Дар Сарраёсати пулис Қадам Исматов хабар ёфт, ки ӯ аз 24 ноябри соли 2016 аз ҷониби мақомоти Тоҷикистон таҳти кофтукови байналмилалӣ қарор дода шудааст.
Маълум шуд, ки дар Тоҷикистон ба зидди Қадам Исматов бар асоси 6 моддаи Кодекси ҷиноятӣ парвандаи ҷиноятӣ кушодаанд:
1)Моддаи 187, қисми 2 (Иштирок дар иттиҳоди ҷиноятӣ (ташкилоти ҷиноятӣ))
2)Моддаи 189, қисми 3 (Барангехтани кинаю адовати миллӣ, нажодӣ, маҳалгароӣ ва ё динӣ аз ҷониби гуруҳи муташаккил)
3)Моддаи 307, қисми 3 (Даъвати оммавӣ барои бо роҳи зўроварӣ тағйир додани сохти конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо супориши ташкилотҳои нияти душманона дошта ё намояндагони давлатҳои хориҷӣ)
4)Моддаи 307.1, қисми 2 (Даъвати оммавӣ барои амалӣ намудани фаъолияти экстремистӣ (ифротгароӣ) бо истифода аз воситаҳои ахбори омма ё шабакаи интернет)
5)Моддаи307.2, қисми 2 (узвият дар иттиҳоди экстремистӣ (ифротгароӣ)
6)Моддаи 307.3, қисми 2 (Иштирок дар фаъолияти ҳизбҳои сиёсӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, дини ё дигар ташкилоте, ки нисбати он аз ҷониби суд қарори эътибори қонуни пайдокарда дар бораи барҳам додан ё манъи фаъолияташ бинобар сабаби ба амал баровардани фаъолияти экстремистӣ қабул шудааст, инчунин мусоидат кардан ба фаъолияти онҳо бо истифода аз воситаҳои ахбори омма, шабакаи интернет ва ё ба тарзи дигар,)
Мақомоти Тоҷикистон Қадам Исматовро ба он гунаҳкор кардаанд, ки бо созмони дар Тоҷикистон мамнӯи “Гуруҳи 24” ва бо роҳбарони оппозитсия, аз ҷумла бо Додоҷон Атовуллоев, Умаралӣ Қувватов ва Шарофиддин Гадоев ҳамкории зич дорад.
Аммо Қадам Исматов мегӯяд, дар ҳақиқат узви раёсати Анҷумани нирӯҳои созандаи Додоҷон Атовуллоев буд, вале бо “Гуруҳи 24” ва ҳеҷ кадом аз дигар гуруҳҳои мухолиф ва раҳбарони онҳо иртиботе надорад.
Додситон гуфтааст, онҳо мефаҳманд, ки мақомоти Тоҷикистон ҳар нафареро, ки аз ҳукумат танқид мекунад, бо моддаи 307 таҳти кофтуков қарор медиҳанд. Бино ба эътирофи ин додситон, мақомоти Душанбе танҳо бар асоси ин моддаи 307 беш аз 4 ҳазор нафар аз зодагони Тоҷикистонро таҳти кофтукови байналмилалӣ қарор додаанд.
Бо ҳамин, додситонии Саратов Қадам Исматовро раҳо кардааст.
Аммо Сарраёсати корҳои дохилии вилояти Саратов моҳи феврал ба додгоҳи ноҳияи Кирови шаҳри Саратов муроҷиат кард, ки Қадам Исматовро аз шаҳрвандии Русия маҳрум кунанд. Чунин қарор роҳро барои истирдоди ӯ ба Тоҷикистон боз мекард. 13 март додгоҳи ноҳияи Киров талаби вакили мудофеи Қадам Исматов – Шуҳрат Қудратовро пазируфт ва дархости пулис барои лағви шаҳрвандии Исматовро бе баррасӣ монд, яъне рад кард.
Дар ин байн дар Русия ба далели коронавирус карантин эълон шуду аксари муассисаҳо, аз ҷумла судҳо карантин шуданд.
Вале рӯзи 14 июл додгоҳ дар пайи талаби дубораи пулиси Саратов қарори додгоҳи зинаи аввал дар мавриди бе баррасӣ монондани тақозои лағви шаҳрвандии Исматовро бекор кард ва ин қазияро барои баррасии дигарбора ба ҳамон додгоҳи ноҳияи Кирови шаҳри Саратов фиристод.
Идомаи ҷустуҷӯи байналмилалии Қадам Исматов дар ҳолест ки моҳи декабри соли 2019 Додситонии кулли Тоҷикистон бар асоси қонуни афв парвандаи ҷиноятӣ ва қарори кофтукови байналмилалии Додоҷон Атовуллоев, роҳбари Анҷумани нирӯҳои созанда, созмонеро, ки Қадам Исматов барои узвият ва тарафдорӣ аз он таҳти кофтуков қарор гирифтааст, бекор кард ва гуфт, Атовуллоев акнун метавонад озодона ба Ватан баргардад.
Мизони сармоягузорӣ ба сармояи асосии Тоҷикистон 5,9% коҳиш ёфтааст. Бар пояи маълумоти Оҷонси омори Тоҷикистон назар ба нимсолаи аввали соли гузашта 5,6 млрд. сомонӣ ё $545,7 млн сармоя ба сармояи асосӣ дар Тоҷикистон аз ҳисоби ҳамаи манобеи молиявӣ камтар ҷалб шудааст.
Бар пояи маълумоти мунташира нишондоди соли ҷорӣ аз ин қарор аст: дар иншооти истеҳсолӣ бештар аз 3,3 млрд. сомонӣ, ба коргоҳҳои ғайриистеҳсолӣ, 41% ё 2,3 млрд. сомонӣ ҷалб шудааст.
Дар арсаи сохтмони иншооти энергетикӣ 2,3 миллиард сомонӣ ва ё 225,3 млн доллар ҷалб шудааст,ки 7,1% дар муқоиса бо ҳамин давраи соли 2019 камтар аст.Дар соҳаи алоқа ва нақлиёт ҳукумати мамлакат тавонистааст дар ҳаҷми 392 млн. сомонӣ сармоя ҷалб намояд, ки 23,1% кам аз ҳамин давраи соли гузашта аст.
Қарор аст нишасти вазирони хориҷии ҳамоиши “Қалби Осиё — Раванди Истанбул”, киба мавзӯи субот ва пешрафти Афғонистон бахшида шудааст, дар ояндаи наздик бо мизбонии Тоҷикистон дар Душанбе баргузор бишавад. Ҳамоиши мазкур аз чанд сол боз идома дорад ва дар он намояндагони кишварҳо ва созмонҳои минтақавӣ ва байналмилалӣ иштирок мекунанд ва масъалаҳои сулҳу амният ва рушди иқтисодии Афғонистонро баррасӣ мекунанд.
Чанд рӯзи охир фикрам бештар банд буд, зиёд таҳлилҳоеро дар сарам мегузарондам. Ин ҳам пас аз он ки оқои Раҳнамо тарзе хост моро қонеъ кунонад, ки ихтиёри беҳтаре дар каишварҳои қаламрави собиқ Шуравӣ ҷуз диктотура надорем. Албатта, ин фикрро бо истифода аз авзои чанд рӯзаи Белорус баён доштанд, аммо худи ҳамин андешаро пештар бо ҳар навъе таблиғ мекарданд ва мехостанд моҳам ба он бовар кунем. Дақиқтараш ин андешаро ман аз эшон дар нишасти порсолаи САҲА шунида будам. Ба мисле ки барои Тоҷикистон ҳоло ҳамин сиёсати ҳукумати кунунӣ бештар ба дардаш мехӯраду марказияту дасти прузури ҳукумат, ки барои қисми бузурги шаҳрвандон дардисар меофарад, барои сохатни як таҳкурсии маҳками давлат кӯмак мекунад. Дар оянда ҳар ҳукумати дигар метавонад болои ин таҳкурсӣ бо диду нигоҳи худ роҳат бо ҳар сиёсате кишвардорӣ бикунад.
Ҳоло ман дар бораи он ки чаро барои як ҳукумат 28 сол кам буда то таҳкурсӣ бисозад, наменависам. Танҳо ҳаминро бояд бигӯям, ки агар назарияи Ибни Халдунро дар ин маврид ба инобат бигирем, ки ӯ мегӯяд, умри давлатҳо ҳам ба мисли умри инсонҳост ва дақиқан ҳамон гирудорро аз сар мегузаронад, пас, ҳоло бояд давлати мо мард шудаву ҳадди ақал бояд аз таъмини худу хонаводааш барояд. Аммо он бештар ба навраси беадабе шабоҳат дорад, ки пайваста барои сархушӣ ва вақтгзоронӣ аз хона пул медуздад ё аз ҳама дустонаш қарз мегираду қарздор аст. Ба мисли ҳамин идҳову ҷашнҳои бефоида.
Дар асрҳои пешин давоми 28 сол давлатҳое сохта мешуданду авҷи қудратро аз сар мегузарониданд ва боз фурӯ мепошиданд. Дар асри навин ҳам чунин аст, мисолҳояш бешумор. Ҳатто ҳамон Шуравӣ ҳам 75 сол умр дошт, ки ҳамагӣ дар умри 19-20 солагиаш бо Ҳитлер заду он ҷангро бурд.
Хостам чизе аз нигоҳу назарияиҳои фалсафа ва сиёсатшиносӣ дар ин мавзӯъ бинависам, аммо дертар фаҳмидам, ки ин кор бефоида аст, чун ҳар назарияро мешавад рад карду ҳеч як ҳақиқати мутлақ буда наметавонад. Аз ин рӯ, тасмим гирфитам бо ҳамин содагӣ бардошти худро бинависам. Ҳоло чизе, ки оромам намегузорад ин аст, чаро бо ин ҳама донишмандӣ ҷанобашон то ин ҳад якҷониба назар додаанд ва ё чаро хостанд мардумро гӯл бизананд, ки ҳаминҳо хубанду шукр кунед? Ҳоло аз ин нигоҳ бояд як нафар ё навад дарсади тоҷикистониён таваллуд шаванд ба воя бирсанд ва бимиранд. Он шароитеро, ки ҳукумати диктатории мо ё кишварҳои дигари собиқшуравӣ барои шаҳрвандон фароҳам оварданд, шароитест, ба қавле “бихӯру намур”.Ин ҳама мардум набояд чизе аз ҳукуматҳояшон бихоҳанд, чун онҳо доранд таҳкурсӣ месозанд. Ин бечораҳо, ки дигар аз нав ҷавон намешванд ва аз нав таваллуд ҳам намешаванд, ки пас аз сад сол ё чанд соле, ки Шумо таҳкурсиро бисозед, дигарбора дар як шароити беҳтаре як зиндагии дигаре дошта бошанд. Ин ҳамон чизест, ки ахиран марудми Белорусро ба майдонҳо овард ва аз раисҷумуҳурашон хостанд то биравад. Мардум мехоҳанд он зинадгии хубро ҳоло дошта бошанд ва хостан ҷавонҳо, ҳоло, ки ҷавонанд, на ҳангоми мурдан ё пас аз он. Яке аз беҳтарин кишвварҳои пасошуравӣ шояд ҳам боз ҳамин Белорус бошад. Аммо дар баробари кӣ? Тоҷикистон? Қирғизистон? Ё бисёр лутф кунем Қазоқистон? Белорусҳо аз кишварҳои зикршуда камтар дидан мекунанд, онҳо бештар Русия ё Лаҳистону Литваро барои дидан авлотар медонанд. Ҳангоми бозгашт ба кишварашон онҳо чиро мебинанд? Чанд даҳсола ақибмонадгӣ ва ҳама ба номи президент. Чизе, ки пештар Украинҳоро низ водор сохт то “майдондорӣ” бикунанд. Ба он хотир, ки ин се кишвар тақрибан бо шароит ва иқтисоди мушобеҳ чанд сол дар байн мустақил шуданд ё аз банди Комунист раҳо ёфтанд. Манзурам Лаҳистону Укроину Белорус. Он замон Лаҳистон яке фақиртарин кишварҳои Урупо .
Шояд Украину Белорус як вазъи беҳтаре дошатнд, чун дар замони шуравӣ бештари корхонаҳои истеҳсолотии бузурги СССР дар ҳамин кишварҳо сохта мешуду тамоми СССР-ро онҳо таъмин мекардадн. Дар соли 1990 дар Лаҳистон ислоҳоти иқтисодӣ гузаронданд ва ҳоло ин кишвар ба шашум кишвари иқтисодии Урупо табдил ёфта. Сӣ сол кифоя буд, ки ин кишвар ҳам таҳкурсӣ бисозад ва шароити хубе барои шаҳрвандонаш фароҳам биоварад. Акнун дар давлати Лаҳистон маоши ҳадди ақал 600 евро буда, ин кишвар мехоҳад дар се соли баъдӣ онро ба андозаи кишвари Олмон баробар кунад, то битавонад қувваи кориро дар худ нигаҳ бидорад. Даромади миёнаи сокинон хосатан дар шаҳрҳои калон 1200 евро аст, дар ҳоле, ки маҳсулоти истеъмолӣ дар қиёс чандон гарон нест. Барои мисол ба як оилаи иборат аз се нафар 300 евро кифоя аст, ки бо шумули истеъмоли ҳамарӯза гушту мева, хурок бихӯрад. Барои мисол аз ҳама гӯшти гаронтарин, он ҳам ҳалол 4 евро нарх дорад. Ҳоло он ки гӯштҳои маъмулӣ ба маротиб арзонтар аст. Дар Литва, кишвари дигари собиқ Шӯравӣ маоши ҳадди ақал 607 евро мебошад. Ба ҳамин минвол бо фарқи каму беш боқӣ кишварҳои Балтиқ, ки онҳо низ аз ҳамон Шӯравӣ раҳо ёфтанду дар аввали кор роҳро ба сӯи демократия гирифтанд. Чаро ба онҳо сӣ сол лозим наомад то таҳкурсӣ бисозанд? Ҳоло мешавад давом дод, аммо…
Дар муқобил Украину Белорус бо он ҳукуматҳои зернуфузи Русия, чи ояндаеро доштанд. Лукашенко бештар аз ин қодир нест, ки барои Белорус бидиҳад. Ҳар чизе дошт дар ҳамон даҳ соли аввал дод. Ва иқтидори як шахс ҳам ҳамин аст. Ҳамин суолро аз дӯсти Укроиниам кардам, ки чӣ гириҷтед аз он иниқилобе, ки кардед? Ҷвобаш ҷолиб буд.
Бубин! Мардум на пеш аз инқилоб ҳоли хуб дошт на ҳоло, аммо он замон як табақа дар атрофи раҳбарият шонс дошт то рушд кунад, ҳоло бошад ҳама ин шонсро доранд. Ва акунун вобаста аз худи мардум аст, ки кадом самтро интихоб мекунанд. Фарқ ҳамин! Парашенко натавонист имконияти рушдро барои ҳама яксон фароҳам кунад. Ҳоло Зеленский омадааст агар ин шароитро фароҳам орад хуб, дар акси ҳол ё курсиро холӣ мекунад ва ё ҳаддиақал мардум ҷуръатеро дар худ пайдо кардааст, ки барои беҳтар зистан муборзаи солим барад. Фикр мекунам мардуми ба хиёбонрехтаи Белорус ҳам ин чизро мехоҳанд. Шонсро, чизе, ки ҳоло танҳо дар атрофи роҳбарону хешу таборашон мунҳасир шуда!
Барои заминҳо чизе намегуем, чун бо диктотур ҳам 5,5 дарсади Тоҷикистонро гирифтанд ва марз ҳар рӯз аз тарафи сокинони Қирғизистон таҷовуз мешавад. Толиб бошад аз даруни марзи Тоиҷикистон молу чорвои вазири амнияташро мебарад.
На мардуми ба хиёбонҳобаромадаи Белорус ва на мардуми чанд сол пеш дар Сурияву Либия ҷангро намехостанд. Онҳо мехостан шонс дошат бошанд. Ин ҳамин диктаторон ҷангро болои онҳо оварданд. Ва рӯи рост таҳдид ҳам мекунанд, “бо хун омадем бо хун меравем”, барои касе чизи нав нест ё чизе нест нашунида бошад. Ҳоло бояд даҳсолаҳо ҳама таҳқиру зулм ва нози онҳоро бардошт то ҳамон амнияти нисбие, ки дорем ҳифз шавад. Ин албатта дигар ихтиёри мардум аст, ки бо ин воқеъият дар биёяд ё барзидди он бишӯрад. Аммо ин аст воқеияти диктотурон. Ҳоло диктотур чӣ гуна барои давлат таҳкурсӣ месозад?
Чун бояд бигӯем ҳама гуна давлат аз мардуму сарзаминаш иборат ҳастанд ва ин ду омил шарти муҳимтар аст барои ҳастии як давлат, зеро бо ҳазфи яке аз ин ду, давлат наметавонад вуҷуд дошта бошад. Дар ҳоле шарти будани ҳукумат барои ҳастии давлат масъалаи баҳсист.
Аммо ин диктотурон чи коре барои ин ду анҷом додаанд, ки аз таҳкурсии давлат бигӯем. Амният танҳо амняти диктотур аст на давлат. Ва ҳама чизро танҳо дар атрофи ӯ барои ӯ ва номи ӯ сохтаанд, на давлат. Ё як туда мардуми чоплус чӣ гуна метавонад дар оянда кишвардорӣ бикунанду давлати озод боисозанд дар ҳоле ҳатто озод фикр кардан наомухтанд? Ва ахиран, оё диктотурон рӯзе аз қудрат сер шудаву ба ихтиёри худ хоҳанд рафт? Ҳофиз мурд Башшор омад, намунаи бадтар аз аввалӣ аст, ҷуз чанд солаки оғози кораш. Туркманбоши мурд Бердимуҳаммадов омад…
Муҳимтар аз ҳама, агар сабру таҳаммуле дар чунин ҷомеаҳо зарурт бошад, пас чӣ қадр, чанд сол? Ва агар ҳам пас аз даҳ сол мардум хестанд бар зидди ҳамин диктотур ё фарзандаш пас он вақт ҷанг нахоҳад шуд?
