Дар давоми ҳафт моҳи соли ҷорӣ талафоти нерӯи барқ дар бархе ноҳияҳои вилояти Хатлон аз 20 дарсад ҳам бештар шудааст.
Дар ин бора 12-уми август дар шаҳри Бохтар зимни ҷаласаи корӣ бо иштироки муовини Сарвазири Тоҷикистон Усмоналӣ Усмонзода хабар дода шуд. Дар ҷаласа масъалаҳои пешгирии истифодаи ғайриқонунӣ ва ғайримақсадноки нерӯи барқ, коҳиши талафот ва ҷамъоварии маблағи барқи истифодашуда баррасӣ шудаанд.
Масъулон мегӯянд, барои коҳиши талафот чораҳои иловагӣ заруранд, аммо бар асоси ин иттилоъ, сабаби талафоти нерӯи барқ танҳо техникӣ набқда, балки масъулон ва ё сокинон ҳам дар он даст доранд.
Тибқи маълумоти дар ҷаласаи корӣ пешниҳодшуда, талафоти нерӯи барқ дар ҳафт моҳи соли 2026 дар филиали “Шабакаҳои тақсимоти барқ” дар шаҳри Бохтар 19,62 дарсадро ташкил додааст. Ин нишондиҳанда нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 6,42 дарсад кам шудааст, вале ҳамоно баланд боқӣ мемонад.
Вазъ дар баъзе ноҳияҳо боз ҳам нигаронкунандатар аст. Дар ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ талафот ба 26,04 дарсад, дар Кӯшониён ба 24,97 дарсад ва дар Вахш ба 24,26 фоиз расидааст. Дар Ҷалолиддини Балхӣ ин нишондиҳанда 23,06, Хуросон 22,62 ва Ҷайҳун 20,30 дарсадро ташкил медиҳад.
Ба ибораи дигар, дар баъзе ноҳияҳо тақрибан чоряки нерӯи барқи воридшуда то расидан ба истеъмолкунандагон ё дар ҷараёни ҳисобу ҷамъоварии маблағи он аз байн меравад. Ин рақамҳо саволи ҷиддиро ба миён меоранд: агар чунин сатҳи талафот солҳо идома дошта бошад, мушкил дар куҷост?
Масъулон як қисми талафотро ба фарсуда шудани хатҳои интиқол, трансформаторҳо ва таҷҳизоти барқӣ рабт медиҳанд. Аммо худи онҳо эътироф кардаанд, ки талафоти тиҷоратӣ низ мушкили ҷиддӣ аст. Пайвасткунии худсарона, дахолат ба ҳисобкунакҳо, пинҳон кардани ҳаҷми воқеии истеъмол ва дуздии нерӯи барқ аз омилҳои асосии ин навъи талафот номбар шудаанд.
Ба гуфтаи огаҳон, ин ҳолат баёнгари он аст, ки масъала танҳо ба навсозии шабакаҳо маҳдуд намешавад. Агар истифодаи ғайриқонунӣ ва ҳисобкунии нодурусти барқ, ки одатан аз сӯи нозирон бо гирифтани маблағ барои худашон сурат мегирад, идома дошта бошад, ҳатто навсозии зерсохторҳо ҳам наметавонад мушкилро пурра ҳал кунад.
Аз сӯи дигар, ҷамъоварии маблағи барқи истифодашуда низ яке аз масъалаҳои муҳими ҷаласа будааст. Дар ҳоле ки ҳадафи “Барномаи миёнамуҳлати рушди Тоҷикистон” расонидани сатҳи ҷамъоварии пардохтҳо то 100 дарсад аст, баланд будани талафот ва мавҷудияти қарздорӣ нишон медиҳад, ки байни ҳадафҳои барнома ва воқеияти шабакаҳо ҳанӯз фосила вуҷуд дорад.
Акнун масъулон бояд на танҳо дар бораи коҳиши талафот гузориш диҳанд, балки равшан кунанд, ки аз ин 20 дарсади талафот ва дар баъзе ноҳияҳо аз ин ҳам бештар, чӣ қадар ба мушкилоти техникии шабакаҳо ва чӣ қадар ба истифодаи ғайриқонунӣ ё нокифоя будани назорат вобаста аст.
Зеро, ба назари коршиносон, то замоне ки сабабҳои аслии талафоти барқ ба таври мушаххас муайян ва масъулияти сохторҳои дахлдор таъмин нашавад, коҳиши чанд дарсадӣ наметавонад нишонаи ҳалли мушкил арзёбӣ шавад.
