Мақомот дар ин ноҳия ва дигар манотиқи ҳаммарз бо Афғонистон мегӯянд, дар сурати таҳдид аз он сӯйи марз ба онҳо силоҳ медиҳанд, то ватанро аз душман ҳифз кунанд.
Танҳо 2 варзишгари тоҷик дар мусобиқаи байналмилалии ҷудо “Tashkent Grand Slam 2021” натиҷаи беҳтар нишон доданд. Дар ин мусобиқа Темур Раҳимов дар вазни беш аз 100 кг ва Шаҳбоз Саидаброров дар вазни то 60 кг ҷойҳои панҷумро соҳиб шуданд.
Ёдовар мешавем, ки “Tashkent Grand Slam 2021” рӯзҳои 5-7-уми март дар маҷмааи варзишии “Ҳумо Арена”-и пойтахти Узбекистон баргузор гардид.
Дар рӯзи 7-уми март шаш паҳлавони тоҷик дар вазнҳои сангин қувваозмоӣ карданд. Яке аз ин паҳлавонони тоҷик Темур Раҳимов дар ин мусобиқа аз даври дувум шуруъ намуда, дар даври дуюм ва сеюм Ричард Сипотс (Маҷористон) ва Адам Окруашвилиро (Гурҷистон) мағлуб намуд. Аммо дар чорякфинал аз Кокоро Кагеура (Ҷопон) шикаст хӯрд.
Паҳлавони тоҷик дар даври тасаллобахш Мартти Пуумалаиненро аз Финляндия мағлуб кард. Темури 23-сола барои ҷойи севум ва дарёфти медали биринҷӣ бо Эрик Абрамови 21-сола аз Олмон вориди рақобат шуд. Паҳлавони ҷавони олмонӣ дар давоми 3 дақиқаю 02 сония ду “ваза-ари” ба даст овард ва бо баҳогузории “иппон” ғолиб гашт.
Комроншоҳи Устопириён низ дар вазни то 90 кило дар даври аввал озод буд. Ӯ дар даври 2-юм Лорензо Риганоро (Италия) шикаст дода, даври баъдӣ худаш аз Донгҳан Гвак аз Кореяи Ҷанубӣ мағлуб шуд.
Як манбаъ, аз шаҳри Бохтари вилояти Хатлон, ки нахост номаш зикр шавад, дар суҳбат бо “Аздо тв” гуфт, ки чанд рӯз боз намояндагони КДАМ-и шаҳр ҳамроҳи раисони ҷамоатҳо, нозирони минтақавӣ, раисони маҳаллаҳо ва боз чанд ниҳоди дигар дар кӯчаҳои марказии шаҳр ва деҳаҳои гирду атроф гашта мардумро маҷбур доранд, ки хонаҳояшонро рангу бор кунанд, ки Президент ба ҳамон кӯчаҳо гузар мекунад.
Ин сокин гуфт, “агар аз боло салла биёред гӯянд ин раисони мо калла мебаранд, яъне ҳамаро маҷбур доранд деворҳое, ки ба роҳи асосӣ қарибанд бо хиштҳои сементӣ онҳоро бисозанд. Ва шакли беруни хонаҳоро рангу бор кунанд. Ҳоло як хишти сементӣ 3,5 сомонӣ ва аз он ҳам гаронтар аст, барои дарозии 15-20 метр деворро бо чунин хишт сохтан пули зиёд лозим аст. Мо ин маблағро надорем, вале масъулин маҷбур доранд. Чи илоҷ мо ҳам маҷбурем қарз гирему деворҳои хиштӣ бисозем”.
Ба қавли ин мусоҳиби мо, агар солҳои пештар пеш аз омадани Президент амр мекарданд, ки фақат деворҳоро ранг кунанду алафҳои гирду атрофро тоза кунанд, вале имсол маҷбур доранд ҳама куча бо як навъи хишт ва бо як шакл сохта шавад, ки ҳама ин қудратро надоранд.
Дар Тоҷикистон ҳангоми сафари раисҷумҳур ба шаҳру ноҳияҳо, талаби рангу бор кардани хона ва деворҳои сари роҳ аз ҷониби мақомот ба ҳукми анъана даромадааст.
Мақомот талош мекунанд, чунин ҷилва бидиҳанд, ки ҳама хуб аст, хонаҳои мардум ҳам тозаю обод аст. Як раис ва масъули шаҳру ноҳия бо ин кораш ба раисҷумҳур нишон доданӣ мешавад, ки дар замони раисияш корҳои зиёде кардааст.
Борҳост, ки дар расонаҳо ва шабакаҳои иҷтимоӣ пешвозгирии Эмомалӣ Раҳмон аз ҷониби расиони шаҳру ноҳияҳо доғ мешавад ва дар ҷомеа баҳсое гармеро ба вуҷуд меорад.
Мусобиқаи раисони ноҳияҳо то ҷое расида буд, ки дар ҳавои сард духтаронро бо либосҳои атласи тунук ва ҳатто кӯдакони хурдсолро бароварда буданд, ки корбарон ва фаъолони ҷомеа аз ин кор интиқоди шадид карданд. Ҳатто худи Раҳмон боре гуфт, ки масъулон аз ин пешвозгириҳои дабдабанок даст кашанд. Аммо то ҳанӯз ин кор идома дорад.
Огаҳони умур бар ин назаранд, ки худи Президент Эмомалӣ Раҳмон аз ин корҳо огоҳ аст, аммо чаро пеши роҳи ин дардисарҳо гирифта намешавад, суолест бе посух.
Тибқи иттиллои расмӣ Қирғизистон баъд аз Русия ва Қазоқистон саввумин кишвари дастраскунандаи маводди сӯхт ба Тоҷикистон ба ҳисоб рафта ва барои мисол дар соли гузаштаи 2020 ба миқдори “11 ҳазору 780, 93 тон маҳсулоти нафтӣ, аз қабили бензину сӯзишвории дизелӣ, ба маблағи 5 миллиону 333 ҳазору 248 доллар ворид кардааст”.
Хабаргузориии русии “Спутник” навиштааст, ки “Ин ҳам омори расмӣ аст, аммо дар асл бештарин маводи нафтии Қирғизистон ба Тоҷикистон ғайриқонунӣ содирот мешавад. Ин маводи нафтиро Қирғизистон аз Русия ба даст меорад. Аммо дар ин тиҷорати ғайриқонунӣ чӣ қадар маблағ гардиш мекунад, омори расмӣ хомӯш аст”.
Омори расмӣ дар бораи воридоти маводи сӯхт аз Қирғизистон ба Тоҷикистон ҳеҷ гоҳ на қайд мешавад ва на эълон. Зеро қочоқбари калон ва асосӣ ширкати “Фароз” –и Шамсулло Соҳибов, домоди раисҷумҳури Тоҷикистон мебошад. Бидуни шакку шубҳа метавон гуфт, ки қирғизҳо ба ҳадде аз дуздиҳои ин домоди Эмомалӣ Раҳмон ба танг омаданд, ки ҳам содироти фаровардаҳои нафтӣ ба Тоҷикистонро манъ карданд, ҳам дар сарҳад қувваҳои иловагӣ ворид карданд.
“Фароз” дар замони роҳбарияти пешини Қирғизистон, бахусус Алмосбек Отамбоев ва қабл аз он хеле ҳам осону роҳат соляркаву бензин ва газро аз ин ҷумҳурӣ қочоқӣ вориди Тоҷикистон мекард. “Фароз” бар замми хариди ғайримуҷози соляркаву газу бензин аз Қирғизистон аз пардохти боҷу молиёти онҳо маоф буд ва пӯшида набояд бошад, ки ин ҳама амалиёти тиҷорати ғайриқонунӣ дар зери назорат ва мусоидати раисҷумҳури Тоҷикистон сурат мегирифт. Аз тамоми ҷараёни тақаллуб ва тахаллуфи тиҷоратҳои “Фароз” Эмомалӣ Раҳмон огоҳ мебошад.
Аз ин ҷиҳат бо итминон метавон тазаккур дод, ки маҳз ҳамин ширкат ва тиҷоратҳои олуда бо қочоқи ӯ аст ки Тоҷикистон номи дуздро мегирад ва дузд муаррифӣ мешавад.
Албатта, дар қатори “Фароз” бархе дигар аз гурӯҳҳо ва ҳатто ашхоси алоҳида аз Қирғизистон маводи сӯхт ба Тоҷикистон ворид мекунанд. Вале дузди асосӣ ва зӯр “Фароз” аст, ки дар пушти худ ҳимоят ва дастгирии Эмомалӣ Раҳмон, раисҷумҳури Тоҷикистонро дорад. Ин ба он маъно аст ки Раҳмон ва домоди ӯ ба хотири дарёфти маблағ ва пули муфт бозори дохилии кишвари ҳамсояро ба ғорат бурда ночор мекунанд, ки даст ба чораҳои қатъӣ ва ғайридӯстона (эъзоми неруҳои иловагӣ ба сарҳадот) бизанад.
Вақте ҳукумати як кишвар эълон мекунад, ки ба хотири ҷилавгирӣ аз қочоқи кишвари ҳамсоя-яъне дуздону дуздӣ маҷбур шудааст, ки аз қувваи ҳарбӣ истифода кунад, инро наметавон ва набояд сода гирифт. Қирғизҳо неруҳои сарҳадбон доранд ва рисолати онҳост, ки марзҳояшонро бонӣ кунанд. Вале масоҳат ва миқёсии дуздии ҷониби Тоҷикистон ба андозае зиёд шудааст, ки артишро ҳам басиҷ кунанд. Ва, бидуни шубҳа, дар сурати боз ҳам идома кардани он –дуздиву қочоқи маҳсулот аз кишварашон онҳо аз силоҳ ва мошинҳои ҷангӣ истифода хоҳанд кард. Ҳамин аст ки қазияро саҳлу сода набояд пиндошт.
Чунки агар қочоқбар ва дуздҳои маҳсулоти Қирғизистон одамони одӣ буданд ва ё одамони одӣ ҳаҷми асосии қочоқро ташкил мекарданд, кайҳо дар ҳамон худи марз дастгир ва хунсо мешуданд. Неруҳои сарҳадии ҳарду кишвар бар алайҳи онҳо дастбакор мешуданд. Аммо аз он сабаб, ки дузду қочоқбар “покровител”-и зӯртаринро дорад, қирғизҳо илоҷе наёфтанд, ба ҷуз аз сахт кардани назорати марз ва қабули қарори хос.
Шароити Қирғизистон ва Тоҷикистон дар мавриди таъминот бо нафт ва фаровардаҳои нафтӣ яксон ва шабеҳ аст. Онҳо ҳам захоир ва чоҳҳои нафти худӣ надоранд. Вале азбаски маводди сӯхти онҳо арзон ба даст меояд ва ё инки арзон дастрас мешавад, мо тоҷикҳо яъне “Фароз” онро медуздем. Бале, дар ҳақиқат, мо, яъне ҳамин “Фароз” медуздад. Ва, ҳоло, ки баҳо ва қимати фаровардаҳои нафтӣ дар Тоҷикистон ба таври зиёновар боло рафт, махсусан дар айёми киштукор боло рафтани маводи дизелӣ, боз ҳам халқ азоб мекашад.
Инро ҳам бояд таъкид кард, ки на танҳо маҳсулоти нафтӣ дар Тоҷикистон гарон шуд. Нархи маводи ғизоӣ, аз ҷумла равғани рустанӣ ва шакару маводи қаннодӣ, макарон, гӯши парранда ва моҳӣ низ дар ду ҳафтаи ахир то 15-20% афзоиш пайдо кардааст.
Хабарҳои расида аз Тоҷикистон аз он ҳикоят мекунад, ки тамоми навъи маҳсулоте, ки аз Қирғизистон таври расмӣ ва умдатан ғайрирасмӣ ба Тоҷикистон ворид карда мешуд, баъди ин қарор ва овардани неруҳои иловагӣ дар марз боло рафтааст. Ва, инро ҳам бояд тазаккур дод, ки дар канори “Фароз” ширкати “Tajero”, ки он ба домоди дигари Эмомалӣ Раҳмонов Зарифбек Давлатов тааллуқ дорад воридоти қочоқии шакар ва анвои дигар маҳсулоти қаннодӣ ба шумули шоколаду конфетҳои гуногун ва мурғу моҳии тавлидоти русиро тавассути Қирғизистон анҷом медод.
Тибқи иттиллои расида ҳоло баҳои 50 кг шакари русӣ дар Тоҷикистон аз 390-400 сомонии ду ҳафта пеш ба 450-480 сомонӣ боло рафтааст.
Тоҷикистон дар радабандии нави “Шохиси озодиҳои иқтисодӣ” 21 зина боло рафтааст. Гуфта мешавад, ин радабандӣ ҳамасола аз ҷониби пажуҳишгоҳи Heritage Foundation ва маҷаллаи “The Wall Street” нашр мешавад.
Ин дафъа Тоҷикистон дар миёни 186 кишвари дунё дар мақоми 134-ум қарор дорад. Тоҷикистонро имсол низ аз сабаби сатҳи пасти молиявӣ, озодии соҳибкорӣ ва тиҷорат ба гурӯҳи кишварҳои “иқтисодаш ноозод” ворид кардаанд.
Дар “Шохиси озодиҳои иқтисодӣ”-и соли гузашта Тоҷикистон дар ҷойи 155 ва қабл аз он дар мақоми 122 қарор дошт.
Ин ҳам дар ҳолест, ки ахиран донишҷӯёни тоҷики муқими Эрон аз вазири корҳои дохилии ин кишвар Абдуризо Раҳмонӣ Фазлӣ бо номае дархост карданд, ки ҳангоми сафараш ба Тоҷикистон дар гуфтугӯ бо мақомоти тоҷик масъалаи бозҷӯӣ ва боздошти донишҷӯёнеро, ки дар Ҷумҳурии исломии Эрон таҳсил кардаанд, матраҳ кунад.
Дар нома гуфта мешавад, ки беш аз 50 нафар таҳсилкардаи Эронро дар Тоҷикистон бо баҳонаҳои мухталиф боздошту бозпурсӣ ва ҳатто равонаи зиндон кардаанд.
Инчунин расонаҳои дохилии Эрон низ номаи “Ҷамъияти ҷавонони мусулмони тоҷик”-ро нашр кардаанд, ки дар он гуфта шудааст, “тайи моҳҳои охир мақомоти амниятии Тоҷикистон теъдоде аз шаҳрвандони худро, ки дар Ҷумҳурии Исломии Эрон таҳсил кардаанд, бо баҳонаҳои ифротгароӣ, терроризм ва ҷосусӣ ба нафъи Эрон айбдор карда ба солҳои тӯлонӣ маҳкум ба зиндон карданд.
Ёдовар мешавем, ки Абдуризо Раҳмонӣ Фазлӣ, вазири умури дохилаи Эрон ҳафтаи пеш бо як сафари расмӣ дар Душанбе ҳузур дошт ва баъд аз мулоқот бо мақомоти баландпояи тоҷик ба Теҳрон баргашт. Зоҳиран, вазири эронӣ ва мақомоти тоҷик ба ин нома вокунише нишон надодаанд.
Ҳамин тавр ҷамъе аз наздикону бастагони хонаводаҳои зиндониҳои сиёсии тоҷик аз Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистонро, ки дар ватан ба сар мебурданд, низ дар соли гузашта бо тӯҳматҳои мушобеҳ, ҳамкорӣ бо террористон ва наҳзатиҳо дастгир ва зиндонӣ карданд.
Барои мисол Асрориддин Розиқов, писари Зубайдуллоҳи Розиқ, узви РО ҲНИТ, ки ба 26 соли зиндон маҳкум шудааст, дар моҳи июни соли 2020 дастгир карда ва барои 5 сол равонаи зиндон каданд. Иттиҳоми ӯ ин буда, ки кумакпулиҳои фиристода аз тарафи муҳоҷирону наздикони дар муҳоҷират будаи ин зиндониҳои сиёсиро ба наздиконашон расондааст. Ва ҳамроҳ бо ӯ боз ду нафари дигарро низ ҳамин тавр маҳкум ба зиндон карданд.
Боздошти 6 солу 8 моҳ маҳкум ба зиндон кардани Ҷалолиддини Маҳмуд, узви собиқи РО ҲНИТ дар соли гузашта худ исботи ҳамин иддаъост, ки роҳбарияти кишвар бо афроди мутадайин ва мазҳабӣ мушкил дорад ва ҳар нигарониву тарсу бимашон аз ҳамин қишр аст.
Дуввум бо ҳамин боздоштҳову муҷозотҳо нотавонӣ ва заъфи мудирияти худро дар рафъи мушкилоти иқтисодиву иҷтимоии мардум ҷуброн кунад.
Бо инки як сол аз замони боздошти онҳое, ки дар ҳамкорӣ ва ё узвият бо “Ихвон-ул муслимин” мегузарад ва бархе аз онҳо маҳкум ҳам шудаанд, ҷомеаи кишвар намедонад, ки онҳо чӣ ҷинояте содир кардаанд ва чӣ таҳдиде барои мардум доштаанд.
Сорбон Азимӣ, таҳлилгар
Шакли видеоиро инҷо тамошо кунед:
Аз Идораи сомона: Матолибе, ки дар гӯшаи “Блоги Шумо” ба нашр мерасанд, назари шахсӣ ва ё таҳлили муаллифон буда, баёнгари мавқеи “Аздо тв” нестанд.
Рафтани Саймумин Ятимов ба Афғонистон ва баъд аз он садо додани вуҷуди низомиёни ҲНИТ дар Афғонистонро мухолифон як мубодилае медонанд, ки бар асари ин қочоқ ба вуҷуд омадааст.
Вале маълумотҳои дигаре низ дар расонаҳо ба нашр расида, ки дар миёни ҷомеа сару садоҳои зиёдеро ба бор овардааст.
Як манбаъ аз Додгоҳи олии Тоҷикистон ба Радиои Озодӣ гуфтааст, ки баҳс танҳо бар сари 90 кг тиллову 15 млн доллар нест. Ин манбаъ мегӯяд, ҳарчанд ҳоло ба додгоҳ танҳо парвандаи пешгирӣ аз қочоқи 90 кг тиллову 15 млн доллар ворид шудааст, аммо давоми моҳҳои сентябр-ноябри соли 2020 аз Афғонистон тавассути Тоҷикистон 1 тоннаву 200 кило тилло ва 112 миллион доллар ба Дубай бурда шудааст.
“Амалиёти боздошти ин гурӯҳ аз ҷониби Додситонии кулли Тоҷикистон роҳандозӣ шуд. Нисбат ба кочоқи 1200 кило тилло ва 112 миллион доллар нишондоди боздоштшудаҳо ҳаст, вале парванда аз рӯйи далели 90 кило тилло ва 15 миллион доллар баррасӣ мешавад. Ин ду мавриди алоҳида аст. Вобаста ба 1200 кило тилло ва 112 миллион доллар таҳқиқ идома дорад ва ҳанӯз ниҳоӣ нашудааст”.
Гарчанде мақомот дар мавриди 90 кило тилло ва 15 миллион доллар чанд маротиба изҳори назар кардаанд, аммо дар мавриди 1200 кило тилло ва 112 миллион доллар ҷое расман чизе нагуфтаанд.
Бояд гуфт, ки баъд аз ҳамрасонӣ шудани қочоқи тиллову миллионҳо долар ва омадани Муҳаммад Мирзо Катавозай бо ҳайати тими парлумони кишвараш ба Тоҷикистон ва барнагаштанаш ба Афғонистон сару садоҳоеро ба миён овард, ки гӯё ҳайати тими парлумони Афғонистон рафтанду ӯ то кунун дар Тоҷикистон боқӣ мондааст. Мақомоти Тоҷикистон низ дар ин бора расман ба ҷомеа ва расонаҳо чизе намегӯянд.
