25.9 C
Dushanbe
Хона блог саҳифа 15

Аз овозаҳои марг то баргашт. Ғайбат нақшавӣ буд ё изтирорӣ?

0

Раисҷумҳури худкомаи Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон, ки беш аз 30 сол мешавад зимоми қудратро дар даст дорад, пас аз ду ҳафтаи ғайбат дубора дар расонаҳои давлатӣ пайдо шуд.

Расонаҳои ҳукуматӣ баъд аз ду ҳафтаи нопадидшавии Эмомалӣ Раҳмон пайдарпай ду навори ӯро аз мулоқот ва паёмаш нашр карданд, ки эҳтимол меравад бо ин кор мехоҳанд сару садоҳо дар бораи вазъи бади саломатии ӯро бартараф кунанд.

Аз ҷумла, сомонаи расмии Президент 14-уми феврал аз мулоқоти раисҷумҳур Раҳмонов бо президенти Бонки осиёии сармоягузориҳои инфрасохторӣ хонум Тсзоу Ҷиайи хабар дода, дар шабакаҳои иҷтимоӣ аз ин мулоқот аксу наворҳо нашр гардиданд.

Дар ин мулоқот ҷонибҳо густариши ҳамкорӣ дар соҳаҳои энергетика, инфрасохтори нақлиётӣ ва шаҳрӣ, идоракунии захираҳои об, мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим, рақамикунонӣ ва баланд бардоштани самаранокии энергетикиро баррасӣ карда, аз ҷалби маблағгузории дарозмуддат гуфтаанд.

Як рӯз баъди ин мулоқот, яъне 15-уми феврал сомонаи расмии Президент ва расонаҳои ҳукуматӣ паёми табрикӣ ва видеоии ӯ ба раҳбари Чинро нашр карданд. Дар ин паёми 3 дақиқаӣ Эмомалӣ Раҳмон бо табрики Си Ҷинпин, раисҷумҳури Чин ба муносибати оғози Соли нави чинӣ аз муносибатҳои дуҷонибаи ду кишвар изҳори хушҳолӣ мекунад.

Инчунин имрӯз 16-уми феврал сомонаи расмии Президент хабар дод, ки ӯ чанд қонун, аз ҷумла дар бораи “Хариди давлатӣ”-ро имзо карда, бо вазири корҳои хориҷии Қазоқистон Ермек Кошербоев, ки бо сафари расмӣ дар Душанбе қарор дорад, суҳбат кардааст.

Бояд гуфт, дар гузашта дафтари матбуоти Президент паёмҳои табрикии Эмомалӣ Раҳмон ба раҳбарони кишварҳои ҷаҳонро ба фарқ аз ин дафъа катбӣ нашр мекарданд.

Нашри мулоқоту паёми пайдарпайи Эмомалӣ Раҳмон дар расонаҳои давлатӣ дар ҳолест, ки ӯ тайи беш аз ду ҳафта – аз 28-уми январ то 13-уми феврали соли ҷорӣ, дар расонаҳо дида намешуд ва ин ҳам дар ҳоле буд, ки қаблан ӯ ҳатто барои ифтиҳоҳи мағозаву роҳҳои оддӣ ҳам дар расонаҳо намудор мегашт ва аз ӯ дар расонаҳои давлатӣ ба шиддат таърифу тамҷид мешуд. Ин ғайбати ӯ дар шабакаҳои тоҷикӣ бозтоби васеъ ёфта, ҳатто расонаҳои хориҷӣ ҳам онро пӯшиш доданд.

Ва нопадид шудани Эмомалӣ Раҳмон баҳсу гумонҳоро дар шабакаҳои иҷтимоӣ ба вуҷуд овард, ки раисҷумҳур ё бемор аст ва ё ҳодисае ба сараш омадаву мақомот онро эълон намекунанд.

Чунин ҳолатҳо қаблан ҳам сурат гирифта буд, ки Эмомалӣ Раҳмон чанд муддате аз расонаҳои давлатӣ ва маҷлисҳои ҳукуматӣ ғайб мезад. Борҳо дар бораи вафот ё беморияш овозаҳо нашр мегашт, аммо пас аз нашри овозаҳо, боз дар расонаҳо пайдо мешуд.

Вале ин бор, бахусус пас аз оне, ки мубаллиғони ҳукумат дар васфаш шеър гуфтанду аксҳои сиёҳу сафедашро нашр карданд ва мақомот ҳам насиҳатҳои васиятгунаи Эмомалӣ Раҳмонро нашр карданд, ки ӯ дар он наворҳо ба ҷавонону кӯдакон ва шаҳрвнадони кишвар хитоб намуда, аз худ ситоиш мекунад, ки умрашро барои ободии давлати Тоҷикистон бахшидааст, баҳсҳоро бештар кард.

Ҳамчунин дар ин миён аксе аз сомонаи “Flightradar” нашр гардид, ки дида мешуд ҳавопаймои президент рӯзи 28 ва 29-уми январ дар фазои Душанбе сабт шудааст, аммо дар бораи самти парвози он ва ҷойи фурудоӣ маълумот дастрас нест.

Радиои Озодӣ дар истинод ба манобеаш он замон навишта буд, ки “Эмомалӣ Раҳмон барои табобат ба ҷазираи Ҳайнани Чин рафтааст.”

Пас аз ҳадсу гумонҳо Барои бори аввал рӯзи 11-уми феврали соли ҷорӣ расонаҳои давлатии Тоҷикистон аз мулоқоту барномаҳои ояндаи Эмомалӣ Раҳмон маълумот нашр карда, навишта буданд, ки “Рӯзҳои наздик чанд мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва чорабиниҳои дигар дар назар аст.” 

Аммо, торихи мулоқотҳо зикр нашуд. Танҳо гуфта мешуд, ки қарор аст дар рӯзҳои наздик раисҷумҳур бо президенти Бонки сармоягузориҳои инфрасохторӣ хонум Ҷоу Ҷиайи ва вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Қазоқистон Ерлан Кошербаев дидор кунад.

Пас аз чанд соате худи ҳамон рӯз Дастгоҳи Президенти Тоҷикистон як матлаби дигаре нашр кард, ки дар он Эмомалӣ Раҳмон зери рақами №АП-971 ба Вазорати молияи Тоҷикистон фармон додааст, ки “аз ҳисоби маблағҳои фонди захиравии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соли 2026 ба Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои мукофотонидани 67 ғолибон ва ҷоизадорони мусобиқаҳои байналмилалии варзишӣ ва мураббиёни онҳо ду миллиону чил ҳазор сомонӣ ҷудо намояд.”

Ин амри Президентро қариб тамоми ниҳодҳои ҳукуматӣ, ки дар Фейсбук саҳифа доранд, нашр карданд. Аз ҷумла, Паёми ДушанбеҶавонони Тоҷикистон, (ки ҳам дар сомонааш ва ҳам дар саҳфаи фейсбукияш нашр кард) Шуъбаи маорифи ноҳияи Фархор ва инчунин чандин ниҳоди дигар.

Ба назари коршиносон, матлабе, ки Дастгоҳи Президент дар бораи мулоқотҳо ва барномаҳои ояндаи Эмомалӣ Раҳмон хабар дод, дар асл як посухе буд ба мавҷи овозаҳо, ки ҳамаро пур карда буд ва мехостанд ба ин тариқ ба мардум бирасонанд, ки ӯ саломат асту барномаҳояш ҳам мисли қаблӣ идома доранд.

Пас аз зиёд шудани баҳсҳо дар атрофи куҷо шудани Эмомалӣ Раҳмон, ки ҳатто аз мубаллиғонашро нигарон карда буд, ҳавопаймои махсуси Эмомалӣ Раҳмон рӯзи 12-уми феврал ба Чин парвоз карда, рӯзи 13-уми феврал ба Тоҷикистон баргашт ва рӯзи баъд хабар аз мулоқоташ бо хонум Тсзоу Ҷиайи нашр гардид.

Бояд гуфт, Эмомалӣ Раҳмони 74-сола аз соли 1992 то 1994 раиси Шурои Олӣ ва аз соли 1994 то имрӯз раисҷумҳури Тоҷикистон буда, тамоми шохаҳои қудратро дар даст гирифта, аъзои хонавода ва наздикаш дар мақомҳои калидии ҳукумат кор мекунанд. Дар замони беш аз 30 соли ҳукуматдорӣ Раҳмон ва тимаш Тоҷикистонро ба як кишвари фасодзада табил дода, озодиҳои мардумро маҳдуд ва мухолифону дигарандешонро қатлу зиндонӣ мекунанд.

Ҳиҷрати корӣ дар Балтик. Мушкил дар чист?

0

Шароити кор дар кишрваҳои Соҳили Балтик ба монанди шароити кор дар Русия ва Қазоқистон нест. Ва вақте муҳоҷири тоҷик ба ин кишварҳо барои кор меояд, бояд инро дар назар дошта бошад.

Муҳоҷирати корӣ ба хориҷ аз кишвар барои тоҷикон тамоюли нав нест. Он ҳанӯз дар замони ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон шуруъ шуд ва мақсади бештаре аз коргарони муҳоҷири тоҷикистонӣ аввал Русия ва баъдан Қазоқистон буд. Бо хатми ҷанг на танҳо муҳоҷирати корӣ мутафаққиф нашуд, балки тавсеа пайдо кард. Агар ҳоло мақомоти Ҳукумати Тоҷикистон иддаои “бо дастуру супоришҳои пешво…” баргардондани ҳудуди миллион нафар аз тоҷикони паноҳанда аз ҷанг дар дигар кишварҳоро ба Ватан мекунанд, аммо феълан бар асоси ин “сиёсати хирадмандона” ду баробар бештар аз он теъдод ҳамасола барои дарёфти қутти лоямут берун аз Тоҷикистон меравад.

Ҳиҷрат дар кишварҳои Лаби Балтик

Бар асоси иттилои манобеи боз, ҳиҷрати коргарони муҳоҷири тоҷикистонӣ ба Урупо тақрибан солҳои 2018-2019 шуруъ шудааст, зеро дар соли 2019 ҳамагӣ 635 тоҷикистонӣ ба унвони муҳоҷири корӣ дар Урупо шоғил будааст. Бо гузашти чанд сол аз он рӯзгор, феълан дақиқ гуфтани шумораи коргарони муҳоҷири муқими кишварҳои урупоӣ мушкил аст, ҳарчанд ин шумора рӯ ба афзоиш аст.

Табиист, ки кишварҳои урупоӣ шароити хоси пазируфтани коргарони муҳоҷир аз кишварҳои ғайриурупоиро доранд, ки тайи як матлаб наметавон он ҳамаро баррасӣ кард. Ба ин хотир дар ин матлаб талош мекунем, аз бурду бохт ва шароити кору иштиғол дар кишварҳои Соҳили Балтик бар асоси мушоҳидаҳои худ бигӯем.

Кору зиндагӣ дар кишварҳои Балтик чанд хусусиёти мутафовит аз Русия ва Қазоқистон дорад. Аввалин масъала масъалаи ҳуқуқӣ ва муносибати мақомот, бахусус пулис бо муҳоҷирон аст, ки ба беҳтарин шева роҳандозӣ шудааст. Кормандони пулиси Литва, Латвия ва Эстония мисли кормандони пулиси Русия ва Қазоқистон касеро озору азияту таҳқир намекунанд ва ҳамчунин ба истиснои ҳолатҳои хос касеро мавриди пурсуҷӯ ва бозҷӯӣ қарор намедиҳанд. Даъвоҳои додгоҳии зиёде низ ба манфиати коргарони муҳоҷир анҷом шудаанд. Аммо ин ҳама маънии онро надорад, ки дар ин ҷо ҳам аз муҳоҷирон суистифода намешавад. Зеро талош барои ҳимоят аз ҳаққи худ дар ин кишварҳо донишу иттилоъ ва дар баъзе маворид пул талаб мекунад, ки мутаассифона, на ҳама коргарони муҳоҷири тоҷикистонӣ аз ин имконот бархурдоранд.

Салби озодӣ

Дар Русия ва Қазоқистон (ҳадди ақал то соли 2026) коргарони муҳоҷири тоҷикистонӣ худ ба тарзи мустақим молиёт (дар шакли патент) пардохт мекунанд ва дар ҷиҳати дарёфти ҷойи кору шакли он озод ҳастанд. Ин ба ин маънист, ки коргари муҳоҷир аз корфармо вобаста нест ва ҳар замоне ки хост, кор ё ҷойи корро иваз мекунад. Аммо дар кишварҳои Соҳили Балтик ин шароит ба гунаи дигар роҳандозӣ шудааст. Коргари муҳоҷир муваззаф аст, тамоми молиёт ва бимаро аз тариқи ширкате, ки ӯро барои кор даъват кардааст, пардохт кунад. Ин шева озодии муҳоҷирро салб мекунад, зеро ӯ муваззаф мешавад, дар ширкате ба сурати расмӣ кор кунад, вагарна тамоми ҳуҷҷатҳое, ки барои ӯ дар ҷиҳати кору зиндагӣ ба ӯ дода дода шудаанд, бекор мешаванд. Ба унвони мисол, соле қабл дар Литва ҳар коргари муҳоҷире фурсат дошт, то дар ҳоли ноҷӯрии равобиташ бо корфармо ҷойи корашро иваз кунад, аммо пас аз тағйироти ахир дар қонунгузории ин кишвар ҳар нафар аз коргарони муҳоҷире, ки ҳадди ақал шаш моҳ дар як ширкат кор накардааст, ҳаққи тағйири корфармои худро надорад. Дар чунин ҳол, коргар муваззаф аст, ҳадди ақал шаш моҳ бо як корфармо кор кунад, ки дар баъзе аз маворид ширкатҳо аз онҳо суистифода мекунанд. Ҳатто баъзе аз ширкатҳо баъди ба кор шуруъ кардани корманд қарордодҳоро тағйир медиҳанд, ки ин бар зарари коргар аст, аммо коргар маҷбур аст, то шаш моҳ ин мушкилро таҳаммул кунад. Ин дар ҳолест, ки дар ин кишвар маоши миёна 2410 (шомили андоз) ва ҳадди ақал 1153 евро (шомили андоз) аст. 

Бо таваҷҷуҳ ба масорифе, ки муҳоҷирон дар кишварҳои Лаби Балтик доранд, ин маблағ чандон маблағи зиёд нест. Дуруст аст, ки барои як нафари муқими Тоҷикистон ин маош хеле хуб аст, аммо дар кишварҳои Соҳили Балтик бо таваҷҷуҳ ба арзиши коло ва дигар масориф ин мизон ночиз аст. Гузашта аз ин дар ин кишварҳо мизони молиёт хеле болост. Масалан, соли гузашта маоши ҳадди ақал дар Литва 1038 евро буд, ки баъди пардохти молиёт 777 еврои он боқӣ мемонд.

Мутахассис лозим, на корманди кумакӣ

Муҳоҷирони мутахассис барои кор ба ин кишварҳо даъват мешаванд ва тахассуси онҳо бар асоси мадорике таъйид мешавад, ки ҷониби Тоҷикистон онҳоро додааст. Аммо ба далели ин ки ин гуна ҳуҷҷатҳо дар бештари маврид аз тарафи коргарони муҳоҷир харидорӣ, на ин ки бар асоси касбомӯзӣ дарёфт шудаанд, иддае аз муҳоҷирони даъватшуда аз имтиҳони корфармо намегузаранд. Афроди зиёде аз шаҳрвандони Тоҷикистонро метавон дар Урупо вохӯрд, ки аз ин тариқ мутахассис муаррифӣ ва ба кор даъват шудаанд, аммо аз имтиҳони амалӣ нагузаштаанд. Корфармоҳо тақрибан дар ҳама соҳоте, ки ба коргар ниёз доранд, аз истихдоми ин гуна “мутахассисон” даст кашидаанд ва аз имтиҳон нагузаштани ронандаҳо бештар ба назар мерасад, зеро бо харидорӣ кардани шаҳодатномаҳои ронандагӣ кор омадаанд. Гузашта аз ин дарёфти тахассус ба ин шева дар Тоҷикистон, албатта, ройгон нест, ки масорифи он сабаби аслии ҳузури ғайрирасмии коргарони муҳоҷири тоҷикистонӣ дар кишварҳои Соҳили Балтик ва соири кишварҳои урупоӣ мешавад. Чун бештари муҳоҷирон, ки аз ин тариқи фасоди молӣ дар ба истилоҳ омӯзишгоҳҳо соҳиби диплом ё шаҳодатномаи ронандагӣ мешаванд ва барои омода кардани ҳуҷҷатҳо пул медиҳанд, баъди расидан ба Урупо маҷбуранд, ин масорифро ҷуброн кунанд, зеро дар бештари маврид ин ҳама мадорик бо пули қарз омода мешаванд. Ба ин хотир, чун ин қабил аз афрод, ки аз имтиҳони корфармо намегузаранд, онҳоро муҳлат медиҳанд, то ба Ватан барагарданд, аммо ба далели он ки роҳи расидани онҳо ба Урупо пурҳазина аст, маҷбур мешаванд, ба сурати ғайрирасмӣ дар Урупо бимонанд, зеро дар ҳоли дасти холӣ баргаштан бар зарари молии онҳо хоҳад буд.

Адами робитаи мустақили корманд бо кордиҳанда қабл аз вуруди муҳоҷирон ба Урупо ва вуҷуди миёнаравон дигаре аз мушкилот аст. Ба унвони мисол, дар солҳои 2020-2021 Ожонси бакортаъминкунӣ дар хориҷи Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Тоҷикистон барои ба Руминия ва Лаҳистон овардани муҳоҷирин аз ҳар нафаре се ҳазор сомонӣ ҳақ мегирифт ва мақомоти ин ожонсӣ дурӯғ мегуфтанд, ки ин маблағ барои ирсоли ҳуҷҷатҳои коргарони муҳоҷир ба корфармо аз тариқи DHL гирифта мешавад. Ҳол он ки тамоми ҳуҷҷатҳое, ки аз муҳоҷир гирифта мешуданд, асл набуданд, балки нусха буданд. Кӣ нусхаро бо DHL ирсол мекунад? Агар корфармо дар мулоқоти фосилаӣ муҳоҷирро намепазируфт, аз се ҳазор сомоние, ки ожонсӣ аз коргар мегирифт, танҳо 1000 сомонияш баргардонда мешуд. Чун идораи давлатӣ, ки бидуни ришват “миёнаравӣ” намекард, аз миёнаравони бидуни масъулият ба кадом далел метавон гила кард? 

Тобистони соли гузашта Хадамоти муҳоҷирати Литва эълон кард, ки тоҷикистониҳо қонунҳои марбути муҳоҷирати ин кишварро нақз мекунанд ва бар асоси қарордодҳои имзошуда кор намекунанд.

Сабаби аввалиро дар боло гуфтем, ки масрафи зиёд ва вуҷуди фасоди молӣ аст, ки коргарони муҳоҷирро қабл аз ин ки ба Урупо бирасанд, дар баҳри қарз ғуттавар ва онҳоро маҷбур мекунад, то ғайрирасмӣ дар кишварҳо бимонанд. Дигаре аз сабабҳо миёнаравон ҳастанд, ки бо ваъдаҳои дурӯғ нафарони мутахассисро ба кор меоранд, аммо он ҳаққузаҳмаеро, ки онҳо интизоранд, намегиранд. Ба ин хотир ба корҳои ғайрирасмӣ машғул мешаванд ё берун аз кишварҳои Болтик, соири кишварҳои урупоӣ мераванд. Дар ин зимн, ба назар мерасад, ширкатҳои сохтмонӣ низ дар ин гуна иқдомот саҳм доранд, зеро коргаронро бо ваъдаи ба дигар кишварҳои урупоие мисли Олмон, Нидерландия, Фаронса, Белгия ва ғайра ба кор мегиранд, аммо онҳоро берун аз кишварҳои болтикии худ намебаранд. Ё агар коргаронро ба кишварҳои доротари урупоӣ барои иҷрои коре ҳам баранд, ин иқдом муваққат, яъне то итмом кор хоҳад буд, ки баъзе аз ширкатҳо баъд аз анҷоми кор худро муфлис эълон мекунанд ва коргарон ба сурати мустақим ҳаққи пардохти молиётро надоранд. Чун дар муҳлати мушаххас, бахусус пас аз анҷоми мавсими кор, бар фарзи мисол, сохтмон коргарон ширкати дигаре барои истихдом пайдо намекунанд, ҳаққи кору иқоматашон дар ин кишварҳои болтикӣ бекор мешавад, аз ин рӯ, ё ба кори ғайрирасмӣ машғул мешаванд, ё ба хона бармегарданд.

Дар баробари ин ҳама печидагиҳои муҳоҷират дар кишварҳои Болтик теъдоди зиёде аз шаҳрвандони Тоҷикистон дар ин кишварҳо кор мекунанд, ки ба унвони мутахассис шинохта шудаанд ва дар миёни ҳамкорон ҷойгоҳи хосе доранд.

Ба ҷойи хулоса

Мусалламан тайи як матлаб наметавон аз бурду бохти коргарони муҳоҷир гуфт. Вале зиндагӣ ва кор дар ин кишварҳо, аз лиҳози молӣ, рискҳои зиёд дорад. Ба ин хотир месазад, ҳар касе дар ин мавзуъ чизе гуфтан мехоҳад, набояд меъёрҳои ҳиҷрат дар Русияро асос қарор диҳад, балки бо таваҷҷуҳ ба қонунгузории ин кишварҳо ва шеваи ҷазби коргарони муҳоҷир масъаларо матраҳ бояд кард, ки фикр мекунам, ин ду буъд аз мушкили зиёде рӯнамоӣ мекунанд. Бо ин ҳол, ба истилоҳ “мӯй аз хамир” ҷудо мешавад ва бовар дорам, назари мутобиқ ба қарордод кор накардани тоҷикон то ҷое тағйир хоҳад кард.  

Парвози №1: Ҳавопаймои махсуси Эмомалӣ Раҳмон аз Чин баргашт

0

Cомонаи “FLIGHTWARE” нишон медиҳад, ки ҳавопаймои махсуси Эмомалӣ Раҳмон рӯзи 12-уми феврал ба Чин парвоз карда, рӯзи 13-уми феврал ба Тоҷикистон баргаштааст.

Бино ба маълумоти ин сомона, ҳавопаймои махсуси Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомлаӣ Раҳмон бо шумораи парвози SMR1 / SZ1 (рақами қайд: EY-001) ва навъи Boeing 787-8 Dreamliner, ки ба ширкати “Somon Air” тааллуқ дорад, рӯзи 12-уми феврал аз Душанбе ба Ҷумҳурии мардумии Чин парвоз анҷом додааст.

Тибқи маълумоти сомонаҳои пайгирии парвозҳо, ҳавопаймо 12-уми феврали соли 2026, соати 07:02 ба вақти маҳаллӣ аз Душанбе парвоз карда, пас аз 6 соат дар шаҳри Sanya, воқеъ дар ҷазираи Hainan-и Чин соати 16:10 фуруд омадааст.

Тибқи маълумоти ин торномаҳо, ҳавопайоми Эмомалӣ Раҳмон рӯзи 13-уми феврал, соати тақрибан 10:00 Чинро ба самти Тоҷикистон тарк намудааст. Родорҳо нишон медиҳанд, ки ҳавопаймои Эмомалӣ 15 дақиқа пеш аз нишаст дар Душанбе, аз масири Кӯлоб убур кардааст.

Ёдовар мешавем, ки ҳавопаймои мазкур соли 2023 бо арзиши тахминан 92 миллион доллар харидорӣ шудааст. Қаблан низ парвози ин ҳавопаймо дар масири Душанбе – Ҳайнан (28-уми январ) аз ҷониби сомонаҳои байналмилалии пайгирии парвоз сабт гардида буд.

Дар бораи ҳадаф ва барномаи расмии ин сафар то ҳол иттилои муфассал нашр нашудааст.

Ин ҳам дар ҳолест, ки пас аз камнамо шудани Эмомалӣ Раҳмон, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ва ҳатто расонаҳои минтақа сару садоҳои зиёде атрофи марг ё бемории ӯ баланд мешавад. Вале мақомоти кишвар ба таври расмӣ то ҳол дар ин бора чизе нашр накарданд.

Додситони кул тирпарронӣ дар боздоштгоҳи Хуҷандро шарҳ дод

0

Додситони кулли Тоҷикистон Ҳабибулло Воҳидзода 13-уми феврал дар нишасти матбуотӣ аз ҷузъиёти ҳодисаи тирпаронӣ дар боздоштгоҳи шаҳри Хуҷанд гуфт.

Ба гуфтаи Воҳидзода, рӯзи 31-уми январи соли ҷорӣ, дар боздоштгоҳи шаҳри Хуҷанд се маҳкумшуда, ки барои содир кардани ҷиноятҳои террористӣ-экстремистӣ ба муҳлати аз 12 то 14 соли зиндон маҳкум шуда буданд, дар ҳуҷраи гаштугузор ва баромад ба кормандони муассиса бо истифода аз предметҳои гуногун ҳамла кардааанд. Ҳамчунин ин се зиндонӣ як маҳкумшудаи дигарро, ки дар он ҷо қарор доштааст, латукӯб кардаанд.

Додситони кул изҳор дошт, ки маҳкумшудагон ба талабҳои кормандони муассиса барои қатъи амалҳои худ итоат накарда, муқобилият нишон додаанд ва ба ҷони кормандон хатари ҷиддӣ эҷод кардаанд, ки дар натиҷа аз ҷониби зиндонбонҳо “безарар гардонида”, яъне кушта шудаанд.

Воҳидзода таъкид кард, ки дар натиҷаи задухӯрд ягон корманди маҳбас кушта нашудааст, аммо бар асари муқобилият нишон додани маҳкумшудагон кормандон ҷароҳатҳои ҷисмонӣ бардоштаанд. Шумораи кормандони захмӣ мушаххас гуфта нашуд.

Ба иддаои Воҳидзода, ин афрод қаблан низ дар зиндон чандин бор низоми адои ҷазоро вайрон карда, бо қарори додгоҳ нисбати онҳо низоми маҳбасӣ муқаррар шуда буд ва ҳамлаварон барои интиқоли минбаъда муваққатан дар боздоштгоҳи шаҳри Хуҷанд нигоҳ дошта мешуданд.

Дар робита ба ин ҳодиса парвандаи ҷиноӣ боз шуда, тафтишот идома доштааст.

Дурустии гуфтаҳои додситонро намешавад, аз ҷойи дигар тадиқ кард, чун рӯзи пеш вазири адлияи Тоҷикистон Музаффар Ашуриён аз посух ба суол дар бораи ин ҳодиса худдорӣ кард.

Аммо пештар “Радиои Озодӣ” бо такя ба манобеи худ дар бораи ҳодисаи тирпаронӣ дар боздоштгоҳи шаҳри Хуҷанд гуфта буд, ки 31-уми январи соли ҷорӣ ҳашт маҳбус баъди паррондани як нигаҳбони Боздоштгоҳи шаҳри Хуҷанд бо нияти фирор вориди нуқтаи ҳоил шуданд, аммо нигаҳбонони дигар ба тарафи онҳо тир андохта, се маҳбусро мекушанд ва агар ин зиндониҳо аз нуқтаи ҳоил мегузаштанд, дигар як дарвозаи баромад буд ва метавонистанд гурезанд.

Ҳамчунин манобеи ин расона аз идораи тандурустии вилояти Суғд гуфтааст, ки аз боздоштгоҳ се маҳбуси кушташуда ва як захмӣ ба муассисаи тиббӣ интиқол дода шудаанд.

Муносибати Тоҷикистону Чинро кӣ вайрон кардан мехоҳад?

0

Додситони кулли кишвар иддао дорад, ки бо ҳамла аз хоки Афғонистон мехоҳанд муносибати Тоҷикистону Чинро вайрон кунанд.

13-уми феврали соли ҷорӣ, додситони кулли кишвар Ҳабибулло Воҳидзода дар ҳузури хабарнигорон даргироҳои ахир дар сарҳади Тоҷикистону Афғонистонро, ки охири соли 2025 дар ҳудуди ноҳияҳои Шамсиддин Шоҳин ва Дарвоз рух доданд, шарҳ дод.

Ба гуфтаи Воҳидзода, ин амалиёт кори дасти баъзе гурӯҳҳои ҷиноӣ буда, дар пайи он ду марзбони тоҷик ва панҷ шаҳрванди Чин кушта ва панҷ тани дигар захмӣ шудаанд.

“Шаҳрванди Чин ба роҳсозӣ машғул аст, куштори ҳамон ба кӣ даркор? Ин аз он шаҳодат медиҳад, ки баъзе шаҳрвандон ва гурӯҳҳои ҷинояткор ҳастанд, ки тинҷию оромиро намехоҳанд ё мехоҳанд муносибати моро бо давлати Чин вайрон кунанд. Вагарна роҳсоз чаро дар вақти корӣ паронда мешавад, махсусан, мардуми Чин?” – мегӯяд Воҳидзода.

Аммо додситон аз гурӯҳе ном набурда, танҳо гуфт, ки “ин куштор аз ҷониби шаҳрвандони Тоҷикистон амалӣ карда нашудааст”.

Ҳамчунин ӯ илова кард, ки дар робита ба ин ҳодисаҳо бо иттиҳоми куштор парвандаҳои ҷиноятӣ оғоз шуда, тафтишот идома дорад ва ҳамаи ҳолатҳо дар доираи парвандаҳои ҷиноӣ тафтиш ва муайян карда мешаванд.

Аммо суоли асосӣ инҷост, ки баъзе гурӯҳҳои ҷиноие ки Воҳидзода мегӯяд кадом гурӯҳ аст ва чаро мехоҳанд муносибати Тоҷикистону Чинро вайрон кунанд?

Пештар Хайриддин Усмонзода, раҳбари Маркази тадқиқоти стратегӣ (МТС)-и Тоҷикистон, дар нишасти матбуотии рӯзи 9-уми феврал низ гуфта буд, ки яке аз омилҳои аслии даргириҳои охир дар сарҳад гурӯҳҳое ҳастанд, ки ба ҳукумати феълии Афғонистон итоат намекунанд. Ӯ низ аз гурӯҳе ном набурда буд. Ҳамчунин, Сироҷиддин Муҳриддин, вазири корҳои хориҷии Тоҷикистон бе додани ҷузъиёт гуфта буд, ки барои пешгирии низоъ дар сарҳад мақомоти қудратии ду кишвар ҳамкорӣ доранд.

Дар соли гузашта 21 мансабдор бо ҷурми тасарруфи амволи давлатӣ боздошт шуданд

0

Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Тоҷикистон аз боздошти 21 мансабдоре хабар дод, ки дар соли 2025 даст ба дуздии амволи давлатӣ задаанд.

Дар ин бора рӯзи 13-уми феврал директори Агентии зидди фасод Султонзода Сулаймон Саид зимни нишасти матбуотии ниҳодаш ба расонаҳо иттилоъ дод. Ӯ аз мансадорони боздоштшуда, ҷуз Исматулло Абдуллозода номи каси дигареро набурд.

Султонзода зимни ироаи гузориш аз фаъолияти Агентӣ гуфт, ки дар соли гузашта аз байни 21 мансабдоре, ки бар зиддашон парвандаи ҷиноятӣ бо иттиҳоми тасарруфи амволи давлатӣ боз шуда буд, парвандаи 20 нафари онҳоро ба додгоҳ фиристоданд. Аммо парвандаи Абдуллозода Исматуллоҳ, собиқ раиси Фурудгоҳи байналмилалии Душанберо, ки бо дуздии беш аз 1 миллиард сомонӣ гумонбар мешавад, ба додгоҳ нафариситоданд.

Директори Агентии зидди фасод мегӯяд, азбаски Абдуллозода дороиҳояшро ба номи фарзандон ва хешу таборонаш сабти ном кардааст, ҷамъоварии маблағ душвор шудааст. Бинобар ин, Агентӣ тасмим гирифта, ки ба шарти набаромадан аз ҷои зист ӯро озод кунад, то тавонад маблағҳоро бозпас гардонад.

Абдуллозода, ки моҳи майи соли 2025 боздошт шуда буд, ба гуфтаи Султонзода, пас аз оне, ки бо шарти набаромадан аз ҷои зист озод карда шуд, то ҳол тавониста 94,3 млн. сомонӣ қарзашро пардохт кунад, 922 млн сомонӣ мабалғи пардохт накардааш боқӣ мондааст.

Ин ҳам дар ҳолест, ки рӯзи 12-уми феврал Мирзозода Рустам, раиси Додгоҳи олии Тоҷикистон дар нишасти матбуотӣ гуфт, ки 14 нафаре, ки ба парвандаи собиқ раиси Фурудгоҳи байналмилалии Душанбе рабт доштанд, бо пардохти 217 млн сомонӣ озод шуданд.

Ба гуфтаи Султонзода, дар маҷмуъ дар соли 2025 барои назорати буҷети давлатӣ ин ниҳод 467 тафтишу санҷишҳо гузаронида, “ба маблағи 924,4 млн. сомонӣ зарари молиявӣ ошкор намуданд, ки бо назардошти рӯёнидани бақияи зарарҳои соли қаблӣ – 951,2 млн. сомонӣ, аз ҷумла 704,4 млн. сомонӣ ба буҷети давлатӣ ва 246,8 млн. сомонӣ ба корхонаю муассисаҳои давлатӣ барқарор карда шудааст.”

Инчунин директори Агентии зидди фасод аз боздошти кормандони давлатӣ дар ниҳодҳои гуногун хабар дод, ки аксарашон дар дуздӣ, азонихудкунӣ ва изофанависӣ муттаҳам мешаванд. Аз ҷумла, мувофиқи омори ин ниҳод, танҳо дар ширкати “Барқи тоҷик” ва шабакаҳои тақсимоти барқ дар соли 2025 ҳудуди 50 ҷиноят содир шуда, ки дар пайи он 33 нафар аз кормандони он боздошт шудаанд.

Омори Агентии назорати молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Тоҷикистон баёнгари он аст, ки сатҳи фасод дар кишвар то рафт афзоиш меёбад. Ин ҳам дар ҳолест, ки созмони Transparency International “Индекси дарки фасод”-ро барои соли 2025 нашр кард, ки Тоҷикистон бо гирифтани 19 хол аз 100 дар миёни 182 кишвари ҷаҳон дар ҷои 166-ум қарор гирифт.

Аммо Агентӣ ба ин шохиси байналмилалӣ вокуниш нишон дода, онро “арзёбии нодуруст ва ғайри воқебинона” хонд. Сардори Раёсати муқовимат ба коррупсияи ин ниҳод гуфт, ки созмони Transparency International ҳангоми нашри гузориши “Индекси дарки фасод” кишварҳои ҳамсояро пурра баррасӣ карда, аммо Тоҷикистонро таҳлили пурра накардааст.

Коршиносон мегӯянд, фасод ва ришва дар Тоҷикистон ниҳодина шудааст. Аз як сӯ агар маоши пасту шароити душвор аксари мақомдорони тоҷикро ба чунин кор маҷбур созад, аз сӯи дигар назорати начандон қавӣ ва олуда будани худи нозирони фасод ба ришва дигаронро водор месозанд, ки даст ба дуздии амволи давлатӣ бизананд.

Раҳимзода: Ҷиноятҳои террористӣ афзоиш ёфтаанд

0

Рамазон Раҳимзода, вазири корҳои дохилии Тоҷикистон 12-уми феврал зимни нишасти матбуотӣ аз афзоиши ҷиноятҳои террористӣ хабар дод.

Дар ҷараёни нишаст Рамазон Раҳимзода аз натиҷаҳои умумии фаъолияти Вазорати корҳои дохилии кишвар (ВКД) дар соли 2025 гузориш дод. Ӯ зимни ироаи оморҳо, иддаои кард, ки соли гузашта 1422 ҷинояти марбут ба терроризм ва экстремизм дар ҳудуди ҷумҳурӣ ба қайд гирифта шудааст. Вобаста ба ин навъи ҷиноят 501 гумонбар, ки ба хориҷ аз кишвар фирор карда буданд, ба Тоҷикистон баргардониданд.

Инчунин дар ҳамин давра 12 оилаи иборат аз 63 нафар, ба иддаои вазир, ба гурӯҳҳои террористӣ пайваста будаанд, ба Тоҷикистон баргардонида шудаанд.

Дар идома Раҳимзода гуфт, ки 105 нафар аъзои ташкилотҳои террористӣ ва экстремистӣ, ки дар ҷустуҷӯи байналмилалӣ қарор доштанд дар хориҷ боздошт ва ба кишвар баргардондаанд. Ва дар дохили кишвар сохторҳои қудратӣ 348 нафарро, ки 153 нафарашон ҷавонон мебошанд, бо ҳамин иттиҳом боздошт кардаанд.

Дар ин нишаст Ҳотамзода Саидаҳтам, раҳбари Раёсати мубориза бар зидди ҷиноятҳои муташаккили ВКД низ дар бораи баргардондани аъзои гурӯҳҳои террористӣ омореро ироа кард, аммо дар наворҳои нашршуда садояш шунида намешуд.

Вазири корҳои дохилӣ сабаби шомилшавии ҷавонон ба гурӯҳҳои ифротиро ба “таълими ғайриқонунии динии сокинон” дар назди муллоҳо ва бегонапарастӣ рабт дода, гуфт, ки дар соли гузашта 308 ҷавон ва 149 ноболиғро ошкор кардаанд, ки ба чунин дарсҳо ҷалб шуда буданд ва нисбаташон чораҷӯӣ карда шуд.

Дар умум, ба гуфтаи намояндагони ВКД, беш аз 6 ҳазору 700 ҷинояткор бо иттиҳомоти гуногун дар ҷустуҷӯ карор дошта, аз ин теъдод беш аз 2 ҳазор 600 тан дастгир шуданд, ки 835 нафарашон дар хориҷи кишвар дастгир карда ва ба ҷумҳурӣ оварда шудаанд. Ин омор дар ҳолест, ки Рамазон Раҳимзода дар нишасти матбуотии моҳи августи соли 2025 гуфта буд, ки дар давоми шаш моҳи аввали соли 2025 беш аз 7500 нафар дар ҷустуҷӯ қарор доранд.

Дар нишасти имрӯза ба фарқ аз нишасти моҳи августи соли 2025, вазир аз ҳолатҳои кӯшиши анҷом додани ҳамлаи террористӣ дар дохили кишвар ва маблағгузории фаъолияти террористӣ чизе нагуфт. Ӯ дар нишасти гузашта гуфта буд, ки дар шаш моҳи аввали соли 2025 кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ду кӯшиши анҷом додани ҳамлаи террористиро дар шаҳрҳои Душанбе ва Ваҳдат пешгирӣ кардаанд. Вале вазир нагуфта буд, кадом гурӯҳ чӣ кореро мехостаанд анҷом диҳанд.

Ҳамчунин ӯ он замон аз ошкор намудани 162 ҳолати маблағгузории фаъолияти террористӣ гуфта буд, ки бо ин иттиҳом 51 нафарро боздошт карда буданд.

Раҳимзода он замон нагуфта буд, ки маблағҳо ба куҷо фиристода мешуданд, вале иддао кард, ки шаҳрвандони камбизоат ва фирефташуда пули охирини худро ба гурӯҳҳои ифротгаро дар Аврупо ва дигар кишварҳо мефиристанд ва аъзои гурӯҳҳои “террористӣ” бо ин маблағ зиндагии бошукуҳ мекардаанд.

Дар ҳоле мақомоти Тоҷикистон ҳамасола аз мубориза бо терроризму боздошти аъзои гурӯҳҳои ифротӣ мегӯянд, ки бисёре аз боздоштшудаҳо аъзои гурӯҳҳои мухолифон мебошанд. Ҳуқуқшиносону коршиносон мегӯянд, мақомоти Тоҷикистон бо баҳонаи муборизаи бо терроризму ифротгароӣ, асосан фаъолони фаъолони динӣ ва мухолифони сиёсии ҳукуматро боздошту зиндонӣ мекунанд.

Чаро вазири адлия аз посух ба суолҳо дар бораи зиндонҳо худдорӣ мекунад?

0

Вазири адлияи Тоҷикистон аз ҷавоб додан ба суоли рӯзноманигорон дар бораи зиндонҳо худдорӣ кард.

Имрӯз, 12-уми феврал зимни нишасти матбуотии Вазорати адлияи Тоҷикистон хабарнигори Радиои Озодӣ аз Музаффар Ашуриён, вазири ин ниҳод дар мавриди рух додан ё надодани тирпарронӣ дар зиндони шаҳри Хуҷанд пурсид, аммо вазири адлияи кишвар аз посухи возеҳ фирор карду ҷавоби қонеъкунанде надод.

Баръакс, Ашуриён ба хабарнигор суол дод, ки “Шумо худатон чӣ хабар доред?” ва вақте посух мегирад, ки тирпарронӣ сурат гирифтааст, мегӯяд, ки “ин ҷиноят аст ва дар салоҳияти мо нест ва ба суолатон посух намедиҳам” ва ба гӯш кардани дигар суолҳо мегузарад.

Ин ҳам дар ҳолест, ки хабарнигор танҳо мехост бифаҳмад, ки ҳодисае рух додааст ё на.

Бояд гуфт, ин бори аввал нест, ки Музаффар Ашуриён аз додани посух ба суолҳои муҳим ба мисли вазъи зиндониёни сиёсӣ, шароити нигаҳдории зиндониён дар маҳбасҳои кишвар ва ғайра “мегурезад”. Аммо ба суолҳо дар бораи сабти аснод ва ғайра ҳамеша посухи равшан ва дақиқ медиҳад ва ҳамеша талош мекунад то нишасти матбуотиро, ки ҳамагӣ як бор дар шаш моҳ баргузор мешавад барвақтар ҷамбаст кунад.

Ёдовар мешавем, ки дар як тирпаронӣ дар Боздоштгоҳи шаҳри Хуҷанд дасти кам се зиндонӣ ва як нигаҳбон кушта шудаанд.

Гуфта мешавад, 31-уми январи соли ҷорӣ ҳашт маҳбус баъди паррондани як нигаҳбони Боздоштгоҳи шаҳри Хуҷанд бо нияти фирор вориди нуқтаи ҳоил шуданд, аммо нигаҳбонони дигар ба тарафи онҳо тир андохта, се маҳбусро мекушанд ва агар ин зиндониҳо аз нуқтаи ҳоил мегузаштанд, дигар як дарвозаи баромад буд ва метавонистанд гурезанд.

Дар ҳамин ҳол Муҳаммадиқболи Садриддин, мудири пойгоҳи “Isloh.net” дар саҳфаи фейсбукиаш рӯзи 2-уми феврал навиштааст: “Имрӯз як зиндонии кушташуда аз Рӯдакиро зери тадобири амниятӣ гӯронданд. Адади кушташудаҳоро то 15 ва маҷруҳин ҳам зиёданд.”

Ангезаи ҳамла дар Боздоштгоҳи Хуҷанд то ҳол маълум нест. Мақомоти Тоҷикистон ҳам ин ҳодисаро шарҳ надодаанд ва ин боиси тахмину оморҳои гуногун гаштааст.

Бар асари тирандозӣ дар як мактаб 9 нафар кушта шуд

0

Дар як ҳодисаи тирандозӣ дар мактаби миёнае дар иёлати Бритиш Колумбияи Канада 9 нафар кушта шуда, дасти кам 25 каси дигар захмӣ шудааст.

Бино ба иттилои пулис, ҳодиса рӯзи 11-уми феврал соати тақрибан 13:20 ба вақти маҳаллӣ дар шаҳраки кӯчаки Тамблер-Риҷи иёлати Бритиш Колумбия, ки ҳамагӣ 3 ҳазор ҷамъият дорад, рух додааст. Тибқи гузоришҳои ахир, вазъи саломатии ду нафар аз захмиён вазнин арзёбӣ мешавад.

Мақомоти пулис агарчи ҷузъиёти бештаре аз ин ҳодисаро нашр накардааст, аммо таҳқиқоти аввалия нишон медиҳад, ки ҳамлагар як зани ҷавони 18-сола буда, бо силоҳ муҷаҳҳаз будааст. Гуфта мешавад, муҳоҷим аввал ду нафар аз афроди хонаводаашро, ки яке модараш ва дигарӣ бародари 11-солааш буд, кушта, сипас ба мактаб омада, шаш нафар – як омӯзгор ва панҷ хонанди дигарро мепарронад ва дар охир худашро низ мекушад.

Пулиси иёлати мазкур ба расонаҳо гуфта, ки гумонбаршудаи ҳамла духтари 18-солаи сокини маҳаллӣ бо номи Ҷесси Ван Рутселар будааст. Пулис таъкид карда, ки Ҷесси аз ҷиҳати биологӣ мард ба дунё омада буд, аммо тақрибан шаш сол пеш даст ба тағйири ҷинсият зада, худро дар ҷомеа зан муаррифӣ мекард.

Ҳамзамон таъкид мешавад, ки пулиси маҳаллӣ ба хотири ҳалли мушкилоти хонаводагии ҳамлагар борҳо ба хонаи онҳо даъват шудааст. Ва ҳатто ду сол пеш аз хонаи хоби ӯ чанд адад силоҳи оташфишон пайдо ва мусодира шуда буд.

То ҳол ангезаи ҳамла ва куштани нафарони зиёд аз ҷониби ҷавони 18-сола маълум нест. Ва инчунин гуфта мешавад, ки ҳеч қурбоние ҳадафмандона интихоб нашудааст, ки далели кинаву адовати қаблӣ вуҷуд дошта бошад. Пулис мегӯяд, дар ин бора парванда боз карда, таҳқиқот идома дорад.

Тирпарронӣ дар мактабҳо ва куштани хонандагону омӯзгорон чанд соли ахир дар кишварҳои ғарбӣ бештар шудааст. Ба гуфтаи коршиносон, қонуни иҷозати истифода аз силоҳ дар Амрико ва Канада омори чунин ҷиноятҳоро бештар мекунад. Ҳукумати Канада баъди ҳодисаи мушобеҳи маргбори соли 2020 назорат бар силоҳро сахттар карда буд.

Имсол ҳам Тоҷикистони фасодзадатарин кишвар шинохта шуд

0

Тоҷикистон дар соли 2025 дар миёни кишварҳои фасодзадатарини дунё қарор гирифтааст.

Transparency International “Индекси дарки фасод”-ро барои соли 2025 нашр кард, ки Тоҷикистон бо гирифтани 19 хол аз 100 дар миёни 182 кишвари ҷаҳон мақоми 166-умро касб кардааст.

Дар миёни кишварҳои Осиёи Марказӣ пас аз Тоҷикистон танҳо Туркманистон натиҷаи пасттар дошта, бо гирифтани ҳамагӣ 17 хол дар мақоми 167 ҷой дорад.

Бино ба арзёбии созмон, Қирғизистон бо 26 имтиёз дар ҷойи 142, Узбекистон бо 31 имтиёз дар ҷойи 124 ва Қазоқистон бо 38 имтиёз дар ҷойи 96 қарор доранд.

Ин нишондиҳандаҳо бар асоси 13 манбаи мустақили беруна, аз ҷумла Бонки ҷаҳонӣ, Форуми ҷаҳонии иқтисодӣ, марказҳои таҳлилӣ ва ширкатҳои рейтингӣ ҳисоб карда мешаванд ва созмон ҳамчунин дар гузоришаш бар арзёбии коршиносон ва соҳибкорон такя мекунад.

Дар гузориши Transparency International гуфта мешавад, ки пойинравии сатҳи демократия дар кишварҳои Осиёи Марказӣ, бахусус дар Тоҷикистон боис гаштааст, фасоди молӣ бештар ва фазо барои ҷомеаи шаҳрвандӣ тангтар гардад.

Ба ҳамин хотир ин созмон аз мақомоти кишварҳои фасодзада хостааст, ки ҳарчи зудтар мустақилии додгоҳҳо, фаъолияти озоди ҷомеаи шаҳрвандӣ ва шаффофияти ниҳодҳои давлатиро тақвият диҳанд.

Дар миёни кишварҳои фасодзадатарини дунё қарор гирифтани Тоҷикистон дар ҳолест, ки Ҳукумати Тоҷикистон ҳамеша иддао мекунад, бар зидди коррупсия ва решакан кардани он мубориза мебарад ва мақомдорон ба қабули Стратегияи муқовимат ба коррупсия то соли 2030 дар соли 2021 ишора мекунанд. Аммо баръакс, дар муқоиса ба соли 2021 Тоҷикистон дар радабандии Transparency International 9 зина пойин рафтааст.

Ба гуфтаи коршиносон, ин маънои онро дорад, ки дар Тоҷикистон ришвахорӣ, сӯиистифода аз мақом ва хешутаборбозӣ реша паҳн кардааст. Тасдиқи гуфтаи коршиносон ин хабари боздошти солона даҳҳо мақомдор бо иттиҳоми гирифтани пора мебошад, ки худи расонаҳои давлатӣ онро пахшу нашр мекунанд.

Коршиносон мегӯянд, фасод ва ришва дар тамоми соҳаҳои кишвар чунон афзоиш ёфтааст, ки пеши ин ҷиноятҳоро гирифтан маҳол аст. Зеро, ба гуфтаи онҳо, ҳар мансабдори ҷадид худаш мансабро бо додани пул мехарад ва сипас ӯ низ барои рӯёндани маблағҳои сарф кардааш ҳамеша даст ба ришваву фасод мезанад. Пас ба ҳамин тариқ решаи ин кор рафта ба нафарони асосии кишвар мерасад, ки маҳви он аз имкон дур аст.