“Баъд аз гирифтани хабар дар бораи қасди ҳамла, нерӯҳои вежаи КДАМ ва ВКД ду-се рӯз “Майдони Истиқлол”-ро зери назорат гирифтанд. Баъд аз он ки гумонбарон боздошт ва хавф бартараф шуд, ҷашнро гузаронданд,”- гуфтааст манбаи Радиои Озодӣ.
Гуфта мешавад, дар ҳоли ҳозир қазияро муфаттишони Кумитаи давлатии амнияти миллӣ дар ҳамоҳангӣ бо Додситонии кул таҳқиқ доранд, ки боздоштшудагон бо гумонбарони асосии ҳамла ба “Крокус Сити Ҳолл” то куҷо робита доштанд.
Пештар, 29-уми марти соли ҷорӣ хабаргузории Reuters ва инчунин Азия-Плюс бо такя ба манобеашон аз ниҳодҳои амниятии Тоҷикистон аз боздошти 9 нафар ба иттиҳоми иртибот доштан бо Вилояти Хуросони “ДИИШ” ва гумонбарони ҳамлаи террористӣ дар “Крокус Сити Ҳолл” хабар дода буданд.
Гуфта мешавад, ҳамаи онҳоро кормандони Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон ва нерӯҳои амниятии Русия дар шаҳри Ваҳдат боздошт ва ба Душанбе бурданд.
Мақомоти Тоҷикистон то ҳол боздоштҳои ахир Тоҷикистонро шарҳ надода, номи боздоштшудаҳоро низ нашр накардааст.
Кумитаи тафтишотии Русия ин шаҳрванди Тоҷикистонро ба он муттаҳам дорад, ки гӯё ӯ чанд рӯз пеш аз ҳамла барои таъмини гумонбарон бо ҷой, “тавассути корти бонкӣ ба як шарикаш пул фиристодааст”. Инчунин ӯ гӯё баъди содир шудани ҳамла ба “Крокус” як қисми маблағро ба яке аз ҷинояткорон гузарондааст.
Мақомоти рус нисбати Ёқубҷон Юсуфзода бар асоси банди “б”-и қисми 3-и моддаи 205-и Кодекси ҷиноии Русия (амали террористӣ) айб эълон карда, додрас ӯро дар ҳоли ҳозир то 22-уми май ба ҳабси пешакӣ маҳкум кард.
Ёқубҷон Юсуфзода зодаи деҳаи Моғиёни шаҳри Панҷакент буда, 25 сол дорад. Ӯ оиладор буда, соҳиби се фарзанд мебошад ва то замони боздошт дар яке аз сохтмонҳо дар Русия кор мекардааст.
Ёдовар мешавем, ки шоми ҷумъаи 22-уми марти соли ҷорӣ пеш аз оғози консерти гурӯҳи “Пикник” чанд нафар вориди бинои “Крокус Сити Ҳолл”-и шаҳри Красногорски вилояти Маскав шуда, сӯи мардум аз автоматҳо тир кушоданд. Пас аз чанде дар толори консертӣ таркиш рух дод ва он бино оташ гирифт. Бино ба иттилои расмӣ, дар натиҷаи тирпарронӣ ва сар задани оташ 143 нафар, аз ҷумла се кӯдак ба ҳалокат расида, 182 нафари дигар ҷароҳат бардоштаанд.
Пас аз ин ҳодиса худи ҳамон рӯз гурӯҳи террористии ДИИШ бо нашри наворе масъулияти ин ҳамлаи хунинро бар дӯш гирифт. Хадамоти амнияти федералии Русия иддао дорад, ки хадамоти махсуси Украина низ дар ин ҳамла даст дорад, аммо мақомоти Украина онро рад карданд.
Аммо маълум нест онҳо дар чӣ шароите гуноҳро бар дӯш гирифтаанд, чун дар шабакаҳои иҷтимоӣ наворҳое аз рафти шиканҷаи ин афрод нашр шуданд ва ба мурофиаи додгоҳӣ онҳоро бо осори ҷароҳат дар сару рӯяшон оварданд.
Пас аз ин ҳодиса мақомоти Тоҷикистон пайвандони аксари ин нафаронро боздошт ва барои бозпурсӣ ба Душанбе бурд. Гуфта мешавад, як гурӯҳ аз мақомдорони рус низ барои бозпурсии пайвандони онҳо ба Тоҷикистон рафта будааанд.
Кумитаи шаҳрвандии наҷоти гаравгонҳо ва зиндониёни сиёсии Тоҷикистон бо нашри изҳороте аз мақомоти Тоҷикистон хостааст, ки аз боздошту бозпурсии хонаводаи 4 гумонбари асосӣ даст бардорад.
Инчунин дар робита ба латтукӯби гумонбарон ин созмон гуфтааст, ки “боздоштшудаҳо гумонбар ҳастанд ва ҳама гуна ҷазои пешакӣ ва бе ҳукми Суд дар ҳаққи онҳо хилофи тамоми меъёрҳои ҳуқуқӣ ба ҳисоб меравад”.
Дар ин изҳоро Кумитаи наҷот аз ҳукумати Тоҷикистон хостааст, ки барои таҳқиқи қазияи гумонбарони ҳамла ба “Крокус”-и Маскав як ҳайат фиристад, “то тавонад як таҳқиқоти мустақилро барои итминон аз риояи тартиботи ҳуқуқӣ ва қонун дар баробари гумонбаршудагон анҷом диҳад.”
Ҳуқуқдони маъруф Ойниҳол Бобоназарова низ рӯзи 31-уми март дар саҳифааш дар Фейсбук навишта буд, ки ҳукумати Тоҷикистон бояд дар раванди тафтиши қазия ширкат дошта бошад ва гумонбаронро бо адвокат таъмин кунад.
Инчунин навореро Кумитаи тафтишоти Русия нашр кардааст, ки дар он муҳоҷири тоҷик маъзарат хоста, мегӯяд, “дигар ин кор такрор намешавад”.
Нисбати Баҳодур Зуҳуров бо иттиҳоми “даъвати оммавӣ ба фаъолияти террористӣ, сафедкунии оммавии терроризм ва ё таблиғи терроризм” (моддаи 205.2, қисми 2-и Кодекси ҷиноии Русия) парвандаи ҷиноятӣ боз шуда, айни замон масъалаи ба ҳабс гирифтани ӯ мавриди баррасӣ қарор дорад.
Пештар аз ин додгоҳе дар шаҳри Санкт-Петербурги Русия як шаҳрванди Тоҷикистонро бо номи Аҳмад Файзуллохонзода барои нақзи қонуни муҳоҷират 5 ҳазор рубл ҷарима ва аз ин кишвар ихроҷ кард.
Ба иддаои сухангӯи додгоҳи Санкт-Петербург Даря Лебедева, ин муҳоҷири тоҷик гӯё узви гурӯҳи телеграмие будааст, ки “ДИИШ” тавассути он одамонро ба анҷоми ҳамлаҳои террористӣ дар Русия ҷалб мекардааст ва шахсоне, ки дар “Крокус Сити Ҳолл” ҳамлаи террористӣ анҷом доданд, тавассути ин канал ҷалб шуда будаанд.
Аммо маълум нест онҳо дар чӣ шароите гуноҳро бар дӯш гирифтаанд, чун дар шабакаҳои иҷтимоӣ наворҳое аз рафти шиканҷаи ин афрод нашр шуданд ва ба мурофиаи додгоҳӣ онҳоро бо осори ҷароҳат дар сару рӯяшон оварданд.
Инчунин ҳамин додгоҳ падар ва ду писараш – Исроил Исломови 62-сола, Аминҷон Исломови 32-сола ва Диловар Исломови 24-соларо бо иттиҳоми кумак ба терроризм барои 2 моҳ ба ҳабси пешакӣ маҳкум кард. Аммо падару писаронаш гуфтаанд гуноҳе надоранд ва айбномаи мақомоти рус, бахусус Кумитаи тафтишоти ин кишварро, ки ба боздошту зиндонӣ кардани онҳо пофишорӣ намуд, рад кардаанд.
Ба иддаои мақомоти рус, Диловар Исломов охирин соҳибмулки мошине будааст, ки дар ҳамла ба толори консертӣ истифода шудааст. Аммо Диловар Исломов дар мусоҳиба бо расонаҳо гуфтааст, як ҳафта пеш аз ҳодисаи хунин дар “Крокус Сити Ҳолл” мошинашро фурӯхта будааст ва аз дидани мошин дар расонаҳо дар ҳайрат монда, ҳамроҳи бародараш ба шуъбаи пулис рафта, баёнот додааст.
Гуфта мешавад, Алишер хонаашро ба Фариддуни Шамсиддин иҷора дода будааст. Худи Алишер Қосимов дар мурофиа гуфтааст, ки гуноҳе надошта, аз нақшаи хуҷум ба “Крокус Сити Ҳолл” хабар надошт ва намедонист, ки нафари иҷорагир “террорист” аст.
Пас аз ин ҳодиса, ки ба иддаои мақомоти рус дар он гумонбарони асосӣ зодагони Тоҷикистонанд хабарҳо нашр мешавад, ки дар Маскав ва дигар шаҳрҳои Русия фишор болои муҳоҷирони тоҷик бештар шуда, онҳо аз ҷониби пулис ва ҳатто мардуми оддӣ мавриди ҳамлаҳои лафзӣ ва ҷисмӣ қарор гирифта истодаанд ва муҳоҷиронро гурӯҳ гурӯҳ аз Русия ихроҷ доранд.
Гуфта мешавад, ин тим дар пайи номуваффақ будани гуфтугӯҳо ва ба натиҷаи ниҳоӣ нарасидан дар мавриди барқарории оташбас ва табодули гаравгонҳо дар Навори Ғазза, ки бо миёнҷигарии Миср ва Қатар дар ҷараён аст, Давҳаро тарк карданд.
Хабаргузории “Ройтерз” ба нақл аз як мақоми аршади истихбороти Исроил навишт, ки Яҳё Синвор, аз фармондеҳони калидии ҲАМОС “музокиротро бар ҳам зада, то ҷанг дар моҳи Рамазон сахттар шавад.”
Бино ба иттилои расонаҳо, Исроил аз идомаи музокирот ба далели “хостаҳои ҲАМОС дар бораи поён додани ҷанг ва ихроҷи комили артиши ин кишвар аз минтақа” даст кашидааст.
Исроил ҲАМОС-ро ба он муттаҳам мекунад, ки ин ҳаракат бо хостани поёни ҷанг ва ихроҷи комили нерӯҳои Исроил аз Ғазза алоқае ба идомаи музокирот надорад ва бо ин талабот Қатъномаи ахири Шӯрои амнияти Созмони Милали Муттаҳидро дар мавриди оташбаси фаврӣ ва табодули асирон нақз мекунад.
Дар ҳамин ҳол хабаргузории “Ал-Ҷазира” аз манобеи худ иттилоъ дод, ки мақомот исроил мегӯянд, ҳоло ҳам музокироти ғайримустақим бо ҲАМОС идома дорад, вале нуқтаи ихтилофи аслӣ сари баргашти гурезагон ба хонаҳои худ, аз ҷумла дар минтақаи шимолии Ғазза аст.
Рӯзи душанбеи гузашта ҲАМОС бо нашри изҳороте гуфта буд, ки шартҳои худро, ки қаблан дар торихи 14-уми моҳи март пешниҳод карда буд, ба миёнҷигарҳо расондааст. Шартҳои ҲАМОС аз 4 масъалаи асосӣ иборат аст, аз ҷумла таваққуфи комили ҷанг, комилан берун шудани артиши Исроил аз Ғазза, баргашти гурезагон ба хонаҳои худ ва табодули воқеии асирон.
Ёдовар мешавем, ки бо гузашти 173 рӯз аз оғози ҷанг, то кунун ҳамлаҳои ҳавоӣ ва заминии Исроил болои мардуми Ғазза идома дорад. Ба иттилои Вазорати беҳдошти Фаластин, то ин дам дар пайи ҳамлаҳои Исроил наздики 32500 нафар дар Ғазза ҷони худро аз даст додаанд, ки 70% дарсади онҳо кӯдакону занон ҳастанд ва инчунин ҳудуди 75 ҳазор нафари дигар захмӣ шудаанд.
Дар пайи ҳодисаи хунини “Крокус Сити Ҳолл”-и Маскав боз чор анфари дигар, ки се нафари онҳо шаҳрвандони Тоҷикистон ҳастанд, боздошт шуданд.
Гуфта мешавад, мақомоти Русия бо иттиҳоми даст доштан дар ҳамлаи хунин ба “Крокус Сити Ҳолл”-и шаҳри Красногорск се зодаи дигари Тоҷикистон ва як зодаи Қирғизистонро боздошт ва барои 2 моҳ ба ҳабси пешакӣ маҳкум карданд.
Аммо Диловар Исломов дар мусоҳиба бо нашрияи “Новая газета Аврупо” гуфтааст, як ҳафта пеш аз ҳодисаи хунин дар “Крокус Сити Ҳолл” мошинашро фурӯхта будааст ва аз дидани мошин дар расонаҳо дар ҳайрат мондааст.
Пас аз ин ба гуфтаи наздиконаш, худи Диловар ҳамроҳи бародараш ба шуъбаи пулис рафта, баёнот додааст, аммо баъд аз ин тамос бо ӯ қатъ шудааст.
Гуфта мешавад, Диловар соҳиби зану як фарзанд буда, шаҳрвандии Русияро дорад ва то замони боздошт дар шаҳри Твер ба ҳайси ронандаи таксӣ кор мекард. Аммо бародараш Аминчон соҳиби хафт фарзанд буда, қаблан ҳамчун ронандаи автобус кор мекардааст, аммо бо сабабҳои саломатӣ аз кор рафтааст. Падари онҳо Исроил Исмоилов, ки падари панҷ фарзанд аст шаҳрвандии Тоҷикистон ва иқомаи Русияро доштааст.
Аммо маълум нест онҳо дар чӣ шароите гуноҳро бар дӯш гирифтаанд, чун дар шабакаҳои иҷтимоӣ наворҳое аз рафти шиканҷаи ин афрод нашр шуданд ва ба мурофиаи додгоҳӣ онҳоро бо осори ҷароҳат дар сару рӯяшон оварданд.
Дар ҳамин мақомоти Тоҷикистон пайвандони гумонбарони ҳамла ба маркази мусиқии “Крокус Сити Ҳолл”-ро ба бозпурсӣ бурдаанд ва хабарнигорони Радиои Озодӣ рӯзҳои 25 ва 26-уми март ба хонаи Муҳаммад Файзов, Фариддуни Шамсиддин ва Саидакрам Раҷабализода дар шаҳрҳои Душанбе, Ҳисор ва Ваҳдат рафта, волидон ва ҳамсари онҳоро наёфтанд.
Ичнунин ба иттилои хабаргузории “Ройтерз”, ҳайати муфаттишон аз Русия барои суолу ҷавоб бо наздикони гумонбарон ба Тоҷикистон омадаанд.
Муҳаммадиқболи Садриддин, мудири пойгоҳи “Ислоҳ.нет” низ дар саҳфаи фейсбукаш аз боздошу бозпурсии пайвандони гумонбарон хабар дода гуфтааст, ки мақомот онҳоро маҷбур дорад, то иттиҳоми эълонкардаи мақомоти Русия нисбати фарзандонашонро қабул кунанд.
Ёдовар мешавем, ки шоми ҷумъаи 22-уми марти соли ҷорӣ пеш аз оғози консерти гурӯҳи “Пикник” чанд нафар вориди бинои “Крокус Сити Ҳолл”-и шаҳри Красногорски вилояти Маскав шуда, сӯи мардум аз автоматҳо тир кушоданд. Пас аз чанде дар толори консертӣ таркиш рух дод ва он бино оташ гирифт. Бино ба иттилои расмӣ, дар натиҷаи тирпарронӣ ва сар задани оташ 137 нафар, аз ҷумла се кӯдак ба ҳалокат расида, 182 нафари дигар ҷароҳат бардоштаанд.
Пас аз ин ҳодиса худи ҳамон рӯз гурӯҳи террористии ДИИШ бо нашри наворе масъулияти ин ҳамлаи хунинро бар дӯш гирифт.
Мақомоти Русия дар аввал номи чанд нафареро нашр карданд, ки гӯё дар ин ҳамла даст доштанд, аммо Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон ин маълумотро рад карда гуфтанд, ки ду нафари онҳо моҳи ноябри соли 2023 ба Тоҷикистон баргаштаанд ва ҳоло дар кишвар қарор доранд.
Ичнунин як муҳоҷири дигари тоҷик бо номи Рустам Назарови 29-сола, ки дар Самара ба ҳайси ронандаи мусофиркашонӣ кор мекардааст, пас аз дидани акс ва номаш ҳамчун гумонбар дар расонаҳо ба мақомот муроҷиат кардааст. Ӯ замони рух додани ин ҳодиса ҳамроҳи волидайнаш дар хона хӯроки шом мехӯрдааст.
Дар ҳамин ҳол, як муҳоҷири кории дигар аз Русия бо шарти ифшо нашудани номаш ба Azda.tv хабар дод, ки яке аз пайвандонашро, ки насабаш ба яке аз гумонбарони ин ҳамлаи хунин монанд будааст, кормандони интизомии рус барои 5 соат боздошт карда, бераҳмона латтукӯб кардаанд. Ва баъд аз маълум шудан ӯро озод кардаанд.
Ин ҳамлаи хунин, ки ҷони даҳҳо нафарро гирифт, корбарони шабакаҳоии иҷтимоӣ ва коршиносонро ба ду гурӯҳ тақсим кардааст. Гурӯҳе бар ин боваранд, ки ин ҳодиса саҳнасозии мақомоти рус аст ва нафарони бегуноҳ боздошт шудаанд, аммо гурӯҳи дигар фарзияи мақомоти русро дар ин маврид қабул доранд.
Пас аз ин ҳодиса низ хабарҳо нашр мешавад, ки дар Маскав ва дигар шаҳрҳои Русия фишор болои муҳоҷирони тоҷик бештар шуда, онҳо аз ҷониби пулис ва ҳатто мардуми оддӣ мавриди ҳамлаҳои лафзӣ ва ҷисмӣ қарор гирифта истодаанд.
Чанд муҳоҷири тоҷик аз Русия бо шарти ифшо нашудани номашон ба Azda.tv аз чандин ҳолати фишор болои муҳоҷирони тоҷик хабар доданд. Ба гуфтаи онҳо, корфармоён тоҷиконро аз кор ронда истодаанд, соҳибхонаҳо дигар ба муҳоҷирони тоҷик хона иҷора намедиҳанд ва ҳатто аз хона пеш аз муҳлат ронда истодаанду тоҷиконро ба мағозаву автобусҳо роҳ намедиҳанд.
Инчунин имрӯз чанд наворе дар шабакаҳои иҷтимоӣ нашр шуд, ки дида муҳоҷиронро гурӯҳ гурӯҳ аз Русия ихроҷ доранд. Аммо маълум нест, ки оё ҳамаи онҳо шаҳрвандони Тоҷикистонанд ва ё шаҳрвнадони дигар кишварҳо ҳам ҳастанд.
Коршиносон ва таҳлилгарон пас аз ин ҳодиса таъкид мекунанд, ки ин ҳамла як баҳонае барои мақомоти интизомии Русия ва шаҳрвандони оддии он барои озору азият ва ихроҷи муҳоҷирон ва бахусус тоҷикон хоҳад шуд.
NEW YORK, UNITED STATED - NOVEMBER 29: A general view of the UN Security Council meeting (UNSC) on the situation in the Middle East on November 29, 2023 in New York, United States. Turkish Foreign Minister Hakan Fidan (not seen) also attended the meeting. (Photo by Murat Gok/Anadolu via Getty Images)
