Бритониё ва Норвегия дар нишасти ҳуқуқи инсон дар Женева аз Тоҷикистон хостанд, фаъолияти озоди журналистонро таъмин карда, таъқибҳои дорои ангезаҳои сиёсиро қатъ кунад.
Ин тавсияҳо рӯзи 5-уми ноябри соли 2026, ҳангоми баррасии даврии вазъи ҳуқуқи инсон дар Тоҷикистон дар Шӯрои ҳуқуқи башари Созмони Милали Муттаҳид садо доданд. Ҳайати Тоҷикистонро вазири адлия Музаффар Ашӯриён раҳбарӣ мекард. Бино ба иттилои расмии ҷониби Тоҷикистон, намояндагони 98 кишвари узви СММ ба ҳайат саволу тавсия пешниҳод карданд.
Гуфта мешавад, намояндаи Норвегия Лийке Бренд аз мақомоти Тоҷикистон хостааст, таъқиби сиёсӣ алайҳи журналистон, вакилони дифоъ, ҳомиёни ҳуқуқ ва мухолифонро бас кунанд. Ӯ ҳамчунин озодии афроди худсарона боздоштшуда, қатъи саркӯби шаҳрвандони тоҷик дар хориҷ ва хотима додан ба бастани созмонҳои ҷамъиятӣ бо ангезаҳои сиёсиро тавсия додааст.
Биритониёи Кабир низ дар як изҳороти расмӣ, ки рӯзи 6-уми ноябр нашр шуд, аз Душанбе хоста шудааст, кафолатҳои ҳуқуқии фаъолияти озоди ҳамаи расонаҳо ва журналистонро ҳам дар интернет ва ҳам берун аз он таъмин кунад.
Лондон ҳамчунин тавсия додааст, ки Тоҷикистон Кодекси ҷиноии худро ба моддаҳои 19 ва 20-и Паймони байналмилалӣ оид ба ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ ва сиёсӣ мутобиқ созад. Аз ҷумла, мафҳумҳои ҷиноятҳои марбут ба ифротгароӣ, терроризм ва амнияти миллӣ бояд дақиқ муайян шаванд, то баёни осоиштаи норозигӣ ва фаъолияти расонаӣ боиси ҷазо нагардад.
Ҳайати Тоҷикистон дар нишасти Женева талош кардааст фаъолияти беш аз дусад нашрия, телевизион ва хабаргузории давлатию мустақилро ҳамчун намунаи фаъолияти озоди журналистон мисол биёрад.
Аммо арзёбии созмонҳои ҳомии озодии матбуот аз гузориши мақомоти тоҷик фарқ мекунад. Кумитаи дифоъ аз журналистон (CPJ) дар як гузориш аз 10-уми апрели соли 2026 навиштааст, ки баъд аз баррасии пешина дар соли 2021 вазъи озодии расонаҳо дар Тоҷикистон бадтар шудааст.
Ин созмон аз маҳкум шудани нуҳ журналист ба муҳлатҳои аз ҳафт то бист сол дар давраи баррасишаванда хабар дода, афзоиши худсонсурӣ, маҳдудияти дастрасӣ ба иттилоот ва истифодаи қонунҳои зидди ифротгароиро барои фишор ба аҳли матбуот аз мушкилоти асосӣ донистааст. CPJ аз ҷумла парвандаҳои Улфатхоним Мамадшоева, Далер Имомалӣ, Абдуллоҳ Ғурбатӣ ва Рухшона Ҳакимоваро баррасӣ кардааст.
Дар ҳамин гузориш фишор ба пайвандони журналистони муқими хориҷ, аз ҷумла кормандони Azda TV, низ зикр шудааст. CPJ аз мақомоти Тоҷикистон хостааст, таъқиби журналистон барои фаъолияти касбӣ ва фишор ба хонаводаҳои онҳоро қатъ карда, парвандаҳои хабарнигорони зиндониро шаффоф бозбинӣ кунанд.
Дар нишасти Женева масъалаҳои дигар, аз ҷумла хушунати хонаводагӣ, издивоҷи кӯдакон ва пешгирии шиканҷа низ матраҳ шуданд. Бритониё аз Тоҷикистон хост, ҳамаи шаклҳои хушунати хонаводагиро ҷиноят эътироф кунад, истисноҳои иҷозадиҳандаи издивоҷи кӯдаконро аз байн барад ва бо тасвиби Протоколи ихтиёрии Конвенсияи зидди шиканҷа механизми мустақили пешгирии онро таъсис диҳад.
