Дар рӯзи сеюми нишасти САҲА дар мавриди санҷиш ва баҳодиҳии ҳуқуқи инсон аз таъқибу боздошти рӯзноманигорони тоҷик, зиндониёни сиёсӣ ва фишор болои ҷомеаи шаҳрвандии кишвар гуфтанд.
Нишасти навбатии САҲА, ки “Озодиҳои асосӣ” ном дошт ва мавзуъҳои озодии андеша ва баён, озодии ВАО ва бехатарии журналистонро дар бар мегирифт, дар он намояндаи “Маркази Тоҷикистон дар мавриди ҳуқуқи башар” Илҳомҷон Ёқубов суханронӣ намуд. Ӯ зимни суханронияш тахкид кард, ки тайи чанд соли ахир бо далоили сиёсӣ режими Эмомалӣ Раҳмонов беш аз 30 хабарнигорро ба муҳлатҳои тӯлонӣ зиндон маҳкум кардааст.
Илҳомҷон Ёқубов мегӯяд, танҳо дар соли гузашта беш аз даҳ рӯзноманигор бо иттиҳоми сохта боздошт ва ба муҳлатҳои тӯлонӣ, аз ҷумла Улфатхоним Мамадшоева ба 21 сол, Далери Эмомалӣ ба 10 сол ва Абдулло Ғурбатӣ ва Завқибек Аминӣ 7 сол маҳкум шуданд.
Инчунин Илҳомҷон Ёқубов дар идома гуфт, ки қаблан хабарнигорони дигар низ, монанди Махмадали Хаит ба ҳукми абад, Абдуқаҳҳори Давлат, Раҳматуллои Раҷаб, Зубайдулло Розиқов ва Ҳикматулло Сайфуллозода то 28 сол равонаи зиндон шуда буданд.
Ба гуфтаи ин намояндани Маркази ҳуқуқи башари Тоҷикистон дар дохили кишвар боздоштҳо қатъ нашудаанд ва тайи се моҳи ахир нависанда Абдухалил Холиқзода, рӯзноманигор ва нависандаи маъруф Абдуқодири Рустам боздошт шуданд.
“Дар тӯли 8 сол беш аз сад рӯзноманигор аз Тоҷикистон фирор карданд. Дар Тоҷикистон “лайк” дар шабакаҳои иҷтимоӣ метавонад боиси 5-10 соли зиндон шавад. Садҳо нафаре ҳастанд, ки барои лайк ё шарҳ навиштан дар шабакаҳои иҷтимоӣ ҳукм гирифтаанд. Наздикони фаъолоне, ки аз хориҷа режимро интиқод мекунанд, аз ҷумла занон, пиронсолон ва ҳатто кӯдакон мавриди боздошт ва шиканҷа қарор мегиранд. Масалан, тайи панҷ рӯзи ахир беш аз сад наздикони фаъолон боздошт шудаанд, ки то ҳол сарнавишти баъзеи онҳо маълум нест” – гуфт Илҳомҷон Ёқубов.
Ин намояндаи Маркази ҳуқуқи башари Тоҷикистон аз ҳаёти шахсии худ мисол оварда гуфт, ки мақомот нисбати падару модараш, ки синну солашон аз ҳаштод гузаштааст ва хоҳараш парвандаи ҷиноятӣ боз кардааст.
Дар охир ӯ таъкид кард, ки бояд ба мақомоти Тоҷикистон фишор орем то саркӯби рӯзноманигоронро қатъ кунад ва маҳбусони сиёсиеро, ки дар зиндонҳои режим дар шароити ғайриинсонӣ нигоҳ дошта мешаванд озод кунад.
Инчунин, дар ин рӯз намояндаи ИМА Майкл Козак аз фишор болои ҷомеаи шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон изҳори нигаронӣ кард.
Майкл Козак зимни суханронияш гуфт, “Oн ки дар Тоҷикистон ҳукумат ба таври пайваста ҷомеаи шаҳрвандиро ҳадаф қарор медиҳаду баъди моҳи марти соли 2022 созмонҳои ҷамъиятӣ, бахусус дар ВМКБ-ро маҷбур мекунад баста шаванд, мавриди нигаронии амиқи мо мебошад. Мо аз ҳукумати Тоҷикистон тақозо мекунем, ки сохторҳои қудратӣ ба қонун пойбанд бимонанд ва аз ҳуқуқи инсон ва озодиҳои бунёдӣ дифоъ кунанд”.
Дар ҳамин ҳол дар ҳошияи нишасти имрӯзаи САҲА, ҷаласаи хосе дар мазуи зиндониёни сиёсии кишварҳои пасошуравӣ баргузор гардида, Намояндаи Кумитаи норвежии Ҳелсинки Мариус Фоссум аз зиндониёни сиёсии Тоҷикистон ва вазъияти имрӯзаи кишвар ёдовар шуд ва аз мақомоти тоҷик талаб кард, ки маҳбусони сиёсиро озод намуда, даст аз боздошт ва фишор болои дигарандешон ва пайвандонашон бардорад. Инчунин ӯ пешниҳод кард, ки мақомдороне, ки ҳуқуқи инсоро нақз мекунанд нисбаташон таҳрими магнитский ҷорӣ шавад.
