Тибқи як таҳқиқот нафарони бехонаву сарпаноҳ танҳо дар вилояти Суғд 500 нафарро ташкил дод, аммо расман дар мақомоти вилоят 1 нафар ба қайд гирифта шудааст.

Бино ба иттилои “Азия-Плюс”, ин таҳқиқот аз тарафи ташкилоти ҷамъиятии “Диёр” бо сармоягузории Фонди ҷамъиятии “Нотебене” ва гурӯҳе аз ҳомиёни ҳуқуқи инсон дар шаҳру ноҳияҳои вилояти Суғд гузаронида шудааст.

Муаллифони таҳқиқот мегӯянд, нафарони бехонаву сарпаноҳ аз сабаби надоштани ҳуҷҷати тасдиқкунандаи шахсият ва аз ҳуқуқҳои иҷтимоию тиббӣ маҳрум будан, қишри осебпазири ҷомеа маҳсуб мешаванд.

Ба гуфтаи раҳбари Ташкилоти ҷамъиятии “Диёр” Баҳринисо Абдураҳмонова, рӯз ба рӯз шумораи афроди бехонаву сарпаноҳ дар вилояти Суғд дар ҳоли афзоиш аст.

Таҳқиқот сабабҳои бехонумон шудани ин афродро гуногун арзёбӣ кардааст. Аз ҷумла гуфта мешавад, ки баъзе ба далели муноқишаҳои оилваӣ, фурӯхтани хона дар пайи мушкилии иқтисодӣ, қарздорӣ аз бонкҳо, баъди озод шудан аз маҳбас ва баъди баромадан аз хона – интернатҳо бепаноҳгоҳ мондаанд. Таҳқиқот мегӯяд, 52 дарсади онҳо пеш аз чунин ҳолат соҳиби хона будаанд, вале бо далелҳои гуногун дар кӯча мондаанд.

Раҳбари ташкилоти “Диёр” афзуда, ки ин афрод аз сабаби надоштани мадорики муҳим наметавонанд сари вақт табобат гиранд ва дар натиҷа аксарашон ҷавон мемиранд.

“Бесарпаноҳон ҳамчунин, нафарони ихроҷ ё депортшуда, муҳоҷирони дохилӣ ва хориҷӣ, намояндагони баъзе ақаллиятҳои миллӣ ва то ҳатто ноболиғон ҳастанд. Онҳо дар биноҳои вайронаи сохтмонаш нотамом, таҳхонаҳо, гаражҳо,  қабристонҳо дар шароити ғайрисанитарӣ зиндагӣ мекунанд. Бештари ин гурӯҳ аз сабаби бесаводӣ ва тангдастӣ ҳуҷҷатҳои тасдиқкунандаи шахсият надоранд ва аз ин рӯ  наметавонанд ёрии тиббӣ бигиранд. Онҳо бар асари бемориҳои музмин ва сироятӣ аз қабили ВИЧ/СПИД, гепатит, сиррози ҷигар, сил ҷавон мемиранд”, – мегӯяд Абдураҳмонова.

Ҳамзамон гуфта мешавад, беш аз нисфи онҳо шахсони 44-сола буда, 2 дарсадашон ноболиғон ҳастанд.

“Таҳқиқот байни 100 нафар афроди бесарпаноҳ нишон дод, ки 54% онҳо аз 18 то 44 сола, 14% аз 44 то 60 сола ва 2% аз 60 сола боло ва ё то 18 сола мебошанд. Инчунин, 94% шаҳрванди Тоҷикистон буда, 4% шахсони бешаҳрванд ва 2% хориҷиён ҳастанд. Аз рӯйи ақалиятҳои миллӣ аз ин шумора 42% тоҷикон, 25% ӯзбекҳо, 21% русҳо буда, 12% дигар тотору украин, кореягӣ ва африқоӣ мебошанд.”, – омадааст дар таҳқиқот.

Муаллифони таҳқиқот мегӯяд, давлат барномае барои ёрии ҳуқуқӣ ба афроди бесарпаноҳ надорад ва бояд ба ин сиёсат таҷдиди назар кунад ва набояд ин қишр аз ёрии ҳуқуқӣ ва таваҷҷуҳи Ҳукумат дур монанд.

Ин дар ҳолест, ки Ҳукумати Тоҷикистон барои рафъи камбизоатӣ ва кумак ба ин қишри осебпазири ҷомеа ҳамасола аз созмонҳои байналмиллалии молӣ кумакҳои ҳангуфт дарёфт мекунад, вале дар оморҳои расмӣ ба ҷои 500 нафар танҳо як нафар сабт мешавад. Ва Ҳукумат ҳам дар мавриди ин ки ин кумакҳо дар куҷо ва чӣ гуна масраф мешаванд, омода нест ба ҷомеа гузориш пешниҳод кунад.

Имсол сатҳи об дар обанбори “Норак” ба андозаи лозимӣ ҷамъ шудааст. Тоҷикистон дар бораи истеҳсоли нерӯи барқ ва содироти он омори дақиқ пешниҳод намекунад.

Бино ба иттилои Вазорати энергетикаи Тоҷикистон аз аввали моҳи октябр ҷараёни об дар дарёи Вахш хуб ба назар мерасад ва ба тавлиди нерӯи барқи лозимӣ барои аҳолии кишвар кофӣ аст.

Хабаргузории “Авесто” дар истинод ба манбааш аз Вазорати энергетика хабар дод, ки сатҳи об дар обанбори Норак дар ҳадди 910,69 метр аст, ки амалан ба нишондиҳандаҳои ҳамин давраи соли 2020 мувофиқат мекунад.

Масъулони бахши энергетикаи кишвар хабар доданд, ки 3-уми октябр воридшавии об дар минтақаи обанбори Норак 566 метри мукааб дар як сонияро ташкил дод, ки он нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 26 метри мукааб дар як сония бештар аст.

Воридшавии об ба дарёи Вахш ва ҳаҷми захираи обанборҳо имкон медиҳад, ки истеҳсоли муътадили нерӯи барқ ​​барои қонеъ кардани талаботи дохилӣ ва содироти он дар ҳаҷми хурд имконпазир гардад.

Тибқи маълумоти Вазорати энергетика, ҳоло дар ҷумҳурӣ ҳар рӯз зиёда аз 37,8 миллион кВт / соат нерӯи барқ ​​тавлид мешавад, ки 35,1 миллион кВт / соати он барои истеъмоли дохилӣ истифода мешавад. Қисми боқимонда ба кишварҳои ҳамсоя содир карда мешавад.

Ин дар ҳолест, ки вазорат як моҳ қабл дар мавриди истеҳсол ва интиқоли нерӯи барқ ба хориҷ оморҳое дода буд, ки ба омори имрӯзааш мувофиқат намекунад.

Пештар гуфта буд, ки Тоҷикистон ҳамарӯза ба Афғонистон тақрибан 9 миллион кВт / соат нерӯи барқ ​​интиқол медиҳад. “Танҳо моҳи август ба кишвари ҳамсоя 8,8 миллион кВт/соат нерӯи барқ ​​содир шудааст”, гуфта буданд аз Вазорати энергетика ба “Авесто”.

Тибқи оморҳои қаблӣ, ҳар рӯз дар Тоҷикистон ба ҳисоби миёна беш аз 61 миллион кВт/соат нерӯи барқ ​​тавлид мешавад. Тақрибан 45 миллион кВт / соат дар дохили кишвар истифода шуда, боқимонда нерӯи барқ ба Афғонистон ва Ӯзбекистон фурӯхта мешавад. Дар моҳҳои январ-июли соли ҷорӣ Тоҷикистон ба кишварҳои ҳамсоя ба маблағи беш аз 55 миллион доллар нерӯи барқ содир кардааст.

Баъзе таҳлилгарон мегӯянд, Тоҷикистон дар мавриди истеҳсоли нерӯи барқ дар ҷаҳон дар ҷои 8-ум ва дар минтақа мақоми аввалро ишғол мекунад. Аммо кишвари ҷангзадаи Афғонистон бо барқ таъмин асту аҳолии Тоҷикистон дар сармои зимистон аз бебарқӣ ранҷ мекашанд.