Комиссия Амрико дар умури озодиҳои байналмилалии динӣ (USCIRF) дар гузориши ахираш вазъи озодиҳои динӣ ва диндоронро дар Тоҷикистон ва Туркманистон ба ғоят нигаронкунанда хонд.
Гузоришгарони USCIRF ахиран гузориши солонаи худро дар бораи риояи ҳуқуқҳои динӣ дар ҷаҳон нашр карданд. Хулосаи умумии аксари коршиносони ин комиссияи амрикоӣ ин аст, ки дар давоми як соли охир вазъи озодии дин ва эътиқодҳои дигар дар ҷаҳон ба таври ҷиддӣ бад шудааст.
Комиссия ба Вазорати хориҷаи Амрико тавсия додааст, ки 17 кишварро аз лиҳози озодиҳои мазҳабӣ ба унвони “давлатҳои мавриди нигаронии хос” шомил кунад, ки Тоҷикистон ва Туркманистон ҷузъи онҳо ҳастанд.
Ба гуфтаи Комиссия Амрико дар умури озодиҳои динӣ, мақомоти ҳарду ҷумҳурии Осиёи Марказӣ ба “нақзи муназзам”-и ҳуқуқ ва озодиҳои динӣ ва эътиқодӣ даст мезананд. Гузоришгарони Комиссияи мазкур вазъи озодии эътиқодро дар ин ду кишвари диктотурӣ “тоқатфарсо” ва ҳатто “даҳшатнок” гуфтаанд.
Дар гузориш таъкид мешавад, ки ҳам ҳукумати Тоҷикистон ва ҳам Туркманистон фаъолияти созмонҳои динӣ, рӯҳониён ва ҳатто гирифтани таълимоти динӣ ва либоспӯширо назорат мекунанд.
Эмомалӣ раҳмон ва Сардор Бердимуҳаммадов (қаблан падараш Қурбоқулӣ Бердимуҳаммадов), ки раҳбарони ин ду кишвар ҳастанд, ба беэҳтиромӣ нисбат ба дин ва ҳуқуқи занон муттаҳам мешаванд.
Ба гуфтаи бархе коршиносон, ҳоло барои Амрико фурсате пеш омада, ки метавонад бо баҳона ҳуқуқу озодиҳои динӣ болои ин ҳукуматҳои диктотурӣ, ки амалҳои онҳо дар қиболи дину диндорон ғайриқобили қабул аст, фишор биёрад. Амрико бо роҳи ҷорӣ кардани таҳримҳои лозима алайҳи ниҳодҳои давлатӣ ва мансабдорон, масдуд кардани ҳисобҳои бонкии онҳо ва манъи вурудашон ба ИМА болои ин ду кишвар метавонад фишори худро бештар кунад.
