Вазири меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Тоҷкистон мегӯяд, дар Тоҷикистон сатҳи бекорӣ ҳатто дар замони пандемӣ боло нарафта. Ва дар давоми 9 сол  дар кишвар 1,9 млн ҷойҳои нави корӣ нав таъсис додаанд.

Вазири меҳнат, Ширин Амонзода чунин гуфтаҳоро дар мусоҳибае бо нашрияи ҳукуматии “Ҷумҳурият” ироа кардааст.

Ба иттилои вазир, дар Тоҷкистон татбиқи “Стратегияи давлатии рушди бозори меҳнати Тоҷикистон”, ки аз солҳои 2012 то 2020 идома кард ба анҷом расид ва танҳо дар ҳамин давра дар соҳаҳои иқтисодиёти ҷумҳурӣ зиёда аз 1,6 млн ҷойи корӣ таъсис дода шуд.  

“Дар натиҷаи татбиқи стратегия давоми солҳои 2012 – 2020 дар соҳаҳои иқтисодиёти ҷумҳурӣ зиёда аз 1,6 миллион ҷойи корӣ таъсис дода шуд, дар ин замина бо мусоидати мақомоти меҳнат ва шуғли аҳолии вазорат 451,3 ҳазор шаҳрванд дар соҳаҳои гуногуни иқтисодӣ бо ҷойи кор таъмин гашт”.

Дар ҳамин ҳол вазир мегӯяд, дар ин давра теъдоди аҳолии машғули кор аз 2 миллиону 291,5 ҳазор нафар то ба 2 миллиону 463, 4 ҳазор боло рафт, ки афзоиш ба 137,8 ҳазор нафар ё 12,7 дарсад рост меояд. Аммо он ки 1 млн 42 ҳазор ҷойҳои кории дигар куҷо шуданд маълум нест. Баста шуданд ё касе нахост дар он ҷойҳои кории таъсисдодаи вазорат кор кунад, вазир ин нуктаро шарҳ надодааст.

Ҳамзамон, дар ҳамин мусоҳибааш вазир гуфт, ки дар натиҷаи тадбирҳои андешида имкон фароҳам омад, ки дар давраи авҷи пандемияи коронавирус фаъолияти муназзами ташкилоту муассиса ва корхонаҳои ҷумҳурӣ таъмин гардад ва ба ин васила вазъ дар бозори меҳнати кишвар муътадил нигоҳ дошта шавад.

Соли гузашта дар соҳаҳои иқтисоди ҷумҳурӣ дар маҷмӯъ, зиёда аз 193 ҳазор ҷойи кори доимӣ, муваққатӣ ва мавсимӣ таъсис ёфт. Шумораи қувваҳои корӣ соли 2020  нисбат ба соли 2019-ум 3,7 дарсад афзуд. Дар ин замина, теъдоди аҳолии машғули кор низ аз 2314,9 ҳазор нафари соли 2019 то ба 2402,8 ҳазор нафар расид.

Ба иддаои Ширин Амонзода, қатъи назар аз таъсири бемории сироятии COVID – 19 ба вазъи бозори меҳнат, сатҳи бекории расмӣ дар ҷумҳурӣ ҳудуди 2 – 2,2 фоиз нигоҳ дошта шуд, ки ин нишондиҳанда қабл аз хуруҷи бемории мазкур ҳам дар ҳамин сатҳ қарор дошта аст.

Вазири меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии кишвар, дар бораи занони “мардикорбозор”- и шаҳри Бохтар низ ибрози назар карда худи занонро, дар надоштани ҷойи кор гунаҳкор донист. Бояд, гуфт, ки дар ин бозор занҳои зиёде соатҳо интизори корфармо менишинанд ва чанде пеш вазир аз аҳволи онҳо дидан карда буд.

“Баъд аз дидору суҳбатҳо, ба хулосае омадам, ки мушкили асосии онҳо дар надоштани донишу тахассуси муайян ва илова бар ин, талош накарданашон барои соҳибтахассус шудан аст. Аслан, пайдо кардани шуғл мушкил нест, балки душворӣ дар роҳҳои расидан ба он ҷой дорад, ки аз ҳар инсон донишҳои зеҳниро тақозо мекунад. Нафаре, ки наметавонад нависад, хонад ва ё намехоҳад кореро ба таври муназзам ва тахассусӣ омӯзад, мушкилоти асосии ӯ мебошад”.

Дар ҳамин ҳол вазир мегӯяд, ки тасмим гирифтаанд қабл аз ҳама бо зеҳнияти ин нафарон кор бигиранд ва онҳоро соҳибихтисос гардонанд.

Вазир гуфт, ки баъди чанд рӯзи ин шиносоӣ, тавассути сохторҳои маҳаллии вазорат дар вилояти Хатлон ярмаркаи ҷойҳои кори холӣ ва вазифаҳои озод баргузор гардида, 48 нафар бо кори доимӣ таъмин ва 280 нафар ба курсҳои кӯтоҳмуддати тахассусӣ аз рӯйи талаботи бозори меҳнат ҷалб шуданд. Ба онҳо ихтиёран дар як ҳафта се рӯз барои кор ва се рӯз ба омӯзиши касбу ҳунар пешниҳод шуд.

Дар охир Ширин Амонзода ба мисли мансабдорони дигар ҳамон омрҳои куҳнаро бори дигар такрор карда, ки тибқи он омор Маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишвар аз 36,1 миллиард сомонӣ то ба 82,6 миллиард сомонӣ афзуд, ки ҳаҷми афзоиш ба 46,5 миллиард сомонӣ ё 2,3 маротиба баробар мешавад.

Дар давраи татбиқи стратегия, ки бештар аз 8 сол идома дошта ӯ мегуяд, музди меҳнати миёнаи номиналии кормандони ҳама соҳаҳои иқтисодиёти ҷумҳурӣ аз 555,2 сомонӣ ба 1393,7 сомонӣ расид. Аммо ба мисли мансабдорони дигар ва ҳатто расиҷумуҳур, ӯ ҳам нагуфт, ки дар ин давра чи қадар қурби сомонӣ уфт карда ва нарх дар бозорҳо боло рафта ва ин маош барои зиндигии сокинон басанда аст ё ахйр.

Бояд гуфт, ки дар Тоҷкистон пайваста бо боло рафтани қурби доллар дар баробари пули миллӣ нархи ҳам маҳсулот ва ҳам хидматрасониҳо боло меравад ва мансабдорон дар баробари ироаи омор дар ин бора чизе намгӯянд.

Дар ҷамоати деҳоти Сурхи шаҳри Исфара сокинон аз заминфурӯшии раиси ин ҷамоат ва дигар мақомдорон шикоят доранд.

Чанд сокини ҷамоати мазкур бо ирсоли аксу наворҳо ба “Аздо тв” гуфтанд, ки раисони собиқи ҷамоати деҳоти Сурхи шаҳри Исфара, Аҳмадов Обид ва Мусоев Субҳон ва раиси кунунии ин ҷамоат Аҳмадов Сарвар ва муовини ӯ Ҷумъаев Баҳодур чандин биноҳои давлатӣ, ки махсуси ин ҷамоат будаанд ва заминҳои дигарро ғайриқонунӣ фурӯхтаанд.

Ин сокинон мепурсанд, ки чаро то кунун аз ҷониби Агентии назорати молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Тоҷикистон пеши роҳи инҳо гирифта ва ба ҷавобгарӣ кашида намешаванд.

Бино ба гуфтаи манобеи “Аздо тв”, Аҳмадов Обид, собиқ раиси ҷамоати Сурх (аз соли 1995 то 2000) китобхонаи ҷамоатро фурӯхтааст ва то ба ҳол ин ҷамоат китобхона надорад.

Сокинони ҷамоати мазкур ба собиқ раиси шаҳри Исфара Саломзода Сиҷоуддин ариза навишта аз набуди мактаб шикоят карда, талаб намуда буданд, ки ба онҳо заминеро барои сохтани мактаб бидаҳанд.

Тибқи аризаи сокинон дар ин ҷамоат наздики 2500 донишомӯз будааст, ки дар ду мактаб таҳсил мекардаанд, дар ҳар синф аз 35 то 40 нафарро ҷой мекардаанд, ки ин ба талаботи таълим рост намеояд.

Сокинон дар аризаи худ навиштаанд, “Мактаби №29-и деҳа, ки барои 1200 нафар пешбинӣ шудааст, 1700 донишомӯз дорад ва мактаби №56-и ин ҷамоат, ки барои 500 нафар ҷой дорад, алҳол 713 нафар таҳсил доранд. Аз сабаби зиёд будани дошиомӯзон ҳуҷраҳои фаннӣ ва ошхонаҳо ба синфхона табдил дода шудаанд. Мувофиқи реҷаи омӯзиши азхудкунӣ бояд дар як синф то 25 нафар таҳсил кунад, вале аз сабаби камбуди ҷой дар мактабҳои мазкур дар як синф 35-40 нафар таҳсил доранд, ки ин ҷавобгӯйи талаботи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “дар бораи маориф ва илми ҶТ” нест”.

Ба даъвои манобеи “Аздо тв” аз ҷониби Ҳукумати Тоҷикистон барои сохтани мактаб дар деҳаи “Ҳазорчашмаи” ҷамоати Сурх замин ҷудо шуда буд, вале баъдтар онро раиси ҷамоат ғайриқонунӣ ба дигарон фурӯхтааст.

Сокинон ҳамчунин аз бедодгарии муовини раиси ин ҷамоат Ҷумъаев Баҳодур шикоят доранд. Ба гуфтаи ҳамсӯҳбати “Аздо тв” Ҷумъаевро Саломзода Сиҷоуддин, собиқ раиси шаҳри Исфара соли 2018 бо сабаби дар ҳолати мастӣ ба маҷлиси шаҳрӣ ворид шуданаш аз кор озод кард, аммо баъд аз рафтани раиси шаҳри Исфара аз мансаб боз бо додани пора муовини раиси ҷамот таъйин шуд.

Ин сокин мегӯяд, на раиси феълии ҷамоат Аҳмадов Сарвар ва на муовинаш Ҷумъаев Баҳодур ҷое таҳсил накардаанд ва маълумоти олӣ надоранд. Аҳмадов Сарвар дар давоми чанд соли корияш ҳамчун раиси ҷамоати деҳоти Сурх, чандин маконҳо, аз ҷумла Кулуби деҳа ва замине, ки барои мактаб аз тарафи Ҳукумати шаҳри Исфара ҷудо шуда буд ва боз чанд замину масҷиду ғайраро фурӯхтааст.

Ба гуфтаи манбаъ, Аҳмадов Сарвар баъд аз фурӯхтани як биное, ки меҳмонхонаи масҷид будааст ва дар он дегу табақ ва дигар ашёи марбут ба масҷиди деҳа нигаҳдорӣ мешудааст, соли гузашта аз ҷониби кормандони Агентии зидди фасоди вилояти Суғд боздошт мешавад, аммо чанде пас бо додани 10 ҳазор $ пора раҳо шуда боз ба кори худ баргаштааст.

Яке аз шикоятҳои дигари сокинони ин ҷамоат ин аст, ки Аҳмадов Ҳасан, амаки раиси ҷамоати деҳоти Сурх, Аҳмадов Сарвар барои муроҷиаткунандагон як варақчаи маълумотнома ва ҳар санадеро аз 7 то 10 сомонӣ мефурӯшад.

Барои бақайдгирии ақди никоҳ аз 500 то 1000 сомонӣ ва барои шаҳодатномаи таваллуд аз 200 то 400 сомонӣ аз сокинон мегирад. Ба гуфтаи манбаъ, дар аксар ҳуҷҷтҳо қасдан як ҳарфро ба ивази ҳарфи дигар ё таърихи рӯзро хато менависад ва вақте корафтодагон дуюмбора муроҷиат мекунанд, боз ҳамон маблағро талаб мекунад.

Хабарнигори “Аздо тв” ба ҷамоат деҳоти Сурх тамос гирифт, вале касе ба тамос посух надод. Тасдиқи ин маълумот то ҳол аз ҷониби раиси ҷамоат ва ё дигар масъулин дастрас нашудааст, дар ҳолати вокуниш ва ё дастрас шудани шикояти ҷониби дигар “Аздо тв” онро нашр хоҳад кард.