависад муаллиф.
Аммо бархе дигар бар ин назаранд, ки дар ин даргириҳои хунини Бадахшон баҳси мазҳабӣ дар миён нест, зеро агар чунин мебуд дар Душанбе ҷамоатхона ва ё Маркази динии исмоилиён қомат намеафрӯхт. Ин гурӯҳ мушкили асосиро дар вуҷуди раҳбарони мардумӣ ва нуфузи онҳо дар байни мардум мебинанд, ки дар Бадахшон ин чиз бештар дида мешавад ва ба қавли онҳо Эмомалӣ Раҳмон аз чунин раҳбарон “сахт метарсад”.
МАТЛАБИ КОМИЛИ РУСТАМИ ҶОНИРО МЕТАВОНЕД ДАР ЗЕР МУТОЛИА КУНЕД:
ШАРИКИИ ТОЛИБОН ВА АМНИЯТИ ТОҶИК ДАР ВОҚЕАҲОИ ПОМИР
Нерӯҳои амниятии тоҷик ва Толибон дар маҳви помириҳо шариканд. Бидуни шак, дар инҷо мазҳаб ва ҳуввияти помириҳо нақши калидӣ дорад ва хуб истифода мешавад.
Бархе аз баёни ин воқеият парҳез мекунанд ва мехоҳанд нишон диҳанд, ки баҳси мазҳаб ва Помир дар миён нест.
Баҳси мазҳаби помириҳо барои Толиб аз масъалаҳои асосист ва аз дер боз онҳоро нороҳат мекунад. Мисли ҳар қудрати идеологӣ ин фарқро намехоҳанд ва ормони онҳо ташкили давлате бо як фаҳмиш ва дид аст. Ҳоло ба терори онҳо дар Бадахшон машғуланд ва ҳаводиси хунине дар пеш аст.
Ин хостаи Толибонро ҳукумати Тоҷикистон хуб медонад ва дар ҳалли масъалаи помириҳо хуб истифода мебарад. Баъдан ормони ҳукумати тоҷик низ ташкили як давлатби бидуни дигарҳост ва офарандаи мазҳаби ягона дар он ҳукумат бо ҳамин чеҳраи истибдодиаш аст.
Баҳси ҳуввияти помириро онҳо ба ин хотир ба миён кашиданд, ки бар ҷомеаи тоҷик таҳоҷум ба мардуми Помирро тавҷеҳ кунанд.
Бо ин бофтаи худ ба ҷое расиданд: бештари тоҷикистониҳо аз куштори помириҳо чашм пӯшиданд ва Толибон омодаанд ҳар фирории Помирро ба нерӯҳои амниятии тоҷик таслим кунанд.
Бояд донанд:
Ҳувияти “помирӣ” фақат марбути мардуми Шуғнон, Рушону Вахон нест. Чунин мехоҳанд бинамояд ва шигофе дар миёни помириҳо андозанд.
Балки..
Он дар вуҷуди ҳар дарвозӣ, ванҷӣ, язғуломӣ, яғнобӣ ва ҳатто қирғизҳои Мурғоб вуҷуд дорад. Баъзан ин чизро дар Кӯлоб низ мушоҳида кардан мумкин аст, агар аз назари инсоф бингарем.
Худи ҳукумат низ бо бегона сохтани помириҳо ва аъмоли ношоистааш далели вуҷуди ҳуввияте бо номи помирист.
Ҳамин дигар будан, дигар андешидан ва ранги фарҳангии худро ҳифз кардан, дар ниҳоди қишре аз ҷомеаи тоҷик рашк, ҳасад ва нафратро ба вуҷуд овардааст ё онро офариданд.
Ҳоло онки ин дигар будани онҳо дар ниҳоди фарҳанги Тоҷикистон нафаси тоза аст ва ҳаррангиро ба вуҷуд овардааст.
Ба назар мерасад, ду қудрат, Толибон ва Ҳукумати Тоҷикистонро ин чиз намефорад ва мехоҳанд ин сарвати бебаҳоро бо гироишҳои бардурӯғи худ бикушанд.
