24.9 C
Dushanbe
Хона блог саҳифа 14

Хариду фурӯши узвҳои инсон: Дар клиникаи “Истиқлол”-и Душанбе чӣ мегузарад?

0

Мақомоти ҳифзи ҳуқуқи Узбекистон як гурӯҳи ҷиноятиеро ошкор кардаанд, ки ба хариду фурӯши ғайриқонунии узвҳои инсон муттаҳам мешаванд.

Расонаҳои узбекӣ бо такя ба маълумоти Вазорати корҳои дохилии ин кишвар ҳамсоя хабар медиҳанд, ки ин гурӯҳ донорҳо ва беморҳоро ба клиникаи «Истиқлол» дар шаҳри Душанбе бурда, ҷарророҳӣ мекардаанд.

Гуфта мешавад, дар пайи ин қазия ҳоло як сокини 36-солаи Тошканд, ки қаблан барои авбошӣ зиндонӣ шудааст, ҳамроҳи ҳамсараш боздошт шудаанд.

Тавре тафтишот муайян кардааст, гумонбарон тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ пайваста шахсонеро ҷустуҷӯ мекарданд, ки омода буданд узвҳои худро фурӯшанд. Барои ҷалби муштариён, ин оилаи гумонбар наворҳои видеоиро дар бораи беморони ниёзманд ба пайвандсозӣ нашр намуда, ҳисси ҳамдардии истифодабарандагонро бедор мекарданд ва ҳамзамон хизматрасониҳои хариди узвҳоро таблиғ менамуданд.

Пас аз ба даст овардани розигӣ, донорҳоро ба шаҳри Душанбе мебурданд, ки дар клиникаи «Истиқлол», ба гуфтаи ВКД, амалиёти ҷарроҳӣ анҷом дода мешуд. Донорҳо барои узвҳои худ маблағи пулӣ мегирифтанд ва ин узвҳо ба беморони дигар пайванд карда мешуданд.

Ҳамчунин муайян шудааст, ки худи гумонбар қаблан амалиёти пайвандсозии гурдаро аз сар гузаронидааст, аммо маълум нест, ки ин амалиёт ба ин нақша иртибот дорад ё на.

Мақомоти ҳифзи ҳуқуқ инчунин шахсони дигареро муайян карданд, ки эҳтимолан ба ин фаъолияти ғайриқонунӣ мусоидат намудаанд. Аз ҷумла, бархе мудирони каналҳо ва саҳифаҳо дар Telegram, Instagram ва YouTube низ дар паҳн кардани эълонҳо ва ҷустуҷӯи донорҳо ва беморон иштирок доштаанд.

Аз рӯи ин ҳолат бо қисми дуюми моддаи 133-1 Кодекси ҷиноятии Узбекистон, яъне “хариду фурӯши узвҳои бадан” парвандаи ҷиноятӣ оғоз шуда, гумонбарон ба ҳабси пешакӣ гирифтан шудаанд.

Дар ҳоли ҳозир тафтишот идома дорад ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқи Узбекистон тамоми ҳолатҳо ва инчунин эҳтимоли даст доштани муассисаҳои тиббӣ ва шахсони дигар, аз ҷумла дар ҳудуди шаҳри Душанберо муайян мекунанд.

То лаҳзаи нашри хабар аз ҷониби намояндагони клиникаи «Истиқлол» ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқи Тоҷикистон шарҳи расмӣ пешниҳод нашудааст.

Як мард ҳангоми муноқиша ҳамсарашро бо корд зад

0

Шуъбаи Вазорати корҳои дохилӣ-2 дар ноҳияи Фирдавсӣ Турдибоев Ҷавлони 26-сола, сокини ноҳияи Шаҳристонро, ки дар муноқишае ҳамсари худро чандин бор бо корд зада маҷруҳ карда буд, дастгир кардааст.

Дар ин бора Вазорати корҳои дохилӣ рӯзи 19-уми феврали соли ҷорӣ хабар дод. ВКД дар хабарномааш мегӯяд, ҳодиса авоили ҳамин моҳ дар кӯчаи Р.Каримов дар шаҳри Душанбе рух додааст.

Бар асоси иттилои ин ниҳод, Турдибоев Ҷавлон дар содир намудани ҷинояти “қасдан расонидани зарари вазнин ба саломатӣ” гумонбар дониста мешавад ва ҳоло дар ҳабси пешакӣ қарор додард. Нисбати ӯ тибқи талаботи моддаи 110 Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон парвандаи ҷиноятӣ оғоз карда шуда, тафтишот дар ин самт идома дорад.

Гуфта мешавад, ҳамсари вай Оқилова Н. дар пайи ин даргирӣ ҷароҳатҳои вазнини ҷисмӣ бардоштааст, аммо дар бораи вазъияти феълии ӯ пас аз ҳодиса тавзеҳоти бештаре дода нашудааст. Ва ҳамчунин назари гумонбаршуда ва наздиконаш ҳанӯз дастрас нест. 

Ятимов дар куҷост?

0

Саймумин Ятимов, раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон дар ҷаласаи навбатии Шӯрои амнияти кишвар иштирок накардааст. 

Бино ба иттилои Хадамоти матбуоти Президент, имрӯз, 19-уми феврал таҳти раёсати Эмомалӣ Раҳмон маҷлиси Шӯрои амнияти кишвар баргузор гардид.

Дар кори маҷлис аъзои доимӣ ва аъзои Шӯрои амният, роҳбарони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, сохторҳои низомӣ, роҳбарони баъзе вазорату идораҳои ҷумҳуриявӣ ва кормандони Котиботи Шӯрои амният иштирок намуда, роҳбарони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва сохторҳои низомӣ аз фаъолияташон дар соли 2025 гузориш додаанд. Аммо дар аксҳое, ки Хадамоти матбуоти Президент нашр кардааст, раиси КДАМ Саймумин Ятимов дида намешавад, вале муовинонаш, аз ҷумла муовини якуми ӯ генерал-лейтенант Раҷабзода Муродалӣ Раҷаб дар ин ҷаласа иштирок дорад.

Гуфта мешавад, дар ин маҷлис Раҳмонов ба роҳбарону масъулин барои таъмин намудани амнияти давлат ва ҷомеа, волоияти қонун, мубориза бо ҷинояткорӣ, омодагии доимии Қувваҳои мусаллаҳ, беҳтар намудани шароити хизмат ва зиндагии ҳайати шахсии ҷузъу томҳои ҳарбӣ ва кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ супоришҳо дода, хостааст камбудиҳои дар самти содир намудани ҷиноятҳои мансабӣ ва дигар қонунвайронкуниҳо зудтар бартараф кунанд.

Ҳамчунин дар ин ҷаласа аз ҳифзи сарҳади давлатӣ, ки чанд вақти охир ноором аст ва пешгирӣ кардани ҷиноятҳои террористиву экстремистӣ, қочоқ ва муомилоти ғайриқонунии маводи мухаддир, ҷиноятҳои муташаккили фаромиллӣ ва мубориза бар зидди онҳо гуфта шудааст.

Бояд гуфт, дар ҳоле ҷаласаи Шӯрои амният бе ҳузури Саймумин Ятимов баргузор мешавад, ки сару садоҳо дар бораи бемор будан ва барои табобат рафтанаш ба Аврупо зиёд шудааст.

Аз ҷумла, Шавкати Муҳаммад, сухангӯи ПМТ 10-уми феврали соли ҷорӣ дар саҳфаи фейсбукиш навиштааст, ки “такя ба манбаъҳои мустақил, Саймуъмин Ятимов, раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон, айни ҳол дар Ҷумҳурии Олмон қарор дорад. Гуфта мешавад, ки вай гӯё барои табобати вазъи саломатӣ ба Олмон омадааст. Бо вуҷуди ин, гуфта мешавад, ки Ятимов дар холати умумӣ ба шахси ҷиддан бемор монанд нест ва дар ҷойҳои ҷамъиятӣ дида мешавад”.

Ҳамчунин як манбаъ бо шарти зикр нашудани ном ба Azda.tv гуфт, ки Саймумин Ятимов гӯё ҳолаш бад шуда, охири моҳи январи соли ҷорӣ (29 ё 30-уми январ) бо парвози “Сомон Эйр” аз Душанбе ба Мюнхени Олмон бурда шудааст ва баъд аз беҳтар шудани вазъаш дар баъзе мулоқотҳо бо тоҷикони Олмон дида шудааст.

Ба хотири табобат сафар кардани ӯ дар ҳоле аст, ки пеш аз ба табобат рафтани Эмомалӣ Раҳмон ба Чин қароре қабул шуда будааст, ки кормандони қудратӣ ва интизомӣ ҳаққи берун рафтан аз кишварро ҳатто барои табобат надоштаанд.

То ҳол ба Azda.tv муяссар нашудааст, ки дурустии ин сару садоҳоро аз ҷойи дигар тасдиқ кунад.

Бояд гуфт, дар ҳоле Саймумин Ятимов дар ҷаласаи Шӯрои амният иштирок надошт, ки ҳадди ақал дар ду кишвари Осиёи Марказӣ дар чанд рӯзи охир раисони КДАМ-и Қирғизистон ва Туркманистон аз вазифаҳояшон барканор шудаанд.

Дар моҳи Рамазон ба мардум бештар барқ медиҳанд?

0

Ширкати “Барқи тоҷик” иддао карда, ки дар моҳи мубораки Рамазон ба сокинони кишвар бештар барқ медиҳад.

Сухангӯи ширкати “Барқи тоҷик” Қурбон Аҳмадзода дар суҳбат ба Радиои Озодӣ иддао кардааст, ки давоми як моҳи Рамазон аз рӯзи 19-уми феврал то 20-уми март сокинони кишвар аз соати 15 то 8-и рӯзи баъд бо барқ таъмин мешаванд. Яъне, лимити барқ дар хонаи сокинон танҳо аз соати 8 субҳ то 15 хоҳад буд, боқӣ аз тарафи шаб пурра барқ хоҳанд дошт.

Ин ҳам дар ҳолест, ки ба иддаои мақомот, дар ҳоли ҳозир реҷаи барқ аз соати 5 то 8 субҳ ва аз 17 то 21-и шом муқаррар шудааст. Вале сокинони кишвар мегӯянд, ки дар аксар шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ, бахусус деҳоти дурдаст барқ тақрибан 2-4 соат дар як шабонарӯз дода мешавад.

Сокинони кишвар бар ин боварнд, ки мақомот ба ин ваъдаашон низ вафо намекунад, чун дар гузашта борҳо мақомдорон ва ҳатто худи Эмомалӣ Раҳмон аз “афсона” шудани лимити барқ гуфта буданд, вале дар асл худи барқ барои сокинон афсона гашт.

Гуфта мешавад, дар ҳоле дар Тоҷикистон маҳдудияти шадиди инқоли нерӯи барқ вуҷуд дорад, ки мақомот тақрибан ҳамасола аз афзоиши истеҳсоли нерӯи барқ мегӯянд ва дар соли 2025 ин афзоиш 7 дарсадро ташкил дода, ҳаҷми умумии барқ ба 24 млрд кВт·соат расидааст.

Иштироки шаҳрвандони Тоҷикистон дар сафи артиши Исроил дар Ғазза

0

Бар асоси гузориш баъзе аз шаҳрвнадони кишварҳои Осиё Марказӣ, бахусус аз Тоҷикистон дар сафи артиши Исроил дар Ғазза ҷангидаанд.

Шабакаи “Ал-Ҷазира” 15-уми феврал гузоришеро дар мавриди иштироки ҳазорҳо нафар аз шаҳрвандони хориҷии дигар кишварҳо, ки ҳамзамон шаҳрвандии Исроилро доранд, хабар дод. Тибқи ин гузориш, дар сафи артиши Исроил зиёда аз 50 ҳазор сарбозе, ки ҳадди ақал шаҳрвандии як кишвари дигарро доранд, иштирок намуда, дар Ғазза ҷангидаанд.

Бар асоси ин омор, сарбозони соҳиби ду шаҳрвандӣ, ки дар сафи артиши Исроил дар Ғазза ҷангидаанд, аз 126 кишваранд. Аз ҳама бештар дар ин ҷанг шаҳрвандони Амрико иштирок кардаанд, шуморашон ба беш аз 12 ҳазор сарбоз мерасад. Ва дар ҷои дуюм шаҳрвандони Фаронса – беш аз 6 ҳазор, Русия – беш аз 5 ҳазор, Олмон – 4900 ва Украина – 3210 нафар иштирок доранд.

Дар ин миён аз шаҳрвандони кишварҳои Осиёи Марказӣ аз ҳама бештар шаҳрвандони Узбекистон – бо 264 нафар, Қазоқистон – 189 нафар, Қирғизистон – 52 нафар, Туркманистон – 31 нафар ва Тоҷикистон – 8 нафар дар ҷанг алайҳи мардуми Ғазза иштирок карданд.

Пештар иштироки шаҳрвандони Тоҷикистон дар ҷанги Русия алайҳи Украина зиёд хабарҳо нашр мешуд, ки баъзе оморҳо теъдодашонро то ҳазорҳо нафар мегӯянд. Аммо ин бори аввал аст, ки аз ҳузури шаҳрвандони Тоҷикистон дар Исроил, ки алайҳи мардуми Ғазза ҷангидаанд, расонаӣ мешавад.

Агарчи мақомоти Тоҷикистон ба шаҳрвандон ҳушдор додаанд, ки дар ҷангҳои хориҷӣ ширкат кардан ҷавобрагии қонунӣ дорад, вале боз ҳам ҳузури тоҷикон дар ҷангҳои хориҷӣ зиёд дида мешавад. Мақомот ҳам дар нишастҳои матбуотии ахир ҳеч оморе аз бозгардонидани шаҳрвандонаш аз ҷабҳаҳои ҷанг ва ё ба ҷавобгарӣ кашидани онҳо шахсе, ироа накарданд.

Ёдовар мешавем, ки Исроил аз 7-уми октябри соли 2023 ҳамла ба Ғаззаро оғоз кард ва дар давоми беш аз ду сол сарбозони он дасти кам 72 ҳазор нафар мардуми Ғаззаро куштаанд, ки беш аз 70 дарсади онҳоро кӯдакону занон ва пиронсолон ташкил медиҳанд.

Ҳоло баъзе созмонҳои ҳуқуқи башарӣ талош доранд сарбозони исроиле, ки дар шабакаҳои иҷтимоӣ аз беҳрамии худ дар Ғазза наворҳо нашр кардаанд, пайгирӣ намуда, онҳоро бо иттиҳоми наслкушӣ ба додгоҳҳои байналмилалӣ бисупоранд, то натавонанд озодона дар дигар кишварҳо сайру гашт кунанд.

Чаро имсол таъйини Рамазон ихтилофи зиёдеро ба вуҷуд овард?

0

Шоми дирӯз дар шабакаҳои иҷтимоии тоҷикӣ ва ғайри он баҳсҳои шадиде дар мавриди духули моҳи мубораки Рамазон ба вуҷуд омад.

Бархе мегуфтанд, ки моҳи Рамазон аз 18-уми феврал оғоз мешавад, баъзе дигар 19-ум мегуфтанд. Ин ҳам дар ҳолест, ки аксари кишварҳо ва марказҳои исломӣ аз қабл рӯзи оғози моҳи мубораки Рамазонро 19-уми феврал таъйин карда буданд.

Ин кишварҳо ва марказҳои исломӣ ба далели “ҳисоботи дақиқи фалакӣ” рӯзи аввали Рамазонро аз қабл эълон карданд. Аммо кишварҳои Арабистони Саудӣ, Қатар, Имороти Муттаҳидаи Арабӣ, Кувайт чун шоми 17-уми феврал аз дидани моҳ хабар доданд ва оғози моҳи Рамазонро 18-уми феврал эълон карданд, дар аксари кишварҳои дунё ва ҳатто байни марказҳои исломӣ ва судури фатво ихтилоф ба вуҷуд омад.

Аз ҷумла, баръзе аз шаҳрвандони Тоҷикистон, ки дар Макка қарор доштанд, ҷудогона аз мардуми Тоҷикистон ва муҳоҷирони дар Русия қарордошта хостанд, ки рӯзи 18-уми февралро рӯза бидоранд, чун Арабистони Саудӣ эълон кардааст.

Дар робита ба чунин ҳолат баъзе донишмандони динӣ дар шабакаҳои иҷтимоӣ навиштанд, ки аз эълони Арабистони Саудӣ бояд тамоми кишварҳои исломӣ итоат кунанд ва рӯзи 18-уми февралро оғози Рамазон бидонанд. Аммо бархе дигар мегӯянд, ихтилоф дар дидани моҳ вобаста ба кишварҳо вуҷуд дорад ва ҳатто ин масъала дар замони саҳобаҳои Паёмбар (с) низ рух дода буд. Ва дар умум ихтилоф дар дидани моҳ як масъалаи табиӣ дар байни улавоми динӣ шинохта мешавад. Аз ин рӯ, мардуми ҳар минтақа бояд ба хотири иттиҳоду ҳамбастагӣ маркази фатво ва идораи исломии худро итоат кунанд.

Дар ҳамин ҳол Саидмукаррам Абудлқодирзода, раиси Шӯрои уламои Тоҷикистон имрӯз ба “Asia Plus” гуфт, ки моҳ “Дар Тоҷикистон дида нашуд. Аз ҳама баландтарин расадхонаҳоро мо дорем. Дар кӯҳҳои баланд, сарбафалак. Вале надиданд.” Аз ин хотир, моҳи Рамазон дар Тоҷикистон муофиқи эълони қаблӣ 19-уми феврал оғоз мешавад.

Муфтӣ таъкид намуда, ки кишварҳое, ки Рамазонро 18-уми феврал эълон карданд, шояд моҳро бо асбобҳо ва дурбинҳои махсус дида бошанд, дар асл – ба гуфтаи ӯ – дидани моҳ шоми дирӯз номумкин буд.

Коршиносон ва донишмандони динӣ мегӯянд, дар асал муофиқи ҳадисҳои Паёмбар (с) мусалмонон бояд бо дидани моҳ рӯза бигиранд ва бо дидани он ид кунанд. Аммо ба хотири масофаҳои дарозе, ки то ҳазорҳо километр мерасад, баъзе кишварҳо аз ҳамдигар дуранд, моҳ дар кишваре дида мешавад ва кишвари дигар дида наметавонад. Ин амри табиӣ аст ва мардум бояд аз муфтиёти расмии минтқаи худ итоат кунанд.

Ба муносибати фарорасии моҳи мубораки Рамазон ҳайати эҷодии Azda Tv тамоми мусалмонони дунё, бахусус ҳамватанонро табрик мегӯяд ва аз даргоҳи Худованд хоҳони он аст, ки тоату ибодатҳои якояки мову шуморо мавриди қабули даргоҳаш гардонад.

Баррасии ҳамкориҳои сармоягузории ИА ва Тоҷикистон

0

Дар шаҳри Душанбе мулоқоти раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон Султон Раҳимзода бо сафири Иттиҳоди Аврупо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Радослав Дарски баргузор гардид.

Зимни мулоқот ҷонибҳо вазъи кунунӣ ва дурнамои ҳамкориҳои Тоҷикистон ва Иттиҳоди Аврупоро дар соҳаҳои сармоягузорӣ ва иқтисод баррасӣ карда, аз беҳтар намудани фазои сармоягузорӣ, ҷалби сармояи аврупоӣ, татбиқи лоиҳаҳои муштарак ва рушди иқтисоди устувору “сабз” гуфтаанд.

Сомонаи расмии Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатӣ гуфтааст, ки дар охири мулоқот Султон Раҳимзода ва Радослав Дарски таҳкими ҳамкориҳои минбаъда гуфта, изҳори омодагӣ барои густариши ҳамкориҳои амалӣ дар самтҳои афзалиятнок карданд.

Мулоқоти сафири ИА бо ин мақомдори тоҷик дар ҳоле баргузор мешавад, ки Ҳукумати Тоҷикистон дар баробари ҷалби сармоя аз кишварҳои ИА ҳамчунин талош доранд ба низоми GSP+ (Низоми умумии имтиёзҳо) шомил гардад, аммо Иттиҳоди Аврупо борҳо гуфта буд, ки барои Брюссел пешрафти воқеӣ дар соҳаҳои ҳуқуқи инсон, плюрализми сиёсӣ, озодии баён, истиқлоли ВАО ва иштироки ҷомеаи шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон дар баррасии дархости ҳукумати кишвар барои шомил шудан ба барномаи GSP+ аҳамияти калидӣ дорад. Ва маълум нест, ки мақомоти Тоҷикистон то куҷо омодаанд ин талаби ИА-ро барои шомил шудан ба ин низом иҷро кунанд.

Зодаи Душанбе муовини раиси КДАМ-и Қирғизистон шуд

0

Дар Бишкек пас аз барканории Қамчибек Тошиев аз вазифаи муовини раиси Девони вазирон ва раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Қирғизистон раванди тағйироти кадрӣ дар сохторҳои қудратӣ ва дигар ниҳодҳои давлатӣ идома дорад.

Имрӯз, 17-уми феврал раисҷумҳури Қирғизистон Содир Ҷабборов фармон дар бораи таъйини Оқилбек Намазовро ба вазифаи муовини раиси КДАМ-и Қирғизистон имзо кард. Намазов дар ин вазифа Тимур Шабданбековро иваз кардааст.

Гуфта мешавад, Оқилбек Намазови 54-сола зодаи шаҳри Душанбе буда, то ин дам дар вазифаи муовини раиси Хадамоти давлатии гумруки Қирғизистон кор мекард.

Бояд гуфт, ин тағйирот дар КДАМ-и Қирғизистон дар ҳолест, ки чанде пеш Содир Ҷабборов ҳампаймони асосиаш Қамчибек Тошиевро, ки дар табобат дар Олмон қарор дошт, якбора аз вазифа барканор карда, ба дигаргунӣ дар КДАМ-и Қирғизистон даст зад ва Хадамоти марзбонӣ ва Хадамоти рақами 9, ки масъулияти таъмини амнияти президентро ба уҳда дорад, аз зери идораи он берун овард.

Пас аз барканории Тошиев сухангӯйи Ҷабборов аз номи ӯ навишта буд, “ин тасмимро, пеш аз ҳама, ба манфиати кишварамон қабул кардам, то дар байни ҷомеа ва ниҳодҳои давлатӣ тафриқа (ҷудоӣ) нашавад ва баръакс ягонагӣ тақвият ёбад”.

Ҳамчунин се муовини Тошиев аз вазифа барканор шуда, чанде аз кормандони ин ниҳод бо иттиҳоми фасодкорӣ ва дигар ҷиноятҳо боздошт гардидаанд.

Тошиев дар ҳоле аз вазифаҳояш барканор шуд, ки дар аввали моҳи феврал дар Қирғизистон дар мавриди муҳлати салоҳиятҳои президент баҳс бархост ва 75 сиёсатмадор дар як муроҷиатнома хостори гузарондани интихоботи нав шуданд.

Панҷ тан аз муаллифони нома, аз ҷумла сафири пешини Қирғизистон дар Узбекистон Эмилбек Узоқбоев; ходими иҷтимоӣ Бекболот Талгарбеков; вакили пешини маҷлис Қурмонбек Деҳқонбоев; муовини пешини вазири корҳои дохилӣ Курсан Асанов ва муовини собиқи сарвазир Аали Қарашев бо иттиҳоми талоши ташкили беназмиҳои оммавӣ дар Қирғизистон дастгир шудаанд.

Пас аз ин Нурлан Турғунбек, раиси порлумони Қирғизистон, рӯзи 12-уми феврал дар пасманзари “тағйироти ҷиддии сиёсӣ” дар кишвараш курсиро ихтиёрӣ тарк кард.

Ҳамчунин дар дигар ниҳодҳои давлатии Қирғизистон барканории мақомдорон идома дошта, рӯзи 16-уми феврали соли ҷорӣ вазири нақлиёт Абсаттор Сирғабоев, вазири захираҳои табиӣ Медер Машиев ва вазири ҳолатҳои фавқулода Бообек Аҷикеев бо фармони Ҷабборов аз мақомҳояшон озод гардиданд.

Расонаҳои қирғизӣ афроди барканоршударо наздикони Қамчибек Тошиев ном мебаранд. Вале то ҳанӯз Тошиев ё афроди наздик ба ӯ вокуниши расмие ба ин тағйироти Ҷабборов нашр накардаанд.

Коҳиши бесобиқаи иштироки тоҷикон дар барномаи “Переселения”-и Русия

0

Бино ба иттилои мақомоти Русия, таваҷҷуҳи шаҳрвнадони кишварҳои Осиёи Марказӣ ба барномаи “Переселения” барои оилваӣ кӯчидан ба Русия бесобиқа коҳиш ёфтааст.

Тибқи омори Вазорати корҳои дохилии Русия, дар соли 2025 дар доираи барномаи давлатии “Кӯчонидани ихтиёрии ҳамватанон ба Федератсияи Русия” 26,7 ҳазор нафар кӯчидаанд. Ин шумора пасттарин нишондиҳанда дар 15 соли охир арзёбӣ мешавад.

Расонаҳо бо такя ба маълумоти Вазорати корҳои дохилии Русия менависанд, ки дар соли 2025 мақомоти давлатӣ аз 37 ҳазор нафар барои иштирок дар ин барнома дархост гирифтаанд. Аз ин миқдор танҳо 26,7 ҳазор нафар воқеан ба Русия кӯчида, ба қайд гирифта шудаанд.

Мақомот мегӯянд, ҳатто дар замони оғози ҷанги Русия бар зидди Украина дар соли 2022, ки аксари муҳоҷирон аз омадан ба ин кишвар меҳаросиданд, боз ҳам иштирок дар барномаи мазкур зиёд буд. Оморҳо нишон медиҳанд, ки он сол 112,7 ҳазор дархост ба барнома пешниҳод гардид, ки аз онҳо 64,8 ҳазор дархостдиҳанда пазируфта ва ба Русия кӯч бастанд.

Бар асоси омори Вазорати корҳои дохилии Русия, соли 2025 шаҳрвнадони Тоҷикистон ҳамагӣ 2,4 ҳазор нафар ба Русия кӯч бастаанд. Ин дар ҳолест, ки соли 2019 масъулони Идораи муҳоҷирати Русия дар Тоҷикистон гуфта буданд, ки дар 9 моҳи аввали ҳамон сол бештар аз 9 ҳазор шаҳрванди Тоҷикистон барои кӯч бастан ба Русия ариза дода буданд.

Омори соли 2025 нишон медиҳанд, ки мавқеи Тоҷикистон дар барномаи мазкур ба таври назаррас тағйир ёфтааст. Агар соли 2024 ҷумҳурӣ аз рӯи шумораи шаҳрвандоне, ки ба Русия кӯч бастанд, дар байни кишварҳои Осиёи Марказӣ дар ҷойи дуюм қарор дошта бошад, соли 2025 ба ҷойи панҷум, яъне аз ҳама поёнтар қарор гирифт.

Коршиносон камтаваҷҷуҳии шаҳрвнадони Тоҷикистонро дар ин барнома ба чанд омил рабт медиҳанд. Аз ҷумла, ба гуфтаи онҳо, яке аз омилҳои асосӣ ин вазъи сиёсӣ ва иқтисодии имрӯзаи Русия ва низ гузоштани қонунҳои сахт алайҳи муҳоҷирон дар солҳои ахир мебошад. Инчунин муносибати дурушти мақомоти рус бо муҳоҷирон ва ҳатмӣ намудани озмуни забони русӣ метавонад аз омилҳои таъсиргузор дар ин самт бошад.

Аммо коршиноси “Бунёди ПСП оид ба муҳоҷират ва муносибатҳои байниқавмӣ” Андрей Якимов бар ин назар аст, ки “аксари онҳое, ки мехостанд”, аллакай ба Русия кӯчидаанд. Ба гуфтаи ӯ, ҷойгоҳи иҷтимоии барнома тадриҷан кам мешавад, зеро барнома асосан барои зодагони давраи Иттиҳоди Шӯравӣ пешбинӣ шуда буд. Онҳое, ки ҳангоми пошхӯрии Шӯравӣ 20-сола буданд, имрӯз 55-солаанд, дар ҳоле ки барнома бештар барои афроди қобили кор нигаронида шудааст.

Ҳамзамон бархе дигар бар ин назаранд, ки тағйири шартҳои барномаҳои кумаки иҷтимоӣ дар Русия яке аз омилҳои коҳиши нишондиҳандаҳои Тоҷикистон дар ин барнома аст. Чун то соли 2024 кумакҳои иҷтимоӣ барои оилаҳои кӯчбаста яке аз ангезаҳои муҳими иштирок дар барнома ба ҳисоб мерафт. Аммо аз соли гузашта қонунҳо тағйир ёфтанд ва акнун оилаҳо замоне ҳаққи дарёфти чунин кумакро доранд, ки шаҳрвандии Русияро дошта бошанд ва фарзандонашон дар қаламрави Русия ба дунё омада бошанд.

То соли 2024 раванди кӯч бастани шаҳрвандони Тоҷикистон ба Русия нигаронкунанда арзёбӣ мешуд. Зеро аксари мардум ба хотири шароити бади иқтисодӣ мехостанд оилавӣ Тоҷикистонро тарк кунанд. Аммо пас аз ҳамлаи маргбори “Крокус Сити Ҳолл” дар соли 2024, ки аксари иштирокчиёнаш шаҳрвнадони Тоҷикистон гуфта мешуданд, муносибати мақомоти Русия ва ҳатто мардуми оддиро нисбати тоҷикистониён тағйир дод. Ва ин боис шуд, ки даҳҳо ҳазор шаҳрванди Тоҷикистон бедалел аз қаламрави Русия барои солҳои тӯлонӣ ихроҷ шуданд, ки ин боиси камтаваҷҷуҳи шаҳрвандон ба ин барнома гардид.

Талошҳои БМТ барои дур задани таҳримҳои ИА аз се бонки тиҷоратии кишвар

0

Бонки миллии Тоҷикистон (БМТ) бо таъсиси гурӯҳи кории махсус талош дорад бо Иттиҳоди Аврупо (ИА) дар мавриди таҳримҳои ҷоришуда бар зидди бонкҳои Тоҷикистон гуфтушунид кунад.

Гуфта мешавад, гурӯҳи кории Бонки миллии Тоҷикистон бо сохторҳои дахлдори Иттиҳоди Аврупо дар тамосҳои доимӣ қарор дошта, талош доранд таҳримҳои соли 2025-ро нисбат ба се бонки тиҷоратии кишвар – ҶСК “Коммерсбонк Тоҷикистон”, ҶСП “Спитамен Бонк” ва ҶСП “Душанбе Сити Бонк” – бардорад.

Ин таҳримҳо дар ҳоле алайҳи бонкҳои Тоҷикистон ҷорӣ шуданд, ки ИА 23-юми октябри соли 2025 19-умин бастаи таҳримҳояшро алайҳи Русия ҷорӣ кард.

Раиси Бонки миллии Тоҷикистон Фирдавс Толибзода зимни нишасти матбуотӣ рӯзи 11-уми феврали соли равон изҳор дошт, ки: “Аз ҷониби Аврупо як шахси масъул вобаста ба ин масъала муайян шудааст ва мо бо ӯ пайваста кор мебарем. Ҳамзамон, бонкҳои зери таҳрим низ дар ин самт фаъоланд, низоми назорати дохилиро пурзӯр мекунанд ва камбудиҳои қаблан зикршударо бартараф менамоянд”.

Тибқи иттилои расмӣ, таҳримҳо ба низоми бонкии Тоҷикистон таъсири ҷиддӣ нарасондаанд. Наврӯз Валиев, роҳбари намояндагии БМТ дар вилояти Суғд, 6-уми феврал таъкид карда буд, ки ин маҳдудиятҳо “ҳамчун тавсия барои пешгирӣ аз вайрон кардани уҳдадориҳо бо шарикони аврупоӣ” дида мешаванд ва ба фаъолияти умумии бонкҳо ва ҳамкориҳои асосӣ бо Русия таъсири назаррас надоранд.

Ин ҳам дар ҳолест, ки ба гуфтаи масъулони БМТ, гардиши мол миёни Тоҷикистон ва Русия дар соли 2025 24,8% афзоиш ёфта, ба 2,47 млрд доллар расидааст.

Иттиҳоди Аврупо бо ҷорӣ кардани таҳримҳо алайҳи бонкҳои Тоҷикистон ҳама гуна муомилот бо ин бонкҳоро барои шахсҳо ва ширкатҳои аврупоӣ мамнуъ эълон кард. Мақомоти ИА ин се бонки Тоҷикистонро дар кумак ба канорзадани таҳримҳои зидди Русия муттаҳам кардаанд.

Аммо БМТ таъкид мекунад, ки кор дар самти ислоҳи камбудиҳо ва тағйири санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ идома дорад. Ин талошҳо ҳадаф доранд, ки хавфҳои эҳтимолиро кам кунанд ва робитаҳои байналмилалии низоми бонкиро ҳифз намоянд. Вале то ҳол ҳеҷ гуна қарори расмӣ дар бораи бардоштани таҳримҳо нашр нашудааст, аммо масъулони БМТ умед доранд, ки бо роҳҳои гуфтушунид битавонад ин таҳримҳоро бекор кунанд.