Президенти Тоҷикистон 62 нафар аз судяҳои кишварро ба сурати фаврӣ аз як вазифа озод карда, ҳамон лаҳза дубора ба вазифаҳои нав таъйин кард.
Бунёди “Бузургмеҳр” аз Мэри Лоулор хоста, ки аз зиндонҳои Тоҷикистон боздид кунад
Бунёди “Бузургмеҳр” бо навиштани номае ба Гузоришгари вежаи СММ Мэри Лоулор гуфтааст, маълумоте, ки аз ҷониби мақомоти Тоҷикистон дар бораи ҳуқуқи башар барояш пешниҳод шудааст, дурӯғ ва тасдиқнашаванда аст.
Бунёди “Бузургмеҳр”, ки аз ҷониби пайвандону маҳбусонии сиёсии тоҷик дар Аврупо таъсис ёфтааст имрӯз, 6-уми декабр дар номае аз Мэри Лоулор даъват кардааст, ки барои ошноӣ бо вазъи воқеии ҳуқуқи башар дар Тоҷикистон бо наздикони зиндониёни сиёсӣ, намояндагони адвокатура ва дигар ниҳодҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ бидуни ширкати намояндагони мақомот вохӯрӣ анҷом диҳад.
Инчунин аз хонум Лоулор даъват шудааст, ки аз зиндонҳои Душанбе ва Ваҳдат дидан кунад ва бо маҳбусони сиёсӣ дар бораи шароити нигоҳдорӣ, ғизо, хизматрасонии тиббӣ ва ғайра гуфтугӯ кунад.
Дар номаи Бунёд гуфта шудааст, ки ҳарчанд Душанбеи расмӣ пойбандии худ ба санадҳои ҳуқуқии байналмиллалӣ, назири “Эъломияи ҳомиёни ҳуқуқи башар”, “Эъломияи умумии ҳуқуқи башар” ва дигар паймону конвенсияҳои байналмилалиро эълон мекунад, аммо дар асл вазъ дар кишвар хеле ноором аст ва Тоҷикистони имрӯза кишварест, ки режими худкома дорад ва тамоми соҳаҳо таҳти назорати шадиди мақомот қарор дорад.
Бунёди “Бузургмеҳр” менависад, ки дар кишвар ҷомеаи воқеии шаҳрвандӣ, судҳои мустақил, озодии баён ва озодии мазҳабӣ вуҷуд надошта, адвокатура таҳти назорати қатъии давлат аст.
Дар нома аз ҳодисаҳои ахир дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон мисол оварда шуда, гуфта шудааст, ки мақомот тазоҳуркунандагонро бо зӯр пароканда карда, чанд нафарро куштанд ва даҳҳо тани дигарро боздошт ва бо иттиҳомоти сохта барои солҳои тӯлонӣ равонаи зиндон карданд. Дар пасманзари ин ҳодисаҳо мақомот 10 хабарнигору блогерро, ки аз мушкилоти муҳими иҷтимоӣ дар Тоҷикистон мегуфтанд, равонаи зиндон карданд.
Ҳамзамон таъкид мешавад, ки мақомот Бузургмеҳр Ёров ва чанд зиндонии сиёсии дигарро мехоҳанд ба омода кардани бетартибиҳо дар зиндонҳои кишвар айбдор кунанд ва ҳоло бо роҳи таҳдид ва шиканҷа аз маҳбусон дар колонияи ЯС3\1-и шаҳри Ваҳдат нисбати зиндониёни сиёсӣ шаҳодати бардурӯғ ҷамъоварӣ доранд.
Ин дар ҳолест, ки масъулони маҳбасҳои кишвар ҳомии ҳуқуқ ва зиндонии сиёсӣ Бузургмеҳр Ёровро 24-уми ноябри соли ҷорӣ барои ду сол ба зиндони низомаш пӯшида ва пурзӯри маъруф ба “критий” интиқол додаанд.
Ёдовар мешавем, ки сафари кории Гузоришгари вежаи Созмони Милали Муттаҳид дар мавриди ҳомиёни ҳуқуқи башар Мэри Лоулор ба Тоҷикистон аз 28-уми ноябр оғоз шуда, то 9-уми декабр идома хоҳад кард.
Гуфта мешавад, Мэри Лоулор дар ин сафараш ба Тоҷикистон вазъи ҳомиёни ҳуқуқи башар, ҳамчунин мавзӯҳои муҳим ва мушкилоти ҷомеаи шаҳрвандиро баррасӣ мекунад.
Мэри Лоулор аз натиҷаи сафари худ ба Тоҷикистон моҳи марти соли 2024 ба Шӯрои ҳуқуқи башари Созмони Милал гузориш медиҳад.
Фишори аз ҳад зиёди мақомот болои модари Беҳрӯз Тағойзода
Мақомоти амнияти Тоҷикистон алайҳи модари Беҳрӯз Тағойзода, фаъоли сиёсии тоҷик ва узви “Гурӯҳи 24” он қадар зиёд фишор овардаанд, ки вай “дар рӯбарӯи марг истод” аст.
Имрӯз, 6-уми декабри соли 2022, кормандони мақомоти амниятӣ дар шаҳри Душанбе модари фаъоли сиёсии тоҷик Беҳрӯз Тағойзодаро, ки дар ноҳияи Рӯдакӣ зиндагӣ мекунанд, он қадар зери фишору таҳдидҳо қарор додаанд, ки нафастанг шуда, бо фишори баланд ӯро ба бемористон интиқол доданд.
Ин фаъоли сиёсии тоҷик дар суҳбат бо Azda tv гуфт, ҳар чанд чунин фишорҳо аз қабл низ болои модар, падар ва тамоми аҳли хонавода вуҷуд дошт, вале дар ин чанд рӯзи ахир мақомот шиддати фишорҳоро зиёдтар кардаанд ва аз ӯ хостаанд, ки фаъолиятҳои сиёсии худро қатъ кунад.
Мақомоти амниятӣ дар шаҳри Душанбе ба раҳбарияти ҷамоати деҳоти онҳо дар ноҳияи Рӯдакӣ фишор овардаанд, ки то замони қатъ кардани фаъолиятҳои сиёсӣ ва расман узрхоҳӣ кардани Беҳрӯз Тағойзода, барои баргузории маросими тӯйи арусии бародараш иҷозат надиҳанд.
Ин фаъоли сиёсӣ хитоб ба мақомоти амниятӣ, ки дар шиканҷа ва фишор овардан болои хонаводааш даст доранд, таъкид мекунад: “То имрӯз ҳар ҷурмеро раво дидед, дар баробари он ҷиноятҳоятон ҳарф назадам. Акнун соати он расидааст, ки исмҳои шуморо яке паси дигаре барои мардум муариффӣ кунам.”
Вай имрӯз номи ду тани онҳоро низ расонаӣ кард, ки яке аз онҳо “Зафар Мансуров, корманди амният ва мудири шуъба бо номи Илҳом” будааст.
Беҳрӯз Тағойзода мақомоти амниятиро мавриди хитоб қарор дода меафзояд: “он амалҳои ноҷавонмардонаи шумо тӯли ин ҳафта, ки болои МОДАРИ азизам, ки ба марг рӯ ба рӯяш овардед, шикаст не, балки қувваи изофагӣ барои ман медиҳад.”
Гуфта мешавад, Беҳрӯз Тағойзода, яке аз фаъолони сиёсии тоҷик ва узви “Гурӯҳи 24” аст. Вай дар шабакаҳои иҷтимоӣ ва бахусус барномаҳои “Садои Мардум”, ки аз ҷониби канали ютюбии ин гурӯҳ нашр мешавад, муҷрӣ аст ва бо исми Салмон ҳам шинохта шудааст.
Барномаи “Садои Мардум” то кунун ҳар ҳафта як маротиба ва дар ҳолатҳои истиноӣ бештар аз он ҳам нашр мешуд, вале акнун Беҳрӯз Тағойзода мегӯяд: Ба хотири барномаи “Садои Мардум” шумо ба ҷони инсонҳо бозӣ карда истодаед, пас интизори дар ҳафтае ду ё се маротиба дидани ин барнома бошед.
Имороти Муттаҳидаи Арабӣ Толибонро ба расмият хоҳад шинохт
Толибон интизори онро доранд, ки Имороти Муттаҳидаи Арабӣ нахустин шуда, Иморати исломии Афғонистонро ба расмият бишносад.
Бино ба иттилои расмӣ, 5-уми декабри соли 2022 Президенти Имороти Муттаҳидаи Арабӣ вазири дифои миллии Афғонистон бо раҳбарии Толибонро дар Абузабӣ ба ҳузур пазируфт.
Огоҳӣ! Дар Тоҷикистон ин рӯзҳо ҳаво сард мешавад!
Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз сардшавии ҳаво ва боришоти барфу лағжиши тарма дар манотиқи кӯҳии Тоҷикистон ҳушдор дод.
Ҳамчунин КҲФ бо такя ба маълуоти Агентии ҳавошиносии кишвар ба мусофирон ва ронандагоне, ки аз роҳи Душанбе-Хуҷанд сафар кардан мехоҳанд, ҳушдор медиҳад, ки эҳтиёткор бошанд, зеро “рӯзҳои 5 – 7-уми декабри соли равон аз километри 47 то 79 роҳи мошингарди Душанбе-Хуҷанд аз сабаби боришоти шадид хатари лағзиши тарма вуҷуд дорад.”
Кумита аз шаҳрвандон ва меҳмонони кишвар хоста, ки “дар чунин рӯзҳо равуо бо роҳҳои кӯҳиро маҳдуд кунанд. Аз рафтан ба доманакӯҳҳо барои ҷамъоварии ҳезум, ба шикоргоҳ барои шикор худдорӣ намоянд.”
Ҳамчунин аз шаҳрвандони кишвар хоста шуда, ки хонаҳояшонро хуб гарм нигоҳ доранд, зеро сардии ҳаво шадид хоҳад буд. Вале дар хабар гуфта нашудааст, ки сардии ҳаво то чанд дараҷа поён хоҳад рафт. Аммо тибқи маълумоти Агентии ҳавошиносии Тоҷикистон, дар ин рӯзҳо сардии ҳаво дар ҳар минтақаи кишвар гуногун буда, дар умум шабона байни -2 то -8 ва рӯзона аз +0 то +6 арзёбӣ мешавад.
Сайид Шамс ба Тоҷикистон истирдод шуд
Мақоқомоти Русия фаъоли шабакаҳои иҷтимоӣ Сайид Шамсро ба Тоҷикистон истирдод кардаанд. Дар ин бора пойгоҳии хабарии “Бомдод” дар истинод ба дӯстону наздикони ин фаъоли тоҷик хабар додааст.
Бино ба иттилои манобеи “Бомдод”, Сайид Шамсро аллакай аз Русия ба Душанбе ихроҷ карда, ба мақомоти Тоҷикистон супурдаанд ва то ҳол маълум нест, ки ӯ дар дасти кист ва ба чӣ айбе муттаҳам мешавад.
Мақомоти Русия ва Тоҷикистон то ҳол дар ин бора шарҳ надодаанд.
Дӯстони ин фаъоли тоҷик мегӯянд, ки мақомот ӯро метавонанд барои изҳори назарҳояш дар шабакаҳои иҷтимоӣ, ки аз мақомоти кунунии Тоҷикистон дар масоили мухталиф танқид ва ба ислоҳоти ҷиддии сохтори давлат ва муборизаи беамон бо коррупсия даъват мекард, равонаи зиндон кунанд.
Гуфта мешавад, мушкили Сайид Шамс бо мақомоти амниятии Русия чанд сол боз идома дошт ва ӯ дар ин байн чанд дафъа, аз ҷумла дар соли 2019 ва дар аввали соли 2022 низ боздошт шуда буд. Гуфта мешуд, ки Хадамоти амнияти федералии Русия (ФСБ) ӯро ба нақзи қонунҳои Русия ҳангоми гирифтани ҳаққи иқомат дар ин кишвар айбдор мекунад.
Дар гузашта мақомоти рус бо иттиҳомҳои ба ин монанд, чанд фаъоли дигари тоҷик, аз ҷумла Каромат Шарипов ва Иззат Амонро аз шаҳрвандии Русия маҳрум карда, ба Тоҷикистон фиристода буданд.
“Гашти иршод”-и Эрон барҳам дода шуд
Пулиси ахлоқ ё “Гашти иршод”, ки риояи меъёрҳои исломӣ ва ахлоқи ҷамъиятиро дар Ҷумҳурии исломии Эрон назорат мекард, барҳам хӯрд. Дар ин бора Муҳаммадҷаъфар Мунтазарӣ, додситони кулли Эрон хабар дод.
Ба гуфтаи Мунтазирӣ, полиси ахлоқ ба низоми додгустарӣ ҳеҷ иртиботе надорад ва аз ин рӯ, барҳам дода шудааст. Дар идома ӯ қайд карда, ки қувваи қазоия назоратҳои худро бар фаъолияҳои ахлоқии ҷомеа идома медиҳад.
Инчунин додситони кулли Эрон гуфтааст, ки ҳуқуқшиносон сари тарзи иҷрои талаботи қонун дар бораи ҳиҷобпӯшии занон кор бурда истодаанд ва дар давоми як то ду ҳафта пешниҳодҳо ба парлумон ирсол хоҳанд шуд.
Ҳамзамон Мунтазирӣ таъкид мекунад, тазоҳуроте, ки дар Эрон беш аз ду моҳ мешавад идома дорад, бо сабабҳои зиёде ба вуҷуд омадааст.
Пулиси ахлоқ ё “Гашти иршод” дар Эрон соли 2006 дар замони раёсатҷумҳурии Маҳмуди Аҳмадинажод таъсис шудааст.
Нооромиҳо дар Эрон рӯзи 17-уми сентябри соли ҷорӣ пас марги Маҳсо Аминии 22-сола, ки аз ҷониби пулиси ахлоқ боздошт шуда буда, оғоз ёфт. Тибқи иттилои расмӣ, пулис Аминиро барои пӯшидани рӯймоли нодуруст боздошт кардааст. Ҳангоми бозпурсӣ ӯ ба сактаи қалбӣ гирифтор шуда, аз он фавтидааст. Аммо дар шабакаҳои иҷтимоӣ маълумот паҳн шуд, ки Аминиро пулис латукӯб кардааст.
Ҳукумати Эрон мегӯяд, ки дар пайи нооромиҳо дар ин кишвар аз моҳи сентябр то ҳол беш аз 200 кас кушта шудааст. Аммо тибқи гузориши расонаҳо то имрӯз беш аз 18 ҳазор нафар боздошт шуда, 471 эътирозгар, аз ҷумла 64 кӯдак ва 61 маъмури амниятӣ кушта шуданд.
Шумори муҳоҷирон дар Русия камтар шудааст?
Шумори муҳоҷирони меҳнатие, ки аз кишварҳои Осиёи Марказӣ ба Русия мераванд, то рафт кам мешавад.
Як муҳоҷири тоҷики муқими шаҳри Маскав дар тамос бо Azda tv гуфт, айни замон дар маконҳои қайди асноди будубош ва иҷозати корӣ гирифтан шумори муҳоҷирон хеле кам ба назар мерасад.
“Пештар дар чунин маконҳо ба андозае муҳоҷирон зиёд буданд, ки дар як рӯзу ду рӯз навбатат намерасид, вале ҳоло аз даҳҳо нуқтаи пазириши муроҷиаткунандагон, танҳо яктояш фаъол аст, ин ҳам бошад ба сабаби кам будани муҳоҷирон аст”, – мегӯяд муҳоҷири тоҷик.
Тибқи оморҳои расмии Русия шуруъ аз аввали соли 2022, шумораи афроде, ки тарки Русия кардаанд, аз шумораи онҳое, ки ба Русия омадаанд, 30% зиёд будааст.
Бархе коршиносони тоҷик иллати кам шудани муҳоҷирони меҳнатиро дар Русия ба чанд омил рабт медиҳанд, аз ҷумла худи мавсими зимистон, ки одатан муҳоҷирони кишварҳои Осиёи Марказӣ дар ин вақт ба кишварҳои худ бармегарданд, ва дигар омил, масъалаи мушкилоти Русия бо Украина ва тарси “мобилизатсия” шудан муҳоҷирони ҷавонро аз Русия гурезон шудаанд.
Фарҳод Одинаев, фаъоли маданӣ ва коршиноси масоили муҳоҷират дар суҳбат ба Azda tv дар мавриди кам шудани муҳоҷироти меҳнатӣ дар Русия гуфт: “Сабаби аслии кам шудани муҳоҷирон дар мадди аввал ба фарорасии мавсими зимистон марбут аст. Аксари муҳоҷироне, ки муваққатӣ барои кор ба Русия меоянд, дар зимистон онҳо бармегарданд.”
Ин коршиноси тоҷик мегӯяд, дигари ин масъала ҳамчунин ҳодисаҳои ахири Русия, ки даргири ҷанг бо Украина аст, таъсири худро дорад. “Муҳоҷирон тавсияи падару модар ва хешовандони худро гӯш карда, аз рафтан ба Русия худдорӣ мекунанд, ба хотири ҷалб нашудан ба ҷанги Украина.”
Фарҳоди Одинаев яке аз сабабҳои дигари кам шудани муҳоҷиронро ба вазъияти иқтисодии худи Русия, ки ба сабаби ҳамлаҳои ин кишвар ба Украина ва таҳримҳои Ғарб болои он марбут медонад. Ба гуфти ӯ, таҳримҳои иқтисодӣ аллакай болои Русия таъсири худро расондаистодааст ва аксари муҳоҷирон ҷойҳои кории худро аз даст додаанд.
Афзоиши сатҳи талоқ дар Тоҷикистон. Иллат чист?
Аз аввали соли 2022 танҳо дар вилояти Хатлони Тоҷикистон 21 ҳазору 163 ақди никоҳ баста шуда, 3 ҳазору 54 ақди никоҳи дигар бекор карда шудааст.
Яъне дар давоми камтар аз як сол танҳо дар як вилояти кишвар нисбат ба омори ақдҳои басташуда, 14,5 дарсадаш аз ҳам ҷудо шудаанд, ки ин оморро коршиносон нигаронкунанда мегӯянд.
Тавре Pressa.tj бо такя ба маълумоти шуъбаи асноди ҳолати шаҳрвандии Раёсати адлия дар вилояти Хатлон хабар дод, омори талоқ дар вилояти Хатлон нисбати ҳамин давраи соли гузашта 393 ҳолат зиёд мебошад.
“Аз шумораи умумии ҷудошавии оилаҳо 2 ҳазору 528 ақди никоҳ бо қарори суд бекор карда шудааст. Боқимонда бо розигии ҳамсарон ва бо аризаи яке аз ҳамсарон ақди никоҳи хешро бекор кардаанд.”, омадааст дар гузориши ин расона.”
Гуфта мешавад, аз ин шумори оилаҳо (3 ҳазору 54)-е, ки барҳам хӯрдаанд, 3 ҳазору 490 кӯдаки ноболиғ аз тарбияи яке аз волидон маҳрум мондаанд. “Аз ҷамъи умумии кӯдаконе, ки падару модарашон аз ҳам ҷудо шудаанд, 3 ҳазору 404 кӯдак дар тарбияи модар ва 86 нафари дигар дар тарбияи падаранд.”
Ҳамзамон Додгоҳи ноҳияи Синои шаҳри Душанбе дар сомонааш хабар додааст, ки дар давоми ҳафтаи ҷорӣ, яъне аз 5-ум то 9-уми декабр танҳо дар ҳамин ноҳияи пойтахт 16 ақди никоҳ бекор карда мешавад. Ин оморест, ки ба тариқи додгоҳ аз ҳам ҷудо карда мешаванд, аммо шумори онҳое, ки ба додгоҳ муроҷиат намекунанд, шояд аз ин ҳам бештар бошад.
Коршиносони соҳа, афзоиши талоқ дар Тоҷикистонро бештар ба масоили иқтисодӣ, тарзи тарбияи оилаҳои духтару писар ва инчунин султаи хонаводагӣ, яъне дар кӯчактарин кор дахолат кардани хусуру хушдоманҳо рабт медиҳанд.
Равоншиноси тоҷик Маъмуралӣ Аҳмадалӣ дар суҳбат бо Azda tv гуфт, дар ин маврид аз нигоҳи равншиносӣ чанд омилро номбар кардан мумкин аст: “Омили якум, интихоби ҳамсар мебошад. Аксаран дар Тоҷикистон хеле барвақт хонадор мешаванд. Дар интихоб як формуле ҳаст, ки инсонро ба хушбахтӣ мерасонад, шарт ин ки он интихоб оқилона бошад. Барои он ки интихоб интихоби оқилона бошад, бояд шахси интихобкунанда ақлаш ба як ҳадде расида бошад, ки оқилона интихоб карда тавонад, на ин ки бо эҳсос.“
Ба назари ин равоншиноси тоҷик яке аз омилҳои дигари ин мушкилии иҷтимоӣ дар набудани меҳру муҳаббат дар байни ҳамсарон буда метавонад. Ӯ ҳамзамон никоҳҳои иҷбориро, ки бештар аз ҷониби хонаводаҳо сурат мегирад, низ яке аз омилҳои аслии сатҳи афзоиши талоқ дар ҷомеа медонад.
“Яке аз омилҳои хонавайрониҳо омили иқтисодӣ аст… Вақте зан мехоҳад як хонаи зебо дошта бошад ва вақте мехоҳад ниёзҳояш аз ҷиҳати иқтисодӣ бароварда шавад, аз шавҳараш талаб мекунад ва шавҳараш бо пули мардикорӣ сари вақт наметавонад, ки ниёзҳои ҳамсарашро таъмин кунад ва ҳатто дар чизҳои ҷузъӣ таъмин карда наметавонад, инҳо сабаб мешаванд, ки ҷанг байни онҳо оғоз меёбад ва ба сабаби беқаноатӣ баъзе ҳамсарон рафта-рафта то ба хонавайронӣ бурда мерасонад.” – мегӯяд ин равоншиноси тоҷик.
Боздошти муҳоҷими сафорати Покистон дар Афғонистон
Толибон аз боздошти нафаре хабар додаанд, ки иддао мешавад, вай се рӯз пеш ба сӯи сафорати Покистон дар Кобул тирандозӣ карда буд.
Имрӯз, 5-уми декбари соли 2022, Забеҳуллоҳи Муҷоҳид, сухангӯи расмии Толибон дар саҳифаи Твиттраш аз боздошти шахсе хабар дода, ки иддао мешавад, вай дар рӯзи ҷумъаи 2-уми декабри соли ҷорӣ сафорати Покистонро дар Кобул тирборон карда буд.
Ба қавли сухангӯи Иморати исломии Афғонистон, ин ҳамла бо ҳадафи иҷоди “фазои бебоварӣ байни ду кишвари бародар (Афғонистон ва Покистон) сурат гирифта ва “фарди боздоштшуда шаҳрванди хориҷӣ ва узви гурӯҳи ДИИШ аст ва дар ҳамсӯӣ бо бағоватгарон ин ҳамларо анҷом додааст.”
Толибон нерӯҳои мухолифи Иморати исломӣ худ дар Афғонистонро “бағоватгар” меноманд ва иддао доранд, ки бо нерӯҳои ДИИШ сарсахтона мубориза мебаранд, аммо хеле аз корбарони афғонистонӣ ин иддаоҳои онҳоро зери суол бурда, ва ҳамла ба сафорати Покистонро кори дасти худи Толибон медонанд.
Гуфта мешавад, муҳоҷимон рӯзи ҷумъа кордори сафорати Покистон дар Афғонистон мавриди ҳадаф қарор дода буданд, вале вай аз ин ҳамла ҷон ба саломат бурд, вале як муҳофизаш захмӣ шуда, дар бемористон бистарӣ гардида буд. Ин ҳамларо Нахуствазири Покистон Шаҳбоз Шариф маҳкум ва хоҳони бархӯрди шадиди бо омилони он шуда буд.
Толибон 15-уми августи соли 2021 бо фирори собиқ президенти Афғонистон Ашраф Ғанӣ пас аз 20 сол дубора Кобулро ба тасаррафи худ дароварданд ва бо гузашти қариб 18 моҳ то ҳол касе дар дунё ҳукумати онҳоро дар Афғонистон ба расмият нашинохтааст.