Дар ҳоле, ки оморҳои расмӣ аз додани маъумот дар бораи қурбониёни низоъи марзӣ аз ҷониби Тоҷикистон худдорӣ мекунад. Азия Плюс аз қавли манбаъи худ адади қурбониёнро аз ҷониби Тоҷикистон 19 нафар гуфт.
Бояд гуфт, ки ин адад ҳамарӯза дар пайи афзоиш аст. Радиои Озодӣ низ дирӯз 4 апрел исмҳои 18 нафар аз қурбониёнро дар низоъи ахири марз навишта буд. 88 нафар низ дар он задухурд захмӣ шудаанд.
Мақомоти Қирғизистон, ки аз аввали таниш пайваста дар расонидани иттилоот ба шаҳрвандонаш аз шаффофият кор гирифит аз 183 шаҳрванди маҷруҳ шудааш хабар медиҳад.36 нафари дигар бар асраи он задухурдҳо ҷон бохта аст.
Низоъҳо дар қитъаҳои гуногуни марзи Қирғизистону Тоҷикистон тақрибан ҳамасола рух медиҳанд. Тоҷикистону Қирғизистон беш аз 900 киломтр хатти марз доранд, ки танҳо 580 километри он муайян шуда аст.
Сабаби даргирҳоро коршиносон пеш аз ҳама, дар ҷараёни гуфтушунидҳо дар бораи делимитатсияи сарҳад (муайян кардани сарҳади давлатӣ бо тавсифи гузариш ва харитаи он) мегуянд, ки аз соли 2002 инҷониб давом дорад ва то ҳол ба итмом нарасидааст.
Душворӣ дар раванди гуфтушунидҳо аз он сабаб ба амал омадааст, ки ҳар як тараф ҳангоми муайян кардани марзҳо харитаҳои Шӯравии солҳои гуногунро мелок қарор медиҳанд, ки барои ҳар кадом шароити беҳтареро барои соҳиб шудани қисмате аз заминҳо баҳсӣ фароҳам бикунад.
Тибқи иттилои Кумитаи ҳолатҳои фавқулодаи Тоҷикистон дар рӯзи 3-юми май дар муноқишаи ахири марзӣ дар ҳудуди се ҷамоати Исфара 14 хона комилан ва 2 манзили зист қисман вайрон шуданд. Як иншооти ёрирасон низ зарар дидааст. Ҳамзамон қисман як мактаби миёна ва хонаи истиқоматӣ дар деҳаи Овчӣ-Қалъачаи ноҳияи Бобоҷон Ғафуров тахриб гардидааст. Раиси вилояти Суғд гуфт, хонаҳои вайроншударо то як моҳи дигар месозанд.
Мақомоти Қирғизистон мегӯянд, дар натиҷаи муноқиша дар марз бо Тоҷикистон 78 манзил, ду мактаб, як нуқтаи тиббӣ, се дидбонгоҳи марзӣ, як боғча, 10 нуқтаи фурӯши сӯзишворӣ, бинои шуъбаи корҳои дохилӣ ва 8 мағоза оташ гирифтааст. Қирғизистон ният дорад ин хонаҳоро то ҳамин тирамоҳ барқарор кунад.
Бо вуҷуди расидан ба оташбас дар майдони ҷанг, ҳанӯзҳам даъвоҳо бар болои аз сӯи кӣ оғоз шудани низоъ идома дорад.. Ҳоло ба иттилои Галина Байтерек, сухангӯи президенти Қирғизистон, ҷониби Қирғизистон мехоҳад барои рӯзноманигорони расонаҳои байналхалқӣ ба вилояти Бодканд сафари корӣ ё пресс-тур ташкил кунад.
Рӯзноманигоронро ба мавзеҳое дар марзи Тоҷикистону Қирғизистон мебаранд, ки дар натиҷаи муноқишаи марзӣ зиён дидаанд. Байтерек мегӯяд, “Мо рӯзноманигоронро ба он хотир ба он ҷо мебарем, ки иттилои ростинро ба ҷомеаи ҷаҳонӣ расонем. Дар ҷои ҳодиса он чиро ки гузашт ба рӯзноманигорон нишон медиҳему шарҳ медиҳем. Онҳо бо чашмони худ ҳама чизро мебинанд ва хулоса мебароранд”.
То кунун 26 рӯзноманигор аз 20 расона, ки 10 расонаи он байналхалқӣ аст, барои рафтан ба Бодканд сабти ном кардаанд.Бар илова Додситонии кулли Қирғизистон, Тоҷикистонро ба вайрон кардани як қатор созишномаҳои байналмилалӣ дар ҷараёни низои мусаллаҳона дар марзи ду кишвар айбдор кард. Додситонӣ аз рӯи далелҳои ҳуҷум ва “ҷиноятҳои дигар” парвандаи ҷиноӣ боз карда, изҳор доштааст, ки 29 апрел дар минтақаи Бодканд, гурӯҳҳои бандитӣ ва нерӯҳои Тоҷикистон “ба марзҳои Ҷумҳурии Қирғизистон хиёнаткорона ҳамла карданд”.
Ба иддаои Додситонии Қирғизистон, ҳамла бо истифода аз “автоматҳо, миномётҳо, чархболҳои ҷангӣ, мошинҳои зиреҳпӯш ва дигар навъҳои силоҳ” алайҳи аҳолии осоишта анҷом шудааст. Дар ҳоле, ки Додситонии кулли Тоқикистон мегуяд, ки аввалин шуда шаҳрвандони Қирғизистон нисбати шаҳрвандони Тоҷикистон таҷовуз нишон доданд.
Бар асоси иттилои вазорат 29-уми апрел марзбонони Қирғизистон ҳамроҳ бо сокинони маҳаллӣ дар назди гузаргоҳи Хоҷа Аълои Исфара ҷамъ омадаанд, ки дар онҷо муҳандисони тоҷик камераҳои видеоии пешакӣ насбшударо назорат мекардаанд.
Намояндагони ҷониби Қирғизистон аз ҷумла низомиён бидуни пурсидани чизе ба сӯи шаҳрвандони Тоҷикистон сангандозиро оғоз карданд. Дар ҳоле сутунеро, ки яке аз муҳандисони тоҷик кор мекард буриданд, омада аст дар изхороти додситонии кулл.
Додситонии кулли Тоҷикистон Дар робита ба ҳамин қазия алайҳи 200 шаҳрванди Қирғизистон, ки дар марз муноқиша барпо карданд парвандаи ҷиноӣ боз карда аст.
Ёдовар мешавем, ки рӯзи 29 апрел низои мусаллаҳона дар марзи Тоҷикистону Қирғизистон дар минтақаи нуқтаи тақсимоти оби Головной оғоз ёфт. Сабаби сар задани муноқиша насб кардани як камераи назорати видеоӣ аз ҷониби Тоҷикистон дар назди обанбор гуфта мешавад. Қирғизистон низ пештар дар ин минтақа камераи назорати видеоӣ насб карда будааст.
Дар паи кушишҳои ахири Бишкек ҷиҳати гунаҳкор донитсатни Тоҷикистон коршинос Даниил Кисилев дар хабаргузории Фергана, мегуяд “пас аз задухӯрдҳои хунин дар марз, ҳам мансабдорони Бишкек ва ҳам васоити ахбори умуми Қирғизистон ҳама чизи имконпазирро ба харҷ медиҳанд, то Қирғизистонро ҳамчун қурбонии таҷовузи Тоҷикистон муаррифӣ кунанд
Донишманди тоҷик Умед Ҷайҳонӣ ахиран, дар саҳифаи шахсияш дар шабакаи иҷтимоии фейсбук навишт:
“Қирғизистон на оштӣ мехоҳад ва на оштиро мепазирад. Акнун мехоҳад рӯзноманигоронро ба марз бо Тоҷикистон бибарад то онҳо дурӯғу фиреби қирғизҳоро ба ҷаҳон парокананд. Қирғизистон бо чунин иқдоме мехоҳад афкори умумро барои ҳамла ба Тоҷикистон омода кунад. Яъне ин иқдом яке аз марҳилаҳои барномарезӣ барои ҳамла аст. Тоҷикистон бояд ин иқдомро дар нутфааш хунсо кунад. Ҳамсояе, ки оштӣ намехоҳад, ҳамзистии осоишта ҳам намехоҳад. Дигар набояд аз ёриву бародархондагӣ лоф зад. Балки: омода ба ҷанг бош, гар оромӣ бихоҳӣ!”
