Президенти Қазоқистон дар ҳодисаҳои хунин ва кушта шудани даҳҳо нафар шаҳрванди Тоҷикистон ба Эмомалӣ Раҳмон изҳори тасаллият кард, вале Президенти Тоҷиикстон онро “қабул” накардааст.
Бино ба иттилои Хадамоти матбуоти Президенти Қазақистон 19-уми сентябри солои 2022, Қосим-Жомарт Тоқаев ба намояндагӣ аз мардуми Қазоқистон ва аз ҷониби худ бо ирсоли як барқияи изҳори тасаллият дар бораи куштаҳои ҳодисаҳои хунини рӯзҳои 14-17-уми сентябр дар манотиқи назди сарҳадии Тоҷикистон ба Эмомалӣ Раҳмон таъзият гуфт.
Дар ин тасаллиятномаи Қосим-Жормат Тоқаев омадааст, ки “мо ин ҳодисаҳои ғамангезро дар кишварҳое, ки бародар ва наздики мо ҳастанд бо нигарониҳои зиёд дарк мекунем. Қазоқистон қотеона ҷонибдори он аст, ки ҳама гуна ихтилофот дар минтақа танҳо бо роҳи осоишта ва бо усулҳои сиёсӣ ва дипломатӣ ҳал карда шавад.”
Ба қавли манбаъ, Президенти Қазоқистон дар ҳимоят аз хонаводаҳои қурбониёни ин ҳодисаҳои хунин ба назкидону пайвандони онҳо низ изҳори ҳамдардӣ карда, ба захмишудагон шифои комил ва фаврӣ орзу кардааст.
Дар ин рӯзҳо ҳар чанд бархе аз намояндагони ҳукуматҳои маҳаллӣ дар минтақаҳо ҳангоми интиқолои ҷанозаи кушташудаҳо ва ба наздикону пайвандони онҳо рафта изҳори тасаллият ва аз номи президент ҳам таъзия баён карданд, аммо худи Эмомалӣ Раҳмон расман то ҳол барои ин қурбониён изҳори ҳамдарӣ накардааст.
Инчунин вай барои захмиҳо шифо ҳам нахостааст ва барои зарардидаҳо, ки теъдодашон ба садҳо нафар мерасад, изҳори ҳамдардӣ низ накардааст. Ҳатто дар суҳбатҳояш бо Президенти Русия ва Президенти Ӯзбекистонҳам ин маъсаларо дуюм ва сеюмдараҷа баҳо дода, бо беэтиноӣ аз он убур кард.
Ба гузориши “Reuters” мақомоти Русия талош дорад сафи низомиёни худро дар ҷанг бо Украина аз ҳисоби зиндониён ва муҳоҷироне, ки мушкилоти асноди будубош доранд, бештар кунад.
“Reuters” аз қавли як мақоми баландпояи Вазорати дифои Амрико хабар дод, ки “Wagner Group”, як ширкати хусусии низомии Русия, талош дорад, беш аз 1500 ҷинояткорони маҳкумшударо барои ширкат дар ҷанги Русия бо Украина ҷалб кунад, аммо бисёре аз онҳо ба ин даъват посухи рад додаанд.
Ин мақоми амрикоӣ бо шарти ифшо нашудани номаш ба ин расона гуфта, ки “маълумоти мо нишон медиҳад, ки Русия дар ҷанги бо Украина ба хотири ҷалби ҷавонон ҷангҷӯёни бетаҷриба талафоти зиёд дидааст”. Зоҳиран Русия мехоҳад ин талафотро акнун аз ҳисоби собиқ ҷангиён ва низомиёни ботаҷриба, ки ҳоло дар зиндонҳо ба сар мебаранд, ҷуброн кунад.
Раисиҷумҳури Русия Владимир Путин пештар гуфта буд, ки ин гурӯҳ аз давлати Русия намояндагӣ намекунад, аммо он аз ҳампаймонони хусусии ҳарбӣ ба ҳисоб меравад ва онҳо ҳақ доранд дар ҳамаҷо кор кунанд, ба шарти ин ки қонунҳои Русияро нақз накунанд.
Ин расона дар як гузорише пештар бо такя ба манобеаш гуфта буд, ки Русия ба муҳоҷирони бекор ва онҳое, ки ихроҷ таҳдидашон мекунад, моҳона то 3 ҳазор доллари амрикоӣ ҳуқуқ пешниҳод мекунад, то рафта дар сафи артиши Русия дар Украина биҷанганд.
Дар робита ба ин масъала наворҳое аз боздошти сарбозони Русия аз тарафи сарбозони Украина дар шабакаҳои иҷтимоӣ роҳ ёфта буд, ки боздоштшудаҳо мегуфтанд, шаҳрванди Узбекистон ҳастанд ва дар Русия ба сабаби оне, ки асноди будубошашон ба охир расида буд, онҳоро ба ҷанг оварданд.
Иттиҳоди шуравӣ аз байн рафту мероси хунхораш боқӣ монда, ҷони ҳазорон нафарҳои бегуноҳро дар ҳудудҳои собиқаш ба коми марг мекашад ва оилаҳои зиёдеро ғамзадаву беватан мегардонад.
Яке аз собиқадорон ва роҳбарони ҳизби комунисти шуравӣ А.Н. Яковлев дар навишатҳояш чунин қайд менамояд:
“Аз худ бипурсед аз куҷост ин асабоният ва тарси мо? Ҷавоб ин аст, ки то ба ҳол Ленин ва Сталин зинда аст. Ман намехоҳам, ки рӯҳи “девҳоро” ба ҷавобгарӣ бикашем, балки шогирдони онҳоро, ки то ба ҳол идеологияи тарсу зулмро болои мардум раво мебинанд, ба ҷавобгари кашида, пеши роҳи ҳуҷуми нави болшевикӣ гирифта шавад ва идеологияи “зулму ситам” абадӣ дар партовгоҳи таърих гузошта шавад”. (Китоби сиёҳи коммунизм, саҳ. 11)
Яке аз ҷиноятҳои нобахшидании ҳукумати шуравӣ ин аст, ки милатҳоро аз ватанҳои аслии худ маҳрум ва сарҳадҳоро табартақсим намуда, ба наслҳои баъдӣ низоъҳои хунин ба мерос гузоштааст. Ҳуҷуми Русия ба Украина, ҷангҳои байни Озарбойҷону Арманистон, Қарақалпоқистон- Узбакистон, Қирғизистону Тоҷикистон ва даҳҳо мисоли дигар ҳаст, ки аз ҷумлаи ҳамон “мерос” ба шумор мераванд.
Мутаасифона, яке аз “вирус”-ҳои идеологияи коммунистӣ, ки ба мо расидааст, ин “пасво”-и пешвоёни болшевикӣ, Раҳмонови хунхор мебошад ва эҳтимоли зиёд аз поёнтарин партовгоҳи онҳо берун омадааст. Рӯзе нест, ки дар як гӯшаи Ватан хуни бегуноҳе рехта нашавад ва сӣ сол мешавад ин аҳвол давом дорад ва иштиҳои ин “вампир” (одамсурати дар асл одамхӯр) то андозае баланд шудааст, ки ба хуни як-ду нафар иктифо накарда, адади қурбониёнро рӯз аз рӯз зиёд менамояд. Хуни мардуми бегуноҳи Бадахшону сокинони наздисарҳадии Исфара ҳам аз ҷумлаи қурбониҳои давомноки дасти “пасво” ба ҳисоб меравад.
Яке аз сабаби асоси ин муноқишаҳои сарҳадии Тоҷикистону Қирғизистон, аз тарафи раисони замони шӯравӣ ба иҷора додани заминҳои ватанӣ ба қирғизҳо ва оқибати кор ғасби он заминҳо аз тарфи онҳо мебошад. То солҳои пешин мушкилиҳои сарҳадӣ бо роҳҳои маслиҳатомез байни рӯҳониён ва калонҳои ду миллат ҳалли худро пайдо мекард. Локин бо зиндон кардани рӯҳониён ва қатли ҷавонмардони исфарагӣ аз тарафи Раҳмонов кам касе аз нафарони таъсирбахш боқӣ мондааст, то дар низоъҳо саҳм гузоранд.
