Навори муроҷиати шаҳрванди 24-солаи Тоҷикистон Азимзода Давлат Одина, ки ҳоло дар асорат дар Украина қарор дорад, ба дасти Azda.tv расид, ки дар он ӯ мегӯяд пас аз боздошт дар Русия маҷбураш карданд то бо Вазорати дифои ин кишвар шартнома имзо кунад ва сипас ба ҷанг алайҳи Украина фиристода шудааст.
Ба гуфтаи Азимзода, то замони боздошт ӯ ҳамчун пайки (курйер) хизматрасонии “Яндекс.Еда” дар Русия фаъолият мекард ва як рӯз ҳангоми кор фармоише қабул мекунад, ки баъдан бекор мешавад. Ӯ мегӯяд, баъди чанде фармоишгар ба ӯ занг зада, иддао кардааст, ки фармоишро иштибоҳан бекор кардааст ва хоҳиш намудааст, ки бастаро ба ӯ расонад. Аммо Азимзода ҷавоб додааст, ки баъди бекор шудани фармоиш, он дигар ба пайк тааллуқ дорад ва агар хоҳиш дошта бошад, худаш омада онро бигирад.
Ин муҳоҷири тоҷик мегӯяд, ки ба фармоишгар суроғаро равон кард, вале тақрибан як соат баъд ба ҷойи фармоишгар кормандони пулис омада, ӯро боздошт карданд. Баъдан, тавре худи ӯ иддао мекунад, ба ӯ хабар додаанд, ки дар дохили баста маводи мухаддир мавҷуд будааст.
Азимзода Давлат мегӯяд, пас аз боздошт ба ӯ пешниҳод карданд, ки бо Вазорати мудофиаи Русия шартнома имзо кунад. Ба гуфтаи ӯ, масъулон гуфтаанд, ки дар сурати имзои шартнома ҳар моҳ 3 миллион рубл маош мегирад, аммо агар рад ҳам кунад, мефиристандаш, вале бе ҳеҷ гуна пардохт.
Ба гуфтаи ин шаҳрванди Тоҷикистон, баъд аз ин ба ӯ иҷозат додаанд, ки бо пайвандонаш тамос гирад. Наздиконаш ба ӯ гуфтаанд, ки вакили дифоъ мегиранд, зеро бовар доштанд, ки агар ӯ аз мавҷудияти маводи мухаддир дар баста огоҳ набошад ва танҳо вазифаи пайкиро иҷро карда бошад, метавон аз ҳуқуқаш ҳимоят ва ӯро озод кард. Аммо худи Азимзода мегӯяд, ки он вақт аллакай шартномаро имзо карда буд ва пайвандонаш низ гуфтаанд, ки дигар имкони кумак карданро надоранд ва тавсия додаанд, ҳамин ки имкон пайдо кард, худро ба асорат супорад.
Сипас ӯро ба як полигони ҳарбӣ мефиристанд, ки онҷо тамринҳо аз соати панҷи субҳ оғоз шуда, то соати ҳафти бегоҳ идома мекарданд ва баъдм тамрин низ онҳоро то дергоҳ ба корҳои гуногун маҷбур мекарданд. Ба гуфтаи Азимзода, бо онҳо муносибати хеле бад мешуд ва ҳуқуқи онҳо риоя намегардид. Ӯ инчунин мегӯяд аксари афроди дар полигон ҳузурдошта маҳбусон ва шаҳрвандони хориҷӣ, аз ҷумла аз Узбекистон, Қирғизистон ва Қазоқистон буданд ва чанд шаҳрванди Русия низ ҳузур доштанд, ки нисбаташон парвандаҳои ҷиноятӣ боз шуда буд.
Баъди муддате, воҳиде, ки ӯ дар ҳайати он қарор дошт, ба хати пеши ҷанг фиристода шуда, онҳоро барои кандани хандақҳо ва иҷрои корҳои дигар маҷбур мекарданд. Ӯ мегӯяд, дар гурӯҳи онҳо тақрибан 22 нафар буд, аммо аксари онҳо дар рӯзҳои аввал кушта ё сахт захмӣ шуданд.
Азимзода мегӯяд, дар яке аз лаҳзаҳо аз иҷрои фармонҳо бо хомӯш кардани дастгоҳи бесим (ратсия) сарпечӣ карда, тавонист мавқеи худро тарк намояду шабро дар дарахтзоре рӯз кунад ва худро ихтиёран ба нерӯҳои украинӣ таслим кунад.
Ба иддаои ин муҳоҷири тоҷик , дар асорати Украина бо ӯ муносибати хуб мекунанд ва бо 3 вақт хӯрок ва дигар шароити зарурӣ таъмин аст.
Дар анҷоми муроҷиаташ Азимзода аз шаҳрвандони Тоҷикистон ва дигар кишварҳо даъват мекунад, ки бо Вазорати дифои Федератсияи Русия дар ягон шароит шартнома имзо накунанд. Ба гуфтаи ӯ, шаҳрвандони хориҷиро бештар ба хатарноктарин минтақаҳои ҷанг мефиристанд, ки эҳтимоли кушта шудан дар онҷо хеле болост. Ӯ ҳамчунин ба онҳое, ки аллакай нохоста ба ҷанг фиристода шудаанд, тавсия додааст, ки дар сурати пайдо шудани имконият, худро ба асорат супоранд. Ба гуфтаи ӯ, дар асорати Украина бо асирони ҷанг муносибати хуб карда мешавад ва шароити зарурии нигаҳдорӣ фароҳам аст.
Бояд гуфт, Азимзода Давлат ягона зодаи Тоҷикистон нест, ки аз аз Русия ба ҷанги Украина фиристода мешаваду онҷо ба асорат меафтад. Пештар низ дар расонаҳо наворҳои чанд шаҳрванди Тоҷикистон нашр гардида буданд, ки сарбозони тоҷик пас аз ба асорати артиши Украина афтодан аз иштироки худ дар ҷанг изҳори пушаймонӣ карда, гуфтаанд, ки бо роҳҳои гуногун ба имзои шартнома бо Вазорати мудофиаи Русия водор шудаанд. Аксари онҳо низ аз шаҳрвандони Тоҷикистон ва дигар кишварҳои Осиёи Марказӣ даъват карда буданд, ки ба чунин шартномаҳо имзо нагузоранд.
Тибқи иттилои Маркази ҳамоҳангсозии асирони ҷангии Украина «Хочу жить», то аввали соли 2026 дар ихтиёри ин ниҳод маълумоти шахсии беш аз 11 ҳазор шаҳрванди кишварҳои Осиёи Марказӣ мавҷуд аст, ки дар сафи Қувваҳои мусаллаҳи Русия зидди Украина ҷангидаанд ё дар ин ҷанг кушта шудаанд. Аз ин шумора беш аз 3 ҳазор нафар шаҳрвандони Тоҷикистон мебошанд.
Бояд гуфт, ин танҳо маълумоти шахсии афродест, ки лоиҳаи “Хочу жить” дар дасташ дорад ва шумораи шаҳрвандони кишварҳои Осиёи Марказӣ, ки аз ҷониби Русия бар зидди Укриана ҷангида истодаанд ва ё кушта шудаанд, метавонад бамаротиб бештар бошад. Чун аввали соли 2025 раҳбари Маъмурияти байналмилалии исломӣ муфтӣ Шафиқ Пшихачев дар ҷаласаи Палатаи ҷамъиятии Федератсияи Русия гуфта буд, ки танҳо аз Тоҷикистон беш аз 8 ҳазор нафар дар сафи артиши Русия қарор гирифта, бар зидди Украина меҷанганд.
Масъулони лоиҳаи «Хочу жить» ҳамчунин мегӯянд, ки мақомоти Русия зимни рейдҳо муҳоҷирони кориро боздошт намуда, дар баъзе мавридҳо онҳоро таҳти фишор, таҳдиди зиндон ё ихроҷ водор месозанд, то бо Вазорати мудофиаи Русия шартнома имзо кунанд.
Пас аз ворид шудан ба артиш, тоҷиконро аксар вақт дар воҳидҳои ҷудогона ҷамъ карда, ба минтақаҳое равона месозанд, ки талафот дар онҷо махсусан зиёд аст ва ҳатто дар сурати анҷоми шартнома онҳоро аз хати ҷанг ба Русия барнамегардонанд.
Пештар ба Azda.tv як сарбози тоҷик низ гуфта буд, ки шартномаи яксолааш бо Вазорати дифои Русия ба охир расид, аммо бо гузашти ду моҳ аз он ва навиштани даҳҳо ариза ва нома ба Додситонӣ ва Вазорати дифоъи Русия ба ӯ иҷоза надодаанд, ки аз минтақаи ҷангӣ берун барояд ва ҳатто натавонистааст рухсатӣ дарёфт кунад.
Ӯ ҳамчунин таъкид карда буд, ки вазъи руҳияш бад асту чашми чапаш хуб намебинад ва маълумотномаи духтур ва тавсифнома (характеристика)-и муовини фармондеҳи дастаи низомӣ (командири рота)-яшро ба даст овардааст, ки дар онҳо гуфта мешавад, ҳақи идомаи ширкат дар ин ҷангро надорад.
