Дар намоишгоҳи байналмилалии ҳавонавардии Фарнборо (Бритониёи Кабир) ширкати нави хусусии ҳавопаймоии Тоҷикистон «Shohin Airlines» барои харидани чаҳор ҳавопаймои мусофирбарии Airbus шартнома баст. Дар ин бора маркази матбуотии ин ширкати навтаъсис хабар медиҳад. Сойти расмии Airbus ҳам ин хабарро тасдиқ мекунад.
Ин аввалин созишномаи мустақими ҳавонавардии ғайринизомии Тоҷикистон бо ширкати Airbus мебошад. Қаблан Сомон Эйр, ширкате, ки бозори парвозҳои байналмиллалии Тоҷикиистонро монополия кардааст, чандин ҳавопаймои нав харида буд, аммо аз рақиби Airbus – ширкати амрикоии Boeing.
Гуфтанист ширкати «Shohin Airlines» ҳамагӣ моҳе пеш таъсис шудааст. Муассисони ин ширкат маълум нестанд ва дар ҳеҷ куҷо дар ин бора маълумот дарҷ нашудааст. Бо дарназардошти ин ки
дар Тоҷикистон ширкатҳои бузург танҳо аз тарафи аъзои хонаводаи раисҷумҳур таъсис дода мешаванд;
“Сомон Эйр” ба Ҳасан Асадуллозода, хоҳарарӯси Эмомалӣ Раҳмон таъаллуқ дорад ва Асадуллозода ҳамеша рақибонашро аз бозор берну кардааст, аз ҷумла ширкати давлатии “Тоҷик Эйр”-ро;
бинобар ба ҳама аъзои хонавода нарасидани бизнесҳои калон чанд соли охир байни аъзои он рақобати тиҷоратӣ шурӯъ шудааст
мешавад тахмин зад, ки ин ширкат ба яке наздикони раисҷумҳур таъаллуқ дорад.
Қимати расмии (каталогӣ) ин ҳавопаймоҳоро ширкати Airbus чунин нишон медтҳад: Airbus A320neo – тақрибан $110,6 миллион, Airbus A321neo – тақрибан $129,5 миллион. Яъне қимати ин чаҳор ҳавопаймо ба ним миллиард доллар наздик аст.
Дар ҳамин ҳол, истеҳсолкунандагони ҳавопаймо ҳангоми хариди якчанд ҳавопаймо дар як вақт тахфифҳои бузурге – аз 40 то 50% ироа мекунанд. Яъне қимати воқеии бозории (Market Value) як A320neo дар созишномаҳо тақрибан $50–55 миллион ва A321neo тақрибан $60–65 миллион мебошад.
Бо ин ҳисоб, арзиши умумии шартномаи 4 ҳавопаймо (ду A320neo ва ду A321neo) бо назардошти тахфифҳои тиҷоратӣ тақрибан $220 – $240 миллион долларро ташкил медиҳад.
Ҳанӯз маълум нест ин ширкат нияти парвоз ба кадом самтҳоро дорад, аммо корҳиноси тоҷик Абдуманнон Шералиев, ки солҳо дар ин соҳа фаъолият кардааст, мегӯяд “хариди якбора чаҳор ҳавопаймо ба ин маънист, ки ширкати нави ҳавопаймоӣ мутмаъин аст метавонад ҷои пои “Сомон Эйр” дар бозори кишварро танг намояд”.
Ба гуфтаи ӯ “барои чаҳор ҳавопаймо ҳади ақал 50 парвоз дар ҳафта лозим аст. Ҳеҷ ширкате наметавонад дар кӯтоҳмуддат ин қадар парвозҳоро роҳандозӣ кунад, магар дар ҳоле, ки ба хатсайрҳои ҷоафтода, мисли парвозҳо ба бузургшаҳрҳои Русия ворид шавад. Яъне “Сомон Эйр”-ро аз чанд хатсар берун кунад, ҳамон гуна ки “Сомон Эйр” бо “Тоҷик Эйр” карда буд”.
Гуфтанист, “Сомон Эйр” бо вуҷуди доштани номи тоҷикӣ, муталлиқ буданаш ба додарарӯси раисҷумҳури Тоҷикистон ва монополия кардани бозори кишвар, ширкати ватанӣ нест. Ин ширкат дар ҷазираҳои Вирҷиниё ба қайл гирифта шудааст. Ҳамчунин бо фармони раисҷумҳур аз пардохти бештари андозҳо озод карда шудааст.
