Вазорати рушди иқтисод ва савдо ва Агенттии экспорти Тоҷикистон аз “рекордҳо”-и нав дар нимсолаи аввали соли 2026 хабар доданд.
Бино ба омори расмӣ, гардиши савдои хориҷии кишвар ба 6,82 миллиард доллар расида, нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 44,2% ё беш аз 2 миллиард доллар афзоиш ёфтааст.
Мақомот ифтихор мекунанд, ки содирот (экспорт) якбора 65,4% афзуда, ба 1,58 миллиард доллар ва воридот (импорт) бо афзоиши 38,8% ба 5,24 миллиард доллар расидааст.
Аммо паси ин рақамҳои пурвоҳма аслан чӣ меистад?
Таҳлили таркиби содирот нишон медиҳад, ки иқтисоди кишвар ҳамчунон комилан ба кашидану фурӯхтани ашёи хом ва сарватҳои зеризаминӣ вабаста аст. Аз 1,58 миллиард доллар содирот:
Беш аз 517 миллион доллар (наздики як севуми тамоми содирот) танҳо ба фурӯши металлҳо ва санги қиматбаҳо (асосан тилло) рост меояд;
451,7 миллион доллар — консентрати металлҳо ва маъданҳо;
144,3 миллион доллар — сурма;
116,6 миллион доллар — алюминийи аввалия;
нахи пахта, матоъ ва маҳсулоти кишоварзӣ (хушкрот ва пиёз) бошад ҳамагӣ чанд миллион долларро ташкил медиҳанду халос.
Яъне наздики 80 фоизи содироти кишварро ашёи хоме ташкил медиҳад, ки бидуни коркарди амиқ ва эҷоди ҷойи кории доимӣ барои мардум аз кишвар берун кашонда мешавад.
Ҳамзамон, касри баланси тиҷоратӣ (фарқи байни воридоту содирот) ба 3,66 миллиард доллар расидааст. Ин ба он маъност, ки Тоҷикистон нисбат ба он чӣ мефурӯшад, се баробар бештар аз хориҷа маҳсулот ворид мекунад — аз сӯзишвориву гази моеъ гирифта, то гандуму мурғ ва таҷҳизоти сохтмонӣ.
Ҳамчунин мақомот фахр мекунанд, ки дар нимсолаи аввал ММД-и кишвар 8,2% ва истеҳсоли саноатӣ 14,1% афзоиш ёфтааст. Аммо коршиносон таъкид мекунанд, ки ин «ҷаҳишҳо» на аз ҳисоби ислоҳоти сохторӣ ё рушди иқтисоди мустақил, балки аз ҳисоби боло рафтани нархи ҷаҳонии тилло, пули муҳоҷирон ва овардани таҷҳизот барои Роғуну дигар лоиҳаҳо аз ҳисоби қарзҳои нав мебошад.
Калонтарин шарикони тиҷоратии Тоҷикистон ҳамоно Чин ва Русия боқӣ мемонанд, ки аввалӣ бештар таҷҳизоту истеъмолотро ба бозор ворид мекунад ва дувумӣ бозори сӯзишвориро дар дасти худ дорад. Суис ва Белжик бошад, танҳо ҳамчун харидорони тиллову сарватҳои хоми тоҷикон дар ин рӯйхат қарор гирифтаанд.
