Нишастҳои навбатии Созмони Амният ва Ҳамкории Аврупо дар мавриди санҷиш ва баҳодиҳии ҳуқуқи инсон дар шаҳри Варшава, пойтахти Лаҳистоназ имрӯз, 2-уми октябри соли 2023 шуруъ мешавад.
Дар нишастҳои САҲА масъалаҳои ҳуқуқи башар, озодиҳои бунёдӣ, озодии баён ва расона, ҳуқуқ ва озодиҳои ақалиятҳо, интихоботи озод ва ғайра баҳсу баррасӣ мешавад ва ин нишастҳо то 13-уми октябр идома хоҳад кард.
Нишасти имсола таҳти раҳбарии Македонияи Шимолӣ баргузор шуда, дар он намояндагони 57 давлати узви САҲА, шарикон ва ниҳодҳои САҲА ва дигар сохторҳо, инчунин намояндагони созмонҳои байниҳукуматӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ ширкат мекунанд.
Ин нишаст ҳар сол як маротиба дар шаҳри Варшава баргузор мегардад, аммо ба сабаби авҷи бемории ҳамагири COVID-19 солҳои 2020 ва 2021 баргузор нашуда буд.
Нишасти соли гузашта таҳти раёсати кишвари Лаҳистон бе ширкати намояндагони ҳукумати Русия, Белорус ва Тоҷикистон баргузор гардида буд.
Аммо ба намояндагӣ аз Тоҷикистон, ба ҷуз намояндагони ҳукумат, аз мухолифин “Гурӯҳи 24”, ПМТ ва дигар шахсони ҷомеаи шаҳрвандӣ дар ин нишаст ҳузури фаъол доштанд.
Дар нишастҳои Созмони Амният ва Ҳамкоири Аврупо дар мавриди санҷиш ва баҳодиҳии ҳуқуқи инсон солҳои 2016 то 2019 миёни мухолифони тоҷик ва намояндагони ҳукумат баҳсҳои зиёде сурат мегирифт.
Мақомоти Тоҷикистон то ҳол расман шарҳ надодаанд, ки чаро намояндагонаш дар нишасти соли гузашта иштирок надоштанд. Аммо ба гуфтаи огаҳони умур, чун мақомдорони тоҷик дар давоми солҳои 2021-2022 даст ба қатлу боздошти зодагони Бадахшон заданд ва чандин рӯзноманигорро дар ин муддат зиндонӣ карданд ва посухе дар ин масъала надоштанд, аз ин рӯ, аз иштирок худдорӣ карданд.
Бо гузашти се рӯз аз тазоҳурот ва бо тухм задани мошини ҳомили раисҷумҳури худкомаи Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар Олмон, ҳамоно мақомоти амниятӣ пайвандони мухолифонро дар кишвар боздошт доранд.
Амруллоҳи Низом, рӯзноманигори мустақил, ки дар тазоҳуроти рӯзи 29-уми сентябр дар Берлин ширкат ва суханронӣ кард, дар суҳбат бо Azda.tv аз боздошти ду бародараш дар ноҳияи Вахши вилояти Хатлон хабар дода, онро худсарона номид.
“Ман бо сароҳат мегӯям, ҷону пуст, дарду алам ва ҳамагуна шиканҷае, ки дар нисбати онҳо сурат мегирад, ҷиноятҳои дорои хусусияти экстремистӣ-террористӣ ва зидди миллие мебошанд, ки режими Эмомалӣ Раҳмон аз замони сари қудрат омаданаш то ҳол анҷом медиҳанд“- мегӯяд Амруллоҳи Низом.
Дар ҳамин ҳол, фаъоли тоҷики муқими Олмон Фарҳод Одинаев дар суҳбат бо Azda.tv аз боздошти се тан аз пайвандонаш хабар дод, ки то ҳол аз онҳо дараке нест.
Ҳаракати сиёсии “Гурӯҳи 24” низ бо нашри иттилоияе аз идомаи боздошт ва бедарак шудани пайвандони аъзояш хабар дод.
Бу гуфтаи худи мухолифон ва фаъолон, мақомоти кишвар вақти боздошти пайвандонашон гуфтаанд, ки чаро онҳо президентро диктатор гуфта, ба мошинаш бо тухм задаанд ва фишор оварда истодаанд, ки ба мухолифони дар хориҷбуда ба кишвар баргарданду бахшиш пурсанд.
Бино ба иттилои маълумотҳои охир, баъзе аз занҳои боздоштшуда, ки бо фаъолону мухолифон хешу таборӣ доранд, озод шудаанд, аммо мақомот мардҳоро то ҳол озод накардааст.
Бояд гуфт, ки бо даъвати расмии мақомоти Олмон Эмомалӣ Раҳмон бо шумули дигар раҳбарони кишварҳои Осиёи Марказӣ аз 28-уми то 30-уми сентябр бо ҳадафи ширкат дар нишасти якҷояи ин кишварҳо бо Олмон ва мулоқот бо садриаъзам Олаф Шолтс ва президенти ин кишвар Франк-Валтер Штайнмайер ба ин кишвари аврупоӣ омада буданд.
“Маъмурони амниятӣ аз телефони хоҳарам ба ман занг зада, хеле дашном карданд. Гуфтанд, чаро дар тазоҳуроти Олмон ширкат кардам ва таҳдид карданд, ки ту хоинӣ ва мо ҳамаи наздиконатро нобуд мекунем ва худатро боздошт карда, ба Тоҷикистон меорем. Волидайнамро маҷбур доранд, ки аз ман бихоҳанд аз ин корҳо даст бардорам ва баргардам ба Ватан.”, гуфт Шоҳимӣ дар суҳбат ба Azda tv.
Дар ҳамин ҳол Абдухалил Восиев, бародари Абдураҳим Восиев, узви зиндонии “Гурӯҳи 24” низ дар суҳбат ба Azda tv гуфт, ки дирӯз мақомоти амнияти ноҳияи Қубодиён модар, хушдоман ва додарарусашро боздошт карда, ба идораи амнияти ноҳия бурдаанд, инак ду рӯз боз аз онҳо хабаре нест.
Ҳамзамон Ҳаракати сиёсии “Гурӯҳи 24” низ имрӯз дар саҳифаи фейсбукияш аз идомаи боздошту таъқиби пайвандони аъзояш хабар дод. Ба иттилои ин гурӯҳи сиёсии мухолиф, “падари 81 солаи роҳбари Мақомоти Иҷроияи “Гурӯҳи 24” – Дилшод Шарифов бо иловаи ду додарарӯсаш аз ноҳияи Ҳамадонии в. Хатлон аз дирӯз аз ҷониби мақомдорони Раҳмонов ба ШВКД-и шаҳри Кӯлоб бурда шуданд, ки то ҳол бедараканд! Ду хоҳар ва ду бародараш бошанд, аз ҷониби мақомдорони шаҳри Душанбе бурда шуданд, ки хоҳарони номбурда баъди чаҳор соати пурсупос ва фишор раҳо шуданд, вале бародарони Дилшод Шарифов дар куҷо ва таҳти чӣ шароите қарор доштанашон норӯшан аст.”
Ҳамчунин “Гурӯҳи 24” хабар дода, ки мақомоти қудратии ноҳияи Ховалинги вилояти Хатлон хонавода ва пайвандони Исмоил Маҳмадов, узви ин ҳаракат ва шахсе, ки “дар тухмборон кардан ва бо муҳофизи Раҳмонов даст ба гиребон шудан саҳм дошт” боздошт намуда, бо худ бурдаанд.
Ҷамшед Шарифов як узви фаъоли ин гурӯҳ низ аз боздошти бародар ва ду амакаш дар соати дуи шаб аз ҷониби маъмурони амнияти шаҳри Бохтар (собиқ Қурғонтеппа) хабар додааст.
Ҳаракати сиёсии “Гурӯҳи 24” пештар аз боздошти шаш узви хонаводаи Муҳаммадраҷаб Сайидалиев, аз ҷумла модар, хоҳарбузург, додар, келин ва ду ҷияни ӯ хабар дода буд. Пайвандони Сайидалиев аз ҷойи зисташон, яъне ноҳияи Ҷалолуддини Румӣ ба ш.Душанбе оварда шудаанд.
Инчунин, мақомоти интизомии кишвар Тоҷикистон, падару модар, хушдоман ва додарарӯси Муҳаммадҷон Абдуллоев, падари Юсуф Мирзоев ва ду бародари Ғоибов Зафарро ба Шуъбаи шашуми шаҳри Кӯлоб ва Душанбе бурдаанд. Ҳамаи нафарони дар боло зикршуда аъзои фаъоли “Гурӯҳи 24” мебошанд.
Ёдовар мешавем, ки бо даъвати расмии мақомоти Олмон Эмомалӣ Раҳмон бо шумули дигар раҳбарони кишварҳои Осиёи Марказӣ аз 28-уми то 30-уми сентябр бо ҳадафи ширкат дар нишасти якҷояи ин кишварҳо бо Олмон ва мулоқот бо садриаъзам Олаф Шолтс ва президенти ин кишвар Франк-Валтер Штайнмайер ба ин кишвари аврупоӣ омада буданд.
Аммо сеюмӣ, ки гуфта мешавад, яке аз муҳофизони Эмомалӣ Раҳмон аст, вақте мебинад, ки онҳоро сабт карда истодаанд бо пояш задда телефони яке аз мухолифонро меафтонад ва ин замон миёни ӯ ва мухолифон занозанӣ шуруъ мешавад.
Сухангӯи ПМТ Салим Султонзода дар саҳифаи фейсбукияш навишта, ки зимни мулоқот раҳбарияти ПМТ бо мақомоти гуногуни Литва вазъяти кунунии Тоҷикистон, минтақаи Осиёи Марказӣ ва дигар масоили муҳимро баррасӣ карданд.
Ҳамчунон гуфта мешавад, раҳбари ПМТ бо чанде аз расонаҳои маҳаллии ин кишвар, аз ҷумла телевизоини Delfi ва радиои LRT, мусоҳиба анҷом дода, ки муҳтавои он ба зудӣ нашр хоҳад шуд.
Изҳороти ширкати “Барқи тоҷик” дар ҳоле расонаӣ мешавад, ки сокинон аз минтақаҳои гуногуни Тоҷикистон, аз ҷумла Суғд, Хатлон, ВМКБ ва ҳатто Душанбе ба расонаҳо аз набуди барқ дар фасли тирамоҳ шикоят карда буданд.
Камбуди барқ дар Тоҷикистон яке аз мушкилотест, ки аз замони ба сари қудрат омадани Эмомалӣ Раҳмон, давоми 30 сол то ҳол ҳалли худро пайдо накардааст. Аммо фурӯши он ба хориҷи кишвар бемушкилие идома дорад.
Нуктаи аз ҳама муҳими ин нишаст ин буда, ки вазири рушди иқтисод ва савдои Тоҷикистон Завқӣ Завқизода аз кишвари Қатар хостааст, ки то 4 ҳазор шаҳрванди Тоҷикистон ҳамчун муҳоҷири корӣ қабул кунад.
Кишвари Қатар ҳам мақомоти тоҷикро итминон дода, ки пас аз омӯзиши масоили гуфташуда, эҳтимол маблағгузорӣ хоҳад кард.
Ба гуфтаи бархе коршиносон, ҷалби сармояи хориҷӣ байни кишварҳо як амри маъмулӣ аст, вале талаби як кишвар аз кишвари дигар барои қабули шаҳрвандонаш ҳамчун муҳоҷирони корӣ, ин баёнгари заъфи иқтисод ва вобастагии шадиди он ба кишварҳои дигар ва маблағи муҳоҷиронаш аст.
Мувофиқи оморҳои Бонки Ҷаҳонӣ, иқтисоди Тоҷикистон асосан бо маблағи муҳоҷирон, ки аз Русия ва дигар кишварҳо мефиристанд, мечархад. Соли ҷорӣ коршиносони Бонки Ҷаҳонӣ дар як гузорише гуфтанд, ки маблағи муҳоҷирони тоҷикистонӣ сеяки Маҷмуи Маҳсулоти Дохилии кишварро ташкил медиҳад.
Бино ба гуфтаи таҳлилгарон, оморҳои ғайрирасмӣ нишон медиҳанд, ки наздики 3 миллион қувваи кории Тоҷикистон дар хориҷ аз кишвар қарор доранд ва бо вуҷуди ин, мақомоти тоҷик боз ҳам мехоҳанд ин шумораро афзоиш бидиҳанд.
