Қарзи берунаи Тоҷикистон ба 44,6%-и Маҷмӯи Маҳсулоти Дохилӣ (ММД) баробар шуда, хатти ниҳоии 40 дарсадиро гузаштааст. Аммо Вазорати молия оморҳоро ғалат нишон медиҳад.
Бино бар иттилои Avesta.tj, қарзи хориҷии Тоҷикистон бо дарназардошти ҷалби қарзҳои нав дар нимаи аввали соли 2021 ба 38,2% ММД расида аст.
Ҳадди ниҳоии қарзи хориҷии Тоҷикистон, ки аз ҷониби созмонҳои байналмилалӣ тавсия шудааст, 40% ММД -ро ташкил медиҳад. Тибқи ҳисобҳо, ин нишондиҳанда барои идоракунии қарз мусоид аст ва имкон медиҳад, ки давлат вобастагӣ надошта бошад.
Avesta.tj бо истинод ба Вазорати молияи Тоҷикистон хабар медиҳад, ки тибқи натиҷаҳои нимсолаи аввали соли равон ҳаҷми умумии қарзи хориҷии Тоҷикистон 3 миллиарду 256 миллион долларро ташкил додааст.
Дар маҷмӯи қарзҳои хориҷии Тоҷикистон беш аз 3,1 миллиард доллар бевосита ба қарзи давлатӣ рост меояд. Инчунин 96,3 миллион доллар қарзи хориҷӣ бо кафолати давлатӣ гирифта шудааст. Аз ҳаҷми умумии қарзҳо тақрибан 31,5 миллион доллар қарзи корхонаҳои давлатӣ мебошад, ки кафолати давлатӣ надоранд.
Қарзи Бонки миллии Тоҷикистон ба Сандуқи Байналмилалии Пул, ки барои нигоҳ доштани тавозуни пардохт ҷалб шуда буд, 5,6 миллион долларро ташкил медиҳад.
Тибқи “Стратегияи идоракунии қарзи давлатӣ”, маҳдудияти қарзи номиналии хориҷӣ бояд риоя карда мешавад, яъне андозаи он набояд аз 40% ММД зиёд бошад. Аммо ҳоло Тоҷикистон хатти ниҳоиро гузаштааст.
Гуфтанист, ки қарздиҳандаи асосии хориҷии Тоҷикистон “Эксимбонк”-и Чин мебошад, ки ҷумҳурӣ (дар моҳи январи соли 2019) ба он зиёда аз 2,2 млрд. доллар қарздор аст. Ҳамчунин Тоҷикистон аз Бонки ҷаҳонӣ, Бонки Осиёгии Рушд ва Бонки Исломии Рушд низ қарздор аст.
Бо ин вуҷуд, як таҳқиқи кӯчак нишон медиҳад, ки қарзи хориҷии Тоҷикистон на 38,2%, балки бештар аз 44.6%-и ММД мебошад. Дар нимсолаи аввали соли ҷорӣ қарзи хориҷии Тоҷикистон ба 3 миллиарду 256 миллион доллар расидааст. Дар ҳамин нимсолаи аввал ММД-и Тоҷикистон 39,9 миллиард сомониро (3,51 миллиард доллар бо қурби имрӯза) ташкил додааст. ММД-и Тоҷикистон дар соли гузашта бошад ба 7,3 миллиард доллар (82,5 миллиард сомонӣ бо қурби доллар дар январи 2021) баробар буд. 3 милларду 256 миллион доллар 44,6 %- и 7,3 миллирд доллари ММД-и Тоҷикистон мебошад.
Абдуманнон Шералиев коршиноси масоили иқтисодӣ мегӯяд:
Фикр накунам, ки “Авесто” қасдан дурӯғ гуфта бошад. Бо гумони ғолиб ин хабаргузорӣ рақамҳоро ҳамонгуна, ки Вазорати молия ё ниҳоди дигаре пешниҳод карда, овардааст. Аммо дасткорӣ ва дурӯғ дар санаду гузориш ва оморҳое, ки мақомот ироа мекунанд, бори аввал нест. Зоҳиран онҳо чун дидаанд, ки бештари расонаҳо рақамҳоро бидуни тафтиш ва муқоиса бознашр мекунанд, даст ба ин дурӯғи бузург задаанд ва таносуби қарзу ММД-ро беш аз 7 дарсад камтар нишон додаанд.
