Созмони байнулмилалии “Global Firepower”, ки ҳамсола иқтидори ҳарбии кишварҳои ҷаҳонро радабандӣ мекунад, дар радабандии навбатияш барои соли 2021 иқтидори ҳарбии Тоҷикистон дар байни 138 давлат мақоми 99-ро касб кард. Гузориши расмӣ дар Аммо дар мавриди аслиҳаи ҷангӣ қайд гардидааст, ки Тоҷикистон 20 чархбол, 253 танк, 400 мошини зиреҳпӯш, 80 тӯпи вазнини кӯтоҳмил (гаубитса) ва 125 проектори мушакӣ дар ихтиёр дорад. Ҳамчунин гуфта мешавад, Тоҷикистон соли оянда барои соҳаи низомӣ 79 млн доллар ҷудо кардааст. Тибқи ин гузориш дар байни кишварҳои Осиёи Марказӣ Узбекистон дар радаи авввал қарор гирифтааст. Ва дар радабандии умумӣ бо 50 ҳазор нерӯи низомӣ мақоми 51-ро ишғол намудааст. Гуфта мешавад, ҳамсоякишвар барои соҳаи ҳарбӣ 15 млрд доллар ҳазина ҷудо кардааст, ки ин аз давлати Эрон ҳам бештар аст. Артиши Қазоқистон аз 125 ҳазор нафар хизматчиёни ҳарбӣ иборат буда, дар як сол ба соҳаи низомӣ 4 млрд доллар ҷудо шудааст, ки дар зинаи 62-юм ҷойгир шудааст. Ҷумҳурии Туркманистон дар зинаи 86-ум қарор гирифтааст. Ин кишвар дар соҳаи низомӣ 22 ҳазор нерӯи низомӣ дорад ва солона дар ин бахши 800 млн доллар масраф мекардааст. Қирғизистон дар мақоми 93-юм ҷойгир буда, артишаш аз 11 ҳазор нафар афсарону сарбозон иборат аст ва харҷи солонааш ба соҳаи мудофиа 20 млн доллар гуфта шудааст.
Дар радабандии иқтидори қувваи ҳарбӣ Тоҷикистон мақоми 99-ро касб кард
Нигаронии мардум аз болоравии нархи сӯзишворӣ дар Тоҷикистон
Нархи сӯзишворӣ дар Тоҷикистон боз боло рафт. Воридкунандагони маводи сӯхт сабаби боло рафани нархро ба кам ворид шудани он рабт медиҳанд.
Гуфта мешавад, тайи як ҳафтаи охир дар Тоҷикистон нархи маводи сузишворӣ тағйир ёфта, аз нархи қаблӣ гаронтар шуд. Нархи гази моеъ аз 4 сомонӣ ба 4.30 ва бензину дизел то 6.6 сомонӣ боло рафт.
Ронандагон мегӯянд, дар аксар минтақаҳои кишвар нархи газ 0,30 сомонӣ ва бензину дизел (солярка) то ба 0,40 сомонӣ гаронтар шудааст.
Як ронадаи таксӣ Ҳасан Каримов, ба “Sputnik”-и Тоҷикистон гуфтааст: “Ҳоло газ дар баъзе ҷойҳо то 40 дирам гарон шудааст. Агар як ҳафта пеш 10 литр гази моеъро 40 сомонӣ мехаридем, ҳоло он 43-44 сомонӣ шудааст. Мо нархро бардорем мардум ба мошин намешинад, набардорем фоида намемонад”.
Дар ҳамин ҳол як корманди нуқтаи фурӯши сӯзишворӣ дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров низ ба ин хабаргузорӣ гуфтааст, як ҳафта ба ин тараф воридот камтар шудааст. Ва гарон шудани сӯзишворӣ дар кишвар ба ҳамин далел аст.
Бино ба иттилои интишор намудаи ширкатҳои молиявӣ, ҳоло қиммати 1 бушка (барелль) нафт дар бозори ҷаҳонӣ то ба 55 доллари амрикоӣ арзиш дорад, ки ин рақам назар ба ҳамин давраи соли гузашта 35% боло рафтааст.
То ҳол аз ҷониби мақомоти давлатӣ дар мавриди кам гардидани воридоти маводи сӯзишворӣ изҳороте нашр нагардидааст, вале коршиносон болоравии онро вобаста ба боло рафтани андоз ва ҷаримабандиҳо дар Тоҷикистон рабт медиҳанд.
Ҳамчунин яке аз сабабҳои дигарро вобаста ба инҳисори (монополияи) хонаводагӣ медонанд, ки ҳама навъи воридоти сӯзишворӣ ба онҳо тааллуқ дорад ва арзону гарон шудани он ҳам ба худи онҳо рабт дорад.
Ширкатҳои “Фароз”, “Газпром”, “Газойл”, “Ориё”, “Роҳи Сомон нафт”, “Се ганҷ” ва “Суғднефт” аз воридкунандагони асосии маводи сӯзишворӣ дар Тоҷикистон ба ҳисоб мераванд.
Дар Тоҷикистон маводи сӯхт, асосан аз кишвари Русия ва Қазоқистон ворид карда мешавад. Бино ба иттилои мақомоти гумрук, соли гузашта беш аз 430 ҳазор тонна гази моеъ, 180 ҳазор тонна бензин ва бештар аз 250 ҳазор тонна маводи дизелӣ ба кишвар ворид шудааст.
Шикояти ронандагон аз БДА ва “Шаҳри бехатар” дар Душанбе
Чанде аз ронандагони мошинҳо дар Душанбе аз беҳуда ҷариманбандии кормандони Бозрасии давлатии автомобилӣ шикоят карданд. Ба гуфтаи онҳо, кормандони ин ниҳод бо далелҳои сохта ронандагонро ҷаримабандии зиёд мекунанд, ки ин амал мушкилоти иқтисодияшонро боз ҳам вазнинтар кардааст.
Як ронанда ба шарти зикр нашудани номаш ба “Аздо тв” гуфт, “як моҳ мешавад, ки кормандони БДА ронандагонро ба ҳар баҳона боз медоранд. Ҳар мошинеро, ки бозмедоранд мегӯянд, аз боло, яъне аз “Шаҳри бехатар” фармон омадааст, ки ӯро боздоред, чун ҷаримаи носупурда дорад. Бо чунин шева мошинро ба таваққуфгоҳ мебаранд ва ё ҳуҷҷату асноди онро мегиранд, то ҷаримаро пардохт карда расидро нишон надиҳӣ ҳуҷҷат ва мошинро намедиҳанд”.
Ба гуфтаи манбаи мо, далелҳое, ки барои ҷарима кардан аз ҷониби БДА пешниҳод мекунанд, асоси воқеӣ надоранд ва аксарашон сохта ва бофтаи худашон аст.
Ҷаримаҳо қариб ҳамааш яксон аст, пахш кардани хати паҳлу ва гузаштани чароғаки сурх. Вақте аз онҳо далел пурсидам, ки дар куҷо чароғакро сурх гузаштаам, вақте наворро нишон доданд, дар ҳолати сабз будани чароғаки иловагӣ гузаштаам, вале онҳо иддао мекунанд, ки гӯё ман чароғакро сурх гузашта ва хати паҳлуро пахш мекардаам. Ба онҳо гуфтам, ки аз болои шумо ба додгоҳ муроҷиат мекунам, дар ҷавоб гуфт, ба куҷое муроҷиат мекунед ҳаққи шаҳрвандии шумост, вале худро беҳуда ташвиш надиҳед, ин амр аз болост гапи Шумо ба ҳеч куҷо намегузарад”, – мегӯяд як ронанда, ки нахост номаш зикр шавад.
Ба гуфтаи ин ронандагон маблағи ҷарима аз якуним ҳазор то се ҳазор сомонӣ будааст. Мардум агарчи ҷойи кор надоранду шароит вазнин аст, бо вуҷуди ин маҷбуранд ин ҷаримаҳоро пардохт кунанд.
Бо баҳонаҳои сохта ҷарима бастану порагирии кормандони БДА яке аз масъалаҳои доғ дар Тоҷикистон боқӣ мондааст. Ба гуфтаи коршиносон, ин навъи бархурд бо мардум натанҳо дар БДА, балки қариб дар тамоми соҳаҳо ба чашм мехӯрад.
Шояд ин ҳама ба он рабт дорад, ки пас аз хуруҷи каронавирус ва баста гардидани марзҳо интиқоли маблағ аз ҷониби муҳоҷирон кам гашт, иқтисоди кишвар рукуд кард ва сафи бекорон афзуд, ин ҳама бетаъсир намемонад. Ва шояд барои пур кардани буҷаи кишвар чунин дастуроте ҳам бошад ва ё ин ки кормандони соҳаҳо аз фурсат истифода бурдаистодаанд.
Бино ба гуфтаи баъзе манобеъ маблағи “Шаҳри бехатар” ба ширкати “Фароз” тааллуқ дорад. Ин ширкат бо насби камераҳои назоратӣ дар шаҳри Душанбе даромади онро низ ба худ мансуб кард ҳамчуноне, ки фурӯши шаҳодатномаҳои ронадагиро зери даст дорад.
Дуздони давлатӣ
Моҳи гузашта пойгоҳи “Диссернет” устоди фанни равоншиносии Донишгоҳи давлатии шаҳри Хуҷанд Гулнора Мамадалиеваро ба асардуздӣ муттаҳам кард.
Муҳаққиқони ташкилоти “Диссернет” муайян кардаанд, ки Мамадалиева бахши аъзами кори номзадиашро, ки моҳи июни 2011 дар мавзӯи “Усули психологӣ ва педагогии пешгирӣ ва ислоҳи изтироби наврасони муосир” дифоъ кардааст, аз навиштаҳои Стелла Сидоркина “рӯйбардор” кардааст. Сидоркина номзадияшро соли 2010 ҳимоя кардааст.
Аммо ин хонум дар миёни олимони тоҷик танҳову тоқа нест, ки ба сирқати осори илмии дигарон муқассир шинохта мешавад. Моҷарои асардуздии олимони тоҷик дар солҳои ахир ба ҳадде доғу пуровоза шуд, ки Эмомалӣ Раҳмон, раиси ҷумҳурии ин кишвар ноилоҷ шуд, ин масъалаи шармоварро дар як ҷаласа матраҳ карда ва ба ин гуна олимон, бахусус онҳое, ки дар мақомоти давлат ва раҳбарияти муассисаҳои илмиву таълимӣ фаъолият мекунанд, ҳушдор бидиҳад, ки аз мансабу мақом ронда хоҳанд шуд.
Эмомалӣ Раҳмон, дар мулоқоташ бахшида ба Наврӯзи соли 2020 дар 18 март дар кохи “Борбад”-и пойтахт гуфт:
“Аз ин ба баъд ҳар мансабдоре, ки майли навиштану дифои рисолаи илмиро дорад, бояд аввал аризаи истеъфояшро нависад ва сипас ба илм машғул шавад”.
Ҳарчанд аз он мулоқот ва таҳдиду ҳушдори роҳбари давлат як сол сипарӣ мешавад, вале ҳеҷ яке аз шумори чунин олимони мансабдор аз мақому мансабҳои давлатӣ барканор нашуданд.
Баръакс, афроде назири Қобилҷон Хушвақтзода, ректори Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, Давлаталӣ Сайидов, муовини аввали Сарвазири Тоҷикистон, Давлатшоҳ Гулмуҳаммадзода, муовини Сарвазири Тоҷикистон, Шералӣ Кабир, вазири саноат ва технологияи навини Тоҷикистон, Шоҳин Саидзода, раиси Оҷонси назорат дар соҳаи маорифи Тоҷикистон, Нуралӣ Собирзода, муовини вазири маориф ва илми Тоҷикистон ва Асадулло Раҳмон, ёвари раиси ҷумҳурии Тоҷикистон дар масоили кадр дар мансабҳо ва масъулиятҳои давлатӣ фаъолият карда истодаанд.
Беш аз ин ҳамаи ин нафарон ки тавассути “Диссернет” ба дуздии корҳои илмии дигарон бадном шуданд, бо фармону қарори худи Эмомалӣ Раҳмон дар мақому мансабҳои болотаре таъйин шудаанд.
Ин ба истилоҳ “олимон” ба ҳадде ба обрӯи илми тоҷик иснод оварданд, ки бархе аз онҳо ба ҷои калимаи “хукпарварӣ”, “гусфандпарварӣ” ва ба ҷои “Сибир”, “Хатлон” ва ҷои “Русия”, “Тоҷикистон” ва ҳамин тавр ҷойи “гандум” “пахта” навиштаву осори илмии дигарҳоро моли худ эълон кардаанд.
Аммо масъала ва мавзӯи мо ин нест, ки чаро ин ба истилоҳ”олимон”-и тоҷик даст ба чунин дуздӣ зада боиси обрӯрезии илму миллати тоҷик шудаанд, балки ин аст, ки чаро ҷаноби Раҳмон, ки гуфт ҳамчунин нафарон аз мақомҳо барканор ва минбаъд дар мақомоти давлатӣ ифои вазифа нахоҳанд кард, на ин ки ба мансабу вазифаҳои давлатӣ истихдом шуданд, беш аз ин ба вазифа ва мансабҳои баландтар мансуб шуданд.
Барои мисол “Диссернет” вақте асардуздии Давлатшоҳ Гулмуҳаммадзодаро ифшо кард, ки ӯ раиси вилояти Хатлон буд, вале ӯ бо имзои худи Эмомалӣ Раҳмон муовини Сарвазир таъйин гардид, Ҳамчунин Шоҳин Саидзода, ки мақоми давлатӣ надошт, баъд аз онки маълум шуд рисолаи илмии як олими Русияро ба сирқат бурда сафҳа-сафҳа дуздидааст, раиси Оҷонси назорати соҳаи маорифи Тоҷикистон таъйин шуд.
Шерали Кабир ҳам, баъди бадномсозии созмони “Диссернет” аз раҳбарии Талко ба мансаби вазири саноат ва технологияҳои навин таъйин шуд. Ба ин тартиб дар сатҳи ҳукумати Тоҷикистон на як нафару ду нафар, балки чандин нафаре кору фаъолият доранд, ки бо асардуздӣ ба даст афтодаанд ва бинобар қавлу таҳдиду таъкиди Президент Раҳмон ба мақомҳо намебоист таъйин мешуданд.
Шояд овардани онҳо ба ин хотир бошад, ки мутахассисини беҳтарин ва шоистаи мақоманд? Вале чуноне маълум гардид ин тавр нестанд. Барои мисол ҳамин Шоҳин Саидзода, раиси Оҷонси назорат бар соҳаи маорифи Тоҷикистон, ки чанд рӯзи пеш дар ҳузури вакилони Маҷлиси намояндагон суханронӣ мекард ба ҳадде ноогоҳ ва гӯлу гаранг буд, ки моҳияту мазмуни саволҳоро дарк намекард ва вакилони парлумон, аз ҷумла Саидҷаъфар Усмонов ба ӯ ишора кард, ки инҷо ҷойи шумо нест:
“Ҳукумат ба Шумо бовар кардааст. Вазифаи беҳад калон доред, барои синну солатон беҳад калон аст. Ба дараҷаи даркорӣ тайёрӣ надида омадед. Фарқ надорад, ки бори аввал аст ё дувум, вазифадоред, ки хуб тайёрӣ дида оед.”
Ҳайаратовар ин аст, ки Шоҳин Саидзода соли 2016 барандаи ҷоизаи давлатии ба номи Исмоили Сомонӣ мешавад, вале пойгоҳи “Диссернет” соли 2018 ӯро ба асардуздӣ муттаҳам мекунад. Ҳамин Шералӣ Кабир ҳам, ки аз курсии Талко ба Вазорати саноат нишаст, Талкоро ба хоки сияҳ нишонд. Аммо инҷо ҳам ҷаноби Раҳмон ҳарфи худ, ки “асардуздон минбаъд дар ҳукумат кор нахоҳанд кард”-ро ба дасти фаромушӣ супориду вайро оварду вазир кард.
Фикр мекунед, ки чаро ин тавр шуд ва чаро Раҳмон зери қавлаш зад ва ин ҳама дуздони ифшошуда ва бадастафтодаро, ба рағми ончи ки худаш эълон кард, дар мақомоти олии ҳукумат нишонд?
Ба назар мерасад барои Раҳмон асардуздӣ он қадар дуздии калон, дуздии кирои гап ба ҳисоб намеравад. Зеро ин худи ӯст, ки шароит фароҳам карда, ки миллионҳо миллионҳо доллар ба сирқат бурда шавад. Асардуздӣ ба назари вай чизе казоӣ маҳсуб намешавад.
Дар ҳоле, ки инҷо обрӯи миллат, эътибори илм, шарафи тоҷику тоҷикият ва давлати Тоҷикистон дар васат аст.
Як коршиноси тоҷики муқими Аврупо гуфт, инки миллионҳои мардум ва миллатро ба сирқат мебаранд чизи пинҳону пӯшидае нест. Вале иллати инки чаро Раҳмон қавли худро зери по гузошта як идда аз асардуздонро дар мақомоти давлатӣ вазифа дод, ин аст, ки “худи Раҳмон бо тақаллуби орои мардум курсии қудратро ҳифз кардааст. Вақте дуздӣ ба як амри маъмулӣ ва ба урфу таомули рӯзмарраи ҳукумат табдил шудааст ва ин ҳама моҷаро дар пеши чашми мардум сурат мегирад, асардуздӣ дуздӣ ба ҳисоб намеравад. Шумо худ шоҳид будед, ки чи тавр кӯмакҳои хориҷиро аз номи худу домоду писарҳояш ба мардум тақсим кард?”
Инҷо суол пеш меояд, ки ин ҳама аз чи гувоҳӣ медиҳад? Метавон гуфт, ин аз он гувоҳӣ медиҳад, ки Раҳмон, дар мазҳари ом ҳарфи дигар мезанад, вале дар дохили ҳукумат кори дигар мекунад. Гузашта аз ин, Раҳмон ва дастуру супоришҳои ӯро мақомоти зидахл ҷиддӣ қабул намекунанд. Дар сурати ғайр ниҳодҳои масъул дар бахши кадр, боястӣ ӯро дар ҷараён мегузоштанд, ки ҷаноби Президент шумо худатон чунин қавл дода будед.
Аммо ин корро карда наметавонанд. Зеро Асадулло Раҳмон, ки ёрдамчии раиси ҷумҳурӣ дар умури кадр аст, худаш асардузд аст ва ӯ яке аз аввалин дуздони илмӣ аст, ки “Диссернет” ӯро фош кард. Аз сӯи дигар ба назар мерасад, ки Раҳмон огоҳ аст, ки ҳамин нафарон чунин камбуд ва нақс доранд, аммо онҳо бо ину он васила (ҳаммаҳал) ва ё пуштибонии яке аз наздиконаш (пора ва пул) пешбарӣ шудаанд. Ин ба он маъно аст, ки афрод ва гурӯҳҳои таъсиргузор ва манфиатдоре ҳастанд, ки ихтиёрот ва салоҳиятҳои ӯро тасоҳуб кардаанд. Ба ин маъно, ки сахт мавриди эътимои Президент ҳастанд.
Мақомоти амниятии кишвар, ки хурдтарин маълумотро ба Раҳмон мерасонанд ва ҳар кадре аз ғалбери онҳо гузаронида мешавад, номаълум аст, ки барои таъйину тасдиқи ин ҳама асардузд чи тавр “о.кей”дода бошанд. Агар ки Раҳмон дар қавли худ устувор буд ва агар ки мехостанд Раҳмонро дар инҷо низ дар чашми мардум дурӯғгӯ насозанд, ( лимити барқу афсонаи бебарқиро ба ёд оваред) мебоист Асадулло Раҳмон довталабона истъфо медод.
Акнун, ки масъалаи дуздии ин нафарон маълум ва мардумӣ шуд, яъне худи раиси ҷумҳурӣ ин иттиҳомро тасдиқ ва эътироф кард, ки дуздӣ кардаанд, мебоист вокунишаш ҳам намоён мешуд, ки барои мисол чаро ба онҳо мансаб додааст. Имкон надорад, ки вақти таъйини ҳамин афрод ба мансабҳо Раҳмон маълумот надошта бошад, ки онҳо ба “плагиат” муттаҳам шуданд.
Дар ҳар сурат имрӯзҳо дар ҳайати ҳукумати Раҳмон афроде соҳиби мақому мансаб ҳастанд, ки онҳоро пойгоҳи “Диссернет” ба дуздӣ муттаҳам кардааст ва ин дуздони давлатӣ, ҳеҷ кадоме барои ҳифзу ҳимояти худ ва радди иддиоҳои ин ташкилот лому мим нагуфтаанд. Ҳамчуноне Гулнора Мамадалиев, устоди равоншинос дар Донишгоҳе дар Хуҷанд бо гузаштаи беш аз як моҳ аз муттаҳам хонданаш ба асардуздӣ ҳеҷ вокуниш нишон надодааст.
Сорбон Азимӣ, таҳлилгар
Аз Идораи сомона: Матолибе, ки дар гӯшаи “Блоги Шумо” ба нашр мерасанд, назари шахсӣ ва ё таҳлили муаллифон буда, баёнгари мавқеи “Аздо тв” нестанд.
Дар Тоҷикистон аз блогерон андоз меситонанд?
Дар Тоҷикистон блогерон ва нафароне, ки дар шабакаи Ютуб ва Инстаграм саҳифа доранд, андоз месупоранд.
Чанд нафар блогерон ба шарти бурда нашудани номашон ба “Аздо тв” гуфтанд, ки тӯли ду ҳафтаи охир аз ҷониби кормандони Кумитаи андоз даъват мешаванд, аз онҳо талаб шудааст, ки агар хоҳанд аз ин ба баъд кори блогериро идома диҳанд, бояд худро ба қайд гиранд, пас аз ба қайд гирифтан ба онҳо патент дода мешавад. Вале блогерон мегӯянд, ки бо он маблағе, ки Кумитаи андоз ҳамчун андоз муайян кардааст, кор карда наметавонанд.
Ба гуфтаи блогерон, то ҳол дар Тоҷикистон мардум он қадар ба интернет ва тамошои Ютубу гузоштани лайк, ки сабаби аслии даромади блогерон маҳсуб мешавад, одат накардаанд.
Баъзе аз он шикоят доранд, ки он маблағе, ки аз мо талаб мекунанд, мо онро шояд дар ду сол ҷамъоварда тавонем, Бояд мақомот мардумро дарк намоянд.
Ҳамсӯҳбатони мо дар идома иброз доштанд, ки кормандони Кумитаи андоз талаб доранд, 18% аз даромади худро андоз супорем, ба гуфтаи онҳо барои блогерон ин гуна андозбандӣ ғайримантиқӣ аст.
Блогерон иддао доранд, ки Кумитаи андоз набояд онҳоро бо блогерони дигар кишварҳо баробар кунанд, ба гуфтаи онҳо мақомот гумон мекунад, ки ҳамаи блогерон 5 ё 6 ҳазор доллар дар як моҳ кор мекунанд.
“Вале мо он қадр маблағ кор накардаем ва кор карда ҳам наметавонем, ки пули андоз ва патент пардохт намоем, маҷбур мешавем фаъолияти худро қатъ намоем”, – мегӯяд як ҳамсӯҳбати мо.
Ин дар ҳолест, ки аз 16-уми январ дар Тоҷикистон иловаи Кодекси андоз, мавсум ба “андозбандии Google” ҳукми қонуниро гирифт. Тибқи он ширкатҳое, ки ба шаҳрвандони Тоҷикистон хадамоти пулакии интернетӣ мерасонанд, ӯҳдадор мешаванд, аз даромади худ 18 дарсад “андози арзиши иловашуда” супоранд.
Алексей Навалний баъд аз бозгашт дар фурудгоҳи Шереметево боздошт шуд
Алексей Навалний, сиёсатмадори мухолифи Русия пас аз 5 моҳи муолиҷа шоми 17-уми январ аз Олмон ба Маскав баргашт. Ӯро дар фурудгоҳи Шереметево дастгир карданд. Ба вакили мудофеаш иҷозат надоданд, ки ӯро ҳамроҳӣ кунад.
Бино ба гузориши хабаргузории “Интефакс”, Хадамоти Федеролии зиндонҳои Русия (ФСИН) боздошти сиёсатмадори 44-соларо тасдиқ кардааст. Мақомот гуфтаанд, ӯ аз рӯзи 29-уми декабри соли гузашта таҳти ҷустуҷӯ буд.
29 декабри соли 2020 Хадамоти Федеролии зиндонҳои Русия Навалнийро ба рӯйхати таҳти ҷустуҷӯ дохил кард ва гуфта буд, ки ӯро боздошт мекунад. Даъвоҳо алайҳи Навалний ба нақзи ӯҳдадориҳои ҳукм дар “парвандаи Ив Роше” вобастагӣ доранд.
Навалний чанд лаҳза пеш аз боздошт бо хабарнигорон суҳбат дошт ва гуфт, аз бозгашт ба Русия “хушҳол аст” ва бовар дорад, касе ӯро дастгир намекунад.
Дар ҳамин ҳол кишварҳои Аврупо ва иёлоти муттаҳида ба боздошти Алексей Навалний вокуниш карданд.
Аз ҷумла Олмон эълон кард, ки дар сурати раҳо нашудани Навалний метавонад тамоми муомилот бо Русия, аз ҷумла хати интиқоли барқи “Северний поток”-ро бозбинӣ кунад.
Майк Помпео, вазири умури хориҷии Амрико бо нашри як баёния хостори “озодии фаврӣ ва бе қайду шарт”-и ӯ шуд ва таъкид кард, ки мушкили Русия Навалний нест. Пампео ин амалкарди Русияро “хомӯш кардани Навалний ва дигар чеҳраҳои мухолиф ва садоҳои мустақиле” донист, ки аз мунтақидони ҳукумати Русия ҳастанд.
Ҷейк Салливан, мушовири амнияти миллии Ҷо Байден дар “Твиттер” навишт, “ҳамлаи Кремлин ба оқои Навалний танҳо як мавриди нақзи ҳуқуқи башар нест, балки тавҳин ба мардуми Русия аст, ки мехоҳанд садояшон шунида шавад”.
Шарл Мишел, раиси Шӯрои Иттиҳоди Аврупо боздошти ин чеҳраи мухолифро “ғайри қобили қабул” хонд ва хостории озодии фаврии ӯ шуд. Оқои Мишел дар «Твиттер» навишт, “боздошти Алексей Навалний ҳангоми вуруд ба Маскав, ғайри қобили қабул аст. Ман аз мақомоти Русия мехоҳам, ки ӯро бе таъхир озод кунанд”.
Латвия, Литва ва Эстония — се кишвари минтақаи Балтика бо нашри баёнияи муштараке аз ин амалкарди Маскав интиқод карданд. Мақомоти кишварҳои Фаронса, Италия, Ҷумҳурии Чех ва Лаҳистон низ боздошти Алексей Навалнийро маҳкум намуданд.
Сухангӯи Вазорати корҳои хориҷии Русия Мария Захарова дар посух ба изҳороти кишварҳои ғарбӣ дар бораи боздошти Алексей Навалний дар Шереметево, ба сиёсатмадорони хориҷӣ тавсия дод, ки қонунҳои Русияро эҳтиром кунанд ва бо мушкилоти кишварҳои худашон расидагӣ кунанд беҳтар аст.
Вакили мудофеи Алексей Навалний, Вадим Кобзев имкони боздошти ин мухолифро ҳангоми бозгашт ба Русия истисно накарда буд. Ҳамзамон, вай қайд кард, ки дар сурати боздошт, Навалний бояд озод карда шавад.
Дар Олмон Навалний тақрибан панҷ моҳ табобат гирифт. 20 августи соли гузашта ӯ ҳангоми парвоз аз Томск ба Маскав заҳролуд шуд. Ӯро дар ҳолати кома дар шуъбаи эҳёгарии беморхонаи Омск бистарӣ карданд ва сипас ба клиникаи “Charite” дар Берлин интиқол доданд.
Санҷишҳо дар Олмону Фаронса ва Шветсия тасдиқ карданд, ки ӯ бо заҳри навъи “Новичок” заҳролуд карда шудааст. Навалний президенти Русия Владимир Путинро дар ташкили ҳамла айбдор кард, аммо Кремлин иттиҳомро рад намуд.
Бо вуҷуди ин, дар рӯзҳои охир таҳқиқоти муштараки чанд расонаи хабарӣ ва сомонаҳои тахассусии бритониёӣ нишон дод, ки Хадамоти Федеролии Амнияти Русия (ФСБ) дар заҳролуд кардани Навалний даст доштааст.
Қарор буд ҳавопаймое, ки Алексей Навалний дохили он аст, дар фурудгоҳи Внуковои Маскав нишинад, вале ҳавопаймо дар фурудгоҳи Шереметево нишаст. Дар сӯҳбат бо хабарнигорон Алексей Навалний аз ин кори мақомоти Русия барои тағйири ҷойи нишасти ҳавопаймо сахт танқид кард ва аз мусофирон узр пурсид.
Дар ҳамин ҳол, пулиси зидди шӯриши Маскав чанде аз дӯстону ҳамкорони Навалнийро, ки барои пешвозаш ба фурудгоҳи Внуково ва Шереметево рафта буданд, боздошт кардааст. Дар миёни онҳо Любов Собол ва Руслан Шаведдинов, кормандони “Бунёди мубориза бо фасод”, Влад Докшин, хабарнигори нашрияи “Новая газета” ва Самариддин Раҷабов, як зодаи Тоҷикистон низ ҳастанд.
Ёдовар мешавем, ки Самариддин Раҷабовро тобистони соли 2019 дар ҷараёни эътирозҳои мухолифон барои роҳ наёфтани номзадҳои мустақил ба интихоботи маҷлиси Маскав дастгир карда буданд. Вайро барои кӯшиши истифода аз зӯр алайҳи мақомот муттаҳам карданд. Самариддин Раҷабов ва ҳамроҳонаш ин айбро рад намуданд.
Баъдан Додгоҳи ноҳияи Мешанскийи Маскав рӯзи 24-уми декабр зодаи Тоҷикистон Самариддин Раҷабовро, ки ним сол боз дар боздошт буд, 100 ҳазор рубл ҷарима баст ва аз толори додгоҳ озод кард. Пештар додситон барои ӯ 3,5 сол маҳрумият аз озодиро талаб карда буд.
Раҷабов субҳи имрӯз дар назди биное, ки онҷо мурофиаи Навалний баргузор мешуд, дида шуд ва ӯ ба хабарнигорон мусоҳиба медод.
Дар робита ба мавзӯи боздошти Навалний Вакили Думаи давлатӣ Антон Горелкин мутмаин аст, ки боздошти Алексей Навалний, ки аз Олмон баргашт, боиси тазоҳуроти оммавӣ дар Русия нахоҳад шуд, зеро аксари русҳо аз ин мухолифи Путин ноумед шудаанд ва ин мавҷи эътирозҳое, ки боздошт ва баргашти Навалний ба бор овард, бо ҳештегҳо дар Фейсбук маҳдуд хоҳад шуд.
Алексей Навалний дар мавриди фасоди идорӣ ва молии мақомоти Русия чандин таҳқиқот анҷом додааст. Аз ҷумла, ӯ ошкор кардааст, ки ширкатҳои наздик ба президенти Русия Владимир Путин тиҷоратҳои бузургро дар даст доранд.
Ёдовар мешавем, ки ба ин монанд чунин ҳодисае низ дар Тоҷикистон рух дода буд. Зайд Саидов, собиқ Вазири саноати ҶТ 19 майи соли 2013 баъди бозгашташ аз Фаронса дар фурудгоҳи Душанбе дастгир шуд. Агарчи Зайд Саидов мухолифи ошкорои ҳукумати Раҳмон набуд, вале боздошти ӯ замоне сурат гирифт, ки ӯ эълони ташкили ҳизби ҷадидеро бо номи “Тоҷикистони нав” карда буд.
25-уми декабри ҳамон сол бо иттиҳоми сӯиистифода аз мақом, бисёрзанӣ, ришвагирӣ ва таҷовуз ба номус, ба 26 соли зиндон маҳкум шуд. Соли 2015 ӯро дар мурофиаи дигар ба сохтакории ҳуҷҷат, суистифода аз ваколатҳои мансабӣ, тасарруфи маблағҳои давлатӣ ва саркашӣ аз андоз айбдор ва 3 соли дигарро ба ҳукми зиндонаш илова карданд.
Тобистони соли 2018 Кумитаи ҳуқуқи башари Созмони Милали Муттаҳид дар хулосаи 12-саҳифаӣ гуфт, ки дар қазияи Зайд Саид чандин муқаррароти Паймони байналмилалии ҳуқуқи сиёсӣ ва шаҳрвандӣ нақз шудааст.
Дар хулосаи Кумитаи ҳуқуқи башар аз мақомоти тоҷик тақозо шуда буд, ки Зайд Саидовро озод кунанд ва дар ҳолати зарурат, мурофиаи ӯро ба тарзи одилона баргузор намоянд. Аммо Додситонии кулл ахиран гуфт, ки Зайд Саидов то адои ҳукми додгоҳ озод нахоҳад шуд.
Раёсати СҲШ барои як сол бар ӯҳдаи Тоҷикистон вогузор шуд
Бино ба иттилои Вазорати корҳои хориҷаи Тоҷикистон раёсати Созмони ҳамкории Шанхай барои солҳои 2020-2021 ба дӯши Тоҷикистон гузота шуд.
Гуфта мешавад 15 январи 2021 дар Вазорати корҳои хориҷӣ рӯнамоии авлавиятҳои раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар СҲШ барои соли ҷорӣ ва чорабиниҳое, ки дар давраи раёсати кишвар дар ин созмон ба нақша гирифта шудаанд, баргузор гардид.
Аз ҷумлаи ҳадафҳои мудирияти Тоҷикистон дар СҲШ, ҳифзи сулҳу амният дар минтақа, густариши ҳамкориҳо дар соҳаҳои тиҷоратӣ, иқтисодӣ, фарҳангӣ ва ҳифзи мавқеи байналмиллалии СҲШ гуфта шудааст.
Зикр гардида, ки дар давраи раёсати Тоҷикистон дар Созмони ҳамкории Шанхай баргузории беш аз 100 чорабинӣ ба нақша гирифта шудааст.
Мӯҳлати раёсати Тоҷикистон бо баргузории ҷаласаи ҷашнии Шӯрои сарони давлатҳои узви СҲШ (саммит) 16-17 сентябри 2021 дар Душанбе хотима меёбад.
Фриконси телевизиони “Паём ТВ” дар моҳвораи “Hotbird” мавриди ҳамла қарор гирифт
Сомонаи “Паём” хабар дод, ки бегоҳи ҷумъа, 15 январ фриконси телевизиони “Паём ТВ” баъди ҳамагӣ 5 рӯзи пайвастан ба моҳвораи “Hotbird” мавриди ҳамла қарор гирифта бо фиристодани паразитҳо шикаста шудааст. Ҳоло пахши барномаҳои “Паём” аз ин моҳвора қатъ шуда, танҳо дар моҳвораи “Eutelsat” ҷараён дорад.
Масъулони “Паём” мегӯянд, бино ба маълумоти масъулини моҳвораи “Hotbird”, паразитҳо аз 12 январ фиристода мешуданд ва ба фаъолияти 20 шабакаи дар як шона мавҷудбуда халал ворид кардаанд.
“Танҳо баъди се рӯз маълум шуда, ки ҳамла болои шабакаи ПаёмТВ сурат мегирад ва баъди қатъи пахши он шабакаҳои дигар аз паразитҳо наҷот ёфтанд”, менависад “Паём”.
Масъулони “Паём” гуфтанд, ки дар баробари ин ҳамчунин шурӯъ аз 10 январ чанд ҳамлаи хакерӣ ба Радиои Паём низ сурат гирифт, аммо ҳамлагарон муваффақ нашуданд. Танҳо 15 январ ба хакерҳо муяссар шуд сойти Радиои Паёмро шикананд ва пахши радио барои чанд соат қатъ шуд.
Қаблан ҳам ҳамлагарон тавониста буданд сойти радиои Паёмро рахна кунанд, аммо бидуни расонидани осеби зиёд.
Паём ба ин назар аст, ки ҳамла аз ҷониби мақомоти Тоҷикистон бо кӯмаки яке аз кишварҳои ҳампаймони он сурат гирифтааст.
“Мақомоти Тоҷикистон бо озодии баён душмании сарсахтонае доранд ва ҳар садои интиқодиро бо тундӣ пахш мекунанд. Бештари сойтҳои хабаргузориву пойгоҳҳои мустақил дар Тоҷикистон масдуд шудаанд. Ба хотири ҷилавгирӣ аз паҳни хабарҳое, ки ба нафъашон нест, мақомот борҳо шабакаҳои иҷтимоиву сойтҳои мустақил ва гоҳе ҳатто куллан интернетро масдуд кардаанд”, омадааст дар хабар.
Паём тасмим гирифтааст баъди ба даст овардани ҷузъиёти бештар дар бораи ҳамла ба шабакаи телевизионии худ ба додгоҳҳои байналмиллалӣ муроҷиъат намояд.
Ихроҷи ду донишҷӯи тоҷик аз Донишгоҳи ҳарбии Горди миллии Қазоқистон
Ду донишҷӯи тоҷикро, ки дар Донишгоҳи ҳарбии Горди Миллии Қазоқистон, таҳсил мекардаанд, пас аз як моҷаро аз донишгоҳ ихроҷ карданд.
Ин донишҷӯён аз бадрафторӣ ва зуроварии ҳамсабақони қазоқи худ шикоят намудаанд, вале маъмурияти донишгоҳ донишҷуёнӣ тоҷикро сабабгорӣ нооромӣ дар донишгоҳ дониста ихроҷ карданд.
Радиои Озодӣ аз ин ду нафар Зиёратшо Қурбонов ва Аваз Қурбонов ном бурда, онҳо дар шуъбаҳои гуногуни Донишгоҳи ҳарбии Гвардияи Миллии Қазоқистон дар шаҳри Петропавловск таҳсил доштаанд.
Аваз Қурбонов ба Радиои Озодӣ гуфтааст, донишҷӯёни қазоқ дар донишгоҳ бо тоҷикон муносибати хуб надоранд ва бо онҳо бадрафторӣ мекунанд.
Ӯ ҳодисаи ба сараш омадаро чунин нақл кардааст:
“Ба ман амр доданд, ки ба шикам хоб равам. Аммо ман рутбаи лейтенант дорам, шарафам иҷоза надод, ки ба ин амр итоат кунам. Баъдан Бакитбеков ном як сарбози қазоқ Зиёратшоро бо қазоқӣ дашном дод. Миёни онҳо дар ҳоҷатхона муноқиша бархост, афсарон омада халос карданд, онҳо бо ҳам даст доданду бо ҳамин тамом шуд.”
Ба гуфтаи Қурбонов пас аз ҳодиса шабонгоҳ донишҷӯёни қазоқ чароғро хомӯш карда, бо камарбандҳои сарбозӣ ба донишҷӯёни тоҷик дарафтоданд, ки тақрибан 160 ҳамлагар, 10 донишҷӯи тоҷикро латукӯб кардаанд.
Аммо яке аз афсарон дар қисми таълимии донишгоҳ, ба шарти бурда нашудни номаш ба Радиои Озодӣ гуфтааст, донишҷӯёни тоҷик қоидаҳои таҳсилро дағалона вайрон карданд ва аз ин рӯ, ихроҷ шуданд.
Дар ҳамин ҳол додгоҳи шаҳри Петропавловск бо арзи сарбози қазоқ Бакитбеков ба “қасдан расонидани зарари ҷисмонӣ” Аваз Қурбоновро гунаҳкор дониста ҳудуди 100 доллар ҷарима бастааст.
Вале донишҷӯёни ихроҷшудаи тоҷик мегӯянд, ки аслан онҳо гуноҳ надоранд ва онҳоро дар зери фишор ва таҳдид ба қатл ва ваъдаи пас аз пардохти ҷарима баҳс хотима меёбад, гунаҳро ба гардан гирифтаанд.
Гуфта мешавад, дар Донишгоҳи ҳарбии Гвардияи миллии Қазоқистон айни замон 37 донишҷӯи тоҷик бо роҳхати Вазорати корҳои дохилӣ таҳсил доранд.
Заминларзаи шадид Тоҷикистонро ларзонд
Дар Тоҷикистон шаби 17 январ соати 01:04 ба вақти Душанбе заминларзаи 5.5 балӣ ба амал омад.
Ба гуфтаи зилзилашиносон маркази заминларза шаҳраки Ҷурми вилояти Бадахшон будааст, ки тибқи ҷадвали Рихтер 5,5 баллро ташкил додаааст.
Вале то ҳол дар мавриди шиддатнокии он аз ҷониби Маркази зилзиласанҷии Тоҷикистон чизе гуфта нашудааст, ҳамчунин дар мавриди хисорот ва зарарҳои он то ҳол маълумот нест.
Корбарони шабакаҳои иҷтимоӣ шиддатнокии онро хело сахт арзёбӣ карданд. Ба гуфтаи онҳо тӯли як дақиқа замин беист ларзидааст.
Тибқи маълумоти интишоргардида дар як ҳафтаи охир дар кишвар 4 заминларза, дар моҳи охир 11 ва дар давоми як сол 244 ҳолати ҷунбидани замин сабт гардидааст.