Дар охири ҳафтаи сипаригашта интихобкунандагони ду кишвар нишон доданд, ки сандуқи раъй ҳанӯз метавонад сарнавишт ва ояндаи сиёсии кишварро тағйир диҳад.
Рӯзи якшанбе, 25-уми октябри соли 2026, мардуми Бразил Луиз Инасиу Лула да Силваро, ки дар даври нахуст нисбат ба рақибаш овози камтар дошт, дубора раисиҷумҳур интихоб карданд ва мардуми Сербистон ҳизби раисиҷумҳур Александр Вучичро пас аз 14 сол аз ҳокимият канор гузоштанд. Дар чанд рӯзи оянда ду интихоботи муҳими дигар баргузор мешавад: дар Исроил 27-уми октябр ва дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико 3-юми ноябр.
Бразил: бозгашти Лула
Дар даври нахуст Флавиу Болсонару (Ҳизби либерал) бо 47,03 дарсади овозҳо пешсаф буд ва Лула (Ҳизби коргарон) бо 45,16 дарсад дуввум шуд. Ҳеҷ кадом аз номзадҳо беш аз 50% овозҳоро ба даст наовард ва интихобот ба даври дуввум кашид.
Дар даври дуввуми интихобот Лула бо 51,79 дарсади овозҳо бар сенатор Флавиу Болсонару (48,21 дарсад) пирӯз шуд, ҳарчанд дар даври нахуст танҳо 45% раъй гирифта буд ва рақибаш бо 47% пештоз буд. Лула бори чаҳорум аст, ки ҳамчун президенти Бразил интихоб мешавад, вале на паёпай. Қонуни асосии Бразил танҳо ду давраи чаҳорсолаи пайдарпайро иҷозат медиҳад. Аз ин рӯ, Лула солҳои 2003–2010 раисиҷумҳур буд, соли 2023 бозгашт ва акнун аз соли 2027 то соли 2030 раёсат хоҳад кард.
Ҳизби чапгарои коргарони Лула аз пуштибонии иттиҳодияҳои коргарӣ, қишри камдаромад ва шимолу шарқи кишвар бархӯрдор буд. Флавиу, писари раисиҷумҳури пешинаи зиндонӣ Жаир Болсонару, аз ҳимояти масеҳиёни инҷилӣ, соҳибкорони кишоварзӣ ва ҷануби кишвар, ва дар хориҷ аз пуштибонии Нетаняҳу, нахуствазири Исроил, ва Милей, раисиҷумҳури Арҷантин, бархӯрдор буд. Ӯ ҳамчунин ҳампаймони наздики Трамп аст ва ваъда дода буд, ки дар сурати пирӯзӣ дар интихобот сафорати Бразилро ба Байтулмуқаддас мекӯчонад. Лула бо порлумони муҳофизакортар рӯ ба рӯ хоҳад шуд.
Сербистон: донишҷӯён бар ҳукумати 14-сола пирӯз шуданд
Феҳристи донишҷӯён бо 53,33 дарсади овозҳо тақрибан 140 курсӣ аз 250 курсиро ба даст овард ва ба 14 соли ҳукмронии Ҳизби пешрафтхоҳи Серби Вучич, ки 39,73 дарсад гирифт, поён бахшид. Ин ҷунбиш аз эътирозҳое сар зад, ки пас аз фурӯ рехтани сарпӯши истгоҳи роҳи оҳани Нови Сад дар соли 2024 ва ҷон бохтани 16 нафар оғоз шуданд. Донишҷӯён, ҳизбҳои мухолиф ва ҷавонон аз он пуштибонӣ карданд; интихобкунандагони калонсол ва деҳотӣ ба ҳизби ҳоким вафодор монданд. Вучич шикастро пазируфт ва роҳбарони Иттиҳоди Аврупо аз натиҷаҳои интихобот истиқбол карданд.
Исроил: интихобот дар 27-уми октябр
Шаҳрвандони Исроил низ фардо, 27-уми октябр, барои интихоби ҳамаи 120 узви Кнессет ба пои сандуқҳои раъй хоҳанд рафт ва барои ташкили ҳукумат 61 курсӣ лозим аст. Ин нахустин интихоботи сартосарӣ пас аз ҳамлаҳои 7-уми октябри соли 2023 аст. Масъалаҳои асосӣ инҳоянд: масъулият барои рӯйдодҳои 7-уми октябр, хидмати сарбозии мардони яҳудии сахткеш (ҳаридӣ), ислоҳоти додгоҳӣ ва ояндаи Ғазза ва Каронаи Бохтарӣ. Интизор меравад, ки ҳизби Ликуди нахуствазир Нетаняҳу ба ҳизбҳои яҳудиёни сахткеш ва дингароёни тундрав такя кунад. Дар баробари ӯ Нафтали Беннет, фармондеҳи пешинаи артиш Гади Айзенкот ва Яир Голан қарор доранд, ки бештар аз пуштибонии интихобкунандагони дунявӣ ва миёнарав бархӯрдоранд. Мухолифон парокандаанд, бинобарин суол ин аст, ки оё онҳо бо ҳам метавонанд 61 курсиро ба даст оранд ё на.
Иёлоти Муттаҳида: интихоботи миёндаврагӣ дар 3-юми ноябр
Шаҳрвандони Амрико низ рӯзи 3-юми ноябр ҳамаи 435 узви Маҷлиси намояндагон ва 35 узви Синоро интихоб мекунанд. Ҷумҳурихоҳон бо роҳбарии раисиҷумҳур Трамп талош доранд аксарияти курсиҳои Кунграро ҳифз кунанд; пойгоҳи онҳо дар минтақаҳои деҳотӣ ва миёни масеҳиёни инҷилӣ қавитар аст. Демократҳо, ки феълан ҳам Маҷлиси намояндагон ва ҳам Синоро аз даст додаанд, талош доранд ҳадди ақал як маҷлисро баргардонанд, то қудрати раисиҷумҳурро маҳдуд кунанд; пойгоҳи онҳо дар шаҳрҳо ва миёни ҷавонон, занон, сиёҳпӯстон ва донишгоҳиён қавитар аст. Натиҷа муайян мекунад, ки Кунгра то чӣ андоза тарофаҳои гумрукӣ, кумакҳои хориҷӣ ва сиёсати хориҷии Трампро ҷонибдорӣ ё маҳдуд мекунад.
Аҳамияти ин интихобот барои Тоҷикистон ва Осиёи Марказӣ
Бразил ва Сербистон бо Тоҷикистон ва Осиёи Марказӣ пайванди мустақим надоранд, ба ғайр аз нақши Бразил дар гурӯҳи Брикс, ки Ӯзбекистон ва Қазоқистон шарикони он мебошанд. Исроил аҳамияти бештар дорад: афкори умумии минтақа ҷонибдори фаластиниён аст ва ҳукумати ояндаи Исроил сиёсатро дар қиболи Ғазза ва Эрон шакл медиҳад, ки ба субот ё ноамнии минтақа, нархи сӯзишворӣ ва роҳҳои тиҷоратӣ таъсир мерасонад.
Интихоботи Амрико аз ҳама муҳимтар аст. Кунграи нав метавонад таҳримҳои зидди Русияро тасвиб кунад, ки ба даромади муҳоҷирони кории минтақа дар Русия таъсири мустақим дорад, зеро иқтисоди Тоҷикистон ва Қирғизистон ба маблағҳое, ки муҳоҷирон аз Русия мефиристанд, вобастагии зиёд дорад. Ҳамчунин кумакҳои хориҷии Амрико баъд аз пирӯзии Трамп ба кишварҳои Осиёи Марказӣ ва Тоҷикистон коҳиши шадид пайдо кард ва натиҷаҳои ин интихобот ба сиёсати хориҷии Амрико дар минтақа низ таъсири калон дорад.
Ин интихобот барои мардуми минтақа паёми дигаре низ дорад. Бразил ва Сербистон нишон медиҳанд, ки шаҳрвандони одӣ, аз ҷумла донишҷӯён ва касоне, ки бори нахуст овоз медиҳанд, метавонанд бо ширкат дар интихобот самти кишвари худро ба таври осоишта дигаргун кунанд. Барои бисёре дар Осиёи Марказӣ ин сарчашмаи умед аст, ки дигаргуниро аз роҳи интихобот ба даст овардан мумкин аст, ҳарчанд барои сокинони Осиёи Марказӣ тағйири ҳукумат аз роҳи сандуқҳои раъйдиҳӣ як орзуи дастнорас аст ва онҳо чунин хабарҳоро танҳо дар расонаҳо мушоҳида мекунанд, на дар майдони сиёсати кишварҳои худ.
Хулоса
Аз Амазон то Белград ва ба зудӣ Байтулмуқаддас ва Вашингтон, интихобкунандагон дар ин тирамоҳ хоҳони ростқавлӣ, ҳисобдеҳӣ ва нақши воқеӣ дар сарнавишти хеш ҳастанд. Интихоби онҳо дар солҳои оянда ба сиёсати ҷаҳонӣ, ҳампаймонӣ ва тиҷорат таъсир хоҳад расонд ва ба мардуми саросари ҷаҳон хотиррасон мекунад, ки як овоз метавонад арзиш дошта бошад.
