Мақомоти Тоҷикистон механизмҳои Интерполро асосан барои ҷустуҷӯи мухолифони сиёсӣ ва шаҳрвандони мусалмонаш истифода мебарад, ки ба гурӯҳҳои террористӣ иртибот надоранд.
Расонаи фаронсавии “Disclose”, бо гузарондани таҳқиқот муайян кардааст, ки Тоҷикистон то сентябри соли 2024 3493 шаҳрвандашро ба “огоҳии сурх” (Red Notice)-и пулиси байналмилалии Интерпол ворид кардааст, ки ин нишондиҳанда аз Иёлоти Муттаҳидаи Амрико, Фаронса ва Чин ҳам бештар аст.
Мақомоти Тоҷикистон теъдоди зиёди дархостҳоро бо баҳонаи мубориза бо терроризм, аз ҷумла бо Шохаи “Хуросон”-и ДИИШ фиристода будаанд. Аммо ин таҳқиқот, ки бар асоси таҳлили ҳазорон маълумоти дохилии Интерпол анҷом шудааст, нишон медиҳад, ки бо баҳонаи мубориза бо терроризм мақомоти Тоҷикистон Интерполро барои таъқиби мухолифони сиёсияш, ки дар муҳоҷират қарор доранд ва инчунин шаҳрвандони мусалмонеаш, ки ба гурӯҳҳои мусаллаҳ иртибот надоранд, истифода мебарад.
Гуфта мешавад, Тоҷикистон аз соли 2004 узви Интерпол буда, то ҳол тибқи таҳқиқот, кишвар бо вуҷуди нақзи оинномаи ин созмон, зери чораҳои назорати тақвиятёфта қарор нагирифтааст. Дар матлаб таъкид мешавад, ки Интерпол метавонист “чораҳои ислоҳӣ”-ро, ки қаблан нисбат ба Беларус ва Сурия татбиқ шуда буданд, нисбати Тоҷикистон ҷорӣ намояд, аммо ин кор то ҳол анҷом дода нашудааст.
Дар ин таҳқиқот қазияи ҳомии ҳуқуқи инсон Шабнам Худойдодова, ки соли 2015 Русияро тарк карда ва дар марзи Беларус ва Лаҳистон боздошт гардид, зикр гардидааст. Худойдодова ҳашт моҳ дар боздоштгоҳи Беларус қарор дошт ва пас аз раҳоӣ ӯ тавонист ба Лаҳистон равад ва мақоми паноҳанда гирад.
Интерпол тақрибан пас аз як сол огоҳиро бекор кард ва истифодаи нодурусти механизмҳои худро эътироф намуд. Аммо номи ӯ аз ҷониби кишвари Лаҳистон ба рӯйхати Интерпол оид ба муқобила бо терроризм бо номи CT CAF илова карда шуда, беш аз се сол – аз моҳи августи соли 2019 то ноябри соли 2022, дар ин рӯйхат боқӣ мондааст. Дар ин муддат? ба гуфтаи Худойдодова, ӯ на камтар аз се маротиба дар фурудгоҳҳои Аврупо боздошт шудааст. Баъдан Котиботи генералии Интерпол иштибоҳро эътироф намуда, маълумотро ҳазф кард.
Дар таҳқиқоти “Disclose” инчунин қазияи як хонаводаи тарафдори Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон оварда шудааст, ки падар, модар ва фарзандонаш бо иттиҳоми иртибот бо “Давлати исломӣ” дар “огоҳии сурх”-и Интерпол қарор гирифтаанд.
Дар натиҷа, падари хонавода соли 2016 дар Туркия боздошт шуда, тақрибан ду моҳ дар зиндон қарор дошт. Писари ӯ соли 2022 дар яке аз кишварҳои Аврупо боздошт шуда, 40 рӯз дар ҳабс буд. Соли 2024 дар Туркия модари хонавода низ боздошт гардид, вале баъдан бе эълони айб раҳо карда шуд. Дар қарорҳои Комиссияи Интерпол оид ба назорати парвандаҳо ба набудани маълумоти дақиқ дар бораи даст доштани аъзои хонавода ба фаъолияти террористӣ ва мавҷуд будани заминаи сиёсӣ ва динӣ дар ин парвандаҳо ишора шудааст. Бо вуҷуди ин, баррасии парвандаҳо моҳҳо идома ёфтааст.
Тибқи маълумоти “Disclose”, Интерпол ҳадди ақал дар бораи 13 ҳолати шабеҳ иттилоъ дорад, аммо нисбат ба Тоҷикистон ҳеҷ гуна таҳрим ё маҳдудияте ҷорӣ накардааст.
Дар ҳамин ҳол Матйё Мартиниер (Mathieu Martinière), рӯзноманигори фаронсавие, ки ин таҳқиқотро нашр кардааст, дар суҳбат бо “Аздо ТВ” гуфт, ки онҳо танҳо пойгоҳи додаҳои афродеро доранд, ки аз болои пайгарди Интерпол шикоят кардаанд. Ба гуфтаи ӯ, дар чунин ҳолат афроди хеле кам шикоят мекунанд, зеро шикоят бояд бо забонҳои англисӣ ё фаронсавӣ бошад, ки барои тоҷикҳо душвор аст. Ҳамчунин, адвокатҳо барои пешниҳод кардани чунин шикоят аз 10 то 12 ҳазор евро ҳаққи кор талаб мекунанд ва ин боис мешавад, ки шаҳрвандони Тоҷикистон аз болои пайгарди Интерпол шикоят накунанд.
Ӯ ҳамчунин гуфт, ки тибқи маълумоте, ки ӯ дорад, аз афроде, ки шикоят кардаанд, наздики 15 нафар дар он рӯйхат бо баҳонаҳои сиёсӣ ва динӣ ҷой дода шудаанд, аммо намехоҳанд номашон расонаӣ шавад.
Ёдовар мешавем, ки дар гузашта мақомоти Тоҷикистон Муҳиддин Кабирӣ, раҳбари Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистонро ба “огоҳии сурхи” Интерпол ворид карда буд, аммо дертар номи ӯ аз ин рӯйхат бароварда шуд.
