Вазорати энергетика ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сомонаи расмияш рӯзи 28-уми январ омори соли 2025-ро нашр кард.
Ин вазоратхона дар матлаби омории худ навишта, ки корҳои сохтмонӣ дар Нерӯгоҳи барқи обии “Роғун” қариб 60 дарсад ба анҷом расида, баландии он ба 151 метр баробар шудааст. Ҳамзамон таъкид мешавад, ки пас аз насби ду агрегати муваққатии НБО-и “Роғун” аз замони баистифодадиҳӣ то 31-уми декабри соли 2025-ум 9,9 миллиард кВт·соат нерӯи барқ истеҳсол кардааст.
Аммо, ба иттилои ин ниҳод, дар умум тамоми нерӯгоҳҳои барқи обии кишвар соли 2025, 23 млрд 982,6 млн кВт·соат нерӯи барқ истеҳсол кардаанд, ки ин омор нисбат ба соли 2024 дар ҳаҷми 1 554,9 млн кВт·соат ё 6,5 % зиёд мебошад.
Вазорат мегӯяд, дар соле, ки гузашт, ҳаҷми умумии содироти нерӯи барқ 5 млрд 356,1 млн кВт·соатро ташкил дод, ки ин омор нисбат ба соли 2024 ба андозаи 1 млрд 454,4 млн кВт·соат ё 37,3 дарсад зиёд аст. Аз ин миқдор, 2 млрд 666,4 млн кВт·соаташ содироти тиҷоратии нерӯи барқ буда, 912,8 млн сомониро ташкил додааст, ки ин нисбат ба соли 2024 ба андозаи 188 млн кВт·соат ё 7,6 дарсад зиёд мебошад.
Содироти тиҷоратӣ ба кишварҳои зерин интиқол дода шудааст:
• ба Афғонистон – 1 млрд 760,3 млн кВт·соат ба маблағи 742,3 млн сомонӣ;
• ба Ҷумҳурии Узбекистон – 894,7 млн кВт·соат ба маблағи 169,8 млн сомонӣ;
• ба Ҷумҳурии Қирғизистон – 11,5 млн кВт·соат ба маблағи 1,2 млн сомонӣ.
Дар омори вазорат таъкид мешавад, ки беш аз 90 %-и нерӯи барқи ба хориҷ содиршуда дар моҳҳои апрел-сентябр сурат гирифтааст.
Ҳамзамон қайд шуда, ки ҳаҷми воридоти нерӯи барқ дар ин давра 2 млрд 701,9 млн кВт·соатро ташкил дод, ки нисбат ба соли 2024 1,1 млрд кВт·соат ё 67 дарсад зиёд мебошад. Аз ин ҳаҷм, 2 млрд 688 млн кВт·соат аз Ҷумҳурии Узбекистон ва 13,9 млн кВт·соат аз Ҷумҳурии Қирғизистон ворид шудааст.
Ин ниҳод дар омораш талафоти нерӯи барқро 3 млрд 992 млн кВт·соат гуфтааст, ки нисбат ба соли 2024 дар ҳаҷми 482 млн кВт·соат ё 3,6 % кам мебошад.
Вазорати энергетикаи кишвар мегӯяд, маблағи истифодаи барқ аз ҳисоби аҳолӣ, ки он 2,4 млрд сомониро ташкил медиҳад,100% ҷамъоварӣ шудааст, аммо ҷамъоварии маблағ аз ҳисоби истифодабарандагони бахши саноат, ки 3,5 млрд сомонӣ гуфта мешавад, то 98% сурат гирифтааст.
Ин ҳам дар ҳолест, ки ниҳодҳои марбутаи тақсимоти барқ, аз ҷумла ширкати “Барқи тоҷик” ҳамеша аҳолиро қарздори асосӣ медонад ва аммо аз корхонаҳои бузурги кишвар, ки ба шахсони аввали ҷумҳурӣ тааллуқ доранд ва миллионҳо сомонӣ пули барқро пардохт накардаанд, чизе намегӯянд.
Алалхусус, Вазоарти энергетики кишвар дар ин омораш аз корхонаҳои бузурге, ки қарздоранд ва то ҳанӯз пули истифодаи нерӯи барқро пардохт накардаанд, зикр кардааст. Дар ин омор гуфта мешавад, то 31-уми декабри соли 2025 маблағи қарзи дебитории нерӯи барқ бо назардошти қарзҳои солҳои пешин 3 млрд 634,8 млн сомонӣ, аз ҷумла, аҳолӣ 1 млрд 161,7 млн сомонӣ, ҶСК “Ширкати Алюминийи Тоҷик” 823,8 млн сомонӣ, корхонаю хоҷагиҳои кишоварзӣ 246,1 млн сомонӣ, Агентии беҳдошти замин ва обёрӣ 279,7 сомонӣ ва дигар корхонаҳо 1 млрд 123,6 млн сомониро ташкил медиҳад.
Ба назари коршиносон, маълумоти аз ҳама тааҷҷубоваре, ки дар ин омор зикр мешавад, ин ҳаҷми содирот ва воридоти нерӯи барқ ба Узбекистон ва Қирғизистон аст. Масалан, агар ҳаҷмии умумии содироти барқ ба хориҷ аз кишвар 2 млрд 666,4 млн кВт·соатро ташкил дода бошад, танҳо аз Узбекистон 2 млрд 688 млн кВт·соат гашта ворид шудааст. Ва ба Қирғизистон агар 11,5 млн кВт·соат содир карда бошанд, аммо 13,9 млн кВт·соат ворид кардаанд. Яъне, Тоҷикистон 35,5 млн кВт·соат бештар аз захираҳои худро мефурӯшад. Вале агар он 4 млрд кВт·соате, ки талаф шудааст, идораи дуруст шавад, шояд кишвар маҷбур нашавад, барқи фурӯхтаашро гашта дубора бихарад.
