Мақомоти Тоҷикистон аз афзоиши 7-% истеҳсоли нерӯи барқ дар соли 2025 хабар медиҳанд, ки тибқи омори расмӣ, ҳаҷми умумии он ба 24 млрд кВт·соат расидааст.
Дар гузориш гуфта мешавад, ки танҳо дар соли 2025 дар ин бахш 13 лоиҳаи давлатии сармоягузорӣ ба маблағи умумии 14,9 млрд сомонӣ (тақрибан 1,59 млрд доллар) татбиқ гардидааст. Ҳадафи асосии ин лоиҳаҳо — таҳкими пояҳои энергетикӣ ва таъмини рушди устувори соҳа арзёбӣ мешавад.
Қаблан раисҷумҳури худкомаи Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар паёми худ ба парлумон зикр карда буд, ки дар давоми даҳ соли охир ба соҳаи энергетика 60 млрд сомонӣ (6,41 млрд доллар) сармоягузорӣ шудааст. Ба иттилои ӯ, ҳаҷми истеҳсоли нерӯи барқ дар ин давра 7 млрд кВт·соат ё худ 40 дарсад афзоиш ёфтааст. Агар соли 2015 Тоҷикистон 17,2 млрд кВт·соат нерӯи барқ тавлид мекард, то соли 2025 ин рақам ба 24,2 млрд кВт·соат расидааст.
Мақомоти Тоҷикистон дар ҳоле аз афзоиши истеҳсоли нерӯи барқ дар соли 2025 мегӯянд, ки аз моҳи сентябри соли гузашта қариб дар баъзе минтақаҳои кишвар маҳдудияти барқ оғоз шуд ва дар моҳҳои ноябр ва декабр ба тамоми кишвар густариш ёфт. Ҳоло дар аксар шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ, бахусус деҳоти дурдаст барқ тақрибан 2-4 соат дар як шабонарӯз дода мешавад.
Ба назари коршиносон, ин ҳолати бебарқии шадид дар сармои зимистон саволи ҷиддиро ба миён меорад, ки агар истеҳсоли барқ воқеан афзоиш ёфта бошад, чаро норасоии он шадидтар эҳсос шуд? Ва мақомот ҳам пайваста далел меоварданд, ки иллати норасоии барқ камобӣ дар обанборҳост.
Мақомоти дахлдор мегӯянд, сабаби афзоиши истеҳсоли нерӯи барқ ин “афзоиши талаботи дохилӣ” мебошад. Тибқи маълумоти худи мақомот, эҳтиёҷ ба нерӯи барқ сол ба сол меафзояд ва то соли 2030 метавонад 31 дарсад бештар шавад. Аммо ин ё қатъи барқ ҳам ба далел метавонад рабт дошта бошад? Зеро афзоиши талабот падидаи пешбинишаванда аст ва бояд қаблан дар сиёсати банақшагирии энергетикӣ ба инобат гирифта шавад.
Таҳлилгарон инчунин ба мушкилоти тақсим ва идоракунии нерӯи барқ ишора мекунанд. Қисме аз нерӯи истеҳсолшуда метавонад ба кишварҳои хориҷ содир шуда бошад ё дар шабакаҳои фарсуда талаф ёфта бошад. Ба гуфтаи коршиносон, талафоти техникӣ дар шабакаҳои барқии Тоҷикистон то ҳол дар сатҳи баланд қарор дорад ва ин омил метавонад қисми назарраси истеҳсолро нобуд кунад.
Дар ҳамин ҳол, мақомот умеди асосиро ба нерӯгоҳи барқи обии “Роғун” бастаанд. Раҳмон зимин суханронияш ҳангоми ироаи паём гуфта буд, ки бо ба истифода додани агрегати сеюми ин нерӯгоҳ дар соли 2027 мушкилоти бебарқӣ пурра ба охир мерасад. Вале ин суханест, ки солҳост такрор мешавад ва аммо воқеият чизи дигар аст.
