Ҳизби Наҳзати Исломии Тоҷикистон (ҲНИТ) бо нашри як байния вазъи зиндониёни сиёсии кишварро бисёр нигаронкунанда хонда, шиканҷаи рӯзноманигори зиндонӣ Абдуқаҳҳори Давлатро маҳкум кард.
Кумаки як миллиард еврои ИА ба Афғонистон
Гурӯҳи 20-кишварҳои бартари иқтисоди ҷаҳон эълон кард, ки барои пешгирӣ аз фурӯпошии иқтисоди Афғонистон ба ин кишвар ва ҳамсояҳои он наздики 1 миллиард евро кумак мекунад.
12-уми октбяр, раиси Комиссиони Аврупо Урсула фон дер Ляейн дар Вай гуфтааст, ки барои пешгирӣ аз як буҳрони инсонӣ ва ҷилавгирӣ аз суқути иқтисоди Афғонистон “ҳама бояд тамоми талошҳои худамонро аҷном диҳем.” Ҳамзамон хонум Ангела Меркел, Садри аъзами Олмон низ дар нишаст гуфт, Олмон омодаи ба расмият шинохтани Толибон нест, вале барои пешгирӣ аз суқути иқтисоди Афғонистон ҳудуди 600 миллион евро ба ин кишвар кумак хоҳад кард. Ин ҳам дар ҳолест, ки Толибон ба ҷомеаи ҷаҳонӣ ҳушдор додааст, ки дар сурати идомаи таҳримҳо иқтисоди Афғонистон суқут ва буҳрони муҳоҷирати афғонҳо ба кишварҳои ҳамсоя ва минтақа аз контрол хориҷ мешавад.
Мардум: лимит ҷорӣ шудааст, мақомот инкор мекунад
Мушкилоти бебарқӣ дар Тоҷикистон боз оғоз шудааст. Ба гуфтаи сокинони ноҳияҳои вилояти Хатлон ва Суғд лимити зимистона дар Тоҷикстон як ҳафта боз оғоз шудааст.
Баъзе сокинон аз вилояти Хатлон дар тамос ба Аздо тв хабар доданд, ки беш аз як ҳафта мешавад рӯзона барқ надоранд ва мисли солҳои пешин аз соати 5-и бегоҳ то 8-и субҳ барқ доранд. Ва дар баъзе ҳолатҳо аз ин ҳам камтар барқ дода мешавад.
Лимити навбатии барқ дар Тоҷикистон дар ҳоле оғоз мешавад, ки ҳафтаи гузашта масъулони Вазорати энергетика гуфта буданд, сатҳи об дар обанбори “Норак” ба андозаи лозимӣ ҷамъ шудааст. Бино ба иттилои Вазорати энергетикаи Тоҷикистон аз аввали моҳи октябр ҷараёни об дар дарёи Вахш хуб ба назар мерасад ва ба тавлиди нерӯи барқи лозимӣ барои аҳолии кишвар кофӣ аст.
Масъулони вазорат гуфтанд, ки воридшавии об ба дарёи Вахш ва ҳаҷми захираи обанборҳо имкон медиҳад, ки истеҳсоли муътадили нерӯи барқ барои қонеъ кардани талаботи дохилӣ ва содироти он дар ҳаҷми хурд имконпазир гардад.
Аммо ба навиштаи Радиои Озодӣ масъулони ширкати “Барқи тоҷик”-ягона ширкати барқрасон дар Тоҷикистон ҷорӣ шудани лимитро рад карда, ин мушкилии бебарқиро ба тайёрӣ ба зимистон ва таъмири дастгоҳҳо рабт додаанд. Ин баҳонаест, ки ҳамасола мақомти ширкати “Барқи тоҷик” барои рад кардани лимити барқ пеш меоранд. Аммо воқеияти ҳол нишон медиҳад, ки қариб дар тамоми кишвар лимит ҷорӣ шудааст.
Як коршинос, ки нахост номаш зикр шавад, ба Аздо тв гуфт, омодагӣ барои зимистон ва тармими дастгоҳҳои барқрасон тибқи қоидаи маъмули давлатдорӣ набояд дар охири тирамоҳ ва ё аввали зимистон оғоз намешавад. Тибқи нақшаҳо бояд дар тобистон ин мушкилот бартараф карда шаванд то дар зимистон мардум бебарқ намонанд.
Ин коршинос афзуд, чунин баҳонаҳо ё далели ноуҳдабароии масъулон аст ва ё баҳоне беш нестанд. Ва аз масъулон
КШНГЗ шиканҷаи Абдуқаҳҳори Давлатро маҳкум кард
Кумитаи шаҳрвандии наҷоти гаравгонҳо ва зиндониёни сиёсии Тоҷикистон (КШНГЗ) дар як баёнияи худ аз озору шиканҷа ва ба “картсер” интқол додани Абдуқаҳҳори Давлат — рӯзноманигор ва узви Раёсати Олии ҲНИТ дар зиндон изҳорӣ нигаронӣ намуда, аз ҳукумат талаб намудааст то даст аз шиканҷаи ӯ бардоранд.
Ҳамчунин дар ин баёния Кумита аз созмонҳои ҳуқуқи башар, созмони дифоъ аз рӯзноманигорон даъват намудааст, то аз мақомоти Тоҷикистон бихоҳанд, даст аз шиканҷаи зиндониён бардорад ва ба ҳамаи меъёрҳои байналмилалии ҳуқуқи зиндониён пойбанд бошад.
Ёдовар мешавем, ки Абдуқаҳҳори Давлат, рӯзноманигор ва узви Раёсати олии Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон (РО ҲНИТ)-ро дар рӯзҳои аввали моҳи октябр пас аз шиканҷа дар зиндони нави шаҳри Ваҳдат ба “картсер” интиқол доданд.
Абдуқаҳҳори Давлат, рӯзноманигор ва узви Раёсати Олии ҲНИТ дар рӯзи 16-уми сентябри соли 2015 аз ҷониби мақомоти амниятии Тоҷикистон дастгир ва майи соли 2016 аз ҷониби Додгоҳи олии Тоҷикистон ба муддати 28 сол бо моддаҳои сохтаву бофта равонаи зиндон шуд.
Рӯзи фарҳангии Тоҷикистон дар Порис
Қарор аст, рӯзи 14-уми октябр дар ҳошияи сафари Раҳмон ба Порис намоишгоҳи муаррифии Тоҷикистон дар Юнеско ва ё худ “Рӯзи фарҳангии Тоҷикистон” баргузор мешавад.
Тибқи манобеи Аздо тв, барои ин ҳамоиш беш аз 80 сароянда ва раққосаҳои тоҷикистонӣ иштирок мекунанд. Аз ҷумла, дар ин сафар сарояндагони маъруфи тоҷик ба монанди Давлатманд Холов, Нигина Амонқулова, ду ансамбли раққосаҳои Тоҷикистон ва дигарон иштирок хоҳанд кард.
Пештар гуфта мешуд, Раҳмон дар сафараш бо Прис дар осорхонаи Гиме гӯшаи Тоҷикистонро ифтитоҳ хоҳад кард. Ва муҳимтарин бахши сафари Раҳмон ба Фаронса низ ҳамин ифтитоҳи намоишгоҳ гуфта мешавад.
Коршиносони тоҷик мегӯянд, осори фарҳангӣ ва таърихии як миллате ба мисли тоҷикон барои муаррифӣ ба мардуми Фаронса муҳим аст ва онҳо ба ингуна чорабиниҳои фарҳангӣ арҷ мегузорнд.
Пикети эътирозии тоҷикон дар Лаҳистон
Гурӯҳе аз мухолифин, ки дар ҷамъи онҳо пайвандони зиндониёни сиёсии Тоҷикистон низ ҳузур доранд, имрӯз 13-уми октябр дар шаҳри Варшава дар назди бинои Иттиҳоди Аврупо ҳамоиши эътирозӣ ташкил карданд.
Бино ба гуфтаи масъулони ин ҳамоиш, пикети эътирозӣ бо ҳадафи изҳори норозигӣ аз истиқболи Эмомалӣ Раҳмон дар мақарри Иттиҳоди Аврупо дар Белгия ва Фаронса ва инчунин талаби озодии зиндониёни сиёсӣ баргузор шудааст.
Абдусаттор Бобоев, раиси Кумитаи шаҳрвандии наҷоти гаравгонҳо ва зиндониёни сиёсӣ мегӯяд, “мо дар инҷо ҷамъ омадаем, то ки ба гӯши ҷаҳониён ва созмонҳои байналмиллалии ҳуқуқи башар бирасонем, ки имрӯз Эмомалӣ Раҳмон-як диктатор ба Аврупо сафар кардааст, ба хусус ба мақарри дафтари Иттиҳоди Аврупо дар кишвари Белжик дар шаҳри Брюссел ва набояд як диктатор, як шахсе, ки 30 сол боз дар Тоҷикистон як режими хонаводагӣ ташкил кардааст, дар кишварҳои истиқбол шавад. Зеро вай тамоми қонунҳои кишвар, қонунҳои байналмиллалиро зери по карда, мардум ва фаъолони сиёсиро ба солҳои тӯлонӣ ва ҳабси абад маҳкум кардааст.”
Абдусаттор мегӯяд, Эмомалӣ Раҳмон ва режими ӯ бояд бидонанд, ки имрӯз ба ҳар ҷинояте, ки ӯ даст мезанад, ҳама сабт мешаванд ва ба забонҳои дигари дунё тарҷума ва ба созмонҳои байналмиллалии ҳуқуқи башар ва кишварҳое, ки дар онҷо ҳуқуқи инсон ва каромати инсонӣ ҳифз мешавад, расонида мешавад.
Дар ин ҳамоиши эътирозӣ намояндагони Паймони миллии Тоҷикистон-эътилофи мухолифин дар хориҷ, аз ҷумла муовини раиси он Алим Шерзамон, Исломиддин Саидов намояндаи ПМТ дар Лаҳистон, Абдусаттор Бобоев, раиси Кумитаи шарҳвандии наҷоти гаравгонҳо ва зиндониёни сиёсӣ, намояндагони Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон бо шумули Азимҷон Ваҳҳобов, инчунин пайвандони зиндониёни сиёсӣ, Муҳаммадиқбол Ҳисайнов, Ҳисомиддин Розиқов ва дигарон иштирок доштанд.
Дар охири ин ҳамоиши эътирозӣ ба дасти намояндаи Иттиҳоди Аврупо номаи эътирозӣ супорида шуд.
Сафари Раҳмон ба Фаронса
Эмомомалӣ Раҳмон шоми рӯзи 12 октябр вориди Порис-пойтахти Фаронса шуд. Раҳмон баъд аз сафари дурӯзаи худ аз Белгия ба Фаронса рафт.
Тибқи иттилои дафтари матбуоти Президенти Тоҷикистон Раҳмонро дар фурӯдгоҳи ин кишвар раҳбарони меҳмонхона ва намояндагони сафорати Тоҷикистон дар ин кишвар истиқбол карданд.
Аксҳое, ки дафтари матбуоти Президент нашр кардааст, дар ҳақиқат ҳеч яке аз намояндагони воломақоми давлатӣ ҳангоми пазироии Раҳмон дида намешаванд.
Ҳамчунин то лаҳзаи омода шудани хабар дар ҳеч яке аз “Дар Фаронса маъмулан як намояндаи раисҷумҳур дар фурӯдгоҳ пешвоз мегирад. Албатта меҳмонҳое, ки барои Фаронса муҳим бошанд ё сарвазир ва ё ҳатто худи президент пешвоз магирад, ки хеле кам иттифок уфтода пешвозгирии худи президенти Фаронса.” Ба гуфтаи ӯ, “Дар назди дари даромади Касри Элиса пешвоз гирифтан дигар як расми маъмулӣ ва ташрифотист. Омадани Раҳмонов сафари давлатӣ нест, ба фикрам бештар чанбаи корӣ дорад ва асли ҳадафи аз пеш барномарезишудаи сафар ин ифтитоҳи намоишгоҳи Тоҷикистон дар музеи Гиме аст. Дигар ҳамааш барномаҳои ҷонибӣ ва барои кори таблиғотӣ ва муҳим вонамуд кардани сафар ва шахси Эмомалй Рахмон асту бас.” Аммо адиби тоҷик меафзояд: “Ифтитоҳи намоишгоҳи Тоҷикистон дар музеи Гиме аст. Иттифокан муҳимтарин бахш аз сафари раисҷумҳур ба Фаронса, аз назари ман, ҳамин ифтитоҳи намоишгоҳ аст, зеро аз ин тарик Тоҷикистони азиз барои фаронсавиҳо муаррифӣ мешавад. Корҳои фарҳангие аз ин қабил ҳатман бештар асаргузор ва мондагор аст.” Аммо дигарон бар ин назаранд, ки истиқболи расмии президентҳо одатан дар Қасри Эллиса сурат мегирад на дар фурӯдгоҳ. Ба эҳтимоли зиёд Раҳмонро Эммануэл Макрон имрӯз 13 октябр дар қасри раисҷумҳур истиқболи расмӣ гирад. Ҳадаф аз ин сафар ва мавзӯҳои баррасимешуда то ҳол расман нашр нашудааст, аммо ба эҳтимоли зиёд бештар дар масоили иқтисоду фарҳанг ва масоили доғи амниятӣ, ба хусус вазъияти Афғонистон дар меҳвари гуфтугӯи ҷонибҳо қарор хоҳад гирифт.
Пешниҳод: Президентро “Кадушоҳ” насозед!
Донишманди тоҷик ва фаъоли шабакаҳои иҷтимоӣ Умед Ҷайҳонӣ пешниҳод карда, ки раҳбарии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Тоҷикистон бояд раҳбаронеро, ки кадуву харбузаву тарбузу дигар полезиҳоро сари роҳ раисҷумҳур мечинанд, сахт муҷозот кунад.”
12-уми оятбяри соли 2021 Умед Ҷайҳонӣ ин пешниҳод худро дар шабакаи иҷтимоии Фейсбук ироа карда гуфт:
“Ба ин далел, ки инсон дар зеҳни худ миёни падидаҳо, рухдодҳо, мафҳумҳо ва дигар ҳолатҳои зеҳнӣ пайванде эҷод мекунад, ки онро дар равоншиносӣ “тадоъӣ” меноманд. Ин ҳамон аст, ки русҳо “ассоциация” ва “ассоциативное мышление” меноманд. Яъне ҳар касе раисҷумҳур ва кадуро дар канори ҳам дид, беихтиёр онҳоро бо якдигар пайванд мезанад ва дар зеҳнаш “Кадушоҳ”-ро таҷассум мекунад.”
Ин донишманди тоҷик меафзояд:
“Дастгоҳи иҷроия бояд чинишу намоиши ҳаргуна кадуву дигар фаровардаҳои кишоварзӣ дар маросими боздиди раисҷумҳур аз шаҳру ноҳияҳоро қатъан мамнуъ кунад. Бавижа дар ин замон, ки раисҷумҳур воқеъан ва дар амал пешвои тоҷикони ҳар ду канораи Ому шуда, ки нақши таърихии ӯст, аз ин кадукориҳо бояд шадидан пешгирӣ шавад.”
Ба таъкиди Умед Ҷайҳонӣ:
“Обрӯи раисҷумҳур баробар аст бо обрӯи кишвар ва миллат. Ҳаргуна тавҳин ба раисҷумҳур баробар аст бо тавҳин ба кишвар ва миллат. Дастгоҳи иҷроияи Президент бояд ин масъаларо дар назар дошта бошад.”
Гуфтанист, дар солҳои ахир муд шудааст, ки дар Тоҷикистон бо ороиш додани саҳнаҳои аҷибу ғариб аз маҳсулоти полезӣ Эмомалӣ Раҳмон раисҷумҳури кишварро пешвоз бигиранд. Худи Эмомалӣ Раҳмон ҳам аз ин тарзи истиқбол кардан хушаш меояд ва ахиран сарони кишварҳои узви Созмони Ҳамкориҳои Шанхай ва Созмони Паймони Амнияти Дастаҷамъиро дар Душанбе бо ҳамин усули саҳнаороӣ аз маҳсулоти полезӣ пешвоз гирифта буд.
Афзоиши 27,7дарсадии аҳолии Тоҷикистон
Шумориши аҳолии Тоҷикистон нишон дод, ки нуфуси кишвар ба 10 млн нафар наздик шудааст. Аз соли 2010 то 2020 27,7 дарсад саршумори аҳолӣ афзоиш ёфтааст.
Бино ба иттилои Агентии омори Тоҷикистон кори барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзилӣ аз 1 то 15 октябри соли 2020 дар саросари Тоҷикистон ба анҷом расонид ва натиҷаи онро 12 октябр эълон кард.
Сомонаи “Sputnik Тоҷикистон” аз қавли Гулнора Ҳасанзода, раиси Агентии омори Тоҷикистон хабар дод, ки ӯ дар як маҳфили эълони натиҷаҳои ин маърака гуфт, “аз рӯи маълумоти натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил, шумораи аҳолии Тоҷикистон то 1-уми октябри соли 2020 9 миллиону 661 ҳазору 600 нафарро ташкил дод”.
“Шумораи аҳолии ҷумҳурӣ нисбат ба рӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили соли 2010 2 миллиону 97, 1 ҳазор нафар ё 27,7% ва нисбат ба маълумотҳои шумораи аҳолӣ ба ҳолати 1 январи соли 2020 бошад, 347,8 ҳазор нафар ё 3,7% зиёд шудааст”, – гуфт Гулнора Ҳасанзода.
Тибқи ин омори Агентӣ 26,2 дарсади аҳолии Тоҷикистон шаҳрнишин ва боқӣ 73,8 дарсади дигар деҳотнишин ҳастанд.
Аммо тибқи ин омор шумораи мардҳо аз занҳо бештар гуфта мешавад. “Шумори мардҳо ба 4 миллиону 901 ҳазор ва занҳо 4 миллиону 760 ҳазор нафар расидааст”. Тибқи омори соли 2020 занҳо аз мардҳо ба андозаи 141 ҳазор камтаранд, аммо тибқи омори соли 2010, (ки мардҳо 3 млну 817 ҳазор буданд ва занҳо 3 млну 745,5 ҳазор) шумори занҳо аз мардҳо 71,5 ҳазор камтар буд.
Ин барӯйхатгирӣ бо ҳимояти Сандуқи ҷамъияти СММ (UNFPA), тибқи Барномаи тақвияти омори ҷамъиятӣ дар Тоҷикистон барои давраи 2020-2023 анҷом шуда, тавассути ҳукумати Русия ба маблағи 2.15 миллион доллар сармоягузорӣ мешавад.
Ин ҳам дар ҳолест, ки сомонаи “Countrymeters.info”, ки теъдоди аҳолии ҷаҳонро ба таври онлайн лаҳза ба лаҳза пайгирӣ мекунад, дар таҳияи ин матлаб теъдоди аҳолии Тоҷикистонро зиёда аз 9 миллион 800 ҳазор нафар эълон карда, теъдоди занҳо 50,2% ва адади мардҳо 49,8% мегӯяд.
Кӣ рост мегӯяд: Раҳмон ё Толибон?
Амирхон Муттақӣ, вазири хориҷаи Толибон таъкид кардааст, ки ин гурӯҳ бо ҳамсояҳои Афғонистон, бахусус бо Тоҷикистон ягон мушкил надоранд ва он чи дар расонаҳо вуҷуд дорад, гузоришҳои манфӣ мебошанд.
Ба гузориши Инчунин дар оғози соли ҷорӣ низ наворе дар шабакаҳои иҷтимоӣ пайдо шуд, ки дар он собиқ сухангӯи Толибон ва яке аз муассисони ин ҳаракат бо номи мулло Абдулманнон Ниёзӣ Ҳукумати Эмомалӣ Раҳмонро ҳамкори худ дониста, эълом карда буд: “Мо як дафтар дар Қазоқистон ва дафтари дигаре дар дохили Тоҷикистон боз кардем. Як нафари қандаҳорӣ бо номи Ҳоҷӣ Фазлмуҳаммад ва нафари дигаре бо номи Ҳоҷӣ Иброҳим аз тариқи Тоҷикистон дафтари Толибон дар Тоҷикистонро боз кардаанд. Тамоми имконот ва пайсаи Русия, ки барои задани Амрикоиҳо (ба Толибон) дода мешуд, аз тариқи Тоҷикистон дода мешуд.” Ҳукумати Афғонистон бо раҳбарии Муҳаммад Ашраф Ғанӣ дар рӯзи 15-уми августи соли ҷорӣ дар Кобул суқут кард ва Ашраф Ғанӣ аз Афғонистон фирор намуд. Ҳамон рӯз нерӯҳои Толибон аз дохили Арги раёсати ҷумҳурии Афғонистон эълон карданд, ки Аморати исломӣ қудратро пурра дар Афғонистон ба даст гирифтааст. Бо ин вуҷуд, сафорати Тоҷикистон дар Афғонистон корҳои худро қатъ накарда ва Эмомалӣ Раҳмон, ки даъвои мухолифат бо Толибонро дорад, то ҳол сафири Тоҷикистон дар Афғонистонро бозхонд накардааст. Баракс ҳамкориҳои тиҷоратӣ ва иқтисодӣ байни ду кишвар ҳамоно идома дорад.
